Serdozgariya Komarê ya Enqereyê aşkere kir ku lêpirsîn li gorî îxbarên bo CÎMERê, beyanên şahidan, lêkolînên çavkaniyên vekirî û parvekirinên li ser hesabên medyaya civakî yên wî mekanî, hatine destpêkirin. 

Di daxuyaniya Serdozgariyê de hatiye îdîakirin ku di mekânê de şahiyên zayendî hatine lidarxistin û çalakiyên ku tê îdîakirin “dijî exlaqê giştî ne” hatine kirin. 

Heft kesên ku hatibûn destserkirin, piştî îfadeyên li dozgeriyê sewqî dadgehê hatin kirin û ji aliyê dadgehê ve hatin girtin. 

Medyaya nêzî desthilatê zimanekî cihêkar bikartîne

Piştî operasyonê, hin saziyên medyayê yên nêzî desthilatdariyê, lêpirsîn bi gotinên ku LGBTÎ+yan bi sûc û bêexlaqiyê re wekhev dihesibînin ragihandin. 

A Haberê di serenavên nûçeyên xwe de gotina “LGBTya jirêderketî” bi kar anî û operasyon bi gotinên “Rê nayê dayîn ji bo LGBTya jirêderketî” pêşkêş kir. 

Rojnameya Sabahê jî di nûçeya xwe de gotinên wekî “partiyên hevzayendan”, “dansên erotîk ên mêr bi mêran re” û “gay bar” derxistin pêş. 

(NÖ/AY)

“Ji bo di înşaetê de bi xebite bi rê ket”

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê bavê Furkan, Bîlal Oglak derbarê bûyerê de agahî daye û diyar kiriye ku kurê wî di 11ê Tîrmehê de ji bo xebata li înşaetê çûye Kastamonuyê, di 12ê Tîrmehê de jî hat desteserkirin û di heman rojê de hat girtin û piştre ew ji tiştên qewimîne agahdar bûn.  

Oglak anî ziman ku li Girtîgeha Tîpa E ya Kastamonûyê kurê xwe dîtiye û bi vî awayî têkildarî bûyerê agahî wergirtiye. Bilal Oglak got ku piştî ku kurê wî hat desteserkirin, li parvekirinên wî yên medyaya civakî nihêrîne, bi parvekirinên derbarê Selahattîn Demîrtaş û Yilmaz Guney de hatiye sûcdarkirin.

“Di bin tecrîdê de ye”

Bilal Oglak da zanîn ku ji ber ku li wê girtîgehê girtiyên siyasî nîn in, kurê wî tê tecrîdkirin û dema diçin hevdîtinê jî rayedarên girtîgehê ji ber nasmeya wan cûdakariyê dikin. 

(FY/AY)

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê, di 14ê Tîrmehê de Adem Yildiz di dema aloziya bi esnafan re ji aliyê polîsên ku hatine cihê bûyerê ve hat desteserkirin û piştî 6 rojan hat berdan. 

Nuh Yildiz diyar kir ku dikandarên nijadperest di 21ê Tîrmehê de bang li wan kirine û got:

“Aliyê din hewl da bi me re diyalogê deyne. Gotin 'Tiştekî nebaş qewimî. Em naxwazin bûyer mezintir bibe. Em esnaf in, heval hev in. Werin vir, em rûnên û li hev bikin.' Em sê kes çûn. Ger pêwîst ba me dê lêborîn jî bixwestana. Lê piştî ku dikan vekirin, êrişî me kirin. Bi çêran hewl dan li me bixin û li me bidin, tabelaya dikana me şikandin. Me hewl da ku pevçûnê bi dawî bikin. Pêşî li xalê min Abdurrahman Yildiz dan, berê jî platîn di ruyê xalê min de hebû. Ji bo ku bêtir li me nedin, me bersiv neda û me tenê hewl da xwe biparêzin.”

“Rastêrast çêrî nasnameya me ya etnîkî kirin”

Yildiz destnîşan kir ku ew rastî êrîşa bi darikî ya koma nijadperest hatine û anî ziman ku di encama êrîşê de piyê wî ji du cihan ve şikestiye û weha got:

“Nêzî 30-35 xulekan lê me dan û em li erdê kaş kirin. Koma êrîşkar çêr li me kirin û gotin, ‘em d dewleta ku we diparêze...’ û ‘em di dewleta ku Kurdan diparêze...’Bi dengê bilind dijûn dan û heqaret li me kirin. Bi awayekî rastrast çêr li nasnameya me ya etnîkî kirin. Bi kîn û nefreteke mezin êrîşî me kirin.” 

“Piştî 35 xulekan polîs hatin. Dema polîs hatin jî tenê em desteserkirin. Min jî nedizanî ku piyê min şikestiye. Ez hay ji birîndarbûna lingê xwe nebûm. Ez ji cihê ku lê bûm nekaribûm rabim, piştre min ferq kir ku piyê min şikiyaye û lingê min birîndar bûye. Ez 4 rojan li beşa Nexweşiyên Hestî ya Nexweşxaneya Perwerde û Lêkolînê ya Baltalîmaniyê mam. Piştre ez ji bo Nexweşxaneya Bajar a Prof. Dr. Cemîl Taşcioglu ya Stenbolê hatim veguhastin. Pêwîst e milê min bê emeliyatkirin, xetereya krîza dil li ser min heye.”

“Em xespkirin”

 Yildiz diyar kir û wiha pê de çû:

“Niha ji me re dibêjin dikanê bigirin û neyên wê taxê. Niha jî bi navbeynkariya hinek kesan ji me re peyaman dişînin û dibêjin ‘Bi tu awayî di tu demê de wê neyên vir’. Me ew gilî kir. Ji bo vê yekê jî gefê li me dikin ku em biçin îfadeya xwe paşve bikişînin. Dibêjin tenê wê demê em ê 'we bibexşînin'. Dikana me ya din jî li cihekî din heye. Ji bo ku em wê derê jî bigirin gefan li me dixwin. Hîn jî gef li me tên xwarin. Kesên ku lêdana giran li me xistin di hemû qeydên kamerayê de diyar dibin. Ew koma êrişkar a 70 kesî di qeydên polîsan de hene. Lê ji nav 70 kesî tenê 4 kes girtine. Em nezanin ku ew jî hatine girtin an na. Agahiya me tune ye. Kesên ku li me xistin di heman demê de em xesp kirin û pereyên me jî girtin." 

(FY/AY)

“Aliyê Kurd dê guh bide şîretên Serok Apo”

Siyasetmedarê Kurd Remzi Kartalê ku ji sala 1994an û vir ve li Ewropayê dijî, weha got:

“Niha tu kes bi awayekî zelal bi çarçoveya yasayê nizane. Her weha aliyê Kurdan ê pêvajoya çareseriyê Serok Apo koordîne dike. Ji ber vê yekê em wek aliyê Kurdan ne tenê li benda yasayê ne, em dê guh bidin peyam, şîret û nêrînên Serok Apo jî. Ji bilî vê, tiştên di çapemeniya li ser vegerê derketine, tenê ji bihîstinan û gotegotan pêk tên. Lê dema ku ev zelal bûn,  yasa derket û ket meriyetê, piştî wê her kes dê bersivê bide.” 

Kartal anî ziman ku qonaxa em gihiştinê girîng e û wiha berdewam kir: 

“Di qada hiqûqî de starta pêvajoyê hat dan. Ji bo pêşketina pêvajoyê yasayên ku dê derkeve gelek girîng e. Ji bo Komara Tirkiyeyê û Parlamentoya wê jî xaleke werçerxanê ye. Pêvajoya têkildarî têkoşîna ku bê birêvebirin dê pêş bikeve.Pêvajoya têkoşînê jî dê gav bi gav pêş ve bice.” 

“Mirovekî beşek ji meşê be, kelecana wî/wê tiştek din e” 

Kartal bal kişand ser girîngiya geşedanan û wiha berdewam kir: 

“Her kesê ku di meşa azadiyê de ye, ji bo her gava ku pêvajoyê bi pêş ve dibe, bi kelecan e. Ew kesên ku di vê rêyê de berdêl û ked dane, bêguman dê bi her pêşketinê re kelecaniyek mezin bijîn. Derûniya mirovê ku ji derveyî meşê ye û tenê temaşeker e cuda ye û derûnî û kelecana kesên ku bi xwe di nav wê meşê de ne cuda ye.” 

(FY/AY)

Lêpirsîna Gulistan Dokuyê | Hevjîna Tuncay Sonel jî di nav de 15 kes hatin desteserkirin

21 Tîrmeh 2026

Li gorî nûçeya ANKAyê, her 3 gumanbar candarmeyan anîn Edliyeya Erzeromê. Piştî îfadeyên wan yên li dozgeriya komarî bi daxwaza girtinê ji bo dadweriya cezê û aştiyê hatin şandin. Gumanbar bi tohmeta ku “daneyên ku di sîstemên agahîdariyê de ne, tunekirine ango guhartine”, “kes ji azadiya wî bêpar hiştine”, “talana xurtkirî” û “bi riyên neyasayî daneyên kesane bidest xistine” hatin girtin. 

Di lêpirsîna Gulistan Dokuyê de du kesên din jî hatin desteserkirin

23 Tîrmeh 2026

Sonel, Eroglu û Ertok, berê jî di dosyaya Gulistan Dokuyê de di çarçoveya sûcên cuda de hatibûn girtin. Biryara girtina nû, di çarçoveya heman dosyeyê de ye lê ji ber sûcên cûda ye.

(AEK/AY)

Parlamenterên berê diyar kir ku ew dê piştgiriyê bidin "PartiyaNÛ" ya di bin serokatiya Ozgur Ozel de.

Di daxuyaniya hevpar de bertekeke tund nîşanî biryara "betalkirina" Kongreya Asayî ya 38an a CHPyê hat dayîn. Wan kesan destnîşan kir ku ev biryar îradeya partiyê û pêvajoyên demokratîk birîndar dike.

Di daxuyaniyê de hat gotin ku prensîbên “laîktî, demokrasî, dewletahiqûqê û dewleta sosyal” nirxên bingehîn ên Komarê ne. Parlamenterên berê diyar kir ku di bin vê avahiya niha de parastina vannirxan ne pêkan e. Ji ber vê yekê wan ragihand ku ew nabin parçeyekî "krîza meşrûbûnê"ya ku derketiye holê.

Di metna hevpar de li ser îstifaya ji CHPyê ev îfade hatin bikaranîn:

"Em ji bo avakirina feraseta siyasî ya Partiya NÛ piştgiriyê didin vêpêkhateya nû. Ev partî dê pêbendî demokrasî, serweriya hiqûqê,piralîbûn, demokrasiya sosyal û nirxên damezirîner ên Komarê be. Her wiha dê demokrasiya navxweyî û hilbijartina pêşîne ya bibeşdariya hemû endaman bike bingeh."

Di daxuyaniyê de her wiha hat gotin ku ew bawer dikin tevgera siyasîya di bin serokatiya Ozgur Ozel de dê li Tirkiyeyê bibe hêviyeke nû ûhat gotin:

"Em dê piştgiriyê bidin Partiya NÛ ya ku dê bêyî tewîz xwedî li nirxênbingehîn ên Komarê derkeve."

Parlamenterên ku îstifa kirin e û îmzeya wan li daxuyaniyê ye ev in:

Di kontrola ji bo dermankirinê a li Nexweşxaneya Dewletê ya Geverê de diyar bû ku lingê wê yê rastê li du cihan de şikestiye. 

Li aliyê din lêpirsîn berdewam dike lê derbarê polîsên navborî de lêpirsîn hatine kirin an na, tu agahî nehatin girtin.

 Malbata E.K.yê bi Ajansa Mezopotamyayê re axiviye û bang kiriye ku bûyer bê ronîkirin û berpirsiyar hesab bidin.

Di doza Şahîn Onerî de dadgehê cezayê li polîs hatibû birîn, betal kir

18 Çile 2024

“Wesayît gelek bilez dihat”

Dayika E.K.yê Vesîle Kinayê anî ziman ku di dema bûyerê de ew bi keça xwe re bû û kêliya bûyerê wiha vegot: 

"Em li kolanê dimeşiyan. Li xaçerêyê min dît ku wesayîta zirxî bi lez dihat. Ez derketim ser peyarêyê, keça min li pey min bû. Keça min hewl da ku bireve lê ji ber ku wesayît pir bi lez nekarî bireve. Kolan teng bû, tevî vê yekê jî bi lezeke mezin bi ser me de hat. Di wê kêliyê de min qêrîna keça xwe bihîst. Dema ez vegereyam paş, min dît ku wesayîta zirxî li keça min xistiye û ew ketiye erdê. Lingê keça min şikest. Kêliya ewil min got ku keça min kuştine. Wesayîtên zirxî li taxê gelek caran lezê dikin. Ev ne ya yekem e. Her dem di navenda bajar de sînorê lezê derbas dikin. Îro li keça min xistin, sibê dê li zarokê kesekî din bixin. Wê rojê hema mabû li min jî bixin."

“Polîsan xwest em giliyê xwe paşve bikişînin”

Vesîle Kinayê diyar kir ku nabe bûyer wek "qeza" bê nirxandin û got: 

"Bila qeydên kamerayê derxin. Ez bawer nakim ku ev qeza ye. Bi zanabûn û bi daxwaz wesayît ajotin ser me. Keça min dê emeliyat bibe . Em nezanin ka dê seqet bimîne an na. Ez ê mafê keça xwe biparêzim. Ji min re her dem tê gotin ku ez giliyê xwe paşve bikişînim. Polîs jî hatin û gotin 'Giliyê xwe paşve bikişînin, em ê tiştê ji destê me tê bikin'. Ez giliyê xwe paşve nakşînim. Ez pere yan tiştekî din naxwazim. Tiştê tenê ku ez dixwazim bicihanîna edaletê ye. Ev ne qeza ye, cînayet e. Ev bi eşkereyî dijminatî ye. Ez dixwazim berpirsiyar li ber edaletê hesab bidin."

Vesîle Kinayê diyar kir ku ew dê ji bo keça xwe têkoşîna edaletê bidin û banga piştgiriya civakî û hiqûqî kir.

Baroya Amedê: Faîlê Efe Tektekînî bi necezakirinê hatiye parastin

31 Adar 2022

Bavê E.K.yê  Lokman Kina jî anî ziman ku di dema bûyerê de ew di avahiyê de dixebitî û hema piştî ku agahî wergirt çûye nexweşxaneyê. Lokman Kina îdiaya ku polîsên li keça wî xistine bi kesên ku ji wan re "rûspiyên eşîrê" têgotin re hevdîtin kirine anî ziman û got: 

"Ez hîn bû ku polîsên li keça min xistine bi 'rûspiyên eşîrê' re axivîne û ji wan daxwaz kirine ku em giliyê xwe paşve bikişînin. Lê li vir mesele ne tenê keça min e. Berê jî di bûyerên dişibin vê de mirovan jiyana xwe ji dest dan. Di navbera taxan de bi leza zêde wesayîtên zirxî têne ajotin. Polîs bibe yan sivîl bibe ferq nake, divê her kes wesayîta ku diajo bi baldarî biajo. Vê rêyê zarok, kal û pîr, nexweş û welatiyên astengdar bi kar tînin. Keça min berê du caran ji milê xwe emeliyat bûbû. Dayika wê jî nexweşiya MS'ê ye. Sibê ger keça min nekare bimeşe em ê çawa li wê binêrin? Îro tiştê ku hat serê me, sibê dê bê serê kesên din jî. Ji bo ku ev neqewime divê di demek nêz de gavên pêwîst bên avêtin."

(NÖ/AY)

Derheqê na babete rojnameger û aktîvîst Enwer Yılmazî keyeyan de qiseykerdişê ziwanî ra heta rewşa unîversîteyan û astengîyanê mekteban ser o bianet kurdî rê qisey kerd. 

Ewro rewşa kirmanckî (Zazakî) çi ya? Cayanê ke kirmancî (Zazayî) tede ciwîyenî de, nîsbetê qiseykerdişê mîyanê keyeyî û teberî senî yo?

Kirmanckî-Zazakîya ke goreyê raporanê UNESCOyî mîyanê ziwananê binê tehlûkeyê vînîbîyayîşî de ya, ewro mîyanê krîzêko giran de ya. Mîyanê keyeyî û cuya rojaneyî de qiseykerdişê ziwanê ma bi xususî mîyanê merkezanê bajaran de kêm beno û hema vaje neqilkerdişê neslanê neweyan vinderto. La qezayanê sey Pîranî, Hêni, Licê, Darahênî, Sêwregi û dewanê Çewlîg, Dêrsim û Xarpêtî de kirmanckî hîna zî mîyanê keyeyî û mabênê şarî de ganî ya. Sebebê tewr pîl ê kêmkerdişê qiseykerdişî yê mîyanê bajaran no yo ke dadî û babî tutanê xo dir tirkî qisey kenî. La ma nêeşkenî vaje “no sucê keyeyan o” ziwanê ma ser o bi serran polîtîkayê asîmîlasyonî ameyî ramitiş. Ziwanê ma qedexe bi. Wendegehan de tutê-domananê ma rê tirkî ameye ferzkerdiş. Rojname, radyo, tv û medyaya sosyale de tirkî bîye serdest û ziwanê ma roj bi roj peyser şi, qiseykerdiş kêmîya û ziwanê ma ver bi helîyayîşî şi. Her çiqas n nê serranê peyênan de wendegehan de tay bo zî sey dersa weçinitî heqêk ame destfînayîş zî no tedbîrêko pêt nêbi. Ancî kitabî, kovarî vejîyay bi rayê medyaya sosyale û xebatanê kulturî teşebûsê neweyî virazîyay. Yewna zî sîyasetê ma, dezgeyê sîvîlî na mesela de sist ê. Rewşa nikayîne qet baş nîya. Mi gore eke winî bo 50 serrî badê ayê ke zazakî qisey bikê do humara înan se ra 5 bo.    

Seke yeno zanayîş, bajaranê sey Çewlîg û Dêrsimî de beşê edebîyatê kirmanckî estî. Eleqeyo seba nê beşî senî yo, wendekarî seba wendişê nê beşî zaf muraceat kenî yan nê?

