Di heman demê de di nav axa Rojavayê û Herêma Kurdistanê re derbas dibe û di nav axa Iraqê de li nêzîkî Mûsilê bi gelek çemên din re dicive. Dû re nêzîkî Bexdayê bi Çemê Firatê re dibe yek û diherikin ser Şett el-Ereb û diherikin Kendava Basrayê. Dirêjahiya Çemê Dîcle bi tevahî 1900 km ye, ku jê 523 km di nav axa bakurê Kurdistanê de dimîne.

Di zimanê Kurdî yê kevin de navê Çemê Dîcle Tigira (Tigira ihtimal e ku wateye Ava Mezin). Bi Sumerî Idigna an Idigina ye, ku tê wateya ava herikbar. Paşê, ev nav wekî ti-gi-ra derbasî zimanê Elamî dibe, dû re wekî Tigris derbasî Yewnaniya Kevin bûye. Di Kurdiya îroyîn de an jî Dicle-Dîjle ye.

Çemê Dîcleyê ji bo Mezopotamyayê, ku ji gelek şaristaniyên herî kevin ên dîrokê re malovaniyê kiriye, pir girîng e. Tê zanîn ku ew bi hezaran salan di jiyana gelên herêmê de risteke navendî lîstiye, xwedî nirxek çandî û xwezayî ya mezin e. Amed, yekem bajarê ku ji bo Çemê Dîcleyê tê bîra mirov e, her çiqas di gelek bajaran re derbas dibe jî ew ji bo Amedê, bûye remzek girîng.

Çemê Dîcleyê, di heman demê de ji gelek çîrok, destan, stran û helbestî re bûye mijar. Her  wiha ji bo gelê herêmê bûye çavkaniya debarê. Ax pê hatiye avdan û can daye candaran.

Her wiha gelek can jî daqurdandiye. Ava Çemê Dîcleyê di meha Nîsanê de ji ber helîna  berfê ya  li çiyayên bilind û barana biharê zêde dibe û digihîje asta herî bilind. Ji ber rêjeya zêde ya avê di hin salan de bûye sedema ku zirareke madî jî pêş bikeve. Di nava 50 salên dawî de îsal di meha Nîsanê de rêjeya ava çem gelekî bilînd bûye û derketiye asta herî bilind.

(RB/AY)

Pêr bi şev (1ê Nîsanê) di saet 23.00an de danişîna 14emîn bi dawî bûbû û parêzerên 73 bersûcan daxwaza tehliyeyê kiribûn. Duh (2yê Nîsanê, Pêncşem) danişînê berdewam kir û daxwazên hemû parêzeran hatin girtin.

Danişîn li salona bi hejmar 1 a li hemberî Girtîgeha Marmarayê (Sîlîvrî) danişîn pêk hat. Xizm û parêzerên 107 bersûcên girtî li salona dadgehê amade bûn. 

Ji bo 18 kesan biryara tehliyeyê hat dayîn

Şandeya dadgehê biryar da ku Sırrı Kuçuk, şofêrê Ozgur Karabat, karmendê Agaç A.Ş.yê Fatih Yagci, karsaz Ali Uner, karsaz Evren Şirolu, karsaz Ebubekir Akin, personelê İSPERê Davut Bildik, Sekretera Taybet a İBBê Kadriye Kasapoglu, Altan Erturk, Huseyin Yurttaş, Kadir Ozturk, şofêrê Murat Ongun, Mustafa Bostancı, Sabri Caner Kırca, şofêrê Kadriye Kasapoğlu, Baran Gonul, Mahir Gun, Esra Huri Bulduk, Şehide Zehra Keleş Yüksel, Başak Tatlı û Nazan Başelli bên berdan.

Ev biryar di salona dadgehê de bi dirûşma "Tirkiye bi te serbilind e" hat pêşwazîkirin. Danişîn dê roja Duşemê, 6ê Nîsanê berdewam bike.

(EMK/AY)

Kovar ji sê mehan carekê serê her demsalê dertê û di her hejmarê de dibe warê nivîsên wêjeyî, hunerî û rexneyî.

Dosyeya vê hejmarê: Hunermend Mehmet Atli

Di hejmara duyemîn a Bizotê de dosye li ser hunermendê navdar Mehmet Atli hatiye amadekirin. Di kovarê de hevpeyvîneke berfireh bi Mehmet Atli re cî digire û her wiha gelek nivîskarên din li ser berhem û hunermendiya wî nivîsên hem bi kurmancî hem jî bi kirdkî amade kirine.

Bergê kovarê jî bi wêneyê Mehmet Atlı û sernavê "Bi salan e ez deng ê xwe dişopînim" balê dikişîne. Her wiha di bergê hundirîn de helbestvanê rehmetî Ehmed Huseynî û nivîskarê rehmetî M.Emin Bozarslan jî hatine bibîranîn.

Kovar bi kurmancî û kirdkî / kirmanckî ye

Taybetmendiyeke giring a Bizotê ew e ku kovar cî dide her du zaravayên kurdî (kurmancî û kirdkî). Di kovarê de:

bi her du zaravayan cî digirin, ev yek dewlemendiya kovarê nîşan dide.

Armanc

Edîtorên kovarê diyar dikin ku armanca wan a sereke "geşkirina ziman" û afirandina platformeke azad e ji bo nivîskar û xwîneran.

Di sernivîsa "Ji Edîtor" de tê gotin: " Weşana kovaran ji bo dewlemendkirina zimanan hêzeke mezin e, em jî bi vê hişyariyê nêzikî derxistina Bizotê dibin.”

Bizot li Kuderê Derdikeve?

Xwînerên ku dixwazin kovarê bi dest bixin, dikarin li gelek pirtûkfiroşan kovarê peyda bikin. Her wiha ji bo siparîşên online jî ev navnîşan heye:

Hûn dikarin bi rêya e-mailê yan jî hesabên medyaya civakî bi Kovara Bizotê re têkiliyê deynin.

(AY)

Di daxuyaniyê de hate gotin ku Cejna Ekîtoyê yek ji cejnên herî qedîm ên Mezopotamyayê ye û zêdetirî 6 hezar û 776 sal in tê pîrozkirin. 

Di daxuyaniyê de Cejna Ekîtoyê li gelên Asur-Suryan hate pîrozkirin, hat diyarkirin ku Cejna Ekîtoyê sembola destpêka sala nû û hişyarbûna xwezayê ye. Di daxuyaniyê de weha hat gotin: 

“Cejna Ekîtoyê yek ji cejnên herî qedîm a cîhanê ye û îsal a 6776'emîn tê pîrozkirin. Gelên Asur-Suryan, di tevahiya dîrokê de bi komkujî û sirgunan rû bi rû man. Tevî van êşan jî ziman, bawerî û çanda xwe parastin. Cejna Ekîto jî nîşaneya vê bîra qedîm û têkoşînê ye. Em careke din dibêjin ku dê têkoşîna me ya ji bo avakirina pêşerojeke hemû gelên Tirkiyeyê tê de wekhev, azad û birûmet dijîn bidome û hêvî dikin ku Cejna Ekîtoyê ji bo hemû mirovahiyê bibe wesîleya aştî û azadiyê.”    

(AY)

Fleischer diyar kir ku piştî êrîşên DYA û Îsraîlê yên di 28ê Sibatê de li dijî Îranê dan destpêkirin, krîza li Tengava Hurmizê rû da. Krîza li Tengavê ji dema Covid-19ê û dagirkirina Ukraynayê ya ji aliyê Rûsyayê ve vir ve, bûye sedema astengiya herî mezin a zincîra peydakirinê. Fleischer anî ziman ku şerên li Rojhilata Navîn, bandor li 70 hezar ton xurekên WFPyê kiriye.

Fleischer da zanîn ku ji ber astengiyên berfireh ên bi Tengava Hurmizê re têkildar in, sewkiyat dereng mane an jî berhem li bendergehan asê mane û wiha got: 

“Ev rewş dibe sedema asêbûna keştiyan a li bendergehan, astengbûna derketina wan a ji bendergehan û valanekirina konteyneran; ev yek di zincîra dabînkirina global de dibe sedema xirabûneke mezin.”

Trump: Em ê di nav du an sê hefteyan de ji Îranê vekişin

1 Nîsan 2026

“Heta meha Hezîranê dê 45 mîlyon kesên din bi birçîbûna giran re rû bi rû bimînin”

Fleischer hişyarî da ku bandora vê rewşê wê ji Rojhilata Navîn têbipere û bal kişand ser wê yekê ku guhertina rêya keştiyan a ji dora Afrîkayê, nêzî 25 heta 30 rojan li dema veguhastinê zêde dike û lêçûnan jî ji sedî 15 heta 25an zêdetir dike.

Fleischer destnîşan kir ku WFP ji bo kargoyên pêşîn li rêyên gihîştinê digere û ji bo ji bacên zêde muaf bibin di nav danûstandinan de ne û got: “Heta niha me nêzî 1,5 mîlyon dolar teserûfa lêçûnê kiriye.”

Li gorî nûçeya Ajansa Anadoluyê (AA), Fleischer derbarê zêdebûna hewcedariyên mirovî de hişyarî da û wiha got:

"Li gorî texminên me, heta meha Hezîranê dê 45 mîlyon kesên din bi birçîbûna giran re rû bi rû bimînin.”

Fleischer nirxand ku ji ber zêdebûna hewcedariyan, lêçûnên bilind û kêmkirina fînansmana operasyonên mirovî, dê di gihîştina bi mirovan de pirsgirêk derkevin.

Li Hurmizê bendergehek hat hedefgirtin

Her weha Ajansa Nûçeyan a Tesnîmê jî ragihand ku di êrîşên DYA-Îsraîlê de, duh bi şev (1ê Nîsanê) li Tengava Hurmizê bendergehek hatiye hedefgirtin.

Cîgirê Waliyê Hurmizganê Ehmed Nefîsî têkildarî mijarê got:

“Hêzên DYA û Îsraîlê, li bajarê Bender Abbasê Bendergeha Şehîd Heqqanî ya ku ji bo armancên rêwîtî û bazirganiyê tê bikaranîn, kirin hedef.”

(TY/AY)

Trump îdia kir ku piştî kuştina lîderên li Îranê, wan "guhertina rejîmê" bi cih aniye û wiha got: "Me li Îranê jixwe guhertina rejîmê pêk anî. Me rejîmek hilweşand, paşê ya duyemîn jî hilweşand. Niha komeke pir cuda ya mirovan heye. Bi dîtina min ew bêtir maqul in û kêm tûndrewl in."

Li gorî nûçeya Ajansa Anadoluyê (AA), Trump li ser pirsa "DYA dê kengî şerê li Îranê bi dawî bike?" bersiva "Ez bawer dikim di nav du an sê hefteyan de. Paşê em ê ji wir vekişin," da.

“Armanca me Îran nebe xwediyê çeka nukleerî"

Trump destnîşan kir ku tu karê DYA'yê bi Tengava Hurmizê re nîne û divê welatên ku hewcedariya wan bi petrola di tengavê re derbas dibe heye, di vê mijarê de gavan bihavêjin. 

Trump wiha nirxandin kir: "Heke Fransa an welatekî din bixwaze petrol an gaza xwezayî bikire, dê di Tengava Hurmizê re derbas bibin û ber bi wir ve herin; dê karibin li çareya serê xwe binerin. Têkiliya me bi vê re nîne."

Trump diyar kir ku ew wekî DYA gihîştine armanca xwe ya bingehîn ku "Îran nebe xwediyê çeka nukleerî" û îdia kir ku Tehran dê careke din qet nebe xwediyê çeka nukleerî.

(TY/AY)

Rojnamegerên ku xelatê girtine ji aliyê juriya ji Abdurrahman Gok, Çîgdem Toker, Gokçer Tahîncîoglû, Nazim Alpman, Nurcan Bîlge Gokdemîr, Ozlem Akarsu Çelîk, Sultan Ozer û Tîmur Soykan pêk tê diyar kirin.

 Rojnamegerên ku xelat girtine dê 10ê Nîsanê xelatên xwe bistînin. 

Di beşa nûçeya nivîskî de du xelat hatin dayîn

Xelata nûçeya nivîskî bi sernavê “Bi Pêncên Tirk re hev nas bikin: Ji çekên hatine guhertin de rola Tirkiyeyê çi ye?” Hazar Dost girt. Rojnameger di nûçeya xwe de anî ziman ku derdor û rêxistinên sûc çawa çekên ku gule navêjin (Kurusiki) veguhezîn çekên rastîn û hatin bikaranîn vegot.

Di beşa nivîskî de xelata din ji T24ê Cengîz Anil Bolukbaşi bi dest xist. Sernavê nûçeyê “AYMê derbarê kuştina Veysel Atilgan ê di bûyera Komkujiya 10ê Cotmehê de hatiye kuştin biryara bi yek hevokî: Mafê jiyanê nehat binpêkirin.” bû.

Di beşa nûçeyên nivîskî de 3 xelatên juriyê yên taybet

Di beşa nûçeyên nivîskî de serlêdan bi giranî nivîskî hatin kirin. Jorî di vê beşê de 3 xelatên taybet ên juriyê dan.

Edîtora bianetê Ayşegul Başarê bi nûçeya xwe ya bi sernavê “Provokasyona alayê di dadgehê de pûç bû: Ji D.K.yê ku li ser sînorê Nisêbînê îşkence lê hatibû kirin, îdiayên têkildarî  'daxistina alayê' nehatin pirsîn”,
 Eylem Nazlierê; bi sernavê: “Zarokên di Girtîgehê: Verastkirin an îşkence” nûçeya sêyemîn Cemre Demîrcîoglû, Zeynep Şentek, Craig Shaw û Vedat Oruç bi nûçeya dosya a “Ji keskê ber bi gewrê ve” xelat girtin. Rojnamegeran di nûçeya xwe de diyar kir ku Tirkiye ji sala 2018an ber bi 2024an ji hezar û 860 kîlometre qada xwezayî û çandiniyê veguheriye qada înşeatê.

Xelata beşa dîmenan

Di beşa nûçeyên dîtbarî de nûçeya “Hakan Tosun li nîveka Stenbolê çawa hate kuştin” a Emre Şîmşek ê T24ê xelat girt. Di nûçeyê de çawaniya kuştina Rojnameger Hakan Tosûn bi berfirehî hatibû vegotin.

Di beşa nûçeya dîtbarî ya di Halk TVê de bi ser navê “Jiyanên bi alan hatine pêçandin: Taxa Harmanlik a Sîlîvrî” hatiye weşandin a Elîfcan Yukselê hêjayî xelata taybet a juriyê hat dîtin.

Xelata Fotografan

Xelata wêneyê nûçegihanê MAyê Adnan Bîlen bi wêneya xwe ya bi sernavê “Di bin postalan de şahidî” xelat girt. Wêneya Nûnerê Weqfa Mafê Mirovan a Tirkiyeyê Emrah Kertîş dema ji bo mafên jiyanê yên di çalakiyên xwepêşandanê de bike rapor, û hatibû binçavkirin hêjayî xelatê hate dîtin.

Xelata rojnamgeriya herêmî

Di beşa rojnamegeriya herêmî de nûçegihan Akin Bodur bi nûçeya xwe ya bi ser navê “Di sê zimanan cuda de muayene” ê di rojnameya Îskenderûnê ya SES de hatiye weşandin xelat girt. Di nûçeyê de rojnamger bal dikişîne herêma ku zêde koçberî lê çêbûye û ji ber vê yekê jî muayeneyên bi sê zimana tê kirin û ji ber vê yekê jî metirsiya muayeneya şaş an jî kêm tê kirin.

Ji bo rojnamegerên girtî xelata taybet a juriyê

Xelata Juriyê derveyî beşên li jor xelat hatine dayîn, ji bo rojnamegerên ku hatine binçavkirin, girtin û zextên li ser rojnamegeran zêde bûne tê dayîn. Jurî bi boneya “Rojnamegerên binçavkirî û rojnamegeriya di bin êrişan de” biryar da ku vê beşê de jî xelatê bide. Jurî xelatê da dayika Metîn Goktepe. Dayika Metîn ji bo hemû rojnamegerên ku şopdariya heqîqetê dikin re wiha gotibû: “Ji bo min hûn hemû Metîn in”

Rojnamegerên ku xelat girtine dê di rojbûna Metîn Goktepe a 10ê Nîsanê de bi merasîmekê xelatên xwe bigirin.

