Gazetecilik öğrencileri ve mezunlarının yanı sıra farklı disiplinlerden katılımcıların yer aldığı atölyede gün, Mahmut Hamsici’nin yürüttüğü “Sahada olmak, Röportaj mı Söyleşi mi?” başlıklı oturumla başladı.
Program, Erkan Saka’nın “Gazeteciler için Dijital Araçlar” oturumuyla devam etti. Öğle arasının ardından ise katılımcılar, Murat İnceoğlu’nun yürüttüğü “Video Habercilik" oturumunda pratik çalışmalar yaptı.
Röportaj ve söyleşi teknikleri ele alındı
Mahmut Hamsici, “Sahada olmak, Röportaj mı Söyleşi mi?” oturumunda, gazetecilikte sıkça birbirinin yerine kullanılan bu iki tür arasındaki farkları anlattı. Söyleşinin çoğunlukla tek kişiyle yapılan soru-cevap temelli bir görüşme olduğunu, röportajın ise gözlem ve izlenimleri de içeren daha kapsamlı bir anlatı sunduğunu belirtti.
Röportajın yalnızca bilgi aktarmaktan ibaret olmadığını belirten Hamsici, sahada yapılan gözlemler, atmosfer ve farklı insan hikâyeleriyle kurulan bir anlatı biçimi olduğunu söyledi. Türkiye’de bu türün güçlü bir geleneği olduğunu hatırlatarak Yaşar Kemal’in Anadolu’yu dolaşarak yaptığı röportajları örnek gösterdi.
Hamsici, ayrıca gazetecilerin söyleşi ve röportaj hazırlarken iyi araştırma yapmasının, görüşülen kişilerle güven ilişkisi kurmasının ve açık sorular sormasının önemine değindi:
Gazetecilerin kendi çevrelerinin dışına çıkması, farklı alanlara gitmesi ve farklı insanlarla temas kurması gerekiyor. Sahada izlenim yapmak ve pratik yapmak gazeteciliği geliştiren en önemli şeylerden biri.
Gazeteciler için yapay zekâ araçları tartışıldı
Erkan Saka, gazeteciler için dijital araçların nasıl kullanılabileceğini anlattı. Oturumda üretken yapay zekânın haber üretimi, araştırma ve içerik düzenleme süreçlerinde sağlayabileceği kolaylıklar ele alınırken, farklı araçların güçlü ve sınırlı yönleri katılımcılarla birlikte değerlendirildi.
Saka, özellikle yapay zeka araçlarının araştırma, literatür taraması ve veri düzenleme süreçlerinde gazetecilere yardımcı olabileceğini belirtti. Bununla birlikte yapay zekâ çıktılarının mutlaka kontrol edilmesi gerektiğini ekledi. Yanlış bilgi üretimi riskine dikkat çekti.
Oturumda ayrıca yapay zekânın gazeteciliği tamamen ikame edemeyeceği, sahadan içerik üretiminin ve gazetecilik sezgisinin hâlâ belirleyici olduğu vurgulandı. Saka, yapay zekânın gazeteciler için daha çok araştırma ve düzenleme süreçlerinde bir yardımcı araç olarak değerlendirilebileceğini söyledi.
Mobil video haberciliği ve görüntüyle anlatım teknikleri konuşuldu
Atölyenin son bölümünde Murat İnceoğlu, mobil video haberciliğinin gazetecilikte giderek daha önemli hâle geldiğini anlattı. Akıllı telefonların yüksek görüntü kalitesi sunması sayesinde gazetecilerin artık sahada hızlı ve etkili biçimde video üretebildiğini belirten İnceoğlu, bu durumun hem yurttaş gazeteciliğini artırdığını hem de haber üretim süreçlerini hızlandırdığını söyledi.
İnceoğlu, haber anlatımında görüntünün gücüne dikkat çekerek izleyicilerin en çok akıllarında kalan şeyin görüntüler ve doğal sesler olduğunu ifade etti. “Sayfalarca metinle anlatılamayacak bazı şeyleri 20–30 saniyelik bir görüntüyle anlatabilirsiniz” diyen İnceoğlu, bu nedenle gazetecilerin video üretimine daha fazla önem vermesi gerektiğini anlattı.