Gama ke Unîversîteyanê Artuklu ya Mêrdînî, Çewlîgî û Unîversîteya Munzurî ya Dêrsimî de beşê Ziwan û Edebîyatê Kirmanckî ameyî akerdiş, eleqeyêko zaf pîl ê ciwanan estbi û nê beşî bîbî merkezê cigêrayîşanê akademîkan. La serranê peyênan de hûmarê wendekaranê ke muraceatê nê beşî kenî kêm bîyo. Sebebê tewr pîl ê nê kêmbîyayîşî kêm bîyayîşê heskerdişê ziwanî nîyo, belkî tersa îstîhdam û ekonomî yê. Ciwanî gama ke vînenî dima ke mekteb temam kerdî îmkanê vînayîşê karî û tayînkerdişî kêm a, mecbur manenî ke verê xo bîdê beşanê bînan ê ke garantîya xebityayîşê înan esta.

Heta nika çend wendekarî beşê edebîyatê kirmanckî-zazakî ra mezûn bîyê û ameyî tayînkerdiş, destê şima de derheqê naye de zanayîşî estê?

Heta ewro bi xususî programanê lîsansî û Masterê Bêtezî ra hîna zêde 1.500 wendekaran heqê mamosteyîya kirmanckî-zazakî girewt. La verba nê emegî û hûmarê mezûnan, polîtîkaya tayînkerdişî ya Wezaretê Perwerdeyî zaf pey de menda. Heta nika hûmarê mamosteyanê kirmanckî yê ke bi resmî ameyî tayînkerdiş, pêro pîya mabênê 50 û 100 kesî de menda. Na kontenjana zaf kême bena sebeb ke bi seyan mezûnî bi dîploma bêkar bimanî û nêrê tayînkerdiş.

Seba dersa weçînaye ya kirmanckî de mekteban de nîsbetê muraceatan senî yo? Keyeyî senî nêzdîyê naye benî? Mekteban de mamosteyê kirmanckî bes ê yan nê?

Serra wendişî ya 2025-2026î de, seranserê welatî de 4 hazar û 488 wendekaran dersa kirmanckî-zazakî weçîna û nê warî de bajarê Çewlîgî bi 3 hazar û 21 wendekaran bi cayo tewr pîl. Piştî Çewlîgî ra dima Amed (hezar û 285) û Dêrsim (171). Goreyê serranê verênan hûmare kêmî bîya.  Keyeyî bi xususî bi hestîyarî nêzdîyê nê dersî benî û wazenî ke tutê înan ziwanê xo bimusê la caardiş de mekteban de raştê astengîyanê pîlan yenî. Mekteban de mamosteyê kadroyî yê kirmanckî bes nîyê. Seba naye, zaf îdareyê mekteban bi bahaneyanê sey “mamoste çîn o” yan zî “sinife awan nêbîya” muraceatnameyanê keyeyan peygoş kenî û wendekaran mecbur kenî ke verê xo bidê dersanê bînan.

Şima gore semedo ke wa kirmanckî nêhelîyo û aver şêro çi çî bêrê kerdiş?

Ez naye vajî: Ziwanê ma kirmanckî (zazakî) çimanê ma ver de ha mirena; eke ma ewro nêpawe û wayîr nevejîyê, do verê çimanê ma de kulturê ma, vîr û vînayîşê ma û nasnameyê ma vindî bibê. Wa şarê ma, dezgeyê ma û tewr zêde zî sîyasetê ma wayîr vejîyê. Heta ke Kirmanckî nêba wayîrê statuyêko resmî û wendegehan de sere ra heta peynîye bi ziwanê ma perwerde nêro dayîş, tu tedbîrê bînî nêeşkenê nê nê helîyayîşî bidê vindarnayîş. Reyna gere Kirmanckî-zazakî televizyonan, radyo, rojname bibê û medyaya sosyale de hîna zaf ca bigêro û bîbo ziwanê cuya rojaneyî. Zazakî bingehê nasname û kulturê ma yo. Her çî ra ver eke ma heqêk destvist ma wayîrê ci vejîyê. Eke winî nêbo dewlete o heq dana, badê vana “kes wayîr nêvejîyeno” peygoş kena, serdin kena ke wa şar fek heqê xo yê ziwanî ra verado.

(EY/AY)

Di nav çavkaniyên klasîk ên ku di warê Kurdnasiyê de nirxeke taybet hene, pirtûka "Kurd" ya Vladimir Minorsky cihê xwe yê taybet diparêze. Ev xebat ne tenê pirtûkek dîrokê ye, lê belkî lêkolînek zanistî ya berfireh e ku bi bingehek akademîk dîrok, ziman, çand, civaknasî û erdnîgariya Kurdan vedikole. Bi rêbaza xwe ya analîtîk û bi bikaranîna gelek çavkaniyên dîrokî yên cihêreng, Minorsky hewl daye ku civaka Kurd ji perspektîfeke zanistî nas bike û wê ji çarçoveya vegotinên kevneşopî derxe. Ji ber vê yekê, ev pirtûk heta îro jî di nav zanîngeh, navendên lêkolînê û xebatên akademîk de wekî yek ji çavkaniyên herî girîng ên referansê tê qebûlkirin û ji bo her kesê ku dixwaze dîrok û civaka Kurdan bi awayekî zanistî tê bigihîje, cihê xwe diparêze.

Yek ji taybetmendiyên vê pirtûkê ew e ku Minorsky bi tenê li ser çavkaniyekê nesekinî. Ji çavkaniyên Erebî, Farisî, Osmanî, Ermenî û Ewrûpî sûd wergirtiye û bi hev re berhev kirin. Ev rêbaz di wê demê de nû û zanistî hate dîtin, ji ber ku armanc ne parastina nêrînek siyasî bû, belkî berhevkirin û analîzkirina belgeyên dîrokî bû.

Pirtûk di beşa dîrokê de li ser bingeha çavkaniyên cihêreng nîqaş dike ka Kurd kî ne, ji kû derketine û di nav çi şert û mercan de pêş ketine. Her çend hin teoriyên ku di pirtûkê de tên gotin îro hîn jî tên nîqaşkirin, lê rêbaza zanistî ya nivîskar di şirovekirina van mijaran de nirxeke taybet heye.

Di warê zimanê Kurdî de, Minorsky Kurdî wekî zimanek ji malbata zimanên Îranî destnîşan dike û bi berfirehî li ser lehçeyên wê radiweste. Wî diyar dike ku ziman tenê amûrek ragihandinê nîne, lê bingehek e ku çand, bîra civakî û nasnameya neteweyî li ser wê tê avakirin.

Her weha pirtûk jiyana civakî ya Kurdan, rêxistina eşîran, jiyana gundî û koçerî, aborî, kevneşopî û têkiliyên civakî bi awayekî berfireh vedikole. Ji aliyê sosyolojiyê ve, ev beş ji bo têgihiştina avahiya civaka Kurd û guherînên wê pir girîng in.

Di warê çand û edebiyatê de jî Minorsky balê dikişîne ser girîngiya helbest, stran, çîrokên gelêrî û edebiyata devkî. Ev mîrasa çandî di parastina bîra civakî û domandina nasnameya Kurdan de roleke sereke lîstiye.

Ji aliyê min ve jî, dema ku min teza xwe ya sosyolojîk li ser Êzîdiyan amade dikir, pirtûka "Kurd" ya Minorsky yek ji çavkaniyên bingehîn bû ku min ji wê sûd wergirt. Di taybetî de, ji bo têgihiştina avahiya civakî, dîrokî û çandî ya civaka Kurd û cihê Êzîdiyan di nav vê civakê de, ev pirtûk alîkariyek girîng pêşkêş kir. Ji ber vê yekê, ez vê xebatê ne tenê wekî pirtûkek dîrokî, lê wekî çavkaniyek akademîk a hêja ku dikare ji bo lêkolînên sosyolojîk jî bingeh be, dinirxînim.

Lê divê were zanîn ku ev pirtûk di şert û mercên sedsala bîstan de hatiye nivîsandin. Ji wê demê heta îro, di warên dîrok, arkeolojî, antropolojî û zimanzanî de gelek lêkolînên nû hatine kirin. Ji ber vê yekê, hin encam û şiroveyên Minorsky îro tên nûvekirin an jî tên nîqaşkirin. Ev rewş nirxa pirtûkê kêm nake; berevajî, nîşan dide ku zanist her dem bi lêkolîn û belgeyên nû pêş dikeve.

Pirtûka "Kurd" ya Vladimir Minorsky ne tenê xebatek dîrokî ye, lê her weha mîraseke akademîk e ku heta îro jî nirxa xwe diparêze. Her çend hin nirxandin û encamên wê bi ronahiya lêkolînên nû tên nûvekirin û bi awayekî rexneyî tên nîqaşkirin, lê ev yek ji girîngiya vê pirtûkê kêm nake. Berevajî, ew nîşan dide ku xebata Minorsky bingehek girîng bûye ku gelek lêkolînên din li ser wê hatine avakirin. Ji bo min jî, dema ku min teza xwe ya sosyolojîk li ser Êzîdiyan amadekir, ev pirtûk ne tenê yek ji çavkaniyên referansê bû, lê her weha bû rêberê min di têgihiştina avahiya dîrokî, civakî û çandî ya civaka Kurd de. Ji ber vê yekê, ez bawer im ku xwendina vê pirtûkê ji bo her kesê ku dixwaze Kurd, Kurdistan û civaka Kurd bi perspektîfeke akademîk û zanistî nas bike, ne tenê pêdivî ye, belkî jî destpêkeke girîng e ji bo lêkolînên kûrtir û têgihiştineke berfirehtir.

(AÖ/AY)

SîneVan yek ji platforma sînemayê ya ku ji gelek sînemahezên li Wanê pêk tê, hatiye avakirin.  Her rojên Çarşemê xebatkarên SîneVanê filmekî hildibijêr in û hemû sînemahez li cafeya bi navê Humanê li dora film kom dibin. 

Ji ber êdî germahiya havînê destpê kir SîneVanê jî berê xwe sînemeya hewşê û li hewşa cafeya bi navê Hanciyê destbi nîşandana filmên xwe kirin. 

Sînevana ku ji aliyê civaknas, sînemager û sînemahezan ve kar û xebatên wê tên meşandin ji sala 2020î ve didomînin.

Yek ji xebatkar û endamê SîneVanê û her wiha civaknas Ridvan Karaman têkildarî xebatên SîneVanê de bi bianet kurdiyê re axivî û got, “SîneVan di encama xebateke kollaktîf de pêk tê”

Her weha Karaman destnîşan kir ew kurtê fîlmên ku xwendekarên zanîngehê çêdikin jî pîşan didin.

(WT/AY)

Lîsteya Serokê Giştî Ozgur Ozel di civîna yekem a Meclisa Partiyê de hat qebûlkirin. Bi vê lîsteyê re berpirsên rêxistinbûn, hiqûq, rêveberiyên herêmî, medya, têkiliyên giştî û karên darayî diyar bûn.

Di MYKyê de kî hene? 

Dabeşbûna erkan a di MYKyê de bi vî awayî ye:

Partiya NÛ êdî mixalefeta sereke ye

Partiya NÛ ya ku Ozgur Ozel bi 91 parlamenteran ava kir li malpera fermî ya Parlamentoyê hat zêdekirin.

Bi vê yekê re, Partiya Gel a Komarî (CHP) statuya xwe ya mixalefeta sereke ji dest da û ket rêza pêncan.

Li gorî agahiyên li ser malpera fermî ya Parlamentoyê Partiya NÛ bi 91 kursiyan bû partiya duyemîn. CHPya ku berê mixalefeta sereke bû, niha bi 44 parlamenteran di rêza pêncan de cih digire.

Li gorî lîsteya nû ya li ser malperê hejmara parlamenterên partiyan bi vî rengî ye:

Hejmara giştî ya parlamenterên li parlamentoyê jî wekî 592 kes hat tomarkirin.

(AY)

Mater û Ozerden, îro ji Girtîgeha Jinan a Girtî ya Îzmîrê (Girtîgeha Şakranê) hatin wergirtin û wê bibin Girtîgeha Jinan a Girtî ya Marmarayê ku li navçeya Silivriya Stenbolê ye. 

Çîgdem Mater û Mine Ozerden ji Bakırkoyê sewqî Girtîgeha Şakranê ya Îzmîrê hat kirin

20 Tîrmeh 2026

Bi vê yekê re, tenê pênc roj piştî birina wan a bo Girtîgeha Şakranê, Mater û Ozerden careke din hatin sewqkirin. 

(NÖ/AY)

Di sê mehên dawî de, nivîskarê T24ê Tolga Şardan ji ber nûçeya "Rapora darazê ya MÎTê" bi tohmeta ku "dezgehên darazê biçûk xistiye", Rojnameger Bariş Pehlivan, Murat Agirel û Zafer Arapkirli bi îdîaya ku "agahiyên xapînok belav kirine (dezenformasyon)”, Timur Soykan bi tohmeta ku "nepenîtiya lêpirsînê binpê kiriye" û rojnameger Erdoğan Alayumat jî bi îdîaya ku "propagandaya rêxistinê kiriye" hatin cezakirin.

Rapor balê dikişîne ser girtina bênavber a rojnamegeran. Di çaryeka duyem a sala 2026an de, piştî nûçegîhanê DW Tirkî Alican Uludag, Derhênera Weşana Giştî ya Aydınpostê Yelis Ayaz û nûçegîhanê BirGunê İsmail Ari û Derhênera Weşana Giştî ya malpera Kaos GLyê Yildiz Tar jî bi hêceta Lûtkeya NATOyê hate girtin.

Di sê mehan de 7 sal û 6 meh ceza li 6 rojnamegeran birîn

Di sê mehên dawî de ku bi dehan nûçegîhan hatin darizandin. Dadgehan derbarê herî kêm 12 ji wan de biryar da. Rojnameger bi tohmeta "belavkirina agahiyên xapînok", "biçûkxistina saziyên dewletê", "biçûkxistina nirxên olî", "binpêkirina nihêniyê", "propagandaya rêxistinê" ango "endamtiya rêxistinê" hatin sûcdarkirin. Di encama darizandinan de hinek rojnamegeran beraat kirin, lê ji bo şeş ji wan bi tevahî 7 sal û 6 meh cezayê girtîgehê hat birîn (ku beşa sal û 6 mehan hate paşxistin):

Nivîskarê T24ê Tolga Şardan ji ber nûçeya "Rapora darazê ya MÎTê" bi tohmeta ku "dezgehên darazê biçûk xistiye" 5 meh cezayê paşxistî girt. Rojnameger û lêkolîner Barış Pehlivan û Murat Agirel ji ber gotinên xwe yên di bernameya "Kayda Geçsin" a Halk TVyê de bi îdîaya "belavkirina agahiyên xapînok" bi salek û 3 meh cezayê girtîgehê hatin cezakirin.

Timur Soykan jî bi tohmeta "binpêkirina nihêniyê" 10 meh cezayê paşxistî stend. Ji ber parvekirina li ser medyaya civakî ya derbarê êrîşên li dijî elewiyên Sûriyeyê de, nivîskarê rojnameya BirGunê Zafer Arapkirli bi îdîaya "belavkirina agahiyên xapînok" 2 sal û 6 meh cezayê girtîgehê girt. Erdogan Alayumat jî bi hêceta "propagandaya rêxistinê" salek û 3 meh cezayê paşxistî stend.

Rojnameger İskender Kahraman ji ber nivîsên xwe yên salên 2017 û 2018an ên ku di malpera Yuksekova Haberê de li ser Rojava û Efrînê hatibûn weşandin, bi îdîaya "propagandaya rêxistinê" ji nû ve dihat darizandin, hat beraatkirin. Di çarçoveya lêpirsîna HDKyê de rojnameger Ender İmrek ku 100 roj di zîndanîkirina li malê de mabû û Ercument Akdeniz ku heşt meh girtî hatibû hiştin, ji dozên ku bi "endamtiya rêxistinê" dihatin darizandin, beraat kirin. Biryareke weke vê ji bo nûçegîhanên Ajansa Mezopotamyayê (MA) Esra Solin Dal û Mehmet Aslan jî hat dayîn.

Tehdeya girtinê bi İsmail Ari û Yildiz Tarê re didome

Pirsgirêkên kironîk ên derbarê girtina rojnamewanan de ku piştî çêkirina nûçeyên li ser rewşa siyasî an jî anîna ziman a desthilatdarên siyasî rû didin di sê mehên dawî de jî berdewam kirin. Ev zext di vê heyama dawî de li ser nûçeyarê rojnameya BirGünê İsmail Arı, xwediyê malpera Aydınpostê Yelis Ayaz û nûçeyarê magazînê Bilal Özcan hatin meşandin.

Kêşeya kronîk a girtina rojnamegeran ji ber rewşa siyasî ango çêkirina nûçeyên li ser desthilatdaran, di sê mehên dawî de jî berdewam kir. Di vê heyamê de nûçegihanê rojnameya BirGunê İsmail Ari, xwediyê malpera Aydinpostê Yelis Ayaz û rojnamegerê magazînê Bilal Ozcan ji wan rojnamegeran e.

Tevî ku nûçegîhanê DW Tirkî Alican Uludag ku berê hatibû girtin bi van nûçegîhanan re di demeke nêz de serbest hatibe berdan jî, girtina derhênera weşana giştî ya malpera Kaos GLyê Yildiz Tar a berî Lûtkeya NATO’yê bi hêceta “operasyona rêxistinê”, bû mînaka herî nû ya binpêkirina mafên bingehîn ên rojnamegeriyê yên ji ber konjonktura siyasî. Di heman demê de girtina rojnamegerê 40 salan û derhênerê weşanê yê TELE1ê Merdan Yanardag ku bi îdîaya “sîxuriya siyasî” dihat darizandin, heşt meh li paş xwe hişt.

Ji pênc desteserkirinan jê sê ji ber nûçegîhaniya LGBTİ+yan e

Di heyama Nîsan - Hezîranê de herî kêm pênc rojnameger hatin desteserkirin. Rojnameger Muberra Unsal, Yusuf Çelik û Doga Tekneci ji ber ku Hefteya Rûmetê ya LGBTİ+yan şopandin hatin desteserkirin. Nûçegîhana Ajansa Mezopotamyayê (MA) Sema Bingol jî dema ku çalakiya bîranîna Ethem Sarisulukê ku li Enqereyê hatibû kuştin dişopand, bi lêdanê hate desteserkirin.

