Temel Gazetecilik Atölyesi üçüncü gün: Haber pratiği, röportaj simülasyonu, Hrant Dink Hafıza Mekanı

IPS İletişim Vakfı/Atölye BİA’nın 12-15 Mayıs tarihlerinde devam edecek olan Temel Gazetecilik Atölyesi’nin üçüncü gününde katılımcılar farklı başlıklardaki oturumlara katıldı.   

Üçüncü günün başlıkları şöyleydi: 

• Haber Hak Odaklı mı? (Murat İnceoğlu, Vecih Cuzdan) 
• Yanlı Haberi Dönüştür (Murat İnceoğlu, Vecih Cuzdan) 
• Anlat Bana (Nalin Öztekin) 
• 23.5 Hrant Dink Hafıza Mekanı ziyareti  

 

 

 

 

 

Bu gönderiyi Instagram'da gör

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Atölye BİA (@atolyebia)'in paylaştığı bir gönderi

Hak odaklı habercilikte dil, bağlam ve özne

Günün ilk oturumu “Haber Hak Odaklı mı?” başlığıyla gerçekleştirildi. Oturumu bianet Genel Yayın Yönetmeni Murat İnceoğlu ve bianet Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Vecih Cuzdan yürüttü.  

Oturumda katılımcılarla birlikte farklı haber örnekleri incelendi. Haberlerin kullanılan dil, kurulan bağlam ve haberin öznesi açısından hak odaklı olup olmadığı tartışıldı. 

Bir çocuğun elektrik akımına kapılarak yaşamını yitirdiğine dair bir haber üzerinden fotoğraf kullanımı, kimlik bilgileri, olay yeri görselleri ve ihmal olasılığının haberde nasıl görünmez kılındığı konuşuldu. Katılımcılar, haberlerde çocuğun üstün yararının gözetilmesinin önemine dikkat çekti. 

İnceoğlu, sıcak haberlerde sık kullanılan kalıp ifadelerin olayın arka planını görünmez hale getirebildiğini söyledi. 

Oturumda ayrıca Suriyelilerin geri dönüş sürecini konu alan bir feature story örneği de incelendi. Cuzdan, haberde özne anlatısı ile veriler arasında denge kurulmasının önemine dikkat çekti.

 

 

 

 

 

Bu gönderiyi Instagram'da gör

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Atölye BİA (@atolyebia)'in paylaştığı bir gönderi

Yanlı haberlerin dili ve çerçevesi tartışıldı 

Günün ikinci oturumu “Yanlı Haberi Dönüştür” başlığıyla gerçekleştirildi. İnceoğlu ve Cuzdan’ın yürüttüğü oturumda katılımcılar gruplara ayrılarak kendilerine verilen vaka örneklerini hak odaklı habercilik perspektifiyle yeniden yazdı. 

Çalışmada katılımcılardan haber metinlerindeki eksik özneleri, hak ihlallerini, kullanılan dili ve haberin kurduğu çerçeveyi tartışmaları istendi. Çocuk hakları, emek, ekoloji ve sokakta yaşayan hayvanlar gibi farklı başlıklardaki haber örnekleri üzerinden başlık, spot, haber dili ve görsel kullanımı konuşuldu. 

Cuzdan, haberlerde sadece hak ihlallerine değil, olası çözüm yollarına da yer verilebileceğini belirterek şöyle konuştu: 

Bizim için asıl mesele herhangi bir haberi okuduğunuzda onun hak odaklı olup olmadığını sorgulayabilmeniz. Özne görünür mü, kim konuşuyor, kim konuşmuyor, haber neyi görünür kılıyor, neyi görünmez bırakıyor… Asıl önemli olan bunları fark edebilmek.

Oturumun devamında katılımcıların hazırladığı haberler birlikte değerlendirildi. İnceoğlu ve Cuzdan haberlerde kullanılan kavramlar, başlık tercihleri ve haber dilinin etik sonuçları üzerine katılımcılara geri bildirimler verdi.

 

 

 

 

 

Bu gönderiyi Instagram'da gör

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Atölye BİA (@atolyebia)'in paylaştığı bir gönderi

Röportaj, söyleşi ve mülakat

Günün üçüncü oturumu “Anlat Bana” başlığıyla gerçekleştirildi. Oturumu bianet Editörü Nalin Öztekin yürüttü. Öztekin oturumda röportaj, söyleşi ve mülakat arasındaki farkları ele aldı.  

Öztekin, röportajın soru-cevap biçiminden ibaret olmadığını; gözlem, atmosfer ve anlatı içerdiğini söyledi. Yaşar Kemal’in röportajlarını örnek göstererek, gazetecinin sahadaki gözlemlerinin önemine değindi. 

Hak odaklı habercilikte soru sorma biçimleri, kaynakla kurulan ilişki ve görüşme sırasında dikkat edilmesi gereken etik sınırlar konuşuldu. 

Öztekin, gazetecinin sorduğu soruların bakış açısını doğrudan yansıttığını söyledi: 

Soruyu nasıl sorduğunuz, kamerayı nereye koyduğunuzla aynı mesele. Travmatik deneyimler yaşayan kişilerle konuşurken yönlendirici, suçlayıcı ve damgalayıcı sorular sormamaya dikkat etmek gerekiyor.

Oturumun ikinci bölümünde ise katılımcılar ikili gruplara ayrılarak farklı vaka örnekleri üzerinden söyleşi pratiği yaptı.  

Protesto sırasında polisin müdahale ettiği bir hak savunucusu, işsizlik yaşayan bir kişi ve hak ihlali yaşayan çocuklar gibi farklı senaryolar üzerinden soru hazırlama çalışmaları yürütüldü.  

Hazırlanan sorular birlikte katılımcılarla değerlendirilirken yönlendirici ve suçlayıcı soru biçimleri üzerine konuşuldu.

 

 

 

 

 

Bu gönderiyi Instagram'da gör

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Atölye BİA (@atolyebia)'in paylaştığı bir gönderi

23.5 Hrant Dink Hafıza Mekanı ziyareti  

Günün son oturumunda katılımcılar, Atölye BİA Koordinatörü Ceyda Sungur ve Sivil Toplum Paydaşları Muhabiri / Atölye BİA Asistanı Evrim Gündüz eşliğinde 23.5 Hrant Dink Hafıza Merkezi’ni ziyaret etti.  

Oturumu, 23.5 Hrant Dink Hafıza Mekanı Koordinatörü Aslı Yolcu yürüttü. Yolcu, Agos Gazetesi’nin eski ofisinde kurulan hafıza mekanını gezdirerek gazetenin kuruluş süreci ve Türkiye’de hafıza mekanlarının önemini anlattı. 

Yolcu, mekanın ortaya çıkışını anlatırken Türkiye’de yüzleşme alanlarının sınırlı olduğuna dikkat çekti. Mekanın, Hrant Dink’in önünde öldürüldüğü Sebat Apartmanı'nda kurulmasının sembolik önemine değindi.

Ziyarette ayrıca Hrant Dink’in hedef gösterilme süreci, hakkında açılan davalar ve öldürülmesine giden süreç de ele alındı. Yolcu, Dink’in kullandığı dilin kutuplaştırıcı değil, birlikte yaşamı savunan bir dil olduğunu vurguladı: 

Bizi kutuplaştırmaktan çok ötede duran, çok barışçı, çok demokratik ve bir arada yaşamaya dair sürekli çağrı yapan bir dilden bahsediyoruz.

Ziyaret sırasında katılımcılar, hafıza mekânındaki arşivleri, ziyaretçi notlarını ve interaktif bölümleri de inceledi.

(EG)