Oturumun sonunda katılımcılar iki gruba ayrılarak pratik bir çalışma yaptı. Gruplardan, yarım saat içinde yalnızca görüntü kullanarak bir dakikalık kısa bir video hazırlamaları istendi. Çalışmanın ardından hazırlanan videolar birlikte izlenerek görsel anlatımın habercilikte nasıl kullanılabileceği üzerine değerlendirmeler yapıldı.
Atölye BİA’da yılın ilk Temel Gazetecilik Atölyesi başladı
Atölye BİA hakkında
IPS İletişim Vakfı/bianet'in Atölye BİA adıyla düzenlediği habercilik seminerleri medyanın farklı birimlerinden gazetecilere, işsiz bırakılmış gazetecilere, iletişim fakültesi öğrencilerine ve gazetecilik yapmak isteyen herkese açık.
Atölye BİA programları hak, toplumsal cinsiyet ve çocuk odaklı habercilikle barış gazeteciliği perspektifi ve tercihiyle temel gazetecilik, haber fotoğrafçılığı, yargı haberciliği, araştırmacı gazetecilik, yeni medya, görselleştirme araçları, dijital güvenlik gibi alan ve temalar üzerinden kuruluyor.
Atölye BİA ile birlikte IPS İletişim Vakfı’nın 2002-2007 aralığında düzenlediği temel gazetecilik, kadın, çocuk, insan hakları odaklı habercilik eğitimleri ve 2008-2017 aralığında gerçekleştirilen Okuldan Haber Odası programları yıl içine yayıldı ve gazetecilere ve ilgilenen herkese açık hale geldi.
* Haziran 2018'de başlayan Atölye BİA programında, Aralık sonu itibariyle 8 atölye (7-13 Haziran Gazeteciler İçin Yeni Medya, 16-25 Temmuz Gazeteciler İçin Haber, 2 Eylül Kürtçe Habercilik ve Çeviri, 7-9 Eylül Haber Fotoğrafçılığı ve Fotoröportaj, 17-26 Eylül Çevre ve Kent Haberciliği, 1-8 Ekim Yargı Haberciliği, 15-23 ve 8-16 Kasım Gazeteciler için Haber Atölyeleri) 101 kişinin katılımıyla gerçekleştirildi.
* 2019 yılında farklı tarihlerde (11-18 Şubat, 20-27 Şubat, 14-21 Haziran, 22-29 Temmuz, 2-10 Eylül, 5-13 Aralık) altı "Temel Gazetecilik Atölyesi", yine farklı tarihlerde (27-28 Nisan Kürtçe Habercilik ve Çeviri, 4-5 Mayıs Dijital Güvenlik, 10-12 Mayıs Haber Fotoğrafçılığı, 13-20 Mayıs Gazeteciler Yeni Medya, 21-25 Ekim İklim Haberciliği, 11-15 Kasım Kadın-LGBTİ+ ve Yargı Haberciliği) altı tematik atölye düzenlendi.
* 2020 yılında düzenlenen atölyeler şöyle; 24-28 Şubat Uygulamalı Haber Atölyesi, 29 Şubat - 1 Mart Podcast Atölyesi, 11-26 Nisan Online Kürtçe Medya Atölyesi, 16-17 Mayıs Online Podcast Atölyesi, 27-31 Mayıs ve 13-17 Haziran Online Haber Fotoğrafçılığı Atölyesi, 4-12 Ağustos ve 8-16 Ekim Toplumsal Cinsiyet Odaklı Online Haber Fotoğrafçılığı Atölyesi, 19 Ekim-2 Kasım, 16-30 Kasım ve 14-28 Aralık Temel Gazetecilik Atölyesi.