Ji pênc êrîşan jê sê li ber Navenda Giştî ya CHPê bûn

Di sê mehên dawî de herî kêm pênc nûçegîhan rastî êrîş ango midaxeleya fîzîkî ya kom û kesayetên siyasî hatin. Yek ji wan jî ji ber weşana ku kiribû gef lê hate xwarin. 

Piştî biryara betalkirina mitleq ya li dijî partiya opozîsyonê CHPê, di bûyerên li ber Navenda Giştî ya CHPê de mudaxele li sê nûçegîhanan hate kirin. Wezîrê Karên Navxweyî yê berê Suleyman Soylu jî bersiva pirsên nûçegîhanê Now TVyê neda û tenê mîkrofona nûçegîhan tend da.

Her wiha polîsekî li dijî nûçegîhana malpera Kisa Dalgayê Gulseven Ozkanê ku çalakiya 1ê Gulanê dişopand, ji mesafeyeke nêz ve gaza îsotê bikar anî. Deriyê buroya İz Gazeteyê ya li Îzmîrê jî di derveyî saetên kar de bi matkapê hate xerakirin û zirardîtin.

Heqareta li Serokkomar: 16 rojnameger û xêzkar bersûc in

Dozên keyfî yên bi tohmeta “Heqareta li Serokkomar” ên li dijî rojnamegeran, di sê mehên dawî de jî bi darizandina herî kêm 16 rojnameger û karîkaturîstan berdewam kirin. Ji bo van navan (Alican Uludağ, Deniz Yucel, Sedef Kabaş, Baransel Agca, Erk Acarer, Julien Serignac, Gerard Biard, Laurent Sourisseau, “Alice”, Mehmet Tezkan, İbrahim Kahveci, Suat Toktaş, Ramazan Yurttapan, Haydar Ergul, Dogan Pehlevan û Rüstem Batum) heta 4 sal û 8 meh cezayê girtîgehê tê xwestin. Di vê heyamê de Sefer Selçuk Ozbek û Gokay Başcan jî bi lêpirsînên ku li dijî wan hatine vekirin, hatin rojevê. Di sê mehên dawî de ji vê xalê ti biryara cezakirinê nehate tespîtkirin.

Di encamê de xala 299an a TCKyê, di heyama 12 salan a peywira Serokkomar Erdoğan de, rê li ber darizandina zêdetirî 250 rojnamegeran û cezakirina herî kêm 80 ji wan (ku hinek ji wan hatine paşxistin) vekir. Mixabin ne pêşniyara Komisyona Venedikê ya sala 2016an, ne jî biryara DMMEyê ya sala 2021an a li dijî Tirkiyeyê (ya dosyaya "Vedat Şorli") nebûn asteng ku rojnameger di vê heyama derbasbûyî de bi dozên keyfî neyên tacîzkirin.

Bêyî îradeya dewletê têkoşîna dijî bêcezatiyê lawaz e

Lêkolînkirina cihê bombekar û malbata wî ku bombe xistibû bin wesayîta rojnamegerê lêkolîner û nivîskarê rojnameya Cumhuriyetê Ugur Mumcu û bûbû sedema mirina wî tenê piştî 32 salan hate bîra daraz û saziyên peywirdar.

Di doza kuştina rojnamegerê ermenî yê Tirkiyeyê Hrant Dink a di sala 2007an de, her çiqas Koma Pelitli ya li Trabzonê û “peywirdarên ewlehiyê yên ku bi navê FETÖyê rê li ber kuştinê vekiribûn” hatibin cezakirin jî; ew kesên ku bi çalakî, bername û daxuyaniyan Dink kiribûn hedef û zemîn ji bo kuştinê amade kiribûn nehatin darizandin. Di doza kuştina belgefilmkarê jîngehê Hakan Tosun de ku di şeva 10ê Çiriya Pêşîn a 2025an de li Esenyurta Îstanbolê rastî êrişê hatibû, hê jî diyar nebûye bê ka ji ber pîşeya xwe hatiye kuştin an na.

Darizandina ji nû ve ya êrîşkarên ku li Enqereyê di 10ê Gulana 2019an de nivîskarê rojnameya Yeniçagê Yavuz Selim Demirag bi giranî derb kiribûn, dê di 10ê Îlonê de berdewam bike. Derbarê êrîşa bi çekî ya ku di sala 2023an de li dijî rojnamegerê li  Bursayê Yaman Kaya hatibû kirin de, du bersûcên ku salek paşê bi hêceta “kêmbûna delîlan” hatibûn beraatkirin, niha di Dadgeha Cezayê Giran a Bursayê de ji nû ve tên darizandin. Bersûc İsa Can Biler di şeva 13ê Tebaxa 2025an de 10 gule li Nûneriya Îzmîrê ya rojnameya Evrenselê reşandibû, hatibû girtin û piştre serbest bûbû. Dadgehê derbarê wî biryara anîna bi darêzorê ya bo danişînê da.

Dozên tezmînatê

Di sê mehên dawî de ku herî kêm çar rojnameger û sê saziyên medyayê di Dadgehên Hiqûqê yên Asliyeyê ango Bazirganiyê de bi daxwaza 2 milyon û 650 bin TL tazmînatê hatin darizandin. Akademîsyen û nivîskara rojnameya Evrenselê Ceren Sozeri ji ber nivîsa xwe ya bi navê “Kê deng bi AKP’yê da windakirin?” di doza ku ji aliyê Şirketa Turkuvaz Medya û Serhat Albayrak ve hatibû vekirin de, bi 20 hezar TLyî hate cezakirin.

Rojnameger Hazal Ocak jî ji ber nûçeya “Zava bi kar dizane” a di rojnameya Cumhuriyetê de hate weşandin, bi 10 hezar TLyî hat cezakirin ku divê wî pereyî bide Berat Albayrak. Serhat Albayrak û Berat Albayrak di van dosyayan de li benda 200 hezar TL tazmînatê bûn.

Sansûra onlîne: Lêkolîn, rexne û rojnamegeriya LGBTİ+parêz kirine armanc

Saziya Teknolojiyên Agahdariyê (BTK) û Dadweriyên Cezê û Aştiyê, tevî ku Dadgeha Destûra Bingehîn (AYM) ji 10ê Çiriya Pêşîn a 2024an vir ve sansûra online ya li ser bingeha “mafên kesayetiyê” betal kiribû jî, rê li ber derketina nûçeyên gendelî û bêusuliyan digirin. Van saziyan vê carê jî bi hêceta “ewlehiya neteweyî û pergala giştî” sansûrê bi hemû aliyan ve dide berdewamkirin. Di sê mehên dawî de herî kêm 24 nûçeyên online hatin astengkirin.

Di bin sîwana polîtîkaya “Sala Malbatê” de ku ji aliyê Serokkomar Erdoğan ve hate ragihandin, di sê mehên dawî de bi taybetî li gel nûçegîhaniya LGBTİ+yan, hesabên Xê yên gelek rojnameger û mecrayên nûçeyan ên wekî Yusuf Çelik, Esra Ece Kutlu, Zilan Azad û Edîtorê Kaos GLyê Ogulcan Ozgenç hatin astengkirin. Astengkirina gihîştinê di sê mehên dawî de rasterast hesabên Xê yên Bulent Mumay, Erk Acarer, Abdurrahman Gok, İslam Ozkan, Yusuf Çelik, Esra Ece Kutlu, Zilan Azad, Ogulcan Ozgenç û Nisan Çıra, ligel Komisyona Jin û LGBTİ+yan a TGSê û malpera Velveleyê kirin hedef.

Dosyaya lêkolînî ya Canan Coşkun a bi navê “Împaratoriya Vîzeyê” ya di Kısa Dalgayê de weke nûçe weşiya û parvekirinên medyaya civakî yên girêdayî wê dîsa di bin navê “parastina ewlehiya neteweyî û nîzama giştî” de hate sansurkirin. Ev yek bû mînaka berbiçav a astengkirina rojnamegeriya lêkolînî bi rêya darazê. Pirsgirêka cihêkarî û akredîtasyonê ya li dijî medyayê ku di Lûtkeya NATOyê ya li Enqereyê de jî hatibû dîtin û li Tirkiyeyê ji aliyê dadgehan ve jî hatibû tespîtkirin, bi bertekên tund ên saziyên azadiya medyayê re bû parçeyek ji rojeva navneteweyî.

Heta girtina keyfî bi dawî nebe AYM hêvî ye

Dadgeha Destûra Bingehîn (AYM), di sê mehên dawî de ji bo rojnameger Alican Uludag û İsmail Ari serlêdanên nû wergirtin. AYMyê di rabirdûyê de jî di dozên Ahmet Şik, Nedim Şener, Can Dundar û Erdem Gul de serlêdanên bi vî rengî qebûl kiribûn. Ev serlêdan hemû encama giran a karanîna darazê wekî amrazeke siyasî û girtina keyfî ya rojnamegeran in.

AYM di çarçoveya serlêdana takekesî de, di dosyayên rojnamegeran de ku mafên “ewlehî” û “azadiya çapemenî û derbirînê” tune tê hesibandin, dibe yekane garantiya hiqûqî. Di vê heyamê de serlêdaneke din jî ji aliyê MLSAyê ve hate kirin. Ev serlêdan ji bo rejîma lîsansê ya Desteya Bilind a Radyo û Televizyonê (RTUK) hate kirin ku gefê li ser weşangeriya înternetê çêdike.

DMMEyê bêdengiya xwe ji bo Çetinkaya şikand

Têkildarî mafên rojnamegeriyê Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê(DMME) ku ev demek dirêj bû bêdeng mabû, bi biryareke ku di sê mehên dawî de belav kir de bêdengiya xwe şikand. Dadgehê biryar da ku girtina rojnameger Tuncer Çetinkayayê ku di pêvajoya hewldana derbeyê de bi tohmet “endamtiya rêxistinê” hatibû girtin, keyfî ye. DMMEyê Tirkiye bi 20 hezar û 656 euro (nêzîkî milyon û 90 bin TL) tazmînatê mehkûm kir.

RTUK ji ber rexneyên li siyasetmedaran cezayan dibire

Ji Çiriya Pêşîn a 2025an vir ve Mehmet Daniş bûye Serokê RTUK’ê. Li gorî serokê berê Ebubekir Şahin, di heyama Daniş de daxuyaniyên provoke derneketin pêş. Dîsa jî Desteya Bilind a Radyo û Televizyonê (RTUK) zexta li ser wan kanalan berdewam dike ku axaftinên siyasî yên rayedarên CHP ango TİPê tînin ser ekranê.

RTUKê bi îdîaya ku “li dijî qedexeyên weşanê tevgeriyane” ceza da kanalên Halk TV û Koza TVyê. Di heman demê de ji ber ku rexneyên siyasî weşandin, ceza li SZC TV û dîsa li Halk TVyê birî. (Li Tirkiyeyê çarçove û sînorên van qedexeyên weşanê ne diyar in û pirsgirêkdar in).

Endamê RTUKê İlhan Taşçı li ser hesaba xwe ya Xê bertek nîşan da û got: “RTUK hema hema bûye parêzerê Wezîrê Dadê Akın Gurlek.”

Di heyama Nîsan, Gulan û Hezîrana 2026an de, RTUKê ji ber nûçe û bernameyan bi tevahî sê caran cezayê pere yê îdarî da saziyên TVyê. Rêjeya giştî ya vê cezayê gihîşt milyon û 114 hezar û 913 TLyî.

Di sê mehan de heşt kes bêkar man

Di sê mehên dawî de herî kêm 8 rojnameger, bernameger, pêşkêşvan û xebatkarên karên nivîsaran ji ber guherînên di xeta weşanê de ango nakokiyên li ser weşanê karê xwe winda kirin.

Pêşkêşvana bernameyan a Halk TVyê Seda Selek diyar kir ku "sedemên wê yên mafdar hene" û ji kanalê veqetiya. Piştî vê veqetînê û bi taybetî piştî bertekên li dijî xwediyê kanalê Cafer Mahiroglu, di kanalê de çar veqetînên din jî çêbûn.

Derhênerê weşanê yê SurAjansa ku navenda wê li Amedê ye û nûnerê TGSê yê Amedê Mahmut Oral, piştî ku notên hevdîtina Rêberê PKKê Abdullah Ocalan kir nûçe, rastî bertekan hat. Oral piştre ji bo ku "zirarê nede pêvajoyê" neçar ma ku dest ji kar berde û îstîfa bike.

(EÖ/AY)

Bereya Rizgariya a Gelê Filistînê (FHKC) di peyama xwe ya sersaxiyê de, Okamotoyê 78 salî wekî “parçeyekî tevgera şoreşgerî ya Filistînê” û “yek ji sembolên enternasyonalîzma şoreşgerî” pênase kir.

FHKCyê diyar kir ku Okamoto ji Japonya hat, tevlî têkoşîna Filistînê bû û beşeke mezin a jiyana da vê dozê.

^{*Afîşa ku FHKCyê ji bo Okamoto weşandiye}

Ji Hamasê peyama sersaxiyê

Tevgera Berxwedana Îslamî ya Filistînê (Hamas) jî piştî koça Okamoto peyameke sersaxiyê belav kir.

Hamasê diyar kir ku şervanê şoreşger ê Japonî Kozo Okamoto piştî jiyaneke tijî bi fedaîtiyê di Pêncşema 23ê Tîrmehê de, li Beyrûta paytexta Lubnanê koça dawî kir. Em di hizûra gelê Filistînê û mirovên azad ên cîhanê de, bi xemgîniyeke mezin pêşwaziyê li koça Okamoto dikin.

Hamasê Okamoto wekî “sembola azadiyê” binav kir û weha got: “Ew ê wekî yek ji sembolên berxwedanê û piştevaniya navneteweyî ya ji bo doza mafdar a gelê Filistînê bê bibîranîn.”

^{Okamato dema silavê dide Serokê Hîzbûllahê Hasan Nasrallah.(Fotograf: FHKC)}

(VC/AY)

Halûk Levent jî di nav de 14 kes hatin girtin

16 Tîrmeh 2026

Lêpirsîn ji aliyê Serdozgeriya Komarî ya Stenbolê ve tê birêve birin. Di çarçoveya lêpirsînê ji bo îfadeyê bidin bang li rojnameger Fatih Altayli, komedyen Şahan Gokbakar, rojnameger Ruşen Çakir, lîstikvan Hazal Kaya, rojnameger Ozlem Gurses û weşanger Fatih Koparan hate kirin.

(FY/AY)

Li gorî daneyên di pêşkêşiya Memur-Sen û Saziya Lêkolînê ya Rawestê de ku dispêrin daneyên MEBê, ji bo kurmancî û Kirmanckî (Zazakî) bi tevahî 37 hezar û 406 xwendakaran dersa "Ziman û Zaravayên Zîndî" hilbijart.

Axavtina bi kurdî di nava nifşande lawaz dibe, lê daxwaza perwerdeya bi zimanê dayîkê bilind dibe

18 Tebax 2025

Li gorî nûceya Rûdawê, di çarçoveya dersê de ji xwendakaran 30 hezar û 441an kurmancî, 4 hezar û 488an kirmanckî/zazakî, hezar û 890an dersên ku hûrgiliyên wan nehatine diyar kirin, 400an Adîgeyî, 144an Boşnakî û 41an jî dersa Lazkî hilbijartine. Li gorî vê yekê, Kurmancî ji sedî 81,4 û Zazakî jî ji sedî 12yê hemû dersên zimanên zîndî pêk tînin.

Daxwaz li Amed, Mêrdîn û Êlihê zêde bûn

Amed bi 7 hezar û 421 xwendakaran bû yekem bajar ku herî zêde dersa zaraveyê kurmancî hilbijartin e. Piştî Amedê bi 6 hezar û 58 xwendakaran Mêrdîn, bi 4 hezar û 694 xwendakaran Êlih, bi 3 hezar û 226 xwendakaran Colemêrg û bi 2 hezar û 971 xwendakaran Wan tê.

Li Şirnexê 2 hezar û 256, li Agiriyê hezar û 16, li Riheyê 939, li Bedlîsê 676, li Sêrtê 565, li Mêrsînê 324 û li Mûşê jî 183 xwendakaran dersa kurmancî hilbijartin.

Li gorî daneyan, tenê Amed, Mêrdîn û Êlih nêzîkî ji sedî 60ê xwendakarên ku dersa kurmancî hilbijartine pêk tînin. Amed jî tenê bi xwe hejmara nêzîkî çaryeka xwendakarên li seranserê welat dihewîne.

Bi 3 hezar û 21 xwendakaran Çewlîg bû navenda kirmanckiyê

Dema ku qonaxên xwendinê yên 2024-2025 û 2025-2026an  tê berawirdkirin, meyleke ne wek hev derdikeve holê.

Hejmara xwendakarên ku dersa kurmncî hilbijartine li Bedlîsê ji sedî 47, li Wanê ji sedî 31, li Agiriyê ji sedî 17, li Êlihê ji sedî 14 û li Şirnexê jî ji sedî 12 zêde bûye.

Her weha li Riheyê ji sedî 35, li Colemêrgê ji sedî 16, li Amedê ji sedî 10 û li Mêrdînê jî ji sedî 5 kêm bûye.

Bajarê ku xwendakaran herî zêde dersa kirmanckiyê lê hilbijartine bi 3 hezar û 21 xwendakaran Çewlîg e. Piştî Çewlîgê Amed (hezar û 285) û Dêrsim (171) hatin.

Rêjeya xwendakarên keç û kur nêzîkî hev in

Ji xwendakarên ku dersa kurmancî hilbijartine jê 15 hezar û 631 kur û 14 hezar û 810 keç bûn. Li gorî vê yekê, keç ji sedî 48,7 û kur jî ji sedî 51,3ê xwendakaran pêk tînin. Daneyan nîşan da ku daxwaza ji bo dersa bijarte ya kurdî ji aliyê zayendî ve bi hevsengî hatiye dabeşkirin.

Li gorî daneyên demdirêj ên di pêşkêşiyê de cih digirin, hilbijartina dersa bijarte ya ji bo zaravayên kurdî lûtkeya berê ya sala 2015an li paş xwe hiştiye.