(AY)

Şandeya Îmraliyê dê sibê bi Ocalan re bicive

26 Adar 2026

DEM Partiyê peyama Ocalan a têkildarî hevdîtinê parve kir. Peyama Ocalan weha ye:

“Divê em bi awayekî teng nêzîkî vê pirsgirêka mezin nebin ku em hewl didin çareser bikin. Ji ber ku li ser Rojhilata Navîn planên hegemonîk ên kûr hene. Her çend ligel rewşa xedar a li Sûriyeyê hin pêşketinên erênî hebin jî, niha şerê bi Îranê re di rojevê de ye. Piştî şerê bi Îranê re sê xet derketine holê. Ya yekemîn xeta DYA-Îsraîlê ye. Ya duyemîn bi pêşengiya Brîtanyayê xeta hin hêzên navneteweyî û herêmî ye ku armanca wan parastina statuya heyî ye. Ya sêyemîn xeta demokrasî û jiyana hevbeş e ku em bi rêya Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk wê xetê diparêzin. Geşedanên li Îranê careke din nîşan da ku pêvajoya ku li Tirkiyeyê tê meşandin mafdar û girîng e.

“Em çareseriya xwe li ser xeta Anatolya-Mezopotamyayê ava dikin. Têkiliya Anatolya-Mezopotamyayê xwedî rehên dîrokî yên kûr e. Yekemîn peymana aştiyê ya mezin di dîrokê de Peymana Kadeşê ye ku di navbera Hîtît û Misriyan de çêbû. Dîroka siyasî ya Rojhilata Navîn a çar hezar salîn nîşan daye ku ewlehiya Anatolyayê bi Rojhilata Navîn û Mezopotamyayê ve girêdayî ye. Entegrasyona demokratîk tê wateya beşdarbûna çanda Mezopotamyayê wekî hebûneke demokratîk.

“Tu pirsgirêka me bi Komarê re tuneye. Pirsgirêka rastîn ev e ku Komar ne demokratîk e. Demokrasî tekane çareserî ye ku dikare Komarê xurt bike.

“Divê nîşankirina şaşî, zêdegavî û meylên dij-demokratîk ên civak û welatan ên di dîrokê de, wekî dijberiya pîroziyan neyê dîtin. Divê bê gotin ku parastina rêbazên asîmîlasyonîst ya bi baweriyeke pozîtîvîst, kirasekî teng e ku li welêt hatiye kirin.

“Weke ku min di banga xwe ya 27ê Sibatê de diyar kir, serdema têkoşîna çekdarî bi dawî bûye. Vegera bo rabirdûyê êdî ne mimkun e. Pêvajoya ku em tê de ne, bi Komara Demokratîk re veguheztinek ber bi aştiyê ye. Ev pêvajoya ku em hêvî dikin bi ser bikeve, Komar dê du qat bihêztir be. Civaka demokratîk bi giranî bi çareseriyeke wisa ve girêdayî ye. Divê em têgihîştineke kolektîf û sivîl pêş bixin ku têkiliya di navbera Kurdan û dewletê de bi awayekî erênî saz bike. Divê dewlet jî bibîne ku tu çalakiyeke wêranker an tu gefên ewlehiyê tunene.

“Beşdarbûna Komarê divê li ser bingeha nasname, azadiya fikr û ramanan, azadiya rêxistinbûnê û azadiya jinan be. Ev qadên azadiyê ne tenê ji bo Kurdan ji bo her kesî derbas dibin.

Di vê xalê de ez girîngiyê didim ku bi rêbazên guncav bigihîjim tevahiya raya giştî da ku ramanên min ên derbarê pêvajoyê de bi awayekî rast bên fêmkirin.

“Çareseriya entegrasyona demokratîk li ser bingeha feraseteke civakparêz hatiye avakirin. Ji bo çareseriya civakparêz, demokratîkkirina avahiyên civakî bi awayekî tevahî û kolektîf hewce ye.”

Bi rêzdarî,

Lijneya Îmraliyê ya Partiya DEMê

31 Adar 2026

(AY)

Di 9ê Adarê de helbestvanê ji Herêma Kurdistanê Rafiq Sabir, di 10ê Adarê de helbestvanê ji Rojava Ehmed Huseynî û di 11ê Adarê de siyasetmedarê Rojava yê navdar Salih Müslim jiyana xwe ji dest dan. Edîtor Alî Çiftçî di gotara xwe ya destpêkê de van windahiyên giran bi bîr tîne.

Hejmara 93an a Kovara Bîrnebûnê derket

5 Îlon 2025

Naverok

Hejmara 95an bi gotara Alî Çiftçî ya bi sernavê “Ji Bîrnebûnê” vedibe. Alî Çiftçî di heman hejmarê de nivîsên bîranînê yên derbarê Komkujiya Helebçeyê, M. Emîn Bozarslan, Şewqî Özkan û Ehmed Huseynî de amade kiriye û bi Fevzî Genç re jî hevpeyvînek kiriye.

Di nav nivîskarên din ên vê hejmarê de Prof. Dr. Hacî Akman, Hacî Erdogan, Bêrîvan Keskin, Muzaffer Özgür, Seyfî Doğan, Newal Îşcan, Melik Özkan, Mahmûd Lewendî, Bilal Celeplî, Adem Özgür, Esîn Akgûl, Xizan Şîlan, Tahsîn Demîrsoy, Edîp Bakî Canbeg, Mem Xelîkan, Ronî Torînî û Nuh Ateş cih digirin.

Her wiha helbesta M. Emîn Bozarslan a bi navê “Ez xortê kurd im”, nivîsa Celadet Alî Bedirxan a “Were Dotmam” û helbesta Mueyed Teyib a “Ji bo min ba” jî di vê hejmarê de digihêjin xwendevanan.

(AY)

Rojname, ekranên televîzyonan û medyaya civakî bi wêneyên bombebaranan, êrîşan û mirinan tije ne. Lê di nava van wêneyan de rewşeke balkêş heye: hin mirin li çaraliyê cîhanê hesteke kûr a şîngirtinê çêdikin, hinên din jî hema bêje nayên dîtin. Di vî warî de xebata Judith Butler, Frames of War: When Is Life Grievable?, çarçoveyeke teorîk ji bo têgihîştina rejîma şer a îroyîn pêşkêş dike. Butler di vê xebatê de pêşniyaz dike ku armanca rexneya şer ew e ku li ser şertên pêwîst bifikirin da ku şîna hemû jiyanan bi heman rengî were girtin (r. viii).

Pirsa wê bi xwe hêsan/ji rêzê xuya dike, lê gelekî balkêş e: şîna kîjan jiyanan têne girtin, yên kîjanan nayên girtin? Butler balê dikişîne ser vê yekê ku şerên nûjen ne tenê çalakiyên ku li qada leşkerî der diçin. Ew her wiha di qada temsîl û axaftinê de jî têne avakirin. Çarçoveyên (frames) ku ji hêla medyayê, siyasetê û nîqaşên giştî ve saz bûne, hin jiyanan weke nirxeke ku windabûna wê nayê telafî kirin pêşkêş dikin, lê hinên din jî hema bêje weke nayên dîtin diyar dikin.

Butler li ser têgeha ‘’nasbarbûn’’ (recognizability) rawestiyaye. Li gorî wê ‘’Nasbarbûn şert û mercên giştî yên ku mijarekê ji bo naskirinê (recognition) amade dikin an jî wê li gorî wan teşkîl dikin, diyar dike... ji ber vê yekê, nasbarbûn berî naskirinê  tê’’ (r. 5). Jiyanek tenê dema ku di nav şemayên taybetî yên têgihiştinê de cih bigire dikare bibe nasbar (recognizable); û tenê di vê şertê de şîna wê tê girtin.

Ev yek di şerên îroyîn de, bi taybetî li Rojhilata Navîn, gelekî zelalî xuya dibe. Hin mirin bala cîhanê dikişînin; kesên ku di êrîşekê de jiyana xwe ji dest dane, çîrokên wan têne vegotin, wêneyên wan têne belavkirin. Lê bi sedan kesên ku li deverên din dimirin û her çiqas şertên wan jî wek hev in, pir caran tenê wekî îstatîstîk dimînin. Ev cudahî, Li gorî Butler, tesaduf nîn e; ew beşek ji mekanîzmeyake îdeolojîk a şer e: ‘’Em dikarin şer wek nifûsê bifikirin ku hin jiyan hêjayê şîngirtinê dibîne hinan jî na. Jiyaneka ku şîna wê nayê girtin, jiber ku jiyanek e ku ew qet nehatiye jiyîn, ango ew qet wekî jiyanekê nehatiye hesibandin, şîna wê jî nayê girtin’’ (r. 38).

Di vê çarçoveyê de, têgeha ‘’framing’’ (çarçovekirin) girîng dibe. Çarçovekirin, tenê sînorekê dîtbarî (visual) nîne; ew bi xwe operasyona desthilatdariyê ye jî. Butler vê rewşê wiha rave dike: ‘’çarçoveyên ku me ber bi wê yekê ve dibin ku em jiyanên din wekî jiyanên winda an birîndar fam bikin an jî nebînin, bi awayekî siyasî hatine destnîşankirin. Ev çarçove (frames) bi xwe operasyonên desthilatdariyê ne. Her çend ew şert û mercên xuyabûnê bi yekalî diyar nakin jî, ew armanc digirin ku sînorên qada xuyabûnê diyar bikin’’ (r. 1). Şer tenê bi hêza leşkerî naçe, lê di heman demê de bi wêneyan, zimanê nûçeyan û gotûbêja siyasî jî dimeşe.

Di şertên îroyîn de, belavbûna wêneyên şer ji her demê bêtir berbilez e. Medyaya civakî dikare di demeke kurt de wêneyê êrîşekê bigihîne mîlyonan kesan. Lê ev berbilez her gav empatiyê çênake. Carinan, dubarekirina van wêneyan dibe sedema ku şer wekî normal were qebûlkirin. Butler balê dikişîne li ser vê bandora exlaqî ya dîtbarîyê û dibêje ku wêne tenê tiştek ku em dibînin nîne; ew di heman demê de awayê dîtinê jî çêdike. Wêne, bi awayekî çalak, şîrove dike û carinan jî têgihîştina me bi rê dixe (r. 71). Ji aliyekî din dewlet dikarin bi kontrolkirina perspektîfa medyayê - bi rêya ‘’raporên çêkirî’’ (embedded reporting) - diyar bikin ka kîjan jiyan dê werin dîtin/xuyakirin (r. 64). Bi vî rengî, wêneyên şer dikarin hem empatî û hem jî bêhesasiyet çêbikin.

Têgeha din a girîng ‘’jiyana bêewle’’(precarious life) ye. Butler îdîa dike ku bêewlehî taybetmendiyeke bingehîn a jiyana mirovan e: ‘’Jiyan, bi pênaseya xwe, bêewle ye: ew dikare bi zanebûn an bi xeletî were jêbirin; berdewamiya wê bi tu awayî nayê garantîkirin. Ev, bi awayekî, taybetmendiyeke jiyanê bi tevahî ye; hizr û imkana jiyaneke tune ku bêewle nebe’’ (r. 25). Bêewle her weha rastiyeke civakî jî nîşan dide: ‘’bêewlehî (precariousness) nîşan dide jiyaneke civakî, yanî rastiya ku jiyana mirov her gav, bi awayekî, di destên yên din(the other) de ye. Ev nîşan dide ku em hem bi kesên nas re û hem jî bi yên ne nas re rû bi rû ne... ev nîşan dide ku em girêdayî ne’’ (r. 14). Mirov, hebûnên (beings) bi hev ve girêdayî û lawaz in. Ji ber vê yekê, exlaq û siyaset divê bi qebûlkirina vê xwezaya bêewle ya jiyana mirovan, dest pê bikin.

Lêbelê siyaseta şerên nûjen pir caran dij vê yekê dimeşe. Bêewlehî bi awayekî ne-hevseng tê belavkirin. Hin komên civakî ji piştgiriyê bêpar dimînin û di metirsiya tûndkariyê û mirinê de zêdetir dimînin (r. 25). Peyvên teknîkî yên wekî ‘’ziyana kêlekî’’* (collateral damage), ku pir caran di gotûbêjên şer de têne bikar anîn, vê yekê bi zelalî nîşan didin. Mirina sivîlan, bi daxistina wê bo têgeheke leşkerî û teknikî, ji lêpirsîna exlaqî tê dûrxistin.

Li gor Butler Rexneya tûndkariyê (violence), divê bi pirsa temsîlkirina jiyanê dest pê bike û dipirse (ku ev pirs, di bingeha xwe de, pirseke exlaqî ye): ‘’Çi ye ku jiyanek di qelsiya xwe de dîtbar dike?’’ (r. 51).

Nêzîkahiya Butler di vê xalê de pêşniyareke exlaqî ya girîng jî dihewîne. Li gor wê, gava yekem ji bo fikirîna li ser aşitiyê ew e ku em qebûl bikin hemû jiyan bi heman rengî layiqî şîngirtinê ne. Netûndkarî (nonviolence), li gorî wê, ne pasîfiyet e, ew têkoşîna çalak e: ‘’Ez dibêjim ku netûndkarî, li her derê û her demê ku hebe, hişyariyeke êrîşî li dijî meyla êrîşa ku wekî tûndkariyê xuya bibe vedihewîne. Netûndkarî, di vê maneyê de, têkoşînek e’’ (r. 170). Nirxa jiyana mirovan divê ji hêla netewe, ol an bi girêdana siyasî ve neyê destnîşankirin. Daxwaza netûndkariyê, tenê bi qebûlkirina ku hemû jiyan layiqê şîngirtinê ne dikare ji hevkarîkirina bi formên ne-hevsengiya epîstemîk dûr bimîne (r. 180).

Di şertên îroyîn de, dema ku rojeva Rojhilata Navîn tê nirxandin, pirsa wê hîn jî di cihê xwe de ye: kî nirxa jiyanê diyar dike? Dewlet, medya, an jî raya giştî? Li gorî Butler, bersiva vê pirsê di aliyê nedîtî/veşartî yê şer de ye. Dabeşkirina ferqî ya şîna giştî (public grieving) mijareke siyasî ya girîng e. Çima rêveberî ewqas hewl didin ku rêk û kontrol bikin ka kî/kê dikare şîna xwe li ber raya giştî bide û kî/kê nikare? (r. 38). Çunkî şer ne tenê bi çekan têne meşandin, pê re bi gotarên ku nirxa jiyanan diyar dikin jî têne meşandin.

Ji ber vê yekê, fikirîna li ser şer tenê bi analîzên jeopolîtîk têkildar nîne. Ew her weha hewce dike ku em vê pirsê jî bipirsin: kî/kê biryar dide ka kîjan mirin layiqê şîngirtinê ye û kîjan na?

(AB/AY)

Cejna Newroz, an jî Nevruz, navê wê çi dibe bila bibe, bi sedsalan e ku yek ji rojên herî kûr û watedar di dîroka mirovahiyê de heye. Her çend li erdnîgarî, ziman û çandên cûda were pîrozkirin jî, ev roja taybet yek ji wan demên kêm e ku mirovan di hestek hevpar de dike yek. Ew ne tenê şiyarbûna xwezayê bi hatina biharê re sembolîze dike, lê di heman demê de wekî îfadeyek bihêz a nûbûn, hêvî, vejîn û ji nû ve zayînê jî tê hesibandin. Ev roj, ku veguherîna ji tariya zivistanê ber bi ronahiyê, ji bêçalaktiyê ber bi tevgerê ve temsîl dike, ji bo mirovahiyê hem sembola girêdana bi xwezayê re û hem jî nûbûnek hundurîn e. Her çend her civakê li gorî berhevkirina xwe ya dîrokî û bîra xwe ya çandî wateyên cûda dane vê rojê jî, hesta bingehîn a hevpar a hemûyan heyecana destpêkek nû û baweriya bi pêşerojek geştir e.

Ji bo hin kesan, Newroz rojeke şahî û coşê ye ku bi şiyarbûna xwezayê re tê. Ew bi vejandina erdê, şînbûna kulîlkan û ji nû ve şînbûna jiyanê ve girêdayî ye. Di vî warî de, Newroz demek e ku hêvî nû dibin û destpêkên nû têne çêkirin.

Ji aliyekî din ve, ji bo hin kesan, Newroz wateyên pir kûrtir dihewîne. Ev roj wekî sembola azadî, berxwedan û vejînê tê dîtin. Ev wate, ku di bîra kolektîf de cih digirin, Newrozê ji guherînek demsalî wêdetir bilind dikin, wê bi nasname, têkoşîn û hevgirtinê ve girêdidin.