* 2021 yılı içerisinde temel ve tematik habercilik atölyeleri online şekilde devam etti: 23-24 Ocak Online Podcast Atölyesi, 20-28 Şubat Kürtçe Hak Odaklı Habercilik Atölyesi, 6-16 Mart Uygulamalı Podcast Atölyesi, Nisan ve Mayıs ayında iki ayrı Temel Gazetecilik Atölyesi, 28 Nisan-2 Mayıs İklim Haberciliği Atölyesi, 7-15 Haziran Haber Atölyesi,10 Eylül Barış Gazeteciliği Atölyesi, 23 Eylül Mobil Habercilik Atölyesi, 15-26 Kasım Temel Gazetecilik Atölyesi, 4 Aralık Kürtçe Hak Odaklı Habercilik Atölyesi, 11 Aralık Toplumsal Cinsiyet Odaklı Habercilik Atölyesi, 12 Aralık Gıda, Beslenme ve Sağlık Haberciliği Atölyesi.
* 2022 yılında gerçekleştirilen atölyeler şöyle: 2-6 Mart Uygulamalı Podcast Atölyesi, 7 Nisan Kültür-Sanat Haberciliği Atölyesi, 14 Nisan Spor Haberciliği Atölyesi, 21 Nisan Magazin Haberciliği Atölyesi, 12 Mayıs Yaşam/Toplum Haberciliği Atölyesi, 10-13 Mayıs Uygulamalı Haber Fotoğrafçılığı Atölyesi, 16-21 Mayıs Temel Gazetecilik Atölyesi, 6-10 Haziran Uygulamalı Haber Atölyesi, 27-29 Haziran Mülteci Haberciliği Atölyesi.
Yukarıdaki projeler, İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı (SIDA) desteğiyle gerçekleştirilmiştir.
* 2023 yılında gerçekleştirilen atölyeler şöyle: 4 Kasım Hak Odaklı Gazetecilik Atölyesi, 18-19 Kasım Seçim Dönemlerinde İklim Haberciliği Atölyesi (Oslo-JMIC’in finansal desteğiyle), 11-14 Aralık Seçim Dönemlerinde Hak Haberciliği (Oslo-JMIC ve RSF’nin finansal desteğiyle).
* 2024 yılında gerçekleştirilen atölyeler şöyle: “Haklar İçin Habercilik, Gazeteciler İçin Özgürlük” projesi kapsamında “Gazeteciler Haklarıyla Vardır” 7 Eylül Hatay ve 5 Ekim Malatya atölyeleri (Almanya Başkonsolosluğu’nun finansal desteğiyle), 21-22 Ekim Hak Odaklı Habercilik: Toplumsal Cinsiyet ve Cinsel Şiddeti Haberleştirme Atölyesi (Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği iş birliğiyle), 4-5 Kasım Ekoloji ve İklim Haberciliği Atölyesi (Oslo-JMIC’in finansal desteğiyle)
* 2025 yılında gerçekleştirilen atölyeler şöyle: 15 Ocak Dijital Medya Okuryazarlığı Atölyesi, 7-10 Mayıs Temel Gazetecilik Atölyesi, 10 Nisan Engelli Hakları ve Engelli Hakları Haberciliği Atölyesi, 26 Haziran Toplumsal Cinsiyet Odaklı Habercilik Atölyesi, 5-6 Eylül Celal Başlangıç Barış Gazeteciliği Atölyesi, 4 Ekim Ekoloji ve İklim Haberciliği Atölyesi, 15-18 Ekim Temel Gazetecilik Atölyesi, 19 Kasım Çocuk Odaklı Habercilik Atölyesi, 5 Aralık Toplumsal Cinsiyet Odaklı Habercilik Atölyesi, 10 Aralık Uluslararası Bilgiye Erişim Hakkı ve Araçları Atölyesi, 12 Aralık Göç Haberciliği Atölyesi, 16-19 Aralık Temel Gazetecilik Atölyesi.
* 2026 yılında gerçekleştirilen atölyeler şöyle: 3 Mart Yargı Haberciliği Atölyesi.
(EG)