Li gorî vê yekê, di sala xwendinê ya 2025-2026an de hejmara hilbijêran gihîştiye nêzî 59 hezarî û derket asta herî bilind a 15 salên dawî. Li gorî daneyan, ji asta herî nizm a sala 2020an vir ve daxwaza giştî ji sedî 295 zêde bûye, rekora berê ya sala 2015an jî bi rêjeya nêzî ji sedî 60 hat derbaskirin. 

(FY/AY)

Têkoşîna edaletê ya malbatê û rêxistinên jinan a ji bo dîtina Dokuyê û derxistina berpirsiyaran berdewam dike.

Di çarçoveya lêpirsîna xwendekara zanîngehê Gulistan Dokuyê de Sefa K. û Emre E. li Enqereyê hatin desteserkirin.

Hat ragihandin ku ev proseya destsekerkirinê piştî tespîtên ji lêkolîna li ser telefon û materyalên dîjîtal ên Waliyê berê yê Tunceliyê Tuncay Sonelê ku di çarçoveya lêpirsînê de girtî ye hatine kirin.

Lêpirsîna Gulistan Dokuyê | Hevjîna Tuncay Sonel jî di nav de 15 kes hatin desteserkirin

21 Tîrmeh 2026

Sefa K. û Emre E. bi sûcên weke “ji holê rakirin, veşartin an jî guhartina delîlên sûc”, “bi awayekî dijyasayî dan an jî bi dest xistina daneyên kesane”, “bêparhîştina kesî/ê ji azadiya wî/wê”, “birîndarkirina bi zanebûn”, “talankirin” û “pêşîgirtin, xerakirin, ji holê rakirin an guhartina daneyên sîstemên agahdariyê” tên tohmetbarkirin.

Peyamên di navbera Sonel û Ertok de

Li gorî agahiyên ku parêzerê malbata Gulistan Dokuyê, Ali Çimen ragihandine; di lêkolîna li ser telefona desta ya Tuncay Sonel de, peyamên wî yên bi polîsê berê Gokhan Ertok re derketine holê. Ertok ji kar hatibû derxistin û di çarçoveya lêpirsînê de niha girtî ye.

Li gorî peyaman, Sonel parvekirineke hesabekî ku di medyaya civakî de ew rexne dikir ji Ertok re şandiye û jê re peyama “Bira, tiştê pêwîst bikin” nivîsandiye.

Hat îdîakirin ku Ertok piştre ji Sonel re ragihandiye ku zanyariyên IP û navnîşana hesab hatine tespîtkirin, ew çûne mala kesê ku tê îdîakirin xwediyê hesabe û dest danîne ser materyalên dîjîtal ên wî kesî.

Di peyamên di dosyayê de hat îdîakirin ku Ertok nivîsandiye ku telefona wî kesî hat kopîkirin, kamerayên pêş û paş ên telefonê dikarin werin şopandin û du cîhazên guhdarkirinê li mala wî hatine bicihkirin.

Hatiye diyarkirin ku Ertok fotografê mêrekî ku destên wî ji paş ve hatine kelepçekirin û hatî derbkirin, ligel fotografê çekekî ji Sonel re şandiye. Sonel jî di bersiva peyaman de gotiye “Spas dikim birayê min”.

Daxwaza parêzer a berfirehkirina lêpirsînê

Parêzer Ali Çimen got ku di tomarên Lijneya Lêkolîna Sûcên Darayî (MASAK) de diyar bûye ku piştî vê bûyerê, bi rêya polîsê parastinê yê Sonel, Şukru Eroğlu 20 hezar lîre ji Ertok re hatiye şandin.

Çimen îdîa kir ku Sefa K. û Emre E. yên ku li Enqereyê hatine desteserrkirin jî di bûyerên di peyaman de cih girtine û xwest ku lêpirsîn di çarçoveya xebatên birêxistinkirî de bê berfirehkirin.

(NÖ/AY)

63emîn Xelatên Rûmetê yên Festîvala Fîlman a Pirteqala Zêrîn a Antalyayê didin Menderes Samancilar û Tilbe Saran. Menderes Samancilar zêdetirî nîv sed sal e ku wekî şanoger û lîstikvaneke serketî tê nasîn. Tilbe Saran jî zêdetirî 30 sal in di warê şano, sînema, dublaj û xebatên akademîk de xebatên girîng birêve dibe.

Xelat dê di merasîma vekirinê ya 24ê Cotmehê de werin pêşkêşkirin. Rêveberiya festîvalê diyar kir ku ev her du hunermend ji ber ked û xizmeta xwe ya demdirêj a ji bo sînema û şanoya Tirkiyeyê hêjayî vê xelatê hatine dîtin.

Festîvala ku dê di navbera 24-31ê Cotmehê de pêk bê, piştî nîqaşên sansûrê û krîza betalkirinê ya sala 2023an tê organîzekirin. 

Tevlî girtina Serokê Şaredariya Bajarê Mezin ê Antalyayê Muhittin Bocek jî amadekariyên festîvalê berdewam dikin. Bocek ji bo ku festîval pêk bê gelek xebat û zizmet kiribû. 

Xelatên Rûmetê weke gaveke sembolîk tê nirxandin ku hewl dide rûmet û navûdengê festîvalê yê ku ji ber nîqaşên siyasî zirar dîtibû, bi rêya hunerê ji nû ve ava bike.

(AEK/AY)

Îranê kampa Komeleyê bomebaran kir: 9 Pêşmerge mirin

17 Tîrmeh 2026

Navendên Peşmerge û baregehên koalisyonê kirin armanc

Li gorî daneyên ku Rûdawê berhev kirine, Îranê asta êrîşên xwe yên esmanî yên li dijî Herêma Kurdistanê zêdekirine û Îran di van êrişan de cihên niştecîhbûnê yên sivîlan, navendên Peşmerge û baregehên Koalisyonê armanc digirin. Ji êrîşên ku hatine tomarkirin 7 ji wan di 24 saetên dawî de pêk hatine.

Li gorî bîlançoya meha Tîrmehê, Îranê bi 38 dron û mûşekek êrişî sînorên Hewlêrê kiriye û her weha bi 10 mûşek û 6 dronan êrişî bajarê Silêmaniyê kiriye. Li bajarê Helebceyê jî cîsmekî ket xwarê. Di meha berê de (Hezîran) jî li ser herêmê bi tevahî bi 13 dron û 2 mûşekan êrîş hatibûn kirin.

DYA êrişên xwe yên li ser Îranê didomîne

20 Tîrmeh 2026

Êrîşên di 24 saetên dawî de pêk hatine

Di 22ê Tîrmehê de berbi saetên sibehê li gundê Enebê yê Helebceyê cîsmek nêzî malekê ket xwarê. Di bûyerê de ziyanên canî çênebûye lê zirarê maddî çêbûye. Di saetên şevê yên 21ê Tîrmehê de jî li esmanê Hewlêrê ji aliyê pergalên parastina esmanî yên hêzên Koalisyonê ve 6 cîsimên cuda hatin têkbirin.

Partiya Azadiya Kurdistanê (PAK) derbarê mijarê de daxuyaniyek da û ragihand ku ji cebilxaneyên ku di êrîşên 22ê Tîrmehê de hatine bikaranîn pênc ji wan mûşek bûn û baregeha partiya wan a li Çemşarê armanc girtine. Ev mûşek di esman de ji aliyê Koalisyonê ve hatine têkbirin.

Her weha Peşmergeyekî ku di êrîşa 17ê Tîrmehê ya li devera Zirguvêzela Silêmaniyê de bi giranî birîndar bûbû, duh koça dawî kir. Di wê êrişê de 9 Peşmerge canê xwe ji dest dabûn.

Endamê Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Kurdistana Îranê Mewlûdî: Me ji tu kesî çek wernegirtine, me gelê xwe parast

16 Tîrmeh 2026

Ji destpêka şer ve 929 êrîş pêk hatine

Ji 28ê Sibatê heta îro bi dron û mûşekan 929 caran êriş li dijî Herêma Kurdistana Iraqê hatine kirin. Li gorî vê,  Hewlêr bi 634 êrîşan di rêza yekem de ye, piştî wê bajarê Silêmaniyê bi 261 êrîşan, Duhok bi 31 êrîşan û Helebce bi 3 êrîşan tên.

Di encama êrîşan de heta niha 32 kes mirine û 147 kes jî birîndar bûn. Di nav 32 kesên ku mirine de ji Fermandariya Herêma Yekem a li Xelîfanê 7 Peşmerge, ji pênc partiyên cuda yên Rojhilat 19 Peşmerge û kurê Peşmergeyekî Rojhilatî, karmendekî asayîşê li Balafirgeha Hewlêrê wazîfedar bû û jin û mêrekî sivîl hene. Di êrîşan de her wiha leşkerekî Fransî û leşkerekî DYAyê ku li Hewlêrê bûn mirin e.

PAK: Îranê çekên qedexekirî bi kar anî

20 Tîrmeh 2026

Beşek mezin ji 147 kesên ku di êrîşan de birîndar bûne jî ji hêzên ewlehiyê û sivîlan pêk tê. Di nav birîndaran de 18 sivîl,  ji rêvebiriya Soranê 29 Peşmerge, ji Balafirgeha Hewlêrê sê karmendên asayîşê, ji Silêmaniyê du ewlehiyên taybet û pasewanê otelê, ji Parastina Sivîl a Xelîfanê du personel, ji Yekîneyên 70em du Peşmerge, pênc leşkerên Fransî yên ku li Hewlêrê wazîfedar in û gelek Peşmergeyên partiyên Rojhilatî cih digirin.

Li gorî lêkolînê, 95 parlamenter bi awayekî vekirî piştgiriya Serokê Giştî yê CHPê yê hilbijartî Ozgur Ozel dikin. Gava Ozel jî bi wan re tê hejmartin ev hejmar dibe 96 û tê çaverêkirin ku ev parlamenter di bin banê partiyeke nû de jî dê bi hev re tevbigerin.

Hejmara parlamenterên ku bi awayekî vekirî piştgiriya Kemal Kiliçdaroglu dikin 21 e ku Kiliçdaroglû bi biryara îstînafê hat ser Serokatiya Giştî ya CHP ê.

Di parvekirin û daxuyaniyên hatine lêkolînkirin de 18 parlamenter hene ku piştgiriya xwe ya vekirî ji bo ti aliyî diyar nekirine.

Parlamenterên ku piştgiriya Ozgur Ozel dikin

95 parlamenterên ku piştgiriya Serokê Giştî yê CHPê yê hilbijartî Ozgur Ozel dikin wiha ne:

Rê li ber xwebexşên HAYDOKê ku dixwestin rewşa kûçikan hîn bibin hat girtin û nehiştin ew bikevin kampusê.

Xwebexşên HAYDOKê yên ku em bi wan re axivîn, diyar kirin ku piraniya kûçikan ku di nav wan de yên pîr û nexweş jî hene li ser navê xwendakaran hatine tomarkirin û çîp pêve hatine kirin.

“Kûçikên me biçîp û derzîkirî ne”

Xwebexşan destnîşan kir ku cihên parastinê (padok) û qadên jiyanê yên ku xwendakaran bi salane bi keda xwe ji bo ajalan çêkiribûn jî hatine hilweşandin û dest danîne ser tiştên wan ên şexsî:

"36 kûçikên me yên ku dest danîne ser biçîp in. Çîpên sê kûçikên din jî jixwe yên Şaredariya Çankayayê bûn. Derziyên hemûyan hatine lêxistin. Piraniya wan pîr û nexweş in, kûçikê me yê herî ciwan 8 salî bû." Ji bo ku em îro kûçikan bibînin em bûn çend kom. Em ê sitargehan yek bi yek diyar bikin û biçin wan cihên ku me diyar kirine. Yên ku em cihên wan diyar bikin, em ê hewl bidin ku îro wan derxînin.”

Bi qasî ku em dizanin, ew birine sitargehên Macunkoy, Mamak, Sincan, Golbaşi û yên Şaredariya Bajarê Mezin. Ji me re gotin ku ev xebatek e ku di bin kordînasyona Şaredariya Bajarê Mezin, Parastina Xweza û Parkên Neteweyî û valîtiyê de tê meşandin. Em dizanin ku niha ajal di heşt sitargehên cuda de ne. Em ê hewl bidin pêşî biçin Sitargeha Macunkoyê. Bi qasî ku em dizanin niha heşt kûçikên me li wê derê ne."

🟢 Hacettepe Üniversitesi’nin köpekleri, 15 belediyenin ‘ortak çalışması’ ile toplatıldı

🗣️ “Yıllardır kıllarına zarar gelmesin diye uğraştığımız hayvanlarımız belediye tarafından alınmış ve akıbetlerini bilmiyoruz.” https://t.co/KMU7pYVj4q pic.twitter.com/oUAf7g29aF

— bianet (@bianet_org) July 22, 2026

“Biryara walîtiyê”

Mafparêzan diyar kirin ku tu hincet ji wan re nehatiye pêşandan û tenê gotine “Biryara walîtiyê ye” û wiha domandin:

“Me xwest ku em biryara walîtiyê bibînin, lê tu belge nîşanî me nedan. Berê qadeke ku rektoriyê ji bo me veqetandibû hebû. Me ew qad wekî xwendakar bi keda xwe amade kiribû. Ji bo ku zivistanê ajal ji baran û heriyê were parastin me ji wan re malik çêkiribûn. Lê ew qad bi temamî hat hilweşandin. Têl, kulube(malik) û gelek kelûpelên me hatine rakirin ango şikandin. Dermanên me hatine girtin. Amûrên me yên weke matkapa bi şarjê jî hebûn. Bi kurtî, qad rasterast hatiye talankirin.

Em ê hewl bidin ku bi rektoriyê re bicivin. Lê belê heta niha ji aliyê rektoriyê ve tu agahdarkirina fermî ji me re nehatiye kirin, ji ber wê em nikarin bi wan re têkiliyê deynin. Vê sibehê ji me re gotibûn, ‘Hûn dikarin di nav 48 saetan de kelûpelên xwe bibin, kes dest nade wan.’ Lê dema ku em îro çûn, me dît ku qad bi temamî paqijkirine û hilweşandine. Ev jî nîşan dide ku soza ku dabûn me nehatiye girtin.”

(TY/AY)

Parlamenterê Kocaeli yê DEM Partiyê Omer Faruk Gergerlioglu, di 9ê Adarê de mijar kir rojeva Meclîsê.

Gergerlioglu diyar kir ku daxwaza parêzerê vî ciwanî ya ji bo hevdîtina bi muwekîlê xwe re nêzî şeş saetan nehatiye qebûlkirin û got: 

"Piştî ku wî ciwanî li dozgeriyê îfade da, ew sewqî Saziya Tiba Edlî hat kirin û hat îdîakirin ku di kontrola tenduristiyê de diyar bûye ku li herêma analê şopên trawayê hene."

Çîftçî: "Hemû tomarên kamerayan hatin radestkirin"

Bersiva Wezîrê Karên Navxweyî Mustafa Çiftçi ya ji bo pirsnameya Gergerlioglu, di 20ê Tîrmehê de ji Serokatiya Meclîsê re hat şandin.

Çîftçî di bersivê de diyar kiriye derbarê bûyerê de lêpirsîna edlî û îdarî tê birêvebirin û weha hatiye gotin:

"Îxbar û gilîyên li dijî personelên Emniyetê, li gorî giraniya sûc ji aliyê Sermifetîşên Mulkiyeyê, Sermifetîşên Polîsan an go lêkolîneran ve tên lêkolînkirin û saziyên rayedar biryara dawî didin.

Derbarê vê bûyerê de lêpirsîna edlî a bi hejmar 2026/50309 û lêpirsîna îdarî a bi hejmar 2026/2675 berdewam dike.

Her wiha hemû tomarên kamerayan ên li cihê bûyerê radestî yekîneyên lêpirsînê hatine kirin.

Her weha li Dadgeha Îdarî ya Çewlikê pêvajoya hiqûqî hat destpêkirin. Li Gimgimê jî çalakiya nobetê ya ku di 3ê Gulanê de li dijî projeyê hatibû destpêkirin hê jî didome.

Li Kanîreşê gel li dijî JESê li ber xwe dide: Gel xebatkarên şîrketê ji gund derxistin

4 Hezîran 2026

Li gorî nûçeya Can Kirbaş ku li Ajansa Mezopotamyayê weşiya ye jinên ku tevlî çalakiya nobetê bûn in, destnîşan kirine ku ew di têkoşîna li dijî projeyê de bi biryar in. 

“Ji bo tepisandinê axê jehrî dikin”

^{Qada nobetê, Fatma Guneşer. Fotograf: Can Kırbaş / MA}

Endama Platforma Ekolojiyê ya Gimgim-Ewropayê Fatma Guneşerê diyar kir ku jin bi awayekî xurt xwedî li têkoşîna li dijî projeyê derketine û got ku ew çawa ji derveyî welat hatiye, di 3ê Gulanê de tevlî nobeta kon bûye. Guneşerê destnîşan kir ku ew li derveyî welat di nav federasyoneke ji herî kêm 300 komeleyên ekolojiyê pêk tê de ji bo rawestandina projeyê ketine nav hewldanan û wiha got:

"Em ji bo serlêdana UNESCOyê di qonaxa komkirina hin belgeyan de ne. Di meha 10ê de jî dê sempozyûmeke me çêbibe. Dê ji komeleyên ku pêkhateyên Almanya, Fransa û Hollandayê ne, pêk were. Ez jî dê li ser navê Gimgimê tevlî bibim. Gimgim ji aliyê civakî ve xwedî pêkhateyeke kozmopolît e. Xwezaya Gimgimê mezin e. Dixwazin bi rêya xwezayê êrîşa herî mezin li dijî Gimgimê pêk bînin. Şîrketên wekî IGNISê dixwazin Gimgimê parçe bikin. Ev proje pirsgirêkeke cîhanî ye. Tişta ku min çavdêrî kiriye, li cihê ku nikarin gel bişkînin û bitepisînin, axê jehrî dikin. Civakê bi darêzorê koçber dikin. Ev jî tê wateya erozyona çandî û têkçûyîna baweriyê. Tişta ku nikaribûn bi çekan tune bikin, dixwazin bi santralên enerjiyê tune bikin."