Lê xala herî girîng ev e: Mafê her kesî heye ku li gorî nêrîna xwe ya cîhanê Cejna Newroz an jî Nevruz’ê pîroz bike.Divê her kes wê wekî ku dixwaze pîroz bike û bi wateya ku jê re dide bijî. Hin kes vê rojê bi kombûnên mezin, muzîk û reqsê pîroz dikin; yên din tercîh dikin ku wê di hawîrdorek bêdengtir de derbas bikin. Hemû ev cudahî xwezayî ne û rêzgirtinê heq dikin.

Xweşbînî û rêzgirtina dualî ji bo jiyana civakî bingehîn in. Tiştê ku mirovan bi hev ve girêdide, têgihîştina cudahîyan e, ne wekhevîyan. Cejna Newroz an jî Nevruzê semboleke bihêz e ku nîşan dide ku ev cudahî dikarin bi hev re bijîn. Navên cuda, wateyên cuda û awayên cuda yên pîrozkirinê nirxa vê rojê kêm nakin; berevajî vê, ew wê dewlemend dikin.

Ji ber vê yekê, divê kes biryar nede ka kesek din çawa vê rojê pîroz bike. Mafê xwezayî yê her kesî heye ku vê rojê li gorî bawerî, çand û hestên xwe bijî. Li şûna ku em zorê bidin, dadbar bikin an jî wan ji hev dûr bixin, divê em hewl bidin ku çanda jiyana bi hev re fam bikin, rêzê nîşan bidin û xurt bikin.

Cejna newrozê, an jî Nevruz, bêyî ku nav, ziman an wateya wê çi be, nirxek gerdûnî temsîl dike ku beşek ji mîrateya hevpar a mirovahiyê ye. Ev roja taybet ne tenê rojek di salnameyê de ye; ew bi sedsalan e wekî sembola aştî, hêvî, azadî û çanda jiyana hevbeş heye. Ew têgihîştinekê tîne bîra me ku tê de cûdahî ne wekî sedemek ji bo dabeşbûnê, lê wekî çavkaniyek dewlemendiyê têne dîtin. Di vê serdema ku mirov hewce ne ku ji her demê bêtir hevdu fam bikin, guh bidin hev û rêzê li hev bigirin, wateya newrozê hîn hêjatir dibe.

Ji ber vê yekê, daxwaza me ew e ku ev roja watedar deriyê destpêkek nû di dilan de veke, ku kîn rê bide têgihîştinê û hêrs rê bide xweşbînî yê. Bila ew ji me re bibîr bîne ku cîhanek ku her kes dikare bi nasname, bawerî û hestên xwe bi azadî bijî, û ku cûdahî lihevhatinê diafirînin ne pevçûnê, mimkun e. Bila agirê Nevrozê ne tenê kevneşopiyekê, lê di heman demê de pêşerojek ku bi hêviyê ronî dibe sembolîze bike.

Daxwaza me ew e ku ev roja taybet ji bo her kesî aştî, bextewarî û biratiyê bîne; ku wateyek hilgire ku piran di navbera mirovan de ava bike, dilan nêzîkî hev bike û nirxa jiyana bi hev re xurt bike.

(AÖ/AY)

Sûrên Amedê yên ku bi dirêjahiya 5 hezar û 800 metre yî di sala 2015an de, kete Lîsteya Mîrata Çandî ya Cîhanê ya UNESCOyê. Sûrên bajar ku bi xebatên restorasyonê yên ku li hin beşan dest pê kirine, di salên dawî de bala tûrîst û geştiyaran dikişine ser xwe. Lê biryara veguherandina hin beşên sûrên bajar ku di bin parastina UNESCOyê de ne, ji bo kafeyan, ji aliyê geştiyarên xwecihî û turîstan qet bi kêfxweşî neyê pêşwazîkirin.

Bi salan e ku gel li dijî wêrankirinê her bi gazince. Di ser de Wezareta Çand û Tûrîzmê cihên ku restore dike jî ji bo bikaranînê bi rêya îhaleyan dide hin derdoran. Li gelek deverên Sûranên Amedê niha kafe hatine vekirin û rastî nerazînê civakê tên. Destûr û rêziknameyên xebitandinê yên kafeyan li ser sûrên bajarê Amedê di bin kontrola Wezareta Çand û Tûrîzmê de têne pêşxistin.

Li gorî wezaretê; “bi armanca restorasyon û parastineke domdar a sûran bi rêya îhaleyan hin bircên ji bo xebitandinê vedike.” Ev pêvajo jî bi gelemperî bi koordînekirina Walîtiya Barjêr û erêkirina saziyên eleqedar ve têne pêşxistin. Yek ji wan kafeyên ku li ser sûran hatiye vekirin jî li pêşberî Keleha Hundir e. Ji ber kursî û maseyên danîne li ser dîwarê sûrê cihê meş û gerê asteng dibe.

Vekirina kafeyan, danîna maseyan li ser dîwarên sûran û karanîna karsaziyan di raya giştî û civakê de ji ber fikarên ku ew ê zirarê bide tevna dîrokî dibe sedema nîqaş û nerazîbûnên tûnd. Li gel nerazîbûnên heyî ku vekirina van kafeyan bi peywir û berpirsyariya Wezareta Çand û Tûrîzmê, Lijneyên Parastina Mîrata Çandî, Rêveberiya Giştî ya Weqfan, Şaredariya Bajarê Mezin a Amed, Şaredariya Sûrê û Rêveberiya Bajêr a Jîngeh, Bajarvanî û Guherîna Avhewayê jî sererastkirinek pêk nayê. Saziyên eleqedar guhên xwe ji bertek û nerazîbûnên civakî re gitine û ber li vê keraseta dîrokî nagir in.

Kesên ku tên li Amedê li ser sûran digerin, veguherandina mîrata dîrokî ji bo bazirganiyê wekî “neheqiyeke mezin a li dîrokê” dinirxînin. Rastiyeke din jî heye ku cihek nemaye veguheriye qadên bazirganî û vekirina van kafeyan jî di raya giştî de, “Dibe ku cihekî gerê yê bê pere nemîne û ji civakê re bê qedexekirin” tê axaftin.

(RB/AY)

Piştî merasîma bîranînê yek ji hevalê herî kevnar ê Ehmed Huseynî ku 41 salên wan bi hev re derbas bûye nivîskar û helbestvan Rizoyê Xerzî ji bo Bianetê axivî. Rizoyê Xerzî behsa jiyan û serpêhatiyên xwe yê bi Ehmed Huseynî re kir. Rizoyê Xerzî destnîşan kir ku wî û Ehmed Huseynî cara yekemîn di sala 1985an de hev du nas kirine û ji wê demê heta koça dawî hevaltî û dostaniya wan bi germahî her dewam kiriye û ev tişt anî ziman: “Ehmed Huseynî rewşenbîrekî têr û tijî bû. Ne disekinî û gelekî çalak bû. Heta dawiya temenê xwe jî wekî ciwanekî çeleng her dixebitî.”

Xerzî behsa kurdewariya Ehmed Huseynî kir û got: “Li aliyekî din ê cîhanê tiliya kurdekî/ê jî biêşiya dilê Ehmet pê re dihêşiya û li cem wan bû. Taybetmendiyeke din a Ehmed jî ew bû ku yekrêzî, yekitiya kurdan û li dijî dubendiyê bû.”

Rizoyê Xerzî diyar kir ku di demeke ku gelek kesan berê xwe didan Ewropayê de Ehmed Huseynî berê xwe daye Welat û wiha got: “Di demeke ku gelek kesan dev ji Rojava berdidan û ber bi Ewropayê ve diçûn Ehmed Huseynî dev ji Ewropayê berda û hat di nava gelê xwe de jiya.”

Xerzî, ev tişt jî anî ziman: “Windahiyeke gelekî mezin bû ji bo me. Êşeke gelek mezin bû ku di dilê me de ma. Lê Ehmed Huseynî wê bi berhemên xwe her di dilê me de, wê di wêje û çanda kurdî de her bijî.”

(AY)

Polîsan pîrozbahiyên Newrozê wekî hincet nîşandan û 8 jê zarok herî kêm 26 kes bi tohmeta ku 'propagandaya rêxistinê kirine' desteser kirin.

Li Stenbolê ji ber Newrozê 26 kesên din hatin desteserkirin

27 Adar 2026

Ala Herêma Kurdistana Iraqê wekî sûc nirxandin 

Kesên ku birin Rêvebiriya Emniyeta Stenbolê, piştî îfadeyan sewqî edliyeyê hatin kirin. Hilgirtina ala Herêma Kurdistana Iraqê û parvekirina fotografa Abdullah Ocalan bû mijara sûcdarkirinê 

Ji 8 zarokan ku yê herî biçûk 14 û yê herî mezin 17 salî ne. Ji wan 5 zarok piştî îfadeyên li dozgeriyê bi daxwaza girtinê sewqî dadgehê hatin kirin.

Ji 5 zarokan 3 bi îddîaya ku 'propagandaya rêxistinê kirine' hatin girtin.

"Zarok li erdê hatine dirêjkirin û li dijî malbatên wan nêzîkatiyeke xirab hatiye nîşandan"

Parêzer Vedat Ece yê ku li ser navê Komeleya Hiqûqnasên ji bo Azadiyê (OHD) pêvajoyê dişopîne, ji bianetê re axivî û diyar kir ku hincetên sewqkirina ji bo girtinê wekî "propaganda" nayên qebûlkirin û derbarê van mijaran de bi sedan biryarên beraatê hene.

Ece bal kişand ser wê yekê ku desteserkirina zarokan bi xwe jî bêhiquqî ye û destnîşan kir ku parvekirinên zarokan ên li ser medyaya civakî wekî armanc hatine nîşandan û operasyon bi vî rengî hatiye kirin. Ece weha got, "Zarok di saetên sibehê de bi serdegirtina malên xwe û bi desteserkirinê şok bûne. Ew li erdê hatine dirêjkirin û li ber çavên wan, nêzîkatiyeke gelek xerab bi malbatên wan hatine kirin”

Newroza Stenbolê: Bi sed hezaran kes li Yenîkapiyê bûn

23 Adar 2026

(NÖ/AY)

Mirina hunermend wekî girtina serdemekê hat nirxandin ku nifşekî muzîka protest a Erebî pênase dikir.

Li gorî nûçeya The New Arabê, malbata Kaabour ragihand ku nimêja cenazeyê dê îro li Beyrûtê were kirin. Cenaze dê ji Nexweşxaneya Al-Makassed a li Tarik el-Cedideyê bibin Mizgefta Al-Khashoggi û piştre jê wê li paytextê were definkirin.

Serokwezîrê berê yê Libnanê Saad Hariri piştî mirina wî peyameke sersaxiyê parve kir û Kaabour wekî "şopeke geş di rêwîtiya hunerê de" pênase kir. Hariri got ku dê dengê stranên wî her li kolanên Beyrûtê deng bide.

Kaabour ku di heman demê de nivîskarê lîstikan û fîgurekî girîng ê jiyana çandî ya Libnanê bû. 

Her weha di kariyera xwe ya lîstikvaniyê de jî serketî bû û di fîlma bi navê Carlos de weke karakterê Wadih Haddad, ku yek ji serokên Bereya Rizgariya Gel a Filistinê (FHKC) ye, cih girt.

Kaabour di tevahiya jiyana xwe ya hunerî de berhemên xwe ji bo Filistinê hilberand û ji ber vê yekê gelek caran weke Filistinî dihat zanîn.

Wî ji başûr heta bakurê Libnanê, li Ewropayê û li seranserê cîhana Erebî bi sedan konser dan.

(TY/AY)

Polîsan bi hinceta pîrozbahiyên Newrozê, zarok jî di nav de herî kêm 26 kes bi tohmeta ku "propagandaya rêxistinê kirine" desteser kirin.

Polîsan kesên desteserkirî birin Revebiriya Emniyetê a Stenbolê.

Newroza Stenbolê: Bi sed hezaran kes li Yenîkapiyê bûn

23 Adar 2026

Newrozê li Stenbolê roja Yekşema 22ê Adarê, li Yenîkapiyê bi beşdariya sed hezaran kesan bi coşeke mezin hate pîrozkirin. 

Li gorî daxuyaniya emniyetê, di navbera 17-22ê Adara 2026an de li Aydin, Êlih, Dîlok, Stenbol, Îzmîr, Kocaelî, Mêrdîn, Riha û Wanê 72 kes û di 24ê Adara 2026an de li Stenbol, Amed, Îzmîr, Riha, Antalya û Mêrdînê jî 98 kes hatin desteserkirin.

Li Amedê ji ber pîrozbahiyên Newrozê 18 kes hatin girtin

25 Adar 2026

(EMK/AY)

Maça ku li Stada Mumin Ozkasap hatibû lîstin û tîma malxwê Manîsa 1965 Nurlupinar Genclergucu Spor 1-0 qezenc kiribû, niha 3-0 wekî têkçûbe hat qebûlkirin.

Piştî cezayê ji rêza yekemîn ket rêza 5emîn

Nurlupinar Gençlergucu Spor beriya vê biryarê bi 47 puanan yekemîn bû. Lê bi vê biryarê re 3 puan ji maça Manîsasporê winda kir û 3 puanên din jî wekî ceza ji puanên wê yên heyî hatin jêbirin. Bi vî awayî tîm bi giştî 6 puan winda kir û daket 41 puanan û di lîgê de ket rêza 5emîn.

Di lêkolînan de hat diyarkirin ku li stadê strana Hozan Şemdîn a bi navê “Şer şer e” beriya maçê li stadê hatiye lêdan û ji ber vê stranê li gorî benda 42yan:

*Klûb 3-0 hukmen têkçûyî hat ragihandin.

*3 puanên klûbê hatin jêbirin.

*Li maçên fermî cezayê lîstina bêtemaşevan hat birîn.

Ceza li rêvebiran jî hat birîn

Di çarçoveya talîmatên dîsîplînê de, rêveberên klûbê jî bê ceza neman. Azîz Uzbaş, Umut Ordek, Semîh Muhammet Ertetîk, Nesîp Şik, Mehmet Salih Pektaş û Ahmet Taşdemîr her yek 90 roj cezayê “mehrûmiyeta ji mafan” girtin. Her wiha ji bo her rêveberekî 15 hezar TL cezayê pereyan jî hat birîn. 

Daxuyaniya tîmê

Rêveberiya Nurlupinarsporê piştî vê biryarê daxuyaniyek weşand. Daxuyaniya tîmê bi vî rengî ye: “Wekî Klûba Nurlupinar Sporê, em di Lîga Amator a Herêmî de bi xwêdana eniya xwe lîder bûn û ber bi şampiyoniyê ve diçûn. Lê mixabin, em dibînin ku hin derdorên ku li sehayê nikarin pêşiyê li me bigirin, bi lîstikên li ser maseyan hewl didin me asteng bikin. Ev jêbirina puanan a neheq û li dijî hiqûqê, ne tenê li klûba me, zirarê dide edalet û ruhê ‘fair-play’ a futbola Tirkiyeyê jî. Me wekî Nurlupinar Spor, her tim qezenckirina li sehayê ji xwe re wekî bingeh dîtiye. Em ê nehêlin ev serkeftina ku bi ked û baweriyê hatî bidestxistin were qirêj kirin. Em ê hemû mafên xwe yên hiqûqî bi kar bînin. Em ji alîgir û civata xwe dixwazin ku bi yekîtiyê piştgiriya tîma xwe bikin. Edalet çi zû çi jî dereng dê cih were.”

*Çavkanî: Ajansa Mezopotamyayê, AW

(AY)

Fehîm Tosun li taxa Elbêsê ya navçeya Elbakê ya Wanê dijiya û çar roj berê li ser sînorê Îranê hatibû kuştin.

Cenazeyê Fehîm Tosun ku çar roj in li ser sînor Elbak û Îranê ye. Ji ber rewşa hewayê ya neyînî û pêkneanîna karên fermî nedihat girtin. Hat hînbûn ku cenaze birine qerqola gundê Xanikê û dê ji bo otopsiyê bişînin Saziya Tipa Edlî ya Wanê.

Gundiyan û malbata Tosun diyar kiribûn ku leşker ji ber sedemên ewlehiyê destûrê nadin ku kes biçin herêmê. Ji ber vê yekê ew xwe nagihînin cenazeyê.