Li Gimgimê nobeta JESê di roja 31em de berdewam dike

3 Hezîran 2026

“Sondaj dê bibe sedema wêranê”

^{Qada nobetê, Çiğdem Aktepe. Fotograf: Can Kırbaş / MA}

Çiğdem Aktepeyê jî bal kişand ser wê yekê ku ew projeyên talanê yên li Tirkiyeyê napejirînin û got:

"Ez naxwazim çanda me tune bibe û ji holê rabe. Ez naxwazim dar û ava me tune bibe. Dê zirarê bide axa me. Madeyên kîmyewî dê tevli hewayê bibin. Ez ji Stenbolê hatime da ku piştgiriyê bidim çalakiya konan. Jin di civakê de di ciheke girîng de ne. Bi qasî ku min dît, jin di nobetê de çalak in. Livirbûna jinan tiştekî girîng e. Erdhej li ber pozê me ye. Gefa herî mezin a li ser vê herêmê erdhej e. Sondaja ku ew dê vedin ji destpêkê ve dê vê herêmê wêran bike. Ew bi xwe jî bi vê yekê pir baş dizanin. Dê gelek bajarên derdorê jî bandor bibin. Em ê destûrê nedin vê projeyê. Em daxwaza xwe li vir tînin ziman. Bi hebûna xwe ya li vir, em nîşan didin ku em li dijî projeyê ne."

“Pêwîst e em li her derî li dijî JESan derkevin”

^{Qada nobetê, Hatice Doğan. Fotograf: Can Kırbaş / MA}

Hatice Dogana ku li Tekirdağê dijî û ev du meh in ji bo piştgiriya çalakiya nobetê hatiye, anî ziman ku ew li dijî projeya JESê ye. Hatice Doganê weha got:

"Wê zirarê bide xelkê vir, ajalan, gîhayan û hemû zîndewerên ku li vir dijîn. Her kes bi vê yekê dizane û di ferqa wê de ye. Li hin gundên me HES hatin çêkirin. Avên me ji destên me girtin. Dê berdewama wê jî bê. Ji bo dewlemendiya şîrketan hemû tiştên li ser rûyê erdê firotin. Niha dor hatiye binê erdê. Xelkê nafikirin. Li Egeyê, li Herêma Deryaya Reş li her derî êrîş heye. Ku der dibe bila bibe, divê em xwe bigihînin her derê. Divê em têbikoşin û li dijî derkevin."

(AY)

Di çarçoveya wê lêpirsînê de rojnameger Yildiz Tar, hîndekara Zanîngeha Enqereyê ya Fakulteya Zanistên Siyasî Doç. Dr. Emel Memiş, berdevka Umut-Senê Burcu Arikan û xwebexşên TEMAyê yên ku hatibûn girtin, piştî 4 hefteyan serbest bûn.

Kesên ku hatine berdan dê darizandina wan bi awayekî negirtî berdewam bike. Tê çaverêkirin ku wê di çarçoveya dosyayê de biryarên nû yên berdanê were dayîn.

Operasyona 23ê Hezîranê û girtinên bikomî

Lêpirsînê beriya Lûtkeya NATOyê ya di 7-8ê Tîrmehê de, di serê sibaha 23ê Hezîranê de bi serdagirtina malan de dest pê kir. Di operasyonên ku bi fermana Serdozgeriyê hatin kirin de, akademîsyen, rojnamevan, parêzer û nûnerên rêxistinên jîngeh û kedê jî di nav de , bi tevahî 225 kes hatin desteserkirin. Ji wan kesan 178 kes hatin girtin, ji bo 34 kesan biryara zîndanîkirina li malê dan û tenê 6 kes serbest hatin berdan.

Serdozgeriyê ragihand ku amanca operasyonan ewe ku "deşîfrekirina çalakî û xebatên rêxistinên terorê ye". Lê di pirsiyariyan de ji gumanbaran derbarê endamtiya komele/sendîkayan, çalakiyên ku tevlî bûne û xwepêşandanên li dijî NATOyê de pirs hatin kirin.

Çalakiyên jîngeh û kedê ketin dosyayê

Di lêpirsînê de xala ku herî zêde bû sedema nîqaşê ew bû ku çalakiyên qanûnî yên jîngeh û kedê bûn mijara sûcdariyê. Ji kesên desteserkirî tevlîbûna wan a di meşên karkerên Doruk Madencilikê de û daxuyaniyên çapemeniyê yên ku tevlî bûne hatin pirsîn. Dozgeriyê îdîa kir ku dibe ku kesên desteserkirî di dema zirveyê de "çalakiyan li dar bixin", lê parêzeran diyar kirin ku dozgeriyan delîlên berbiçav esas negirtine, li gorî pêşbîniyan nirxandin kirin e.

Her wiha girtina Derhênera Weşana Giştî yê KAOS GLyê û mafparêza LGBTİ+yan Yildiz Tar, xwebexşên Weqfa TEMAyê û Doç. Dr. Memiş a bi îdîaya "endamtiya rêxistina çekdar", bû sedema bertekan û mafparêzan bi daxuyaniyan neheqiya van girtinan protesto kirin.

Beriya lûtkeyê li bajar tedbîrên awarte hatibûn girtin

Operasyon, beriya ku Walîtiya Enqereyê bi hêceta Lûtkeya NATOyê li seranserê bajarî ji bo 13 rojan hemû çalakî û xwepêşandan qedexe bikin, pêk hatin. Mafparêzan bal kişandin ser wê yekê ku ev qedexeya demdirêj a walîtiyê, mafê protestoya aştiyane bi awayekî bêpîvan binpê dike.

Walîtiya Enqereyê berê jî li 9 navçeyan ji bo ku karmend di dema Lûtkeya NATOyê de neçin ser karên xwe, betlane ragihandibû.

(AEK/AY)

Lîstika ku di ferhenga wê de zêdetirî 200 hezar peyvên kurdî û wateyên wan cih digirin. Bikarhêner dikarin di lîstikê de hem li dijî hişê çêkirî (AI) hem jî bi awayekî online bibin hevrikên lîstikvanan.

Peyv Link tenê wekî lîstikeke peyvan namîne; di heman demê de ji bo xurtkirina hişî û pêşxistina hişmendiya zimanê zikmakî wekî pratîkek zihnî ye. Girêdanên ku di navbera peyvên kurdî de tên çêkirin, ferhenga lîstikvanan bi awayekî sîstematîk fireh dike û hişê wan çalak dihêle.

Bikarhênerên ku dixwazin lîstikê li ser amûrên xwe yên mobîl bar bikin, dikarin di Google Playê de peyva “Peyv” an jî “Peyv Link” binivîsin û lîstikê daxin.

(AY)

*Çavkanî: Ajansa Welat

Uludag piştî ku 90 roj girtî ma, di 21ê Gulanê de hatibû berdan. Herî dawî di 19ê Sibatê de li Enqereyê hatibû desteserkirin û ji ber 22 parvekirinên li ser medyaya civakî, bi îdiayên "heqaretkirina li Serokkomar", "bi qestî belavkirina agahiyên xapînok" û "bi eşkereyî biçûkxistina hikûmeta Komara Tirkiyeyê û dezgehên darazê yên dewletê" derbarê wî de doz hatibû vekirin. 

Pêvajoya vê dozê hê jî li 26emîn Dadgeha Cezê û Asliyeyê ya Enqereyê berdewam dike.

Di danişîna yekem de Alîcan Uludag serbest bû

21 Gulan 2026

(HA/AY)

Ozel cara dawî weke Serokê Giştî yê hilbijartî yê CHPyê di civîna komê de axivî û axaftina xwe bi peyamekî xatirxwestinê ya hestiyar dest pê kir. 

Ji bo piştgiriya Ozel, zêdetirî 80 parlamenterên CHPyê hatin eywanê.  Ozgur Ozel qala têkoşîna hiqûqî ya di nava partiyê de kir û bi gotina "Her dawî destpêkek e" ket eywanê.

Ozel weha got: "Îro ez bi hestên ji her carê cûdatir, dibe ku bi xemgîniya xatirxwestineke ku dema wê hatiye, derketim ser vî kursiyî" û diyar kir ku pêvajoya ji Mijdara 2023an vir ve qewimî ye, dê wekî serdemeke girîng derbasî dîroka siyasî ya Tirkiyeyê bibe.

Ozel wiha axivî: "Dema her tişt bi dawî bibe jî, em ê qet tiştan ji bîr nekin. Dîrok dê binivîse ku îro kî li ku derê disekine."

"Di CHPyê de  feraseta rêveberiyê guherî"

Özel behsa pêvajoya kongreyê kir û bi bîr xist ku bi serkeftina di rikiberiya serokatiya giştî de, di dîroka CHPyê de cara yekem e ku serokê giştî yê li ser kar bi hilbijartinê hatiye guhertin.

Ozel diyar kir ku ev guherîn tenê bi navan re sînordar nîne û got: "Wê rojê tenê serokê giştî neguherî; di partiyê û welat de feraseta rêveberiyê guherî. Di şûna feraseta 'dê çipeçip (bê dilê xwe) deng bidin' de, feraseteke ku guh dide kolanê, rêxistinê û endaman hat."

"Nakarin me parçe bikin"

Ozel pêvajoyê kir ku partî pê re rû bi rû maye nirxand û bal kişand ser kevneşopiya kûr a siyasî ya CHPyê û weha got:

"Navê partiyê diguhere, logoya wê diguhere, roj tê dem diguhere lê nakarin me parçe bikin. Em tevahiyek in û qet nakarin vê tevahiyê xera bikin."

Ozel operasyonên li dijî serokên şaredariyan jî rexne kirin û îdîa kir ku desthilatdarî bi armanca ku CHPyê "bêberendam, bêsazî û bêserok bihêle" tevdigere.

(EMK/AY)

Cîgirê serokê şaredariyê, zabita û xebatkarên kontrola avahiyan û yên îmarê jî di nav de derbarê 7 kesan de, bi tohmeta ku  "bi qestî bûne sedema mirin û birîndarbûna ji yekî zêdetir kesan" îdianame hat amadekirin.

Ev doz li gorî rapora pisporan û rapora ku Lijneya Pişkinîna Mûlkiyê ya Wezareta Navxweyî piştî şewatê ji bo lêkolînkirina berpirsiyariya peywirdaran amade kiribû, hat vekirin.

Mifetîşan rapor pêşî ji Qaymeqamiya Dîlovasiyê re şand. Qaymeqamiyê di 19ê Sibat de derbarê heft peywirdarên dewletê de destûra lêpirsînê da. Peywirdaran îtirazî vê biryarê kir, lê 1emîn Daireya Dozên Îdarî ya Dadgeha Herêmî ya Îdarî ya Stenbolê di 7ê Nîsanê de ev îtiraz bi teqezî red kir.

"Gumanbaran berpirsiyariya xwe pêk neanîn"

Dozgeriyê parastina gumanbaran a ku dibêjin "me ev sûc nekiriye" wekî "hewldana ji bo xelasbûna ji sûc" nirxand û baweriya xwe bi van gotinan neanî.

Di îdianameyê de hat gotin ku ji ber ku gumanbaran berpirsiyariya peywira xwe pêk neanîne ev şewat çêbûye.

Dozgeriyê xwest gumanbar li gorî xala 22/3an a Qanûna Cezê ya Tirk (TCK) bên cezakirin.

Lêbelê ger îdianame bê qebûlkirin; Rêveberê Îmar û Bajarvaniyê yê Şaredariya Dilovasıyê yê wê demê Huseyin Ozturk, Rêveberên Kontrola Avahiyan Cihan Sorgucu, Selim San û Muammer Telli, Cîgirê Serokê Şaredariyê Necati Temiz û Cîgirên Rêveberê Zabiteyê Cengiz Taşdemir û Nizamettin Balci dê bi daxwaza ji 2 sal û 8 mehan heta 22 sal û 6 mehan cezayê girtîgehê bên darizandin.

Her weha doza ku li 7emîn Dadgeha Cezayê Giran a Gebzeyê derbarê 16 kesan de ku xwediyên fîrmayan jî di nav de ne hatibû vekirin, hê jî berdewam dike.

(HA/AY)

Li gorî nûçeya Ajansa Welat di çarçoveya lêpirsîna ku Serdozgeriyên Komarê yên Erzirom û Dêrsimê bi rê ve dibin de li Xarpêtê, Meletiyê, Enqereyê, Stenbolê û Dêrsimê operasyonên hemwext hatin kirin. 

Di serdegirtinên malan de 3 bijîşk, hemşîreyek, peywîrdarek karên agahiyan, 5 personelên berhevkirina daneyan, Handan Sonel, hevjîna waliyê berê yê Tunceliyê Tuncay Sonel, xwediyê şîrketek teknolojiyê ku tê gotin mudaxileyî telefona Dokuyê kiriye, karsazek û 2 cerdevan jî di nav de 15 kes hatin desteserkirin.

Her weha diyar bûye ku desteserkirî birine midûriyetên emniyetan.

(EMK/AY)

Şandeya DEM Partiyê ji bo bi Ocalan re bicive çû Îmraliyê

20 Tîrmeh 2026

Şandeyê têkildarî hevdîtina bi Abdullah Ocalan re daxuyaniyeke niviskî belav kir. Daxuyanî weha ye:

"Ji çapemenî û raya giştî re,

Weke Heyeta Îmraliyê ya DEM Partiyê piştî demeke dirêj me bi Birêz Abdullah Ocalan re hevdîtineke berfireh pêk anî. Di civînê de mijarên; bûyerên siyasî yên li herêmê, avakirina civaka demokratîk, qonaxa heyî ya pêvajoya aştiyê û rê, rêbaz û şêweyê qanûna çarçoveyê bi berfirehî hate nirxandin.

Di hevdîtinê de Birêz Ocalan ev nirxandin kir ku bi raya giştî re bêne parvekirin:

"Biryardariya me dewam dike ku li gorî ruhê banga 27'ê Sibatê gavê biavêje û pirsgirêkê di nava hiqûqa xwişk û biratiyê de çareser bike. Em li ber wê qonaxê ne ku hevgirtin û tifaqa dîrokî ya Kurd-Tirk derbasî ser zemîneke hiqûqî bikin ku ev tifaq li Anatoliyê heqîqeteke dîrokî ye û di hemû qonaxên krîtîk de ji hev cuda nebû. Heqîqeta 'Eger tu Kurd ji Tirk cuda bike Kurd namîne, eger tu rabe Tirk ji Kurd cuda bike Tirk namîne' afirandina hiqûqa wekheviyê û jiyaneke hevpar ferz dike.

Dem hatiye ku zemîneke qanûnî bê ava kirin ku hesasiyeta aliyan li ber çavan digire. Em zanibin ku vekirina vê rêyê ya bi sebir firsendeke dîrokî ye nêzîkatiyên ji rêzê, sivik, teng û xizmetê ji paşerojê re nakin biterikînin û bi hev re jiyana hevpar ava bikin. Di çarçoveya rapora ku Komîsyona Demokrasî, Xwişk-Biratî û Piştevaniya Mîllî ya li TBMM'ê hate amade kir, ji bo pêvajoyeke qanûnî û hiqûqî destpê bike, ji bo şer û çek bi temamî ji dewrê bêne derxistin, ji bo rûpeleke nipînû bê vekirin çi ji destê kê tê divê bike.

Tifaqa Kurd-Tirk hîmê esasî yê paşeroja hevpar a Anatoliyê ye. Di her gava ku bê avêtin de divê em çanda vê xakê ji xwe re bikin esas. Pêkan e ku bi sererastkirinên qanûnî ev tifaq bi garantiya hiqûqî bê mayindekirin û li komareke demokratîk bi rengekî azad û wekhev bijîn. Divê hiqûqa negatîf veguhere hiqûqa pozîtîf.

Dîrok firsendekê dide me ku em jiyaneke hevpar ava bikin, di nava edalet û wekheviyê de rûpelekî nû vekin. Baweriya min tam e ku em ê bi hev re vê firsendê bi kar bînin, binirxînin."

Weke heyet em vê banga dîrokî ya Birêz Ocalan dîrokî dibînin û careke din destnîşan dikin ku em bi biryar in ku di serî de TBMM bi hemû saziyên pêwendîdar re diyaloga çêker dewam bikin, pêvajoyê ji bo wergirtina encamê bi pêş ve bibin û li ser bingeha hiqûqa xwişk û biratiyê bigihêjin çareseriyeke mayinde.

Heyeta Îmraliyê ya DEM Partiyê

21'ê Tîrmeha 2026."

(AY)

Navenda Pîvandin, Bijartin û Bicihkirinê (OSYM) encamên ezmûna ku nêzîkî 2,5 mîlyon kes beşdar bibûn, aşkere kir. OSYMyê her wiha ragihand ku di ezmûna AYTyê de du pirs hatine betalkirin û nirxandin li gorî vê yekê hatiye kirin.

Serokê OSYMyê Prof. Dr. Bayram Ali Ersoy diyar kir ku beşdar dikarin bi jimara xwe ya nasnameyê (T.C.) û şîfreya xwe ya beşdariyê ji navnîşana ykssonuc.osym.gov.tr encamên xwe bibînin.

Hilbijartina zanîngehan jî dê di navbera 29ê Tîrmehê û 10ê Tebaxê de bên kirin. Tê çaverêkirin ku OSYM di nav rojê de Rêbernameya Bername û Kontenjanên Xwendina Bilind jî belav bike.

"Rêjeya beşdariya berendamên jin bilindtir e"

Li gorî daneyên OSYMyê, ji 2 mîlyon û 425 hezar û 627 kesên ku ji bo TYTyê serlêdan kiribûn, jê 2 mîlyon û 255 hezar û 76 kes tevlî ezmûnê bûn.

Ji mîlyon û 627 hezar û 970 kesên ku ji bo AYTyê serlêdan kiribûn jê mîlyon û 473 hezar û 113 kes; ji 203 hezar û 640 kesên ku ji bo YDTyê serlêdan kiribûn jî jê 143 hezar û 270 kes tevlî ezmûnê bûn.

OSYMyê ragihand ku di her sê beşên ezmûnan de rêjeya beşdariya jinan ji ya mêran bilindtir e.

(AY)

Piştî îfadeyên li dozgeriyê, Oguzhan Ugur, Gulgun Ozturk, Suzan Duşkuner, Emir Taşar, Emre Kartaloglu, Huseyin Kuçuk, Fatih Eke, Muharrem Karataş û Ersin Gokgun bi daxwaza girtinê sewqî dadgeha cezê û aştiyê hatin kirin û piştre hatin girtin. Lê belê Ozgur Omer Guner bi şertê kontrola edlî hat berdan.

Oguzhan Ugur hat desteserkirin

17 Tîrmeh 2026

Hesabên bexşan tên lêkolînkirin

Lêpirsîn bi wê îdiayê tê meşandin ku bexşên ji bo Komeleya Ahbapê hatine komkirin, şandine hesabên şexsiyên ku ne yên  komeleyê ne. Hat ragihandin ku di dosyaya Şaxa Têkoşîna li Dijî Sûcên Darayî ya Rêvebiriya Emniyeta Stenbolê de, raporên MASAKê, hesabên bankeyan û daneyên şopandina teknîkî û fîzîkî cih digirin.

Li gorî nûçeya Ajansa Anadoluyê, dozgerî îdia dike ku hesabên hin kesan gelek pereyên mezin ketî û derketiye ku ev ne li gorî rewşa wan a darayî guncaw in. Her wiha di navbera wan kesan de veguhastina pereyên pir mezin çêbûye. Di dosyeyê de her wiha tê îdiakirin ku pereyên zêde derbasî hesabên lîstikên şansê hatine kirin, bi vê rêyê zirarên mezin çêbûne û di demeke kurt de li pey hev gelek tapo hatine dewrkirin. Ev sûcdarî hîna nebûne îdianameyek û li pêşberî dadgehê nehatine nîqaşkirin.

Halûk Levent jî di nav de 14 kes hatin girtin

16 Tîrmeh 2026

Di operasyona destpêkê de Haluk Levent hatibû girtin

Di çarçoveya lêpirsînê de di 12ê Tîrmehê de, damezrînerê Komeleya Ahbapê Haluk Levent jî di nav de, endamên komeleyê, xebatkarên wê û kesên ku tê îdiakirin têkiliya wan bi wan re heye pêşî 17 kes, piştre jî 9 kesên din hatin desteserkirin.

Piştî îfadeyên li emniyetê kesek hat berdan. Lê ji 25 kesên ku sewqî edliyeyê hatin kirin, Haluk Levent jî di nav de 14 kes hatin girtin. Derbarê 11 kesan de jî biryara kontrola edlî hat dayîn û ew hatin berdan. Di çarçoveya lêpirsînê de Alper Çelik ê ku paşê hatibû desteserkirin jî hat girtin.

Bi van 9 girtinên dawî re, hejmara girtiyan bi giştî derket 24an.

Têkiliya Oguzhan Ugur tên lêkolînkirin

Heta niha ji aliyê dozgeriyê ve daxuyaniyeke berfireh nehatiye belavkirin bê ka damezrînerê Babala TVyê Oguzhan Ugur ji ber kîjan karûbar û tevgerên pereyan liber vê lêpirsînê ketiye.

Hat ragihandin ku di çarçoveya tevgerên hesaban ên ku tê îdiakirin têkiliya wan bi bexşên komeleyê re heye de, Ugur bi tohmetên "baweriya ji ber ximetê ji bo karên xirap bikaranîye” û "serê malûmulkên ku ji sûc bidest xistiye, nixumandiye" rûbirû maye. Lê belê li ser bingeh û hêncetên van sûcdariyan tu daxuyanî nehatiye dayîn.

(AEK/AY)

DOZA GEZIYÊ

Dadgehê cezayê muebbeta girankirî li Kavala û 18 sal ceza jî li 7 kesan birî

25 Nîsan 2022

Mater û Ozerden ji Nîsana 2022an û vir ve di Girtîgeha Jinan a Bakırkoyê de girtî bûn.

"Em ê serî li hemû rêyên hiqûqî bidin"

Parêzerê Çîgdem Materê Hurrem Sonmez ji bianetê re axivî û got: “Em ê serî li hemû rêyên hiqûqî bidin”

Sonmez diyar kir ku ew hîn hêceta biryara veguhastinê fêr nebûne û gotinên xwe bi vî rengî domandin:

“Bi giştî ev karana bêyî ku malbat û parêzer pê bihesin tên kirin. Ev mirov li Stenbolê hatine dinê û mezin bûne, malbat û parêzerên wan li vir in. Her weha dê serdanên malbatan zehmet bibe û ew bi xwe jî dê li wê derê ji bilî girtîgehê tecrîdeke din bijîn. Ez dixwazim bifikirim ku dewlet xerabiyê bi welatiyê xwe nake, lê ev tişta ku hatiye kirin xerabî ye.”

Derbarê heşt girtiyên "Gezi"yê de

26 Nîsan 2022

Li gorî nûçeya Ajansa Welat, Balyozxaneya Tirkiyeyê ya Japonyayê piştî mirina Çîçek, di 8ê Tîrmehê de agahî dabû malbatê.

Cenazeyê Çîçek roja 17ê Tîrmehê ji Japonyayê gihîşt Stenbolê û heman rojê jî şandibûn Wanê.

Otopsiya Murat Çîçek vê serê sibê li Wanê hat kirin û piştre ew birin Colemêrgê. Cenaze li goristana Taxa Nû ya li navenda bajêr bi girseyî hate veşartin. 

Parlamenterê DEM Partiyê yê Colemêrgê Vezîr Coşkûn Parlak, hevserok û rêveberên DEM Partî û DBPê, bi sedan welatî tev li merasîma cenaze bûn. Ji bo Murat Çîçek li mizgefta Taxa Nû şîn hat danîn û wê şîn 2 rojan bidome.

Di bîranînê de birîndarên komkujiyê, nûnerên SGDFê, ESPê, Platforma Saziyên Demokratîk, Cîgirê Serokê Koma Partiya DEMê Sezaî Temellî û gelek welatî amade bûn.

Li gorî nûçeya Ajansa Welat di bîranînê de fotografên 33 rêwiyên jiyana xwe dest dabûn hatin hildan û ji bo bîranîna wan xulekek rêz hat girtin.

"Em ê têkoşîn û xeyalên wan pêk bînin"

^{Bîranîna Komkujiya Pirsûsê/Riha. Fotograf: Ajansa Welat}

Hevserokê DEM Partiyê yê Rihayê Nîhat Demîrbîleklî di bîranînê de axivî û bal kişand ser Şoreşa Rojava û wiha got: 

“33 rêwiyên me yên xeyalan dixwestin biçin Kobanê û ji zarokan re pêlîstok û şekir bibin. Lê rasterast bûn armanca komkujiyê. Di wê demê de dayikekê gotibû ‘Xwezî li şûna wan em bimirana, em fêrî êşê bibûn lê wan êş nedîtibû.’ Ev gotin bi xwe nîşaneya biratiya gelan e. Em ê têkoşîn û xeyalên wan pêk bînin.”

Li ser navê SGDFê Aslı Demîrê jî diyar kir ku beriya 11 salan ji bo avakirina Kobanê ketine rê û ev tişt anî ziman: 

“Rêwîtiya wan ji bo biratiya gelên Kurd û Tirkiyeyê bû. Berpirsyarê vê komkujiyê dewlet e ku beriya teqîna bombeyan astengî çênedikir. Qatil hîn nehatine darizandin. Îro şahidên Pirsûsê salvegera komkujiyê li zindanan pêşwazî dikin. Em ê şehîdên xwe çi li zindanan çi li derve bînin ziman.”

“Em ê mîrasa wan biparêzin”

^{Bîranîna Komkujiya Pirsûsê/Riha. Fotograf: Ajansa Welat}

Ferhat Demîr jî li ser navê Platforma Ked û Demokrasiyê ya Rihayê axivî û got ku piştî salan jî êşa wan nû ye û diyar kir ku dê mîrasa 33 rêwiyên xeyalan biparêzin.
Endamê MKYya ESPê Okan Danaci da zanîn ku ew daxwaza aştiyeke adil, wekhev û demokratîk dikin û wiha got:

“Li vê baxçeyî xeyalên me veşartî ne. Daxwaza gelan a ji bo azadî û aştiyê qetil kirin. Lê em bin neketin. Aştiyeke ku li ser teslîmiyetê bê ferzkirin em qebûl nakin.”

Gaziyê Komkujiya Pirsûsê Efe Çatalbaşi jî diyar kir ku ew ji her çar parçeyên Kurdistanê û Tirkiyeyê hatibûn wir û berpirsên vê komkujiyê ew kes in ku digotin ‘Kobanê ket û dê bikeve’.

"Em ê têkoşînê bilind bikin"

^{Bîranîna Komkujiya Pirsûsê/Riha. Fotograf: Ajansa Welat}

Cîgirê Serokê Koma DEM Partiyê Sezaî Temellî jî destnîşan kir ku Kobanê hêviya gelan bû û ev tişt vegot: “Hêzên tarî û barbar hevalên me li vir qetil kirin. Rêya wan rêya demokrasiyê, sosyalîzmê û komara demokratîk e. Ji bo pêkanîna xeyalên 33 rêwiyên xeyalan em ê têkoşîna xwe hîn bêtir bilind bikin.”

Piştî daxuyaniyê, bi diruşmên ‘Bijî biratiya gelan’ û ‘Ji bo Pirsûsê edalet, ji bo hemû kesî edalet’ qerenfîl li cihê komkujiyê hatin danîn. Paşê girseyê serdana goristana qurbaniyan kir.

Li ser goristanê xizmên Osman Çiçek ê di komkujiyê de jiyana xwe ji dest dabû, Hanim Çîçek axivî û ev peyam da: “Me ew ji bîr nekirin, têkoşîna wan têkoşîna me ye.”

Bîranîn bi dirûşmeyan bi dawî bû.

Qurbaniyên Komkujiya Pirsûsê li Amedê hatin bibîranîn

^{Bîranîna Komkujiya Pirsûsê/Amed. Fotograf: Ajansa Welat}

Bi pêşengiya Federasyona Şoreşgerên Ciwanên Sosyalîst (SGDF) qurbaaniyên Komkujiya Pirsûsê Veysel Ozdemir û Nazli Akyurek, li ser gorên xwe yên li Goristana Yenîkoyê û Goristana 450 Evlerê yên li Amedê hatin bibîranîn.

Parlamenter û rêveberên DEM Partiyê, rêveberên MEBYA-DERê, nûnerên rêxistinên sosyalîst, Dayikên Aştiyê, nûnerên saziyên sivîl û û malbatên cangoriyan tev li bernameyên bîranînê bûn. Di bîranînan de ji bo cangoriyan rêz hate girtin. Pêşî bernameya bîranînê li ser gora Veysel Ozdemîr a li Goristana Yenîkoyê pêk hat. Paşê jî bernameya bîranînê li ser gora Nazli Akyurek a li Goristana 450 Evlerê pêk hat. Di her du bernameyan de jî axaftin hatin kirin.

^{Bîranîna Komkujiya Pirsûsê/Amed. Fotograf: Ajansa Welat}

Endamê SGDFê Devrîm Altinkaynak diyar kir û got:

“Sosyalistên welatparêz ji aliyê AKPê ve bi destê DAIŞê hatin qetilkirin.” Devrîm Altinkaya qala armqanca ciwanan kir û destnîşan kir ku ev ciwanên çepgir û şoreşger di oxira ku di navbera gelê Kurd û Tirk de bibin pir canê xwe ji dest da.

Piştre Hevserokê MEBYA-DERa Amedê Ramazan Dengîz jî axivî û komkujiyên 5ê Hezîranê û 10ê Cotmehê ji bir xist û wiha got: “Bi êrişan pêşiya aştiyê girtin. Ji bo hestên ciwanan em bi cih bînin, ev pêvajo dema wê ye. Divê em li gorî ruhê demê xeyalên qurbaniyan bicih bînin.”

Parlamenterê DEM Partiyê yê Amedê Serhat Eren jî axivî û da zanîn ku cangoriyên Pirsûsê bi destê dewletê bi hêzên tarî ve hatin qetilkirin û ev yek anî ziman:

“Heta ku hemû komkujiya neyên zelalkirin, ew hêzên li pişt wan komkujiyan neyên darizandin, aştiyek mayînde nayê ser vê axê. Demildest em daxwaz dikin ku hemû hêzên li pey van komkujiyan derkevin holê û kujer bên cezakirin.”

(AY)

Di daxuyaniya Platforma ji bo Pirsûsê Adaletê de hat destnîşankirin ku têkoşîna hiqûqî ji 20ê Tîrmeha 2015an û vir ve berdewam dike. Ev yek veguheriye pêvajoyeke ku faîlên komkujiyê û berpirsiyariyên peywirdarên dewletê têde tên veşartin.

Platformê diyar kir ku ji roja yekem a lêpirsînê ve bi biryarên bisînorkirinê rê li ber gihiştina malbat û parêzeran a li dosyeyê hatiye girtin û weha got:

• Lêpirsîneke bibandor nehat kirin: Nehat lêkolînkirin ku bê ka xwekujê bombekirî çawa hatiye Pirsûsê, malzemeyên bombeyê çawa peyda kirin û di derbasbûna sînor de ji kê alîkarî girtiye. Hat gotin ku darizandin tenê bi bersûcê girtî Yakub Şahin û du bersûcên firarî re hatiye sînordarkirin. Faîlên din û têkiliyên wan ên bi DAÎŞê re hatiye paşguhkirin.

• Parastina peywirdarên dewletê: Tevî ku di raporên Mifetişên Mûlkiyeyê yên Wezareta Karên Navxweyî de hat belgekirin ku xebatkarên Emniyeta Semsûr û Riheyê berî komkujiyê di sîstemê de lêgerîn li ser  xwekujê bombekirî Şêx Abdurrahman Alagoz kirine jî, derbarê van kesan de ti karûbarên edlî an jî îdarî nehatine kirin. Hat ragihandin ku ji bo Midûrê Emniyetê yê wê serdemê ku di roja komkujiyê de tedbîrên ewlehiyê yên asayî negirtibû jî tenê bi cezayê pereyan ê edlî hatibû rawestandin.

• Delîlên ku hatine veşartin û windakirin: Hat teqezkirin ku beşa 5 saetan a tomarên kamerayan ên roja komkujiyê kêm in/hatine jêbirin, lê heta îro ti lêkolîneke bibandor a pisporan nehatiye kirin. Her wiha hat bibîrxistin ku tevî agahiyên ku bersûcê firarî İlhami Bali di dema ku lê dihat gerîn de li Nexweşxaneya Dewletê ya Cihanbeyliya Konyayê derman bûye jî, daxwazên lêkolînkirina vê mijarê ji aliyê dadgehê ve hatine redkirin.

• Derbasbûna sînor û daxwaza radestkirinê: Derket holê ku endamên DAÎŞê yên ku bi salan wek amîrên sînor peywir kiribûn, bi leşkeran re bazarî kirine û tevî guhdarkirina telefonan jî rê li ber wan nehatiye girtin û faîl gav bi gav hatine guhdarkirin. Bang hat kirin ku bersûcên firarî İlhami Bali û Deniz Buyukçelebi yên ku tê zanîn li kamp û girtîgehên li Sûriyeyê ne, mîna Omer Deniz Dundar ê ku mehên borî ji bo Tirkiyeyê hatibû radestkirin, divê demildest jî bêne radestkirin.

SGDF: Dê xewnên wan nîvco nemînin

Federasyona Komeleyên Ciwanên Sosyalîst (SGDF) jî di peyama ku belav kir de bal kişand ser wê yekê ku komkujî li dijî îradeya jiyana hevpar a gelên Tirkiye û Kurdistanê, li dijî hevdîtina zarokên Geziyê û zarokên Kobanê hatiye kirin.

SGDFê di daxuyaniya xwe de weha got:

• Darizandina nîvcomayî û zext: Hat diyar kirin ku ev 11 sal in berpirsiyarên esil yên komkujiyê û rola desthilata AKPê ya di komkujiyê de nayên darizandin. Lê belê malbatên Pirsûsê, birîndar û rêxistinên ciwanan ji ber ku tevlî bîranînan bûne, adaletê dixwazin û "ji kujer re dibêjin kujer" tên darizandin û cezakirin.

• Peyama têkoşîna yekgirtî: SGDFê diyar kir ku îfadeya endamekî DAÎŞê ku di pêvajoya borî de anîbûn Tirkiyeyê, careke din rastiyên ku 11 sal in têne parastin piştrast kirine û bang li hemû ciwanan kir ku têkoşîna li dijî faşîzm û emperyalîzmê mezin bikin û kolanan dorpêç bikin.

(EMK/AY)

Endamên Şandeya DEM Partiyê Pervîn Buldan, Mîthat Sancar û Ozgur Faîk Erol ji bo bi Abdullah Ocalan re hevdîtinê pêk bîne, çûn Girava Îmraliyê.

Şandeya Îmraliyê dê di 23ê Tîrmehê de bi Abdullah Ocalan re bicive

17 Tîrmeh 2026

Agahiya çûna şandeyê di saet 12.00an de Buroya Çapemeniyê ya DEM Partiyê ragihand.

Têkildarî hevdîtinê heta niha daxuyaniyek berfireh nehatiye dayîn.

(TY/AY)

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê, di daxuyaniya ku PAKê li ser medya civakî belav kirî de hat diyar kirin ku Pasdarên Îranê di êrîşa balafirên bêmirov de çekên qedexekirî û teqemeniyên ku fosfora spî li xwe digire bi kar anîne.

Di daxuyaniyê de hat destnîşankirin ku di encama lêkolînên bijîşkî yên li ser neh pêşmergeyên birîndar de diyar bûye ku zirara  ji ber  êrîşê çêbûye berfireh, bêkontrol û wêranker e.

Peymana Cenevreyê hatiye binpêkirin

Di daxuyaniyê de weha hat gotin: 

“Di giyahiya herêma ku bûye hedef de hat îspatkirin ku dronên ser bi Komara Îslamî ya Îranê ve maddeya qedexekirî ya fosfora spî hilgirtine.” 

Her wiha di daxuyaniyê de hat teqezkirin ku bikaranîna teqemeniyên bi vî rengî yên ku li ser tenduristiya mirovan û hawirdorê şopên şewatê yên ku nayê çakkirin dihêlin,  binpêkirina prensîbên bingehîn ên hiqûqa mirovî ya navneteweyî (Peymanên Cenevreyê) û prensîba çekên qedexekirî ye.