(AB/AY)

ÎHDê di daxuyaniyên xwe de diyar kir ku Mehmet Emîn Çam nikare bi tena serê xwe pêdiviyên xwe bicih bîne û divê Mehmet Emîn Çam demildest were berdan.

Amed

Şaxa ÎHDê ya Amedê ji bo girtiyê nexweş ê giran Mehmet Emîn Çam were berdan daxuyanî da. Daxuyanî ji aliyê Endamê Desteya Rêveber a ÎHDa Şaxa Amedê Alî Îhsan Demîrtaş ve hat xwendin. Komîsyona Girtîgehan a Navendî ya ÎHDê, diyar kir ku ragirtina girtiyê nexweşê giran Mehmet Emîn Çam di serî de dibe binpêkirna mafê jiyanê.

Êlih

Şaxa Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD) a Êlihê têkildarî rewşa girtiyê nexweş ê giran Mehmet Emîn Çam li ber avahiya xwe ya taxa Kulturê ya Êlihê daxuyanî dan.

Hevseroka DEM Partiyê ya Êlihê Semra Guneş, Hevşaredarê Êlihê Yeşîl Işik, endam û rêveberên DEM Partî û DBPê û yên ÎHDê û OHDa Êlihê û gelek endamên saziyên civaka sivîl li wir amade bûn. Di daxuyaniyê de pankarta “Em di girtîgehan de ne mirinê jiyanê diparêzin” û “Divê girtiyên nexweş serbest bêne berdan” hat vekirin. Metna daxuyaniyê endamê ÎHDê Zana Yucelbozkurt xwend.

Daxuyanî bi çepikan bi dawî bû.

Wan

Şaxa Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD) ya Wanê, têkildarî rewşa girtiyê nexweş Mehmet Emîn Çam li avahiya xwe ya li navçeya Rêya Armûşê ya Wanê daxuyaniyek da.

Di daxuyaniyê de bal kişandin ser nexweşiyên Mehmet Emîn Çam û xwestin demildest bê berdan. Li eywana ku daxuyanî lê hat dayîn, pankarta “Girtiyên nexweş berdin” hat vekirin û hevserok û rêveberên ÎHDê di daxuyaniyê de amade bûn.

Metna daxuyaniyê Endamê Komîsyona Girtîgehan a ÎHDê Kemal Tîbelîk xwendi. Kemal Tîbelîk bi bîr xist ku Mehmet Emin Çam ê 74 salî yê di Lîsteya Girtiyên Nexweş a komeleya wan de ye û da zanîn ku ew pêvajoya wî ji nêz ve dişopînin.

Sêrt

Şaxa Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD) a Sêrtê têkildarî rewşa girtiyê nexweş ê giran Mehmet Emîn Çam ê ku tevî nexweşiyên wî yên kironîk jî hene dîsa li girtîgeha tê girtin li ber deriyê avahiya xwe ya li Sêrtê daxuyanî dan.

Di daxuyaniyê de Parlamentera Sêrtê Sabahat Erdogan Saritaş, Hevşaredarên Sêrtê, Hevserokên DEM Partî û DBPê yên Sêrtê, rêveberên DÎSKê, rêveberên TAUY-DER û MEBYA-DER û yên ÎHDê û OHDa Sêrtê û gelek endamên saziyên civaka sivîl li wir amade bûn. Pankarta ku li serê “Mirov bi mafên xwe mirov e” hatibû nivîsandin hate hilgirtin. Daxuyaniyê hevpar Hevseroka ÎHDa Sêrtê parêzer Zozan Akdogan xwend.

Îzmîr

Şaxa ÎHDê ya Îzmîrê, derbarê rewşa tenduristiyê ya girtiyê nexweş Mehmet Emîn Çam (74) li avahiya komeleyê daxuyaniyek da. Li hola ku daxuyaniyê lê hat dayîn pankarta “Ji bo girtiyê nexweş Mehmet Emîn Çam banga lezgîn” hat daliqandin. Rêvebera ÎHDa Îzmîrê Nazli Turan metna çapemeniyê xwend.

Daxuyaniya hevpar a ÎHDê wiha ye:

“Agahî hatibû girtin ku girtiyê nexweş Mehmet Emin Çam ê 74 salî yê di Lîsteya Girtiyên Nexweş a komeleya me de ye û em pêvajoya wî ji nêz ve dişopînin, li Girtîgeha Tîpa T a Êlihê tê ragirtin û ji ber xirabûna rewşa wî ya tenduristiyê hefteya borî rakirine nexweşxaneyê. Ji ber xirabûna rewşa wî ya tenduristiyê hefteya borî rakirine nexweşxaneyê. Mehmet Emin Çam di dîroka 18ê adara 2026an de birine Nexweşxaneya Perwerde û Lêkolînê ya Êlihê û ew di 19ê adarê de jî bi gumanbarîya ‘tuberkulozê (verem)’ sewqî Nexweşxaneya Zanîngeha Dîcleyê ya Amedê hatiye kirin. Hat zanîn ku piştî vê yekê Mehmet Emin Çam dîsa birine girtîgehê; lê belê derbarê rewşa wî ya tenduristiyê û pêvajoya sewqkirinê de agahiyeke zelal nedane malbatê.

Malbatê agahî daye komeleya me ku Mehmet Emin Çam di 25.03.2026an de dîsa birine Nexweşxaneya Perwerde û Lêkolînê ya Êlihê. Li gora agahiyên ji hevdîtinên malbatê hatine girtin, rewşa tenduristiyê ya Mehmet Emin Çam girantir bûye. Tê diyarkirin ku nikare li ser piyan bisekine, di axaftinê de zehmetiyê dikişîne û car caran hişê xwe winda dike û xizmên xwe nas nake. Di ser temenê wî yê mezin re, gelek nexweşiyên wî yên giran û piralî hene. Nexweşiya Mejî, Nexweşiya Dil, Nexweşiya Gurçikan, Felcbûn û Astengî û çend nexweşiyên din jî lê hene. Hatiye ragihandin ku çend hefteyên dawî gava kuxiye, ji devê wî xwîn hatiye. Ev tablo, ligel nexweşiyên wî yên giran ên heyî, rîskeke mezin û lezgîn ava dike.

Tevî rewşa wî ya krîtîk, Saziya Bijîşkiya Dadê (ATK) di 03.12.2025an de rapora “Dikare di girtîgehê de bimîne” daye; daxwazên taloqkirina înfazê jî di 10.03.2026an de hatine redkirin.
Dema ku temenê wî yê mezin, nexweşiyên wî yên kronîk û piralî û rewşa wî ya ku hewceyî tedawiya domdar e bi hev re bêne nirxandin; ne pêkan e ku Mehmet Emin Çam di şert û mercên girtîgehê de jiyana xwe bi tendurist bidomîne.“Ji bo ku bigihîje tedawiya domdar û bê navber, divê înfaza wî bê taloqkirin û bê berdan. Li gorî xala 16an a Qanûna Hejmar 5275, di rewşên nexweşiya giran an jî astengdariyê de taloqkirina înfaza cezê pêkan e. Her wiha di çarçoveya xala 17an a Destûra Bingehîn de, mafê her kesî heye ku li gorî rûmeta mirovahiyê bijî. Dewlet berpirsiyar e ku jiyan û tenduristiya girtiyên di bin çavdêriya xwe de biparêze.

Dema ku temenê wî yê mezin, nexweşiyên wî yên kronîk û piralî û rewşa wî ya ku hewceyî tedawiya domdar e bi hev re bêne nirxandin; ne pêkan e ku Mehmet Emin Çam di şert û mercên girtîgehê de jiyana xwe bi tendurist bidomîne. Ji bo ku bigihîje tedawiya domdar û bê navber, divê înfaza wî bê taloqkirin û bê berdan. Li gorî xala 16an a Qanûna Hejmar 5275, di rewşên nexweşiya giran an jî astengdariyê de taloqkirina înfaza cezê pêkan e. Her wiha di çarçoveya xala 17an a Destûra Bingehîn de, mafê her kesî heye ku di hundirê rûmeta mirovahiyê de bijî. Dewlet berpirsiyar e ku jiyan û tenduristiya girtiyên di bin çavdêriya xwe de biparêze.

Li gorî biryarên Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) jî; ragirtina girtiyên nexweşên giran di girtîgehê de û nepeydakirina xizmeta tenduristiyê ya pêwîst, tê wateya binpêkirina “mafê jiyanê” (xala 2an) û “qedexeya îşkence û muameleya xerab” (xala 3yan). Wek Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD), em vê pêvajoyê ji nêz ve dişopînin û em bi raya giştî re parve dikin ku me hewldanên pêwîst dane destpêkirin. Em di serî de Wezareta Dadê, bang li hemû saziyên peywendîdar dikin ku ji bo azadkirina Mehmet Emin Çam û hemû girtiyên nexweş bi lezgînî berpirsiyariyê bigirin ser milê xwe.”

(AB/AY)

Şandeyê herî dawî di 16ê Sibatê de bi Abdullah Ocalan re hevdîtin kir.

Agahiya hevdîtina sibê ji aliyê berdevka DEM Partiyê Ayşegul Doganê  ve hate dayîn.

Ayşegul Doganê di civîna çapemeniyê a li navenda partiya xwe de diyar kir ku divê şert û mercên xebatê yên Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan bê guherandin û ev tişt gotin:

 “Birêz Ocalan muzakerevanê serekê yê vê pêvajoyê ye. Divê karibe bi hemû kesan re bikeve tekiliyê û dan û standinan bike. Birêz Ocalan ne tenê serokê PKKê ye di heman demê de Serokê bi milyonan kesan e. Divê şert û mercên azad ên birêz Ocalan bên başkirin. Şandeya me jî sibe dê biçe Girava Îmraliyê û bi birêz Ocalan re hevdîtin bike. Ev hevdîtin ji aliyê nevaroke ve jî girîng e. Peyama di Newrozê de derketinê, çerçoveya qanûnî. Ew hemû mijarên girîng in.”

(AB/AY)

Cenazeyê Huseynî dê îşev bînin Amedê. 

Saziyên ziman û çandê, enstîtu, wêje, PENa Kurd, Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê, DEM Partî, nûnerên saziyên sivîl ên civakî û gelek kes dê sibê ji bo helbesvanê Kurd Ehmed Huseynî merasîma cenaze li dar bixin.

Merasîma cenaze sibê di saet 11.00an de dê li ÇandAmedê bê lidarxistin û piştî merasîmê dê ji Deriyê Sînor ê Xabûrê ber bi Rojava bê oxirkirin.

Helbestvan Ehmedê Huseynî koça dawî kir

11 Adar 2026

(AY)

Kayataşê ev geşedan li ser hesabê xwe yê Xê ragihand û bi belgeyên ku parve kir hûrgiliyên pêvajoyê vegot û rewşa heyî wekî 'bêhiquqiyeke ku bi biryarên dadgehê hatiye îsbatkirin' pênase kir.

"Bêyî hinceteke berbiçav, gihîştina van belgeyan ne gengaz e" 

Li gorî agahiyên ku Kayataşê parve kirine, Wezareta Tenduristiyê lêkolîneke 10 mehî birêvebiriye û tevî pêvekan raporeke 924 rûpelî amade kiriye. Di vê pêvajoyê de ji gelek saziyan re nivîs hatine şandin û hewl hatiye dayîn ku bigihîjin daneyên kesane. Kayataşê diyar kir ku dermanên ku ew bikar tîne û sedemên serlêdana wê ya nexweşxaneyan di raporê de cih girtine. Wê destnîşan kir ku daneyên tenduristiyê di çarçoveya daneyên kesane yên taybet de di bin parastina destûra bingehîn de ne û got ku Wezaret bêyî hinceteke berbiçav a girêdayî peywirê nikare bigihîje van agahiyan.

Kayataşê ragihand ku çarçoveya lêkolînê hatiye berfirehkirin û ji Saziya Ewlehiya Civakî (SGK) re jî nivîs hatiye şandin. Kayataşê diyar kir ku SGKê du daxwazên cuda qebûl nekirine û daneyên kesane parve nekirine. Tevî vê yekê, wê destnîşan kir ku hin saziyan bêyî bingehek qanûnî û hinceteke berbiçav agahî dane. Kayataşê anî ziman ku ev rewş mînakek ji bo derbaskirina sînorê rayeyê ye.

Dadgehên bilind biryar pesend kirin 

Kayataşê parve kir ku di 5 salên dawî de her çar kiryarên îdarî yên derbarê wê de ji aliyê darazê ve hatine betalkirin. Dûrxistina ji peywirê ya sê mehan, biryara yekem a menkirina ji pîşeyê, cezayê hişyarkirinê û kiryarên girêdayî peredayînên performansê ji aliyê dadgehan ve li dijî hiquqê hatin dîtin. Ev biryar teqez bûn û ji aliyê dadgehên bilind ve jî hatin pesendkirin.

Banga piştevaniyê 

Tevî van hemû biryaran, cara duyem menkirina wê ji pîşeyê û piştre vekirina doza cezakirinê nîşan dide ku ev pêvajo veguheriye zexteke sîstematîk. Kayataşê diyar kir ku bidofandina peywira wê ya doktoriyê ya di saziyên giştî de, bêkar hiştina wê û darizandina bi daxwaza girtîgehê encamên giran derdixînin holê û vê rewşê wekî “mirina sivîl” pênase kir.

Kayataşê bang li raya giştî kir ku li dijî binpêkirinên mafan dengê xwe derxin û piştevaniyê nîşan bidin. Her wiha, wê bi bîr xist ku Tirkiye dewleteke hiquqê ye û destnîşan kir ku biryarên dadgehê ji bo hemû saziyan girêder in; ji Wezareta Tenduristiyê daxwaz kir ku li gorî van biryaran tevbigere.

(EMK/AY)

Gotinên stranê yên Usênê Qeremanî (Mehmet Çetîn) ne û muzîk aydê Mikaîl Aslan û Olcay Bozkûrt e. Nivîsa ku helbestvan di serdema dawî ya jiyana xwe de nivîsandiye, balê dikişîne ser xatirxwestineke rasterast û hesta veqetandinê.

Di berhemê de wêneyên xwezayê yên weke ba, ewr, kevir, dara hişk û kenger derdikevin pêş; çîroka ku li ser van wêneyan hatiye avakirin, hesta tenêtî û bêwariyê di nava xwe de dihewîne.

Kişandina klîbê li Dêrsimê, herêma Lertîg û gundê Axdat ê Seyîd Riza û derdora wê hate kişandin. Ev erdnîgariya ku bi Seyîd Riza tê binavkirin, ji klîbê re dîmeneke diyarker pêşkeş dike. Klîba ku derhêneriya wê Veysel Kilinç kiriye, di şert û mercên zivistanê de hatiye kişandin. Ev hilbijartin yek ji hêmanên ku atmosfera berhemê xurt dike derdikeve pêş.

Hûrgiliyên derbarê temamê albumê hêj bi sînor in. Lê belê strana ewil a hate weşandin nîşan dide ku “Masûmo Pak” dê bi gelemperî li ser xeteke hêsantir û hestiyarî be.

Albûmê ma yo newî “Masumo Pak” ra kilama verêne vecîyê.

“Masumo Pak” adlı yeni albümümüzden ilk kilam yayında.

Kamî rê / Ji Kî re / Kimehttps://t.co/CWG8jWKgRQ

Qeseyî: Usênê Qeremanî (Mehmet Çetin)
Muzîk: Mikaîl Aslan & Olcay Bozkurt
Vîdeo Klîp: Veysel Kılınç

“Ma ez bizanî… pic.twitter.com/OxqeAkr2si

— Mikaîl Aslan (@MikailAslan_MA) March 24, 2026

Gotinên strana “Kamî rê” bi zaravayê Kirmanckî û Kurmancî bi vî rengî ye:

(AY)

Hate diyarkirin ku di îfadeyên de pirsa “We çima şala kesk, sor û zer girê daye?” hatiye pirsin.

Li Amedê di encama serdegirtina malan a li ser kesên beşdarî pîrozbahiya Newrozê bûbûn de, 2 jê jin 18 kes hatin girtin.

Li gorî nûçeya Ajansa Welatê, polîsan di dema lêpirsînê de pirsên wekî; “Hûn bi fermana rêxistinê beşdarî Newrozê bûn?”, “Agahiya we çawa ji Newrozê çêbû?” û “We çima şala kesk, sor û zer girê da?” ji wan kirine. Her wiha di îfadeyê de pirsa wêneyên endamên PKKê yên hatibûn hilgirtin jî hatiye kirin.