PAKê di daxuyaniya xwe de bang li Sekreterê Giştî yê Neteweyên Yekbûyî (NY), Konseya Ewlehiyê, Konseya Mafên Mirovan a NYyê, Komîteya Navneteweyî ya Xaçê Sor (ICRC) û hemû saziyên berpirsiyar ên mafên mirovan kir ku ji bo cezakirina Îranê demildest dest bi pêvajoya qanûnî û biryardar bikin.

(EMK/AY)

CENTCOMê şeva borî li ser hesabê xwe yê Xê daxuyaniyek belav kir.

Di daxuyaniyê de hat diyarkirin ku navendên fermandariyê yên leşkerî yên Îranê, pergalên parastina asmanî û qadên çavdêriyê yên li peravên deryayê bûne armanc.

Her wiha hat eşkerekirin ku di êrişan de şiyana deryayî, cihên berdanamûşek û dronan û torên pêwendiyê yên Îranê bûne hedef.

CENTCOMê destnîşan kir ku armanca van êrişan lawazkirina şiyana Îranê ye da ku nikaribe li Tengava Hurmizê êrişî keştiyên bazirganiyê û deryavanên sivîl bike.

CENTCOM: "Em amade ne"

CENTCOMê di daxuyaniya xwe de diyar ku ew amade ne û weha got: “Hêzên CENTCOMê di amadebaşiyeke bilind de ne, hûr bûne,kujende ne û ji bo peywirê amade ne."

Aloziya di navbera Washington û Tehranê de piştî êrişên li ser keştiyên bazirganiyê yên li herêmê gihîştiye asta herî bilind û ev 9 şev in ku Amerîka li Îranê dide.

Îran jî êrişî baregehên Amerîkayê yên li herêmê dike.

Bihayê petrolê ji ber şer bilind dibe

Bihayê petrolê bi zêdebûna pevçûnên di navbera DYA û Îranê de bi awayekî hemwext bilind dibe.

Bihayê petrola brentê ya Deryaya Bakur di peymanên paşerojê de2,69 dolaran ango bi rêjeya ji sedî 3,05 bilind bû û gihîşt 90,79dolaran. Ev jî ji 11ê Hezîranê ve asta herî bilind e.

Hefteya borî bihayê petrola brent bi rêjeya ji sedî 15,9 bilind bûbû kuev ji meha nîsana îsal ve bilindbûna herî mezin a heftane bû.

Petrola sivik a Teksasa Amerîkayê jî îro 2,19 dolaran ango ji sedî 2,65biha bû û bermîl bi 84,68 dolaran hat firotin. Ev jî ji 12ê Hezîranê veasta herî bilind e.

Marco Rubio: Îran dixwaze Tengava Hurmizê weke gef bi kar bîne

Wezîrê Karên Derve yê DYAyê Marco Rubio ragihand ku Îran dixwaze kontrola Tengava Hurmizê bixe destê xwe û vê yekê li hemberî cîhanê wekî "gef” bi kar bîne.

Rubio destnîşan kir ku heke birêvebiriya Tehranê êrişên xwe yên li ser keştiyên bazirganiyê yên navneteweyî bidomîne, ew dê operasyonên leşkerî bidomînin.

Marco Rubio berî ku ji bo beşdarbûna Lûtkeya Yekitiya Neteweyan a Asyaya Başûrrojhilat (ASEAN) ber bi Fîlîpînê ve bi rê bikeve, pirsên rojnamegeran bersivandin.

Rubio anî ziman ku armanca yekane ya êrişên li ser Îranê, lêdana wan hêzên leşkerî ye ku di êrişên li ser keştiyên bazirganî de tên bikaranîn.

Her wiha Rubio bangî welatên din kir ku ji bo parastina bazirganiya deryayî ya cîhanî piştgiriyê bidin.

Wezîrê Karên Derve yê DYAyê Rubio wiha pêde çû:

"Bi baweriya min, êdî cîhan pê dihese ku Îran, an jî hinek aliyên li Îranê, dixwazin Tengava Hurmizê kontrol bikin û vê wekî karta fişarê li hemberî cîhanê bi kar bînin."

Rubio eşkere kir ku heke Îran êrişên xwe yên li ser keştiyan bidomîne,ew dê bersiva pêwîst bidin.

Rubio diyar kir ku Amerîka li pey çareseriyeke dîplomatîk e lê ji bo vê yekê divê Îran helwesta xwe biguhere.

(AY)

*Çavkanî: Rûdaw, AW, ANF

Dogan Hatun li ser hesabê xwe yê Xê daxuyaniyek belav kir û ragihand ku ew di çarçoveya “Prensîba Paşve Kişandinê” de ji wezîfeya xwe ya hevşaredariyê îstîfa kiriye.

Dogan Hatun diyar kir ku demek beriya niha wî di çarçoveya biryara “Prensîba Paşve Kişandinê” ya di konferansa Rêveberiya Xwecihî ya DEM Partiyê de hatibû girtin de ji bo xwe bi paş ve bikişîne daxwaza xwe dabû berpirsên DEM Partiyê û partiyê ev biryar nirxandiye û di cih de dîtiye.

Dogan Hatun anî ziman ku ew ji îro şûn ve ji Hevşaredariya Bajarê Mezin a Amedê xwe vedikişîne.

(AY)

Rêveberiya Tevgerê derbarê pêşnûmeya qanûna çarçoveyî ku tê payîn bê Meclisê û bibe qanûn daxuyaniyek nivîskî ya girîng weşand. 

Li gorî nûçeya Ajansa Welatê daxuyaniya “Rêveberiya Tevgerê” weha ye:

“2 meh in bi Rêber Apo re hevdîtin nikare bê kirin. Di demekê de ku têkildarî çareseriya pirsgirêka Kurd pêvajoya aştî û civaka demokratîk dewam dike, pêkneanîna hevdîtinê bi muzakerevanê sereke yê gelê Kurd re rewşeke ku îzahata wê zehmet e. Heyeta DEM Partiyê piştî hevdîtina bi heyeta AKP û Devlet Bahçelî re ragihand ku li hev hatiye kirin ku qanûna çarçoveyê meha Tîrmehê bê derxistin. Piştî bi du rojan jî heyeta DEM Partiyê diyar kir ku wê 23ê Tîrmehê hevdîtinê bi Rêber Apo re bike. Serokkomar û hin rayedarên AKPê gelek caran destnîşan kirin ku ev pêvajo gelekî girîng e. Di mijareke ewçend girîng de pêkneanîna hevdîtinê bi muxatabê sereke ya 2 mehan, nîşan dide ku gotin û pratîk li hev nayên. Eger wê ji bo çareseriyê qanûneke çarçoveyê ya pêwîst bê derxistin, ev yek bi îradeya yekalî û ferzkirinê nabe. Mutabaqat bi lihevkirina nêrînên dualî dibe. Lewma divê nêrîn û pêşnûmeya ku Rêber Apo pêşniyar kiriye li ber çavan bê girtin.

“Bi navê Tevgerê me nêrîn û fikrê xwe beriya niha bi raya giştî re parve kiribûn. Ji ber vê yekê me naxwazin daxuyaniyeke nû bidin. Lê belê piştî hevdîtina navbera DEM Partî û AKPê di mijara qanûna çarçoveyê de careke din hin nirxandin hatin kirin ku ne yên qebûlkirinê ne. Hin kesayetên nêzî AKPê diyar kirin ku di vê qanûna çarçoveyê de wê têkildarî Rêber Apo xalek nebe û kadroyên rêveber jî li derveyî vê qanûnê bêne hiştin. Qanûnek eger azadiya fîzîkî ya Rêber Apo li nava xwe negire wê bibe qanûnek ku ti pirsgirêkan çareser neke. Bi rengekî eşkere wê bê wateya sabotekirina pêvajoyê. Lewma divê afirandina mercên azad ên Rêber Apo bi qanûnekê pêk were. Eger bi qanûneke çarçoveyê ev bê kirin hingî di mijarên têne nîqaşkirin de pêşketinek dikare bibe.

“Ev qanûn ne tenê tevgera me, gelê Kurd û hêzên demokrasiyê jî eleqedar dike”

Her derdora ku dixwaze pêvajoya aştî û civaka demokratîk bi pêş ve biçe, pêwîste bi eşkere qebûl bike ku Rêber Apo aktorê bingehîn ê vê pêvajoyê ye; ev yek jî tenê bi qanûnê dibe. Ne tenê desthilatdarî, gelekî girîng e ku hemû hêzên siyasî yên muxalîf û rêxistinên civakî yên sivîl ji bo serketina pêvajoyê di mijara muxatabiya Rêber Apo de helwesteke erênî nîşan bidin. Ji ber ku pirsgirêk dema ku hiqûqî û qanûnî bû, hingî qala çareseriyekê dikare bê kirin.

Eger wê rewşa şer a 50 salî li ser zemîneke siyasî û hiqûqî bê bicihkirin û çareserkirin, wê demê dûrxistina kadroyên rêveberiya tevgerê ji qada siyasî ya demokratîk û azad, çareserî pêk nayê. Lewma li gorî xwezaya pirsgirêkê ya ku tê xwestin bê çareserkirin, divê qanûnek bê derxistin ku ji Rêbertî heta bi şervanan her kesî tevlî siyaseta demokratîk bike ku azadiya fikrî û rêxistinbûnê lê tam e.

Bêguman ji bo pirsgirêk bêçareserî neyên hiştin, divê gav di dema xwe de bêne avêtin. Lê belê qanûn eger ne yekpare be û di mijara çareseriyê de valahiyên xwe hebe, hingî dikare encamên nayê xwestin bi xwe re bîn. Ji ber vê jî divê bi Rêber Apo re nîqaş û lihevkirinek bê kirin û bi vî rengî qanûnek bê derxistin ku valahî tê de tine be. Ev qanûn ne tenê Tevgera me ya Azadiyê, di heman demê de gelê Kurd û hêzên demokrasiyê yên Tirkiyeyê hemûyan eleqedar dike. Her qanûn, dema ku piştgiriya pêwîst wergirt dikare bi ser bikeve. Êdî ne Tirkiye ne jî gelên me dikarin xwe li têkçûneke din rabigirin. Ji bo çareseriya pirsgirêkên navxweyî û derve yên Tirkiyeyê, eger wê qanûna binyadî (kok yasa) a çareseriya pirsgirêka Kurd bê derxistin, gelekî girîng e ku ev qanûn kamilbûyî û gihîştî be. Ji feraseteke ku pirsgirêkê tenê bi danîna çekan ve pênase dike serxistina vê pêvajoyê nayê hêvîkirin.

"Nabe ku demokratîkbûn ji helwesta dewletê re bê hiştin"

Bidawîbûna pêvajoya şer a bi temamî û çareseriya pirsgirêka Kurd bi esasî mijareke demokratîkbûnê ye. Eger wê li ser şer û tundiyê israr neyê kirin, hingî yekane rêya çareseriya pirsgirêkan demokratîkbûn e. Her polîtîkaya ku demokratîkbûnê ji xwe re neke armanc tê wateya israra li ser şer. Ji ber vê yekê Rêber Apo ji bo bidawîkirina pêvajoya şer a ji dehan salan di çareseriya aştî û civaka demokratîk de israr dike. Tevgera me ya Azadiyê jî bawer dike ku yekane rêya çareseriyê ev e û vê feraseta xwe bi helwesta xwe bi eşkere nîşan dide.

Nabe ku demokratîkbûn tenê ji helwesta dewlet û rêxistinan re bê hiştin. Ji bo demokratîkbûnê divê saziyên demokratîk ên civakê û rêxistinên civaka sivîl bi rengekî çalak bikevin dewrê. Hêvî û bendemayina ku dewlet wê çi gavê biavêje wê bê wateya fêhmnekirina têkoşîna demokratîkbûn û dîrokê. Demokratîkbûn di encama rageşiya navbera têkoşînê û dewletê de pêk tê. Pêwîstiyeke esasî ya têkoşînê ye ku bêyî li benda dewletê bê sekinandin bê wê çi gavê biavêje, divê di pêvajoya aştî û civaka demokratîk de rêxistinbûn bê kirin û ji bo avakirina civakî têkoşîn bê meşandin. Lewma divê gelên Tirkiyeyê û hêzên demokrasiyê xwedî li pêvajoya aştî û civaka demokratîk derkevin û têkoşîna demokrasiyê bilind bikin.”

(FY/ AY)

Îspanya di Grûba Hyê de bû û bi Cape Verde, Uruguay û Erebiya Siûdî re hat hemberî hev û di rêza yekemîn de derbasî Tûra 32emîn bû. Îspanya di maça Tûra 32emîn de Avusturyayê bi 3-0 têk bir û derbasî Tûra 16emîn bû. Di Tûra 16emîn de jî Portekîz û Îspanya hatin hemberî hev û Îspanya Portekîzê bi 1-0 têk bir. Îspanya heta vê tûrê jî tu gol nexwaribû. Di çarîka fînalê de Îspanya Belçîkayê bi 2-1 têk bir û derket nîvefînalê. Herî dawî Îspanya di Nîvefînalê de Fransayê têk bir û derket fînalê.

Arjantîn jî di Gruba Jyê de dest bi tûrnûvayê kir û bi Avusturya, Cezayir û Urdunê re hate hemberî hev. Arjantîn di 3 maçan de jî reqîbe xwe têk bir û derket Tûra 32emîn. Di Tûra 32emîn de jî bi Cape Verde re hate hemberî hev. Maç 1-1 bi dawî bû û 30 deqîqe dirêj bûbû. Arjantîn di dema dirêjbûyî de 2 golên din jî avêt û di maçê de bi ser ket. Arjantîn di maça Tûra 16emîn de bi Misirê re hate hemberî hev. Maç ji bo Arjantînê gelek zehmet dest pê kir. Arjantîn piştî 2 golên Misrê, 3 gol avêt û bi vî awayî derket çarîk fînalê. Di çarîk fînalê de Arjantîn Swîsreyê bi skora 3-1 têk bir û derbasî nîvefînalê bû. Di nîvefînala Kûpaya Cîhanê de Arjantînê Îngilistanê 2-1 têk bir û derketibû fînalê.

Trump bi helîkopeterê hate stadê

Îspanya û Arjantîn Stada New Jerseyê a New Yorkê hatin hemberî hev. Ji 80 hezarî zêdetir alîgirên Arjantîn û Îspanyayê li trubunan cih girtin. Serokê DYAyê Donald Trump beriya maçê bi helîkopterê hate stadê.

Beriya maç dest pê bike lîstikên dansê hatin pêşandan û stranbêjên ji Amerîkayê strîn.

Piştî sirûda neteweyî ya her du welatan maçê dest pê kir. Her du tîm jî bi awayekî xurt dest bi maçê kirin. Lê piştî destpêkê hêza her du tîman jî ket û beşa yekemîn 0-0 bi dawî bû.

Her du tîm bi guherandina listîkvanan xwestin listîka xwe bi hêztir bikin. Maç heta dawiyê di bin kontrola Îspanyayê de berdewam kir lê skorê nekarî biguherîne û maç 0-0 bi dawî bû. Bi vê skorî maç 30 deqîqe dirêj bû.

Zexta Îspanyayê di deqîqeya 106an de encam da. Ferran Torreas gol avêt û Îspanya 1-0 pêş ket. Piştî gola Îspanyayê, Arjantîn pozîsyon dît lê nekarî skorê biguherînê û maç 1-0 bi dawî bû û Îspanya bû şampiyona cîhanê.

Îspanya pîşti tûrnûvaya 2010an bû şampiyon û bi vî awayî şampiyontiya xwe ya duyemîn dest xist.

Piştî maçê li stadê merasîma wergirtina kûpayê hate lidarxistin. Lîstikvanên Îspanyayî bi kêfxweşiyek mezin kûpayê wergirtin.

(AY)

*Çavkanî, AW, Rûdaw

Li gorî nûçeya Rûdawê Saziya Emniyetê ya Silêmaniyê ragihandiye ku saet 06:20an gundê Zirgiwêzê bi 4 mûşekan hatiye bombebarankirin.

Her wiha 2 mûşek li nêzîkî Girê Kupaniyê yê Qeredaxê ketine û mûşekek jî li gundê Qisirdiyê yê heman navçeyê ketiye.

Endamê Polîtburoyê û Berpirsê Komîsyona Leşkerî ya Komeleya Şoreşger a Zehmetkêşên Kurdistana Îranê Ebdullah Azerbar jî gotiye ku ew ji aliyê Îranê ve bi 6 mûşekan hatine bombebarankirin û 9 peşmergeyên wan mirine.

Her weha Azerbar weha got:

“Êriş bi 6 mûşekên bihêz û mezin bûn û hemû li herêmên me yên li Zirgiwêzeleyê ketin û hejmarek birîndarên me jî hene."

Nasnameyên pêşmergeyên canê xwe ji dest dane:

Daxuyaniya Îranê

Supaya Pasdaran a Îranê ragihand ku wan li hemberî êrişên Amerîkayê yên li binesaziya Îranê, li baregehên Amerîkayê yên li Kuweyt û Urdinê daye.

Supaya Pasdaran a Îranê her wiha diyar kir ku wan baregehên hêzên "li dijî şoreşê" (partiyên Rojhilatê Kurdistanê) yên li Herêma Kurdistanê jî kirine armanc.

Supaya Pasdaran a Îranê di daxuyaniyekê de eşkere kir ku artêşa Amerîkayê şeva borî li hinek armancên sivîl xistiye ku di nav wan de li Bender Ebasê çend pir, herêmên niştecihbûnê û stasyoneke avê hene.

Di daxuyaniya Supaya Pasdaran a Îranê de hat gotin:

"Li beramberî vê şerxwaziyê, hêzên Pasdaran di pêla 14an a operasyona Nesr-2yê de, balafirên şer û balafirên sotemeniyê yên Amerîkayê yên li Urdinê bi mûşekên balîstîk û dronan kirin armanc. Di encamê de gelek balafirên şer û yên sotemeniyê hatin têkbirin û zerereke cidî gihîşt gelekên din jî."

Supaya Pasdaran a Îranê bangî xelk û artêşa Urdinê kir ku li dijî hebûna leşkerên Amerîkayê ya li ser axa xwe derkevin û berjewendiyên Amerîkayê yên li Urdinê bikin armanc.

Êrişên li Kuweyt û Silêmaniyê

Supaya Pasdaran a Îranê di daxuyaniyeke din de behsa êrişên li ser sîstema mûşekî ya HIMARSê ya li Kuweytê û cihên leşkerên Amerîkayê û baregehên partiyên Rojhilatê kir.

Îran partiyên Rojhilatê wekî "li dijî şoreşê" bi nav kir û weha got:

"Di berdewamiya operasyona tolhildanê de, hêzên bejayî yên Pasdaran di pêla 15an a operasyona Nesr-2yê de, ji xeynî têkbirina mûşekên HIMARSê yên li Kuweytê, bi mûşek û dronan li çend cihên leşkerên Amerîkayê û hêzên li dijî şoreşê xist."

(FY/AY)

Şandeya Îmraliyê bi Devlet Bahçelî re civiya

16 Tîrmeh 2026

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê, şande herî dawî di 24ê Gulanê de bi Ocalan re hevdîtin pêk anîbû.

Şandeya Îmraliyê bi Efkan Ala û Abdullah Guler re civiya

16 Tîrmeh 2026

(TY/AY)

Li gorî raporê, Tirkiye ji aliyê rêjeya girtiyan, zêdebûna girtîgehan, rêjeya ketina girtîgehê û hejmara girtiyên ku dikevin serê her karmendekî ve, di asta herî bilind a Ewropayê de ye.

ÎHD: Li girtîgehan 2 hezar 629 caran maf hatine binpêkirin

14 Tîrmeh 2026

Ji her 100 hezar kesî 458 kes girtî ne

Li gorî nûçeya Gundem Hapishaneyê, heta 31ê Kanûna Paşîna 2025an, hejmara giştî ya girtî û mehkûmên ku di girtîgehên Tirkiyeyê de ne wekî 392 hezar û 456 kes hatiye tomarkirin. Tirkiye bi rêjeya ji her 100 hezar kesî, 458,1 kes girtî ne di nav welatên Konseya Ewropayê de di rêza yekem de ye.

Li seranserê Ewropayê jî rêjeya girtiyan, ji her 100 hezar kesî 127 kes girtî ne. Di vê lîsteyê de piştî Tirkiyeyê, Azerbaycan bi rêjeya 271 girtiyan, Moldova bi 245 û Gurcistan bi 232 girtiyan tên. Her weha, welatên ku di vê lîsteyê de rêjeya wan herî kêm e, Norweç 54 girtî, Hollanda  55 girtî û Fînlendiya 58 girtî ne.

Di 10 salên dawî de rêje du qat zêde bûye

Daneyên demdirêj ên di raporê de nîşan didin ku hejmara girtiyan li Tirkiyeyê di salên dawî de bi awayekî berbiçav zêde bûye. Di sala 2015an de rêjeya girtiyan ji bo her 100 hezar kesî 223,3 bû, lê ev rêje di sala 2025an de derket 458,1ê. Bi vî rengî, di nav 10 salên dawî de rêjeya girtîyan ji sedî 105 zêde bûye.

Ev rêje di sala 2020an de ji ber sererastkirinên înfazê û berdanên di dema pandemiyê de heta 257,2an daketibû, lê di salên piştre de dîsa zêde bû. Rêjeya zêdebûnê ya di navbera salên 2020 û 2025an de derorê ji sedî 78 e. Daneyên nîşan didin ku zêdebûna hejmara girtiyên li Tirkiyeyê, di salên dawî de pir li ser asta navînî ya Ewropayê re ye.

ÎHD: Li girtîgehên herêma Marmarayê 1326 caran maf hatine binpêkirin

28 Çile 2026

Rêjeya girtiyên jin di bin rêjeya Ewropayê de ye

Ji sedî 4,4ê girtiyên li Tirkiyeyê ji jinan pêk tê. Li Ewropayê jî ji sedî 5,8ê girtiyan jin in. Rêjeya Tirkiyeyê  di bin rêjeya Ewropayê de ye. Li gorî raporê, Tirkiye di nav wan welatan de ye ku rêjeya jinên girtî li gorî tevahiya Ewropayê kêm e.

Pênc welatên pêşîn ên ku rêjeya jinên girtî li Ewropayê herî zêde ye ev in: Andorra (ji sedî 12,5), Îzlanda (ji sedî 12,1), Monako (ji sedî 10,5), San Marîno (ji sedî 9,5) û Liechtenstein (ji sedî 9,1).

Gava em li welatên ku nifûsa wan di ser mîlyonî de ye dinêrin, di sê rêzên pêşîn de Macaristan (ji sedî 8,8), Çekya (ji sedî 8,6) û Swêd (ji sedî 7,9) cih digirin.

Rêjeya girtiyên biyanî kêm e

Li Tirkiyeyê, rêjeya girtiyên biyanî di nav tevahiya girtiyan de ji sedî 3,8 e. Li Ewropayê ji sedî 26,4 e. 

5 welatên ku li Ewropayê rêjeya girtiyên biyanî lê zêde ne ev in: Liechtenstein (ji sedî 100), Monako (ji sedî 89,5), Lûksembûrg (ji sedî 78,1), Swîsre (ji sedî 72,5) û Andorra (ji sedî 72,2). Di nav welatên ku nifûsa wan ji mîlyonî zêdetire, piştî Swîsreyê, Awistirya (ji sedî 53), Slovenya (ji sedî 52) û Yûnanistan(ji sedî 52) tên.

Rêxistinên mafparêz û hiqûqê: Divê Mehmet Sait Yıldırım demildest bê berdan

5 Kanûn 2025

Di girtîgehan de 3 hezar û 890 zarok hene

Hejmara zarok û ciwanên ku temenê wan di bin 18 salî de ne û di girtîgehên Tirkiyeyê de ne, 3 hezar û 890 e. Ji van zarokan 479 kes di malên perwerdehiya zarokan de tên girtin.

Her wiha li gorî raporê, 944 zarokên ku temenê di navbera 0-6 salî de ye, ligel dayikên xwe di girtîgehan de dijîn. Ev hejmar, di nav welatên Konseya Ewropayê yên ku dane parve kirine de, wekî hejmara herî bilind a mutleq derdikeve pêş.

Cezayên girtîgehê yên demdirêj

Li Tirkiyeyê hejmara kesên ku di navbera 10 û 20 salan de cezayê girtîgehê li hatine birîn 70 hezar û 263 e. Hejmara kesên ku 20 sal û zêdetir ceza lê hatine birîn derketiye 57 hezar û 347an. Hejmara girtiyên ku cezayê heta-hetayê (muebbet) û muebeta girankirî lê hatine birîn jî 13 hezar û 50 e.

Di salekê de 457 hezar kes ketine girtîgehê

Daneyên salane yên herikîna girtîgehan nîşan didin ku Tirkiye ne tenê xwedî hejmareke zêde ya girtiyan e, di heman demê de xwedî  hejmara herî zêde a ketina girtîgehan e li Ewropayê. Di navbera Kanûna Paşîna 2024 û Kanûna Paşîna 2025an de, li Tirkiyeyê 457 hezar û 175 kes ketine girtîgehê û 345 hezar û 89 kes jî hatine berdan.

Li girtîgehên Mêrsînê 18 girtiyên nexweş hene ku nayên berdan

13 Mijdar 2025

Di girtîgehan de 745 kes mirin, ji wan 54an xwe kuştin e 

Di sala 2024an de, di girtîgehên Tirkiyeyê de bi giştî 745 kes  mirin e. Hatiye tomarkirin ku ji wan 54 kesan xwe kuştine û 2 jê jî hatine kuştin. Rêjeya xwekuştinê ya ji bo her 10 hezar girtiyan li Tirkiyeyê wekî 1,4 hat hesabkirin. Bi vê rêjeyê, Tirkiye di nav wan welatên Ewropayê de ye ku rêjeya xwekuştinê lê kêm e.

Li Ewropayê rêjeya mirina giştî ji bo her 10 hezar girtiyan 11,3 e.

Pênc welatên Ewropayê yên ku rêjeya xwekuştinê ya ji her 100 hezar girtiyan lê herî zêde ye jî wiha ne: Andorra (138,9), Îzlanda (71,4), Lîtvanya (29,2), Danîmarka (19,1) û Fransa (17,2).

Her weha li Tirkiyeyê li gorî daneyên fermî 8 fîrar hene.

(FY/AY)

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê, navên hatine desteserkirin wiha ne:

Akın Altan, Asude Mercan, Ateş İnce, Aybüke Albere, Ayşe Nur Balcı, Buğra Balkaya, Burak Çelik, Büşra Tatar (Canbaz), Cenk Çöteli, Feyza Cihan, Gökhan Şafak, Hazal Eylem İpek Şafak, Hilal Zeynep Hedbe, İlyas Yalçıntaş, İrem Haznedar, Kübra Altay, Mehmet Fatih Aksoy, Melis Selçukoğlu, Oğuz Alp Güler, Orhan Yıldız, Öner Faruk Işık, Sıla Gençoğlu, Şefik Ömer Dolman, Ümit Aslan û Volkan Büyükhanlı.

Dadgeha Cezê û Aştiyê derbarê İlyas Yalçintaş, Ayşe Nur Balci, Orhan Yildiz û Şefik Omer Dolman de biryara girtinê da. 21 kesên din jî piştî  îfadeyên wan hatin girtin, serbest bûn.  

Di daxuyaniya Serdozgeriyê de hat destnîşankirin ku di çarçoveya têkoşîna li dijî madeyên hişber ên ku gefê li tenduristî û ewlehiya civakê dixwin de, di lêpirsînê de gihîştine delîlên nû.

(FY/AY)

Li gorî nûçeya Sabahê, polîsan li mala Oguzhan Ugur lêgerîn pêk aniye. Derbarê çarçoveya lêpirsînê de ji aliyê dezgehên fermî ve heta niha tu daxuyanî nehatiye dayîn. Daxuyaniyên Ugur ên piştî erdhejê bibûn rojev.

Oguzhan Ugur di dema xebatên alîkariyê de bi Haluk Levent re kampanyayên hevpar dimeşandin.

Piştî desteserkirina Haluk Levent di çarçoveya lêpirsîna Komeleya Ahbapê de, Oguzhan Ugur roja Sêşemê (14ê Tîrmehê) li ser hesabê xwe yê medyaya civakî weha gotibû:

"Min ji vê yekê dersa xwe girt. Ji niha û pê ve di pêvajoyên bi vê rengî de divê mirov li derveyî saziyên fermî yên dewletê tevnegere û min girîngiya vê dît…"

14 kes hatibûn girtin

Di lêpirsîna Komeleya Ahbapê de ya ku ji aliyê Serdozgeriya Komarê ya Stenbolê ve tê birêvebirin, piştî temambûna îfadeyên 19 kesan di 16ê Tîrmehê de  hunermend Haluk Levent û Parêzer Ece Guner jî di nav de, 14 kes hatin girtin.

(FY/AY)

Berşev bi bianetê re axivî û got ku nêzîkî 1200-1300 berhemên wan ji firotinê hatine rakirin, 48 pûan ceza dane firoşgehê û bi taybetî berhemên bi kurdî an jî yên ku peyvên wekî “Kurd”, “Kurdistan” û “Dîroka Kurdan” tê de derbas dibin, bi awayekî sîstematîk tên astengkirin.

Berşev destnîşan kir ku Trendyolê hêcetên weke “xeletiya markayê” û “gumana berhemên ne orjînal” dane ber wan û diyar kir ku ev pêkanîn, nêzîkatiyeke cudaxwaziyê ye.

^{Dîmena ekranê ya firoşgeha Mirza Kitap Hobi ya li ser Trendyolê, beriya ku were girtin.}

“Me peyva “Kurdistanê” ji sernavê derxist jî qebûl nekirin” 

Berşev, pirtûka li ser jiyana Celal Talebanî ya bi navê “Mam Celal: Kürdistan’a Adanmış Bir Hayat” wekî nimûne nîşan da û wiha got:

“Gava ku me pirtûk li sîstemê bar kir, algorîtmayê weke otomatîk ew red kir. Wekî hêcet jî ‘xeletiya markayê’ nîşan da. Paşê me sernavê pirtûkê wekî “Mam Celal’in Hayat’ı (Jiyana Mam Celal)” guhert û peyva ‘Kurdistan’ê jê derxist. Vê carê sîstemê peyva ‘Kurdistan’ê a li ser berga pirtûkê dît û dîsa red kir.”

Berşev diyar kir ku ev pêkanîn ne tenê ji bo pirtûkan e; kûp, poster, tablo û balonên ku li ser wan bi kurdî nivîsî ye jî ji firotinê hatine rakirin.

Berşev destnîşan kir ku piraniya berhemên ku di firoşgehê de ne çandî ne û wiha berdewam kir: “Em hay ji wê yekê hene ku berhemên siyasî ango yên girêdayî partiyekê nefroşin. Ji sedî 90ê berhemên me ji pirtûkan û kelûpelên çandî pêk dihatin.”

Pêşî du pûan ceza dan û piştre jî firoşgeh girtin

Li gorî  Berşev, bûyera ku ev pêvajo bilez kir, cezakirina firoşgehê ya di 12’yê Hezîranê de bû. Wê rojê ji ber pirtûka bi navê “Kürtler ve Kürdistan Tarihi” (Kurd û Dîroka Kurdistanê) du pûan ceza dan firoşgehê.

Berşev diyar kir ku ev pirtûk berê ji aliyê firoşkarên din ve li ser sîstema Trendyolê hatibû barkirin û wan jî tenê li ser heman rûpelê difirot, lê tevî vê yekê jî berhem ji platformê hat rakirin.

Berşev da zanîn ku piştî rojek hemû berhemên wan bi komî ketine bin lêkolînê û weha pêde çû:

"Pirtûk, romanên kurdî, pirtûkên zarokan, tablo, poster, balon û kûpên bi kurdî jî di nav de, nêzîkî 1200-1300 berhemên me di carekê de ji firotinê re hatin girtin. Piştre 48 pûan ceza dan firoşgehê û ew bi temamî girtin."

Berşev got ku di nav pirtûkên hatine rakirin de, weşanên wekî Avesta, Nûbihar, Dara û weşanxaneya Dipnotê ku pirtûkên Selahattin Demirtaş jî diweşîne, hene.

Trendyol: “Gumana berhemên ne orjînal”

Berşev destnîşan kir ku piştî girtina firoşgehê, wan bi rêya sîstema piştgiriyê ya firoşkaran a Trendyolê îtiraz kiriye, lê wekî hêcet “xeletiya markayê” û “gumana berhemên ne orjînal” dane ber wan.

Berşev anî ziman ku hemû berhemên wan bi fatûre ne û wan pêşniyarî Trendyolê kiriye ku van fatûreyan ji wan re bişînin. Lêbelê bi awayeke standart bersivên îtirazên me dan. Berşev weha got:

“Me ji wan re got ku ev berhemên me yasayî ne û bi fatûre ne. Me diyar kir ku wexta bixwazin em dikarin hemû fatûreyan bişînin. Lê belê, her dem heman bersiva otomatîk dan me û gotin ku biryara girtina firoşgehê nayê guhertin.”

Berşev destnîşan kir ku berhemên bi kurdî bêyî ku li naveroka wan binerin wekî “biguman” tên nirxandin û wiha got: “Li ser kûpekê gotineke pêşiyan a bi kurdî nivîsî ye. Ji ber ku nizanin çi nivîsî ye, li şûna ku lêkolîn bikin, radibin hemû berheman ji binî ve digirin.”

Li ser malperên din firotin berdewam dike

Berşev diyar kir ku heman berhemên wan li ser malperên din ên online tên firotin û li wir rûbirûyî tu astengiyan bi vî rengî nebûne.

Berşev da zanîn ku ev pêkanîna Trendyolê ne tenê zirarê dide bazirganiya wan, di heman demê de polîtîkayeke cudakar e ku dixwaze xuyabûna kurdî û çanda Kurdan sînordar bike:

“Em pênc sal in li ser van malperan firotinê dikin. Heke berhemeke neyasayî hebe, dikare bête rakirin. Lêbelê ev hemû bi awayekî yasayî hatine weşandin û pirtûk û berhemên çandî ne. Pirsgirêk ne neyasayîbûna berheman e; pirsgirêk ew e ku ev berhem bi kurdî ne an jî peyvên li ser Kurdan tê de hene.”

Derbarê girtina firoşgeha Berşev de, Trendyolê heta niha daxuyaniyeke fermî nedaye.

(NÖ/AY)

Rojnamegeran li Taksîmê daxuyanî dan: Divê hemû rojnamegerên girtî werin berdan

11 Hezîran 2026

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê Koyun di danişînê de diyar kiriye ku ew kesek sosyalîst e û xebatên wî yên polîtîk bûne mijara sûcdarkirinê.

Rojnamegerên jin name û pirtûk ji nûçegihanên ETHAyê re şand

19 Sibat 2026

Koyun tiştên ku pê tên sûcdarkirin qebûl nekir û xwe bê beraet kirin. Parêzerên Koyun jî sûcdarkirin nepejirand û daxwaza beraetê kir.

Her weha dozger jî xwest Koyun girtî bimîne.

Şandeya dadgehê derbarê Muslum Koyun de biryara berdanê da û Danişîn taloqî 27ê Cotmehê kir.

(EMK/AY)

Endamên Heyeta DEM Partiyê ya Îmraliyê ku ji parlamenter Pervîn Buldan û Mîthat Sancar pêk tên tekildarî pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk bi Serokê Giştî yê MHPê Devlet Bahçelî re li meclise civiyan.

Şandeya Îmraliyê bi Efkan Ala û Abdullah Guler re civiya

16 Tîrmeh 2026

Civîn, ji ber ku yekser piştî hevdîtina duh (15'ê Tîrmehê) ya şandeyê ya ligel AKPê pêk hat, bal kişand.

Hat diyarkirin ku di hevdîtinan de rewşa dawî ya di pêvajoyê de hatiye nirxandin.

Nûçegihana CNN Turkê Melike Gorur Demirkiranê ji bo hûrguliyên civînê wiha gotiye:

“Ev hevdîtineke surprîz bû. Di xala ku îro pê re rû bi rû ne de, divê mirov balê bikişîne ser ku di pêvajoyê de lezdaneke girîng çêbûye. Piştî hevdîtina ku ligel Devlet Bahçeli pêk hat, em ê naveroka hevdîtina îro û xala dawî ya di pêvajoyê de gihîştinê, ji Şandeya Îmraliyê jî bipirsin."

(TY/AY)