Dadgehê bi îdiaya “propagandaya rêxistinê kirine” biryara girtina 18 kesan da û ew kes şandin girtîgehê.

(AY)

Hat zanîn ku Mehmet Edîp Taşar îro jiyana xwe ji dest daye. Li Nexweşxaneya Çam Sakura ya li navçeya Başakşehîrê ya Stenbolê dihat dermankirin.

Hat zanîn ku piştî cenazeyê Taşar ji nexweşxaneyê were wergirtin dê bibin Êlihê.

Girtiyê siyasî Mehmet Saît Yildirim: Derkevin û bi eşkereyî bibêjin "me îdam kir"

30 Mijdar 2025

Taşar li Girtîgeha Tîpa Lyê ya Jimara 5an a Marmarayê (Silîvriyê) dihat ragirtin û di nav lîsteya girtiyên nexweş ên rewşa wan giran de bû. Rêxistinên hiqûqê û mafên mirovan gelek caran ji bo Taşar bang li rayedaran kiribûn ku were berdan.

Rêxistinên mafparêz û hiqûqê: Divê Mehmet Sait Yıldırım demildest bê berdan

5 Kanûn 2025

(AB/AY)

Fermandariya Herêma 1ê ya Pêşmergeyên Herêma Kurdistanê ragihandiye ku îro baregehên Fîrqeya 7an di du demên cuda de bûne armanca mûşekan.

Li gorî daxuyaniyê îro saet 01:50î bi 5 mûşekan êrişî baregeha fîrqeyê hatiye kirin. Her wiha saet 02:50î jî careke din êrişî nêzîkî baregeha fîrqeyê hatiye kirin. 

Navê 6 Pêşmergeyên ku di êrişê de mirine ev in: 

Rêber Abdullah, Zekri Bexşeşî, Ramin Adil, Şehab Bexşeşî, Keywan Muzaffer, Piştîwan Mela Musa.

Îranê gef li Herêma Kurdistanê xwar

6 Adar 2026

Li gorî nûçeya Rûdawê Wezareta Pêşmergeyan daxuyaniyek belav kiriye û tê de weha gotiye:

"Îro serê sibehê di du êrişên cuda de, baregeha Fîrqeya 7an a Peyade ya Herêma 1ê û hêzeke Fîrqeya 5an a Peyade ya Hêza Pêşmergeyan a li sînorê Soranê bûn armanca êrişan. Ev êriş bi kiryareke dijminane, bi xedr û xiyanet û dûrî hemû pîvanên mirovahî û cîrantiyê, bi 6 mûşekên balîstîk ên Îranê hatin kirin. Wezaretê eşkere kir ku di encama van êrişan de "6 Pêşmergeyên qehreman şehîd ketine û 30 Pêşmerge jî birîndar bûne."

Hemû mafê me heye ku em bersivê bidin her destdirêjiya li ser gelê xwe û axa xwe. Me ti carî hêvî nedikir ku bi vî rengî bersiva helwesta aştîxwaz a Herêma Kurdistanê bê dayîn lê temenê xedr û zilmê kurt e û dê vîna aştiyê bi ser bikeve."

Serokwezîrê Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzanî derbarê êrişê bi rêya hesabê xwe yê Xê daxuyaniyek belav kir û bi tundî nerazîbûna xwe nîşan da.

Li İraqê balafireke sotemeniyê ya DYAyê ket

13 Adar 2026

Mesrûr Barzanî: Em dê hemû tedbîran wergirin

Mesrûr Barzanî di daxuyaniya xwe de êrişa Îranê wekî kiryareke "dijminane û xiyanetkar" bi nav kir û wiha got:

“Ez êrişa dijminane û xiyanetkar a şeva borî ya li ser baregehên Pêşmergeyan bi tundî şermezar dikim ku di encamê de 6 Pêşmergeyên qehreman şehîd ketin û 30 Pêşmerge jî birîndar bûn. Ez sersaxiyê didim malbatên serbilind ên şehîdan û daxwaza başbûna bilez ji bo birîndaran dikim. Em dê ji bo bersivdayîna vê dijminatiya li ser Herêma Kurdistanê hemû tedbîran wergirin. Ez bangî hikûmeta federal û civaka navneteweyî dikim ku sînorekî ji bo van êrişên li ser Herêma Kurdistanê deynin."

Nêçîrvan Barzanî: Ev destdirêjiyeke dijminkarane ye

Serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî derbarê vê êrişa Îranê daxuyaniyek da.

Nêçîrvan Barzanî bi bîr xist ku di encama êrişê de hinek Pêşmergeyên qehreman şehîd ketine û birîndar bûne û got:

"Em sersaxiyê ji malbat û xizmên serbilind ên şehîdan re dixwazin û hevparên xema wan in. Her wiha em ji bo birîndaran jî daxwaza şifaya bilez dikin. Em pêbendî siyaseta tevlînebûn û dûrketina ji nakokiyan in. Em bi ti awayî li ser asayîşa welatên cîran ne gef in. Loma ev êriş, li ser serweriya welêt destdirêjiyeke dijminkarane ya rasterast e. Ti hinceta vê êrişê nîne û bi temamî beravajiyê prensîbên cîrantiya baş e."

"Em ji Hikûmeta Federal a Îraqê û civaka navneteweyî dixwazin ku hewlên xwe zêdetir bikin. Divê rê li ber dubarebûna van destdirêjiyan were girtin û serweriya axa Îraq û Herêma Kurdistanê were parastin."

Tuncer Bakirhan: Dilê me li Hewlêrê ye

Hevserokê Giştî yê DEM Partiyê Tuncer Bakirhan li ser hesabê xwe yê Xê derbarê êrişê de daxuyaniyek da.

Îro sibehê li herêmeke ku girêdayî Hewlêrê ye, êrîşek li dijî yekîneyeke Pêşmergeyan hate kirin. Ez vê êrîşê bi tundî şermezar dikim. Ji bo Pêşmergeyên ku jiyana xwe ji dest dane rehma Xwedê dixwazim; ji gelê Herêma Federal a Kurdistanê, Hikûmeta Herêma Kurdistanê û malbatên wan…

— Tuncer BAKIRHAN (@tuncerbakirhan) March 24, 2026

Tuncer Bakirhan êriş bi tundî şermezar kir û got:

"Îro sibehê li herêmeke ku girêdayî Hewlêrê ye, êrişek li dijî yekîneyeke Pêşmergeyan hat kirin. Ez vê êrişê bi tundî şermezar dikim. Ez ji Pêşmergeyên ku canê xwe ji dest daye re rehma Xwedê dixwazim. Ji gelê Herêma Kurdistanê, Hikûmeta Herêma Kurdistanê û malbatên wan re sersaxiyê dixwazim. Her wiha ez ji bo Pêşmergeyên birîndar jî daxwaza şifayê dikim."

"Ev êriş beşek ji planeke berfireh e ku armanca wê ew e erdnîgariya Kurdistanê bikişîne nav şerekî herêmî. Li dijî van êrişên qirêj helwesta me hem ji aliyê mirovî hem jî ji aliyê siyasî ve pêwîstiyek e. Em qebûl nakin ku Kurd bibin parçeyek ji şerên herêmî. Li hemberî van êrişan em dê bi hev re bisekinin û têkoşîna xwe ya hevpar bi biryardarî bidomînin. Dilê me li Hewlêrê ye, em li gel xwişk û birayên xwe ne û em dê her tim li kêleka wan bin."

Piraniya êrişan li dijî Hewlêrê pêk hatine

Li gorî Rûdawê ji wan mûşek û dronên ku di 24 saetên borî de avêtina Herêma Kurdistanê, 20 ji wan li Hewlêrê ketine û 5ên din jî li bajarê Silêmaniyê ketine.

Bi dronan êrişî Hewlêrê kirin

18 Adar 2026

Yek ji wan êrişan bi 6 mûşekan li dijî hêzeke Fermandariya Herêma 1ê ya Hêzên Pêşmergeyan pêk hat. Ev êriş li Îdareya Serbixwe ya Soranê ya parêzgeha Hewlêrê çêbû.

Kampa penaberan jî bombebaran kirin

Şeva Duşemê, dronek li bilindahiyên Kesnezanê ya Hewlêrê ket xwarê.

Berpirsekî ewlehiyê ji Rûdawê re gotiye ku, "Dron li cihekî ketiye ku kes lê nebûye û ti zererên canî çênebûne."

Bi dronan êrişî Herêma Kurdistanê kirin

6 Adar 2026

Şeva duşemê, bi dronekê kampa malbatên Pêşmergeyên Partiya Demokrat a Kurdistanê ya li Girdeçalê ya li nêzîkî bajarê Hewlêrê hat bombebarankirin. Şeva Duşemê dronek li asmanê Soranê hat xistin.

Roja duşemê derdora saet 05:30î sibehê, dronek piştî ku ji aliyê hêzên parastinê ve hat têkbirin, ket ser malekê ya li taxeke Hewlêrê û ji ber vê yekê agir bi malê ket. Êvara Duşemê, dronek li Dola Alaneyê ya li navçeya Xelîfanê ya Hewlêrê ket xwarê.

Şeva Duşemê bi dronê kampa malbatên Pêşmergeyên yek ji partiyên Rojhilatê Kurdistanê ya li navçeya Sûrdaşê ya parêzgeha Silêmaniyê hat bombebarankirin. Êvara Duşemê li gundekî Îdareya Serbixwe ya Germiyanê ya li parêzgeha Silêmaniyê 4 dron ketin xwarê.

Îranê li Hewlêrê êrişî baregeha PAKê kir

4 Adar 2026

Êrişî Konsulxaneya Amerîkayê jî kirin

Doh bi şev, ji xeynî êrişa li ser wê deverê, çend dron ber bi Konsulxaneya Amerîkayê ya li Hewlêrê û balafirgehê ve hatin şandin. Ew dron ji aliyê pergala parastina asmanî ve hatin têkbirin.

(AY)

*Çavkanî: Rûdaw, RojNews

Serdozgeriya Komarî ya Bakirkoyê ji bo du gumanbarên girtî, Abdurrahman Murat û Adnan Şahin îdianame amade kir. Dozgeriyê xwestiye ku her du bersûc bi tohmeta ku “bi qestî kuştine” bi cezayê muebetê bên cezakirin.

Di rapora Saziya Tipa Edlî (ATK) ji bo sedema mirina Tosun weha hatibû gotin: Ji ber travmaya serî, şikestina hestiyên kilox û ên serçavan, xwîn rêjiyaye nav mêjî û tevna mêjî têk çûye. 

Êrîşî rojnameger Hakan Tosun kirin: Du kes hatin girtin

13 Cotmeh 2025

Dozgeriyê li gorî van daneyan biryar da ku êriş bi şêweyekî "qestî" hatiye kirin û ji bo her du bersûcan daxwaza cezayê herî giran kiriye.

Kesê ku wesayîta revê bi kar aniye bi tu tiştekî nehatiye sûcdarkirin

Ajovanê motosîkletê yê ku faîl ji cihê bûyerê revandibûn, di îdianameyê de wekî "şahid" cih girt. Di îdianameyê de ji bo tevkariya Y.Ö. ya di kuştinê de tu nirxandin nehatin kirin.

Lê belê, piştî ku parêzerên Tosun bi tohmeta ku “tevlî kuştina bi qestî bûye” giliyê Y.Ö. kirin, dozgeriyê derbarê vî kesî de lêpirsîneke cuda da destpêkirin.

17emîn Dadgeha Cezayê Giran a Bakirkoyê îdianame qebûl kir. Danişîna yekem a dozê dê di 6ê Gulanê de ye.

(HA/AY)

Di daxuyaniyê de bal kişandine ser wê yekê ku di cîhanê de şer didomin, mirina zarokan asayî bûye û newekhevî kûr bûne. Her wiha amaje bi şerên li gelek herêman didomin û krîzên mirovî yên kûr, hat kirin.

“Helwesteke têkildarî cîhanê” 

Di daxuyaniyê de hat diyarkirin ku şanoyên bi modela kooperatîfê hatine cem hev, tevî hemû bêderfetiyan bi hev re hildiberînê. Her weha di daxuyaniyê de bal kişandine ser girîngiya piştevaniyê û wiha hatiye gotin:

“Têkoşîna jinan a ji bo wekheviyê hîn jî bi berdêlên mezin didome. Li aliyê din, hişê çêkirî û teknolojiyên nû jiyanê bi lez vediguherînin û di heman serdemê de zarokên ku di bin sîbera amûrên şer ên bêmirov de mezin dibin hene. Dema mirovahî li aliyekî behsa pêşketinên mezin ên teknolojîk dike, li aliyê din rûbirûyî pirsên bingehîn ên edaletê jî dimîne.

Hunermend di vê cîhanê de li cihekî bêalî nasekinin. Şano jî bi tenê bi vegotina çîrokan re sînordar namîne; sehne ango dik wekî qadeke ku rûdanan dide nîşandan, pirsan dipirse û bêdengiyê qebûl nake ye û hebûna xwe bi vî awayî didomîne. Di dirêjahiya dîrokê de hunermendên şanoyê di dema şikestinên civakan de di nav wan kesên ku dengê xwe bilind kirine de cih girtine. Îro jî her çîroka ku li ser dikê tê nîşandan, têkildarî cîhanê helwestekê dihewîne. Her gotina ku li dijî neheqî, tûndkarî û newekheviyan tê gotin; li heman cihî û di heman demê de bi temaşevan re dibe hevrûbûnek. Ev hevrûbûn şanoyê ji temsîlekê derdixe û dike qada bi hev re fikirîn û pirsînê.”

Serokê Lijneya Rêveber a Kooperatîfa Şanoyê Mert Firat jî wiha got:

“Îro li gelek derên cîhanê êş, newekhevî û nezelaliyên mezin tên jiyandin. Di demên wisa de hêza hunerê û bi taybetî ya şanoyê bêtir xuya dibe. Sehne ne tenê qada temsîlê ye; di heman demê de cihê bi hev re fikirîn, pirsîn û hestkirinê ye. Wekî Kooperatîfa Şanoyê, em bawer dikin ku ev qad tenê bi piştevaniyê dikare bihêz bibe. Ji ber ku şano heta ku em bikaribin bi hev re hebin, dikare bijî.”

(TY/AY)

Li gorî nûçeya Ajansa Welatê  ji kesên hatine desteserkirin yek jê jina bi navê D.O. ye û navê her 5 kesên din diyar nebûye. Hat diyarkirin ku kesên hatine desteserkirin birine Emniyeta Amedê.

Li Amedê pîrozbahiya Newrozê dest pê kir

21 Adar 2026

Stenbol

Li Stenbolê jî bi îdiaya ku di pîrozbahiyên Newrozê de “propagandaya rêxistinê kirine” polîsan bi awayekî hevwext bi ser gelek malan de hat girtin. 

Newroza Stenbolê: Bi sed hezaran kes li Yenîkapiyê bûn

23 Adar 2026

Di serdegirtina malan de herî kêm 7 kes hatin desteserkirin. 7 kesên ku navên wan nehatin zanîn birin Emniyeta Stenbolê.

(AY)

Festîval dê di navbera 9-19ê Nîsanê de bi sînemahezan re be. Di bernameya festîvalê de 127 fîlmên metrajdirêj û 13 Kurtefîlm hene. 

Di civînê de Dîrektorê Festîvalê Kerem Ayan fîlmên ku dê di beşên pêşbaziyê de bi taybetî di Pêşbaziya Lîloza  Zêrîn de(Altın Lale Yarışması) cih bigirin, eşkere kirin.

Festîval berhemên berbiçav ên sînemaya cîhanê, fîlmên xelatkirî û karên nû yên derhênerên ciwan tîne cem hev û dê 11 rojan bi gotûbêj, nîşandanên taybet û çalakiyên curbecur bernameyeke dewlemend pêşkêş bike.

Di çarçoveya festîvalê de Xelata Rûmetê ya Sînemayê îsal dê pêşkêşî lîstikvan Nilufer Aydan û derhêner Gianfranco Rosi bê kirin. Destpêka festîvalê jî dê bi fîlma Isabel Coixet a bi navê "Üç Veda" (Sê Xatirxwestin) bê kirin.

Pêşbazî û bername

Di festîvalê de tevî her sê beşên pêşbaziyê yên Pêşbaziya Lîloza Zêrîn, Nêrînên Nû û Pêşbaziya Kurtefîlman, şeş beşên din ên ku ji bijarteyên tematîk pêk tên jî dê li pêşberî temaşevanan bin.

Serokatiya juriya Lîloza Zêrînê/Altın Lale dê David Mackenzie bike. Di juriyê de her wiha Tanja Meissner, Ekin Koç, Prof. Dr. Aslı Tunç û Rodrigo Areias cih digirin.

Ji bo bernameya festîvalê û agahiyên berfireh bitikîne.

(TY/AY)

Tevî baran û hewaya sar bi sed hezaran welatî di saetên sibê de li navçeyên Stenbolê bi cil û bergên xwe yên neteweyî, al û filameyan kesk, sor û zer tev li pîrozbahiya Newrozê bûn.

Herweha Rêberê PKKê Abdullah Ocalan jî ji bo Newrozê peyamek şandibû. Kurdiya peyamê ji TJAyê Hatîce Şahîn û ya bi Tirkî jî ji Buroya Hiqûqê ya Sedsalê Rezan Sarica xwend. 

Peyama Abdullah Ocalan wiha ye: 

Destana Newrozê bi hezar salan e ku ji aliyê gelên Rojhilata Navîn ve wekî cejna vejînê, berxwedanê û biharê tê pîrozkirin.                            

Newrozê ruhê berxwedan û vejînê yê gelên me vejand.                       

Sembol û kesayetiyên Newrozê giyanê vê herêmê nîşan didin. Dehaq temsîla pergala şaristaniya dewletîn e; marên li ser milên wî ku her roj mejiyê du ciwanan dixwin hovîtiya dewleta Asurî temsîl dikin, Kawayê Hesinkar remza berxwedanê li dijî zilmê ye.                      

Şerên olî, mezhebî û çandî yên ku hezar sal in li Rojhilata Navîn berdewam in, derba herî mezin e li çanda jiyana hevbeş a di navbera gelan de. Her ku her nasname û her bawerî hewl dide vekişe hundirê qalikê xwe û yê din bike dijmin û bi vî awayî hebûna xwe bidomîne, dûrketina di navbera gelên me de kûrtir dibe. Nirxên me yên hevpar û çanda me ya hevpar tên paşguhkirin, cudahiyên me wek sedema şer tên dîtin.

Bi awayekî rojane israra li ser domandina polîtîkayên kevnar li herêmê karesatek bi xwe re aniye. Parçebûnên ku ji ber polîtîkayên tepeserkirin, înkar û dijminatiyê yên ku nemaze li Rojhilata Navîn hatine afirandin, mixabin îro ji bo destwerdanên emperyal wek hincet hatine dîtin.                                 

Her çiqas şerên olî û mezhebî yên ku sê sedsalan li welatên Ewropî dewam kirin bi Peymana Westfalya ya sala 1648’an hatibin çareserkirin jî, berdewamiya heta îro ya van pevçûnan li Rojhilata Navîn ji bo gelên me bûye sedema trajediyên kûr. Lêbelê, îro derfeta me heye ku çand û bawerî careke din bikarin bi hev re bijîn. Di destê me de ye ku em jîngeha şer û kaosê ya ku li Rojhilata Navîn tê afirandin veguherînin baxçeyê azadiyê ji bo hemû gelan. Em dikarin trajediyên ku li ser me tên ferzkirin berevajî bikin û ji bo gelan jîngeha azadiyê biafirînin.                       

Niha, rûpelên veşartî yên dîrokê derdikevin holê, îhtîmala aştiyê di navbera gelan de û avakirina neteweya demokratîk zêde dibe. Her ku kevneşopiyên dewletê yên Sunnî û Şîe û kevneşopiyên neteweperestî tên derbaskirin, derfeta jiyana azad a di navbera gelan de xurt dibe.                           

Îro rûpeleke nû vebûye. Rê ji bo gelên vê herêmê hatiye vekirin ku bi hev re bi awayekî azad bijîn. Pêvajoya ku me di 27’ê Sibata 2025’an de da destpêkirin, armanc dike ku bingehên yekitiyekê li gorî ruhê Newrozê vejîne.                                                   

Ji bo vê yekê, divê em bawer bikin ku çand û bawerî dikarin bi hev re bijîn, em dikarin ji îdeolojiyên teng ên neteweperest derbas bibin û li ser bingeha entegrasyona demokratîk bibin yek û bi hev re hebûna xwe ava bikin. Divê em wê hişmendiyê derxin holê ku em dikarin wekî di dîroka me de çêbûye îro jî li hemberî her cure şer, xizanî û hovîtiyê bi ser bikevin.       Newroza 2026’an bi hemû geşbûna xwe nûjenkirina vê dîrokê ye. Dîrok niha derdikeve holê, digihîje firsendeke mezin ji bo hişmendiya li ser bingeha nasnameya çandî ya rastîn.               Wate û hêza Newrozê wekî ‘niha’ derdikeve ser dika dîrokê. Newrozên îsal û yên salên pêş xwedî girîngiyeke dîrokî ya bi vî awayî ne.                      

Newroza 2026’an ji rehên xwe ji nû ve zindî dibe, di kêliya niha de bi gaveke mezin ber bi demokratîkbûn û entegrasyona demokratîk ve dibe nûjen; rengê Newrozê werdigire.               Cejna Newrozê, wekî di dîrokê de, ji nû ve zindî dibe, bandora xwe li dilê Rojhilata Navîn piştrast dike û careke din wekî sembola yekbûna demokratîk li seranserê herêmê rola xwe dilîze. Nuhabûneke girîng diqewime û ew ê berdewam bike.                         

Newroz heta niha bi nirxên sembolîk dihat pîrozkirin. Niha, Newroz ne xewnekê yan jî utopyayekê temsîl dike, ew jiyaneke civakî ya pêkhatî û pêşketî temsîl dike. Newroz ew roj e ku em xwe hem ji hêla wateyî ve û hem jî ji hêla fîzîkî ve nas dikin.                                            Em xwe di Newrozê de ji hemû têkilî û wateyên nebes ên ku bi berdewamî me aciz dikin paqij bikin û em jiyanê bi şêwazeke têkiliyê ya jêhatî, bi kûrahiya wateyê, bi exlaqekî nû ya azadiyê û bi têgihîştineke estetîk a nû hembêz bikin.

Em felsefeya ‘Jin, jiyan, azadî’ di hemû têkiliyên xwe de bixin pratîkê û jiyaneke azad bi dest bixin. Em fêm bikin ku Newroz êdî ne hêvî, xewn an teorî ye, ew kêliya sepandina pratîkî ye. Werin em bi hişmendiyeke jêhatî û kûrahiyeke temam a wateyê bersivê bidin vê kêliya sepandina pratîkî.

Bi boneya Cejna Newrozê, di destê me de ye ku em vê salê veguherînin saleke azadiya rasteqîn ji bo hemû gelên Rojhilata Navîn û kevneşopiya dostaniyê û hevgirtinê di navbera gelan de ava bikin. Em dikarin bi dawîanîna dabeşbûnên etnîkî û olî-mezhebî û pevçûnên birakujiyê û bi misogerkirina yekitiya hemû çand û baweriyên olî li ser bingeha azadî û biratiyê vê yekê pêk bînin.

Li hember hilweşîna mezin a civakî û ekolojîk a ku ji aliyê modernîteya kapîtalîst ve hatiye afirandin, me girêdayî ruhê azadiya Newrozê çareseriyeke modernîteya demokratîk li ser bingeha siyaseta demokratîk, prensîbên ekolojîk û azadiya jinan pêş xist.                        

Em rê nedin ku Rojhilata Navîn ku çandê diafirîne, ji aliyê hêzên hegemonîk ve bibe qada şer. Wekî di dîrokê de çêbû, em dikarin îro jî bi hev re astengiyên li pêşiya vê çanda mezin ku bikare xwe bi awayekî azad îfade bike û li ser bingeha nasnameyên xwe yên rastîn entegre bibe, derbas bikin. Dema ku em nexweşiyên neteweperestî û mezhebî li dû xwe bihêlin û çanda dîrokî ya hevgirtinê ya hezar salan di navbera gelên xwe de xurt bikin, tu astengiyek namîne ku em nikaribin derbas bikin.                              

Mimkun e ku mirov bi ruhê yekitiyê siyaseta demokratîk diyarî bike. Heke em bixwazin têkoşîna hezar salan a bindestan tacîdar bikin, cihê vê yekê li Rojhilat jî li Rojava jî ne di hawîrdora çandî ya kapîtalîst de ye, cihê wê hawîrdora azad a Rojhilata Navîn e. Em dikarin entegrasyona demokratîk li van axan li ser bingeha hevdîtineke rasteqîne û mirovahî, yekitî, hevgirtin û dostaniyeke nû nûjen bikin.

Ez Cejna Remezanê li gelê me pîroz dikim û hêvî dikim ku ruhê cejnê aştî û yekitiyê geş bike.               

Newroza 2026’an cara yekem e ku ji aliyê gelên me ve bi ruhê entegrasyona demokratîk, aştî û yekitiyê tê pîrozkirin. Ez bi hemû hêza xwe piştgiriyê didim vê ruh û îradeyê û hêvî dikim ku Newroza îsal ku bi rastî jî heq dike ku wekî ‘Roja Nû’ were pîrozkirin, di salên pêş de bibe wesîleya meşa biheybet; ez ji hemû gelên me re aştiyê dixwazim. Ez we hemûyan bi hezkirin silav dikim.

Abdullah Ocalan                    

Girtîgeha Îmraliyê

    (AY)

Tevî baran û hewaya sar bi sed hezaran welatî di saetên sibê de li navçeyên Stenbolê bi cil û bergên xwe yên neteweyî, al û filameyan kesk, sor û zer tev li pîrozbahiya Newrozê bûn. 

Li xalên kontrolê ên polîsan de pirê caran ji ber cil û bergên kurdî, bend û filamayên kesk, sor û zer pirgirêk çêbûn û polîsan rê nedidan welatî bi wan rengan beşdarî Newrozê bibin. Tevî van astengiyan Qada Newrozê dîsa jî bi van rengan hate xemilandin. Li qada Newrozê tevahiya rojê dengê axavtvan, muzîk, govend, dirûşiman bilind bû.

Li Stenbolê bi sed hezaran kes beşdarî Newrozê bûn

🎥 @arenyldrm pic.twitter.com/e71s7XmKBs

— bianet Kurdî (@bianet_kurdi) March 23, 2026

Li qadê herî zêde dirûşmeyên, “Bijî Serok Apo”, “Jin jiyan azadî”, “Yek e yek e yek e Kurdistan yek e” hatin berzkirin. 

Endamê Sekreterya Îmraliyê Çetîn Arkaş, Hevseroka Giştî ya DEM Partiyê Tulay Hatîmogullari, Hevberdevka HDKê Meral Daniş Beştaş, aktivîsta Tevgera Jinên Azad (TJA) Sebahat Tuncel, Serokê Wekhev ê Konfederasyona Yekîtiya Elewiyên Demokratîk Huseyîn Mat dê di pîrozbahiyê de axivin.

Her weha Hunermend Suavî û Koma Amed jî bi stranên xwe li qadê bûn.

LGBTÎ+ jî li qadê bûn

LGBTÎ+ jî beşdarî Newrozê bûn ku erkdarên DEM Partiyê ji ber êrişan ji bo wan xeteke ewlehiyê ava kirin. 

Beriya ketina qada Newrozê, wezîfedarên DEM Partiyê û Parlamentera Stenbolê ya DEM Partiyê Ozgul Saki bi femînîst û LGBTİ+yan re bûn. Ev xeta parastinê ya ku di dema ketina qadê de hatibû avakirin, tevahiya rojê berdewam kir.

Piştî ketina qadê, LGBTİ+ herî kêm sê caran rûbirûyê hewildanên êrîşên LGBTİ+fobîk man. Her carê wezîfedarên DEM Partiyê bi lez midaxele kirin û LGBTİ+ girtin bin parastinê. Hin beşdarên li qadê jî piştgirî dan van midaxeleyan. Bi taybetî ciwan, jin û Dayikên Aştiyê, car bi car di nav çembera ewlehiyê de cih girtin û bertek nîşanî hewildanên êrîşan dan."

Yenikapı Newroz alanında LGBTİ+’lara birçok kez saldırı girişimi oldu; fakat DEM Parti görevlilerinin üstün çabalarıyla hepsi engellendi. Newroz pîroz be! pic.twitter.com/8nsCHHrjWL

— Tuğçe Yılmaz (@tucyil) March 22, 2026

"Divê Ocalan û girtiyên siyasî bên berdan"

Hevserokên DEM Partiyê yên Stenbolê Arîfe Çinar û Çinar Altan derketin ser dikê û girse silav kirin.

Arîfe Çinarê destnîşan kir û weha got: “Divê em hemû piştgiriya vê rê bikin. Heke dewlet jî dilsoz be divê demildest gavên şênber biavêje.”

Çinar Altan jî got: “Divê di serî de Rêberê Gelê Kurd birêz Abdullah Ocalan û hemû girtiyên siyasî bên berdan. Em ê hêvî û xeyalên Sirri Sureyya Onder û hemû hevalên ku di vê rê de jiyana xwe ji dest dane pêk bînin.”

Hezên Ked, Aştî û Demokrasiyê: “Kawayê Hesinkar îro jî rêya me ronî dike”

Her weha piştre peyama Hezên Ked, Aştî û Demokrasiyê ya Stenbolê hat xwendin.

Hêzên kedê di daxuyaniyê de diyar kirin ku ew serhildan û hêviya Newrozê bi têkoşîna ked, aştî û demokrasiyê re dikin yek û weha gotine:

Rojhilata Navîn demek dirêj e di bin dorpêça şer, dagirkerî, destwerdanên emperyalîst û hêzên paşverû de ye. Wêrankirina berdewam a li Filistînê, tarîtiya ku li ser gelan li Sûriyeyê hatiye ferzkirin, êrîşên li ser Rojava û polîtîkayên şer ên li dijî Îranê careke din nîşan didin ku tiştê ku ev herêm hewce dike ne bombebarana zêdetir, gefên zêdetir, mezhebperestiya zêdetir e, lê wekhevî, aştî û îradeya azad a gelên wê ye. Êrîşên li ser gelên Kurd û Elewî li Sûriyeyê bi awayekî zelal wêrankirina ku siyaseta mezhebî û paşverû li ser gelan ferz dike nîşan didin. Em qebûl nakin ku ti gel, ti bawerî, an ti nasname bibe hedef. Em li dijî êrîşên ku îradeya jiyana bi hev re ya gelan li Rojava, têkoşîna jinan ji bo azadiyê û jiyana demokratîk a li ser bingeha wekheviyê hatiye avakirin hedef digirin, derdikevin. Paşerojek ku gel dikarin bi ewlehî, wekhev û azad bijîn, tenê rêya aştiya rastîn li vê herêmê ye. Êrîşa emperyalîst û siyonîst a li dijî Îranê tevahiya herêmê ber bi şerekî mezintir ve dibe. Ev destwerdan ne azadiyê, lê mirin, xizanî, bindestî û bêîstîqrariyê tînin ji bo gelan.

Agirê ku ji hêla Kawayê Hesinkar ve li dijî zilma Dehak hatiye pêxistin, îro jî rêya me ronî dike. Ev agir agirê aştiyê li dijî şer, yê kedê li dijî îstismarê, yê wekheviya gelan li dijî înkarê weke berteka azadiyê ye.”

Her weha Serokê Bajarê Stenbolê ê Partiya Gel a Komarî(CHP) Ozgur Çelîk ji bo pîrozbahiya Newrozê li qadê bû.

Ozgur Ozel: Em ê wekî welatiyên birûmet bi hev re bi wekhevî bijîn!

Peyama Serokê Giştî yê CHP'ê Ozgur Ozel, di Newroza Stenbolê de hat xwendin. 

Ozel di peyama xwe de bal kişand ser aştî, wekhevî û yekîtiyê. Ozel diyar kir ku ji bo civaka ku ji pevçûnan û berberîbûnê westiyaye, çareserî aştî ye û bal kişand ser jiyana bi hev re ya gelê Kurd û Tirk. 

Ozel destnîşan kir ku Newroz li dijî zilmê berxwedan e û sembola biharê ye û banga hevgirtin û biratiyê kir. 

Ozel diyar kir ku CHP li dijî tundiyê, ligel çareseriya aştiyane û demokratik e û rexne li qeyûman û geşedanên siyasî yên di vî warî de kir. Ozel bal kişand ser pergala demokratik a pirpartiyî û got: "Bi tena serê xwe rizgarî tune, an bi hev re an qet. Em ê wekî welatiyên birûmet bi hev re bi wekhevî bijîn!  Bihara me, Newroza me ev e." 

Peyama Ocalan

Herweha Rêberê PKKê Abdullah Ocalan jî ji bo Newrozê peyamek şandibû. Kurdiya peyamê ji TJAyê Hatîce Şahîn û ya bi Tirkî jî ji Buroya Hiqûqê ya Sedsalê Rezan Sarica xwend. 

Peyama Abdullah Ocalan a ji bo Newroza Stenbolê

23 Adar 2026

Ocalan destnîşan kir ku Newroza 2026an cara yekem e ku ji aliyê gelên me ve bi ruhê entegrasyona demokratîk, aştî û yekitiyê tê pîrozkirin û got:

“Ez bi hemû hêza xwe piştgiriyê didim vê ruh û îradeyê û hêvî dikim ku Newroza îsal ku bi rastî jî heq dike ku wekî ‘Roja Nû’ were pîrozkirin, di salên pêş de bibe wesîleya meşa biheybet; ez ji hemû gelên me re aştiyê dixwazim. Ez we hemûyan bi hezkirin silav dikim.”                                                     

Arkaş: "Divê niha deriyên Îmraliyê werin vekirin"

Çetîn Arkaş jî di Newroza Stenbolê de axivî û got: “Divê niha deriyên Îmraliyê werin vekirin. Divê rewşa Rêber Apo wekî mirovekî azad û sermuzakerevan were zelalkirin.”

Beşek ji axavtina Arkaş weha ye:

“Em dizanin ku her gav tiştek di metbexa dewletê de tê pijandin; ew metbex qet vala nîn e. Çi tê pêjandin, gel bêhna wê distîne û hîs dike. Ger aştî û demokrasî were pêjandin, ew ê were hîskirin. Ger şer û taktîkên derengxistinê werin pêjandin, pêşbîniya kûr û aqilê hevpar ê gel dê bi hêsanî bibîne û hîs bike. Em niha dixwazin bêhna aştî, aramî û demokrasiyê bistînin. Em di vî warî de wêrekî û rasteqîniyê dixwazin. Werin em dawî li taktîkên derengxistin û sekinandinê bînin. Em dubare dikin ku bêguman ceribandina yekem a dilsoziyê divê li Îmraliyê pêk were. Nêzîkbûna bi Rêberê Gel re ceribandina herî mezin a dilsoziyê ye. Divê niha deriyên Îmraliyê werin vekirin. Divê rewşa Rêber Apo wekî mirovekî azad û sermuzakerevan were zelalkirin. Ev gava herî maqûl e ku meriv biavêje da ku ji vê agirî mezin ê li Rojhilata Navîn bandor nebe û ew vemirîne. Çiqas jî were paşguhkirin jî, her kes li pişt perdê ji rastiyê haydar e.”

“Rêber Apo êdî bi teqezî rêberê gelê Kurd e ku hejmara wî 60 mîlyon e û rewşa wî nayê înkarkirin. Dev ji gefxwarinê li ser Kurdan berdin. Destê xwe yê dostaniyê û biratiyê dirêjî wan bikin. Divê rêveberiya Rojava bikaribe biçe paytextên din, û divê bi rehetî bikaribe were Enqere, Amed û Îmraliyê. Ev ne gefek ji bo pêşeroja Tirkiyeyê ye, lê belê polîtîkayek sîgorteyê ye. 

🔥Li Newroza Stenbolê Endamê Sekreteryaya Îmraliyê Çetîn Arkaş diaxive

🎥 @arenyldrm pic.twitter.com/0pLNP6aH3y

— bianet Kurdî (@bianet_kurdi) March 23, 2026

Sebahat Tuncel: Divê Yuksekdag û Demîrtaş bên berdan

Sebahat Tuncelê jî di axavtina xwe de  Sirri Surreya Onder jî bi bîr anî û wiha pê de çû: 

“Selahattîn Demîrtaş û Figen Yuksekdag û hemû girtiyên siyasî divê bên berdan. Em dixwazin Serok Apo jî azad bibînin. Di Newrozên pêş de li cem xwe bibinin û agirê Newrozê bi hev re pêxinînin. Bila Rêberê gel azad be. Em weke jinên Kurd û azad soz didin peyama ku Serok Apo şandibû û dibêjin em ê azadî û demokrasiyê ava bikin. Ji bo wê jî bibin pêşengê vê pêvajoyê. Em nebesiyên xwe danîn aliyekî û azadiyê ava bikin. Divê gavên şenber jî êdî bên avetin. Em careke din Newroza jin, ciwan û hemû gelan pîroz dikin. Newroza wê pîroz be.”

Hatîmogulları: “Em Newroza birêz Ocalan pîroz dikin”

Hevseroka Giştî ya DEM Partiyê Tulay Hatîmogullariyê jî Newroza gel pîroz kir û wiha axivî: 

“Her bijî Stenbol. Ez Sirri Süreyya Onder ku me di têkoşîna aştiyê de windakir û Salîh Muslîm ku çend roj berê winda kir bi rêzdarî bibîrtînim. Em ji bo merasîma cenazeyê SalÎh MuslÎm çûn Kobanê ye. Me li Kobanê ye ji we re silavên germ anîn. Ew Newroz li çar aliyên welat ne tenê ji desthilatê re ji hemû cîhanê re peyama aştî û azadiyê dide. Em jî li dijî Dehakên hemdem di têkoşîna Kawayê hemdem de bi hev re ne. Em li vê erdnîgariyê komara Demokratîk bi hev re ava bikin. Gava yekem demokratîkbûyîn e.”

“Daxwaza aştiyê ya Amedê û daxwaza demokrasiyê ya Stenbolê yek e. Selahattîn Demirtaş, Figen Yuksekdag, Ekrem Îmamogulu û hemû girtiyên siyasî divê bên berdan. Bê hiqûqî divê bi dawî bibin. Em Newroza Ayşe Gokkan û hemû girtiyên siyasî pîroz dikin.”

“Perspektîfa demokratîkbûyina Rojhilata Navîn û aştiyê birêz Ocalan nişan dide. Divê şert û mercên xebata azad a birêz Ocalan pêk werin. Em Newroza birêz Ocalan jî pîroz dikin û daxwaza azadiya birêz Ocalan careke din tînin ziman. Em ji xwe bawerin, siyaseta xwe bawerin û ji we bawerin. Ji bo demokrasî û aştiyê têkoşîna me dê bidome.”

“Cihê birêz Ocalan ne girtîgeh e li rex gelê xwe ye”

Hevberdevka HDKê Meral Daniş Beştaşê jî Newroza gel pîroz kir û weha got: 

“Li erdnîgariya me geşedanên dîrokî diqewimin. Gelê me jî di nav van geşedanan de berxwedaneke dîrokî didin. Îro ruhê Kawa derketiye qadan û dîrokê ji nû ve dinivisînin. Newroz îro bûye pîrozbahiya gelan. Hezar caran silav ji berxwedana we re. Bila Kurd bi Kurdbûna xwe, Tirk û hemû gel û netew bi nasname û baweriya xwe hebin. Lê bila hemû bi awayekî wekhev bi hev re bijîn. Em ê bi hev re mil bi mil bitêkoşin. Em çiqas bixebitin em ê ew qas bi serbikevin.”

“Cihê birêz Ocalan ne girtîgeh e li rex gelê xwe ye. Bi milyonan kes daxwaza azadiya birêz Ocalan dikin. Her wiha di girtîgehan bi hezaran girtiyên siyasî hene. Em hemûyan re azadiyê dixwazin. Divê hemû girtiyên siyasî bên berdan û ew sepanên li dijî hiqûqî bi dawî bibin. Stenbol bajarê herî mezin a Kurdan e. Werin em li vir bi hev re aştî û demokrasiyê ava bikin. Hevşeredarê Stenbolê girtiyê. Em dibêjin bila ew bê hiqûqî jî bi dawî bibin Stenbolê yên Stenbol hilbijartiyê bi rê ve bibin, Mêrdînê jî yên Mêrdînê hilbijartiyê bi rê ve bibin.”

Pîrozbahiya Newrozê stranên Koma Amed bi coşeke mezin bi dawî bû.

(AY)

Bi fotografan pîrozbahiya Newroza Amedê

21 Adar 2026

Bi taybetî jî ji bo gelê kurd ji Kawayê Hesinkar heta Kawayê Hemdem Mazlûm Dogan bûye remza berxwedan û serhildanê. Di têkoşîna azadiya gelê kurd de gelek ciwanan bedenên xwe veguherandine agirê Newrozê û di nav civakê de bûne remzên berxwedan û Newrozê.

Îsal jî gelê kurd di serdemeke girîng de Newroz pêşwazî kirin. Gelê kurd careke din li dijî hêzên serdest ên ku statuya wan paşguh dikin bi mehane li ser piyan e û her qad veguherandine qadên berxwedanê. Bi vî ruhê serhildê îsal bi diruşma “Newroza Azadî û Yekîtiya Demokratîk” û “Newroza Azadî û Demokrasiyê” gelê kurd li gelek tax, gund, navçe û bajarên çar aliyê welat û diyasporayê Newroz pîrozkirin. Coş û kelecana pîrozbahiyên Newroza îsal bi rojan bi deng û rengê gelê kurd li qadan xwe da der. 

Li Amedê pîrozbahiya Newrozê dest pê kir

21 Adar 2026

Yek ji navendên herî bi heybet ku Newroz lê hat pîrozkirin jî bajarê Amedê ye. Îsal jî Qada Newrozê ya Amedê malovaniya sed hezaran kesan kir. Li qada Newrozê pankartên weke “Newroza Azadî û Yekîtiya Demokratîk” , “Newroza Azadî û Demokrasiyê”, pankartên “Bijî Newroz” û yên “Dem Dema Jinê ye” hatibûn daliqandin. Ligel hewa sar û baranê jî ji saetên sibehê ve gel bi cil û bergên xwe yên gelerî, bi rengên xwe pêl bi pêl herikîn qadê. Ji zarokên bi çûk bigire heta kal û pîrên heftê salî gel peşdarî Newrozê bûn.

Bernameya pîrozbahiya Newrozê saet di 10an de bi koma kemençeyê dest pê kir û piştre Komîteya Amadekar a Newrozê derket ser dikê û girse silav kir. Ji Tevgera Jinên Azad (TJA) Ayla Akat Ata, Serokê Partiya Azadî Ayetullah Aştî, Çetîn Arkaş, Hevserokê DEM-Pariyê Tuncer Bakirhan û Siyasetmedara Kurd Leyla Zana di pîrozbahiya Newrozê ya Amedê de axivîn û di çarçoveya girîngiya Newrozê de hîtabî gel kirin.

Di pîrozbahiyê de peyama Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan hat xwendin. Kurdiya peyamê ji aliyê Veysî Aktaş ku li Girtîgeha Îmraliyê bi Abdullah Ocalan re mabû û ya bi tirkî ji aliyê aktivîsta TJAyê Medya Aslan ve hat xwendin. Ocalan, di peyama xwe de bal kişand ser girîngiya Newroz û pêvajoya “Aştî û Civaka Demokratîk”. Ocalan, di peyama xwe de  Cejna Remezanê jî pîroz kir û  ev tişt got: “Ez Cejna Remezanê li gelê me pîroz dikim û hêvî dikim ku ruhê cejnê aştî û yekitiyê geş bike.  Newroza 2026an cara yekem e ku ji aliyê gelên me ve bi ruhê entegrasyona demokratîk, aştî û yekitiyê tê pîrozkirin. Ez bi hemû hêza xwe piştgiriyê didim vê ruh û îradeyê û hêvî dikim ku Newroza îsal ku bi rastî jî heq dike ku wekî ‘Roja Nû’ were pîrozkirin, di salên pêş de bibe wesîleya meşa biheybet; ez ji hemû gelên me re aştiyê dixwazim. Ez we hemûyan bi hezkirin silav dikim.” Beşdarên Newrozê bi çepik, tilîlî û dirûşmeyan bersiv dan peyama Ocalan.

PEYAMA ABDULLAH OCALAN A Jİ BO NEWROZÊ

Abdullah Ocalan: Newroz jiyana komunal temsîl dike

21 Adar 2026

Her wiha di pîrozbahiyê de Hevseroka Daîreya Karên Derve ya Rêveberiya Xweser Îlham Ehmed jî ji bo pîrozbahiyê peyameke bidîmen şand. Li aliyê din Serokê Herêma Federe ya Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî û Serokê Yekitiya Niştimanî Kurdistan (YNK) Bafil Talabanî, ji pîrozbahiya Cejna Newrozê ya Amedê re peyam şandin û Newroz li gelê kurd pîroz kirin. Ji axaftinên siyasetmedaran peyama aştî, azadî û yekitiya kurdan derket pêş.

Li gel axaftinên siyesetmedaran hunermendên ku derketin ser dikê jî gel coşandin. Bi taybetî beşdarên Newrozê eleqeyek germ nîşanî Agirê Jiyan û Zinar Sozdar dan. Beşdarên Newrozê li ber stranan govend geran din û bi coşa xwe ew hewaya sar germ kirin.

Li Amedê ji bo ewlehiya Newrozê 650 kes hatine erkdarkirin

19 Adar 2026

(RB/AY)

Qada Newrozê bi reng û cil û bergên kurdî hatiye xemilandin. Me ji bo we nûçeyek ji fotografan berhev kir.

Ji qadê hin dîmenên ciwan:

(AY)

Foto û Çavkanî: Ajansa Welat

Siyasetmedar Veysî Aktaş peyam bi zaravayê Kurmancî yê Kurdî, aktîvîsta Tevgera Jinên Azad (TJA) Medya Aslan jî peyam bi Tirkî xwend.

Li Amedê pîrozbahiya Newrozê dest pê kir

21 Adar 2026

Peyama Ocalan wiha ye:

“Destana Newrozê bi hezar salan e ku ji aliyê gelên Rojhilata Navîn ve wekî cejna vejînê, berxwedanê û biharê tê pîrozkirin. Newrozê ruhê berxwedan û vejînê yê gelên me vejand.

Sembol û kesayetiyên Newrozê giyanê vê herêmê nîşan didin. Dehaq temsîla pergala şaristaniya dewletan e; marên li ser milên wî ku her roj mejiyê du ciwanan dixwin hovîtiya dewleta Asûrî temsîl dikin, Kawayê Hesinkar remza berxwedanê ya li dijî zilmê ye.

Şerên olî, mezhebî û çandî yên ku hezar sal in li Rojhilata Navîn berdewam in, derbeya herî mezin e li çanda jiyana hevbeş a di navbera gelan de. Her ku her nasname û her bawerî hewl dide vekişe hundirê qalikê xwe û yê din bike dijmin û bi vî awayî hebûna xwe bidomîne, dûrketina di navbera gelên me de kûrtir dibe. Nirxên me yên hevpar û çanda me ya hevpar tên paşguhkirin, cudahiyên me weke sedema şer tên dîtin.
Bi awayekî rojane israra li ser domandina polîtîkayên kevnar ên li herêmê karesatek bi xwe re aniye. Parçebûnên ku ji ber polîtîkayên tepeserkirin, înkar û dijminatiyê yên ku nemaze li Rojhilata Navîn hatine afirandin, mixabin îro ji bo destwerdanên emperyal weke hincet hatine dîtin.

Her çiqas şerên olî û mezhebî yên ku sê sedsalan li welatên Ewropî dewam kirin bi Peymana Westfalya ya sala 1648an hatibin çareserkirin jî, berdewamiya heta îro ya van pevçûnan li Rojhilata Navîn ji bo gelên me bûye sedema trajediyên kûr. Lê îro derfeta me heye ku çand û bawerî careke din bikarin bi hev re bijîn. Di destê me de ye ku em jîngeha şer û kaosê ya ku li Rojhilata Navîn tê afirandin veguherînin bexçeyê azadiyê ji bo hemû gelan. Em dikarin trajediyên ku li ser me tên ferzkirin berevajî bikin û ji bo gelan jîngeha azadiyê biafirînin.

Niha, rûpelên veşartî yên dîrokê derdikevin holê, îhtîmala aştiyê di navbera gelan û avakirina neteweya demokratîk de zêde dibe. Her ku kevneşopiyên dewletê yên Sunî û Şîe û kevneşopiyên neteweperestî tên derbaskirin, derfeta jiyana azad a di navbera gelan de xurt dibe. Îro rûpeleke nû vebûye. Rê ji bo gelên vê herêmê hatiye vekirin ku bi hev re bi awayekî azad bijîn. Pêvajoya ku me di 27ê Sibata 2025an de da destpêkirin, armanc dike ku bingehên yekîtiyekê li gorî ruhê Newrozê vejîne.

Ji bo vê yekê, divê em bawer bikin ku çand û bawerî dikarin bi hev re bijîn, em dikarin ji îdeolojiyên teng ên neteweperest derbas bibin û li ser bingeha entegrasyona demokratîk bibin yek û bi hev re hebûna xwe ava bikin. Divê em wê hişmendiyê derxin holê ku em dikarin wekî di dîroka me de çêbûye îro jî li hember her cûre şer, xizanî û hovîtiyê bi ser bikevin.

Newroza 2026an bi hemû geşbûna xwe nûjenkirina vê dîrokê ye. Dîrok niha derdikeve holê, digihe firsendeke mezin ji bo hişmendiya li ser bingeha nasnameya çandî ya rastîn.Wate û hêza Newrozê wekî ‘niha’ derdikeve ser dika dîrokê. Newrozên îsal û yên salên pêş xwedî girîngiyeke dîrokî ya bi vî awayî ne. Newroza 2026an ji rehên xwe ji nû ve zindî dibe, di kêliya niha de bi gaveke mezin ber bi demokratîkbûn û entegrasyona demokratîk ve dibe nûjen; rengê Newrozê werdigire.

Cejna Newrozê, wekî di dîrokê de, ji nû ve zindî dibe, bandora xwe li dilê Rojhilata Navîn piştrast dike û careke din wekî sembola yekbûna demokratîk li seranserê herêmê rola xwe dilîze. Nuhabûneke girîng diqewime û ew ê berdewam bike. Newroz heta niha bi nirxên sembolîk dihat pîrozkirin. Niha, Newroz ne xewnekê yan jî utopyayekê temsîl dike, ew jiyaneke civakî ya pêkhatî û pêşketî temsîl dike. Newroz ew roj e ku em xwe hem ji hêla wateyî ve û hem jî ji hêla fîzîkî ve nas dikin. Em xwe di Newrozê de ji hemû têkilî û wateyên nebes ên ku bi berdewamî me aciz dikin paqij bikin û em jiyanê bi şêwazeke têkiliyê ya jêhatî, bi kûrahiya wateyê, bi exlaqekî nû ya azadiyê û bi têgihîştineke estetîk a nû hembêz bikin.

Em felsefeya ‘Jin, Jîyan, Azadî’ di hemû têkiliyên xwe de bixin pratîkê û jiyaneke azad bi dest bixin. Em fêm bikin ku Newroz êdî ne hêvî, xewn an teorî ye, ew kêliya sepandina pratîkî ye. Werin em bi hişmendiyeke jêhatî û kûrahiyeke temam a wateyê bersivê bidin vê kêliya sepandina pratîkî. Bi boneya Cejna Newrozê, di destê me de ye ku em vê salê veguherînin saleke azadiya rasteqîn ji bo hemû gelên Rojhilata Navîn û kevneşopiya dostaniyê û hevgirtinê di navbera gelan de ava bikin. Em dikarin bi dawîanîna dabeşbûnên etnîkî û olî-mezhebî û pevçûnên birakujiyê û bi misogerkirina yekîtiya hemû çand û baweriyên olî li ser bingeha azadî û biratiyê vê yekê pêk bînin.
Li hember hilweşîna mezin a civakî û ekolojîk a ku ji aliyê modernîteya kapîtalîst ve hatiye afirandin, me girêdayî ruhê azadiya Newrozê çareseriyeke modernîteya demokratîk li ser bingeha siyaseta demokratîk, prensîbên ekolojîk û azadiya jinan pêş xist.

Em rê nedin ku Rojhilata Navîn ku çandê diafirîne, ji aliyê hêzên hegemonîk ve bibe qada şer. Wekî di dîrokê de çêbû, em dikarin îro jî bi hev re astengiyên li pêşiya vê çanda mezin ku bikare xwe bi awayekî azad îfade bike û li ser bingeha nasnameyên xwe yên rastîn entegre bibe, derbas bikin. Dema ku em nexweşiyên neteweperestî û mezhebî li dû xwe bihêlin û çanda dîrokî ya hevgirtinê ya hezar salan di navbera gelên xwe de xurt bikin, tu astengiyek namîne ku em nikaribin derbas bikin.

Mimkun e ku mirov bi ruhê yekîtiyê siyaseta demokratîk diyarî bike. Eger em bixwazin têkoşîna hezar salan a bindestan tacîdar bikin, cihê vê yekê li Rojhilat jî li Rojava jî ne di hawîrdora çandî ya kapîtalîst de ye, cihê wê hawîrdora azad a Rojhilata Navîn e. Em dikarin entegrasyona demokratîk li van axan li ser bingeha hevdîtineke rasteqîne û mirovahî, yekîtî, hevgirtin û dostaniyeke nû nûjen bikin.
Ez Cejna Remezanê li gelê me pîroz dikim û hêvî dikim ku ruhê cejnê, aştî û yekîtiyê geş bike.

Newroza 2026an cara yekem e ku ji aliyê gelên me ve bi ruhê entegrasyona demokratîk, aştî û yekîtiyê tê pîrozkirin. Ez bi hemû hêza xwe piştgiriyê didim vî ruh û îradeyê û hêvî dikim ku Newroza îsal ku bi rastî jî heq dike ku wekî “Roja Nû” were pîrozkirin, di salên pêş de bibe wesîleya meşa biheybet; ez ji hemû gelên me re aştiyê dixwazim. Ez we hemûyan bi hezkirin silav dikim.

Abdullah OCALAN
Girtîgeha Îmraliyê
21.03.2026”

(AY)

Di destpêkê de Endama Komîteya Amadekar a Newrozê Gulşen Ozer a li ser navê komîteyê axivî û got:

“Digotin barane wê kes neye lê em dibînin ku vaye qad tejî bûye. Gelê Amedê dizane ku dê li ku bisekine. Îro ne berf kevir jî bibarin em ê Newroza xwe pîroz bikin. Em ji Serok Apo re silavan dişinin dibêjin Newroza te pîroz be Serok Apo. Em silavên xwe ji Rojava, Rojhilat, Bakur û Başûr re dişinin û dibêjin Newroza wan pîroz be. Newroza me pîroz be.” 

Hevşaredaran Newroza gel pîroz kir

Piştre Hevşaredara Bajarê Mezin a Amedê Serra Bûcak axivî. Serra Bûcak Newroza Amedê pîroz kir û wiha got:

“Hûn bi xêr hatin li ser serê me ser çavên me hatin. Em bi we serbilind in. Cejna we ya remezanê jî bi dil û can pîroz dikin. Bimînin di nav xêr û xweşiyê de.”

Hevşaredarê Bajarê Mezin ê Amedê Dogan Hatûn jî Newroza Amedê pîroz kir û wiha got:

“Amed hûn ne tene Amed in, Hewlêr Silêmanî Mehabad û Efrîn in. Newroza Efrîn, Silêmanî û Mehabadê pîroz be. Mevanên qedirbilind di nava me de ne. Hûn bi xêr hatin. Dengê azadiyê ji kolanê we tê Amed. Guhê cîhanê li we ye. Dengê xwe li cîhanê belav bikin.”

Her weha li ser navê hemû girtîgehên li Herêmê û Tirkiyeyê peyama Denîz Kaya hate xwendin. Denîz Kaya di peyamê Newroz pîroz kir û got: 

“Cejna Newrozê strana mirovên li dijî zilmê serî rakirine ye. Navê roja wekî newayek rengareng a vejîna xweza ye ku nîşeyên çanda berxwedanê li dilê gelên Mezopotamyayê nexşandiye. Gelên her roj ji zalimek wekî Dehaq ku serokê pergalek her roj zilm di ser gelan de dibarand rizgar bûyîn, bîranênên xwe yên azadiyê vegerandin destanekê.

Mazlum Dogan ev ala berxwedanê ku di destên gelên Medyayî de li ba diket dewir girt, di hucreya lê dihat girtin, bi tena serê xwe û di bin şertên herî giran de, bi pêxistina sê darikên neftikê pêşengiya Kurdên bûne Newroz kir. Meşaleya azadiyê ku di şexsê Kawayê Hemdem Mazlum Dogan de li dijî darbeya 12ê Îlonê ya faşîst li zindanan bilind bû, li çiyayên Kurdistanê vegeriya têkoşîna mezin a azadiyê.
Agirê bi vê berxwedanê mezin bû, ji gelan re bû ronahî. Bû romanek li ser zimanan digere û felsefeya Kurdên azad.

Agirê azadiyê di hişmendiya Zekiye Alkan de ku li ser bedenên Amedê agir berda canê xwe, vegeriya serhildanên gel. Tîlîliyên li Licê, Dîgor, Cizîr û Nisêbînê bilind bûn, vegeriya serhildana bêhempa a gelê Kurd.

Rahşan Demîrel ku li ser bedenên Kadîfekaleyê agir berda canê xwe, ev ala pîroz dewir girt, rastiya jiyana bi nasnameya xwe ya neteweyî nîşanî Kurdên bi darê zorê koçî çar aliyên Tirkiyeyê hatine kirin, da. Nîşan da ku jiyana bi nasnameya neteweyî ya azad ancak bi vegerîna îradeyek ji gogek agir pêkan e.

Tevgera Azadiya Kurd her roj pêlên nû li kevneşopiya Newrozê zêde kir û têkoşîna azadiyê mezin kir. Agirê Newrozê Kurdên dîasporayê yên li welatên Ewropayê ku cihê modernîteya kapîtalîst herê zêde lê bi rêxistin kiriye, dijîn jî hembêz kir. Nîşanî dost û dijminan hate dayîn ku jiyanek li Ewropayê pêkan be, ew jî ancax bi kesayetek û îradeyek li gorî Ronahî û Bêrîvanê mimkûn e.

Rêheval Sema Yuce berxwedan pêşvetir bir û li zindana Çanakkaleyê meşaleya azadiyê bilindtir kir û bi têkoşîna azadiya jinê re kire yek. Di navbera 8ê Adarê û 21ê Adarê de pirek ji agir ava kir. Bi hişmendiya îdeolojiya azadiya jinê derbeyek giran li hişmendiya kesayetên tasfiyecî yên wekî lingek komployê tevdigerin, da.

Rêheval Fîkrî Baygeldî ku di kêliya ewil de peyama ji pêşengên tekoşîna azadiya jinê rêheval Sema fam kir, karî di xeta Sema de bibe rêheval û bibe lingek pira azadiyê ya bi agirê Newrozê hatiye avakirin.

Serokatiya me Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk kêlî bi kêlî honandiye û xebatên pratîk û polîtîk ên înşayê dane destpêkirin. Em di şexsê Serokatiya xwe de Newroza gelê xwe yê welatparêz, hêzên xwe yên gerîla, dostên xwe û hemû rêhevalên di zindanan de bi dil û can pîroz dikin. Em hemû rêhevalên di dema pîrozbahiyên Newrozê de şehîd ketine bi rêzdarî bîr tînin. Em li ber bîranîna wan bejna xwe bi rêzdarî ditewînin û soza serkeftinê didin.”

Ayla Akat Ata: "Ev meydan ji bo azadiya Serok Apo amade ye"

Aktivîsta Tevgera Jinên Azad (TJA) Ayla Akat Ata piştî hunermend Dîlan û Erkan Top derket ser dikê û xîtabî sed hezaran kes kir. Ayla Akat Ata diyar kir ku heke îro li vê qadê Newrozê pîroz bikin herkes dizane ku saya têkoşîna gelê Kurd û Rêberê wan e û wiha got:

“Silava me ya ewil ji bo şehîdên Newrozê ne. Ji Mazlûm Dogan heta Zekiye Alkan, Kemal Kûrkût şehîdên Newrozê nemirine li vir in li qada Newrozê ne. Şehîd Namirin. Em ne bi tenên ne Ji AMedê heta Mehabah, Hewlêr û Qamişloyê Newroza Kurd û Kurdistanê, Newroza berxwedanê Newroza gelê Kurd pîroz be. Ne tenê ji bo me ji bo gelê Kafkasyayê jî roja nû ye li wan jî Newroz be. Ji bo gelên Rojhilata Navîn jî Cejna Biharê ye. Newroz li wan jî pîroz be.

Gelê me yê bi rûmet ne hewce ye em gelek tiştan bibêjin. Li çar aliyê qadê em bi Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan re ne. Mîmarê pêşeroja azad birêz Ocalan bi hev re silav dikin. Em bi hev re bibêjin ‘Bijî Serok Apo’. Tişta ku ev qad bi yek dengî bibêje azadiya birêz Ocalan e. Azadiya wî azadiya gelê Kurd û azadiya gelên Rojhilata Navîn e. Ev Newroz ne tene Newroza azadiyê ye. Newroza yekîtiya demokratîk e. Ji bo em gotina xwe bi hev re bibêjin; Em ji bo yekîtiya demokratîk amade ne? Ji bo azadiya Serok Apo amade ne. Ji bo azadiya gelan amade ne? (Gel bersiva em amade ne da) Bimînin di nav xêr û xweşiyê de. Jin jiyan azadî.”

Îlham Ehmed: Ji sedî sed salên pêş salên mîsogerkirina mafên Kurdan e

Hevseroka Daîreya Têkiliyên Derve ya Rêveberiya Xweser Îlham Ehmed, ji Newroza Amedê re peyamek şand. Îlham Ehmed Newroz li gelê Kurd pîroz kir û got:

“Ji Qamişlo heya Amedê, heya Hewlerê, heya Mahabadê Newroza tevahiya gelê Kurd pîroz be. Me li Rojavayê Kurdistanê, salên şoreşê pir giran derbas kir. Gelek destkeftiyên mezin bi tekoşîna gelê Kurd li çar parçeyê Kurdistanê çêbûn. Me encamên gelek girîng derxistin holê. Em bi hevî bûn ku di astên bilind de van serkeftinê ku me bi dest xistinê em tacîdar bikin. Bi yasa, bi qanûn, bi fermîkirin. Lê mixabin rewşên girantir bi ser me de hatin. Car din di van rewşên giran de me dît ku em ne bi tena serê xwe ne. Me ji her parçe Kurdistanê gelê xwe, li pişta xwe, li keleka xwe dîtin. Ji bo vê piştgiriyê em we car din silav dikin. Di sala 2026an de bi destpêkeke nû, bi Newrozeke nû çawa ku di dîroka Kurdan de Newroz bû Newroza xilasiyê, bu roja nû ji bo tevahiyê gelên Mezopotamyayê îro car din di vê salê de em dibêjin Newroza 2026an wê ji bo tevahiyê gelê Kurd bibe Newrozeke nû.”

“Em di wê baweriyê de ne ku pêvajoya aştî, çareseriya siyasî û demokratîk ku li Tirkiyeyê dest pê kiriye pêvajoyeke çareserkirina siyasî ya mafê gelê Kurd e. Li Rojhilatê Kurdistan careke din pevajoyekê nû heye. Êdî dema rejîma ku bi salan e Kurdan bi darve dike bi dawî dibe. Serdemeke nû dest pê dike. Ev serdem serdema tifaq û yekîtiya gelê Kurd e. Li Başûrê Kurdistanê parastina destkeftiyan, parastina şoreşa ku li wê derê hatibû lidarxistin careke din erka tevahiya gelê Kurd e. Parçeyê herî mezin di Kurdistanê de Bakur e. Hejmar û potansiyela herî mezin li Tirkiyeyê ye, li Kurdistanê ye. Di vê çarçove de bi qasî ku Kurd piştgiriya hevdû bikin, ji hevdû re bi hêz bin wê dîrok careke din werê nivîsandin wê careke din hemberî hemû sîstemên ku bi sala ye Kurd bêmaf hiştinê mafên Kurdan çewisandine, bê îrade kirine derveyî pergalê hiştine êdî li hemberî wê dê bibin xwedî hêz û îrade. Baweriya me heye ku tevî hemû zor û zehmetî û dijberiya ku li hemberî Kurdan çêdibe, Kurd dê careke din wê hişmendî û îradeyê nîşan bidin. Nîşan didin jî. Pratîka wê heye. Rojane diyar dibe. Gav bi gav zanîsta Kurd îradebûn û hêzbûna wî derdikeve holê.”

 “Em li Rojavayê Kurdistanê di merheleya avakirinê de ne. Li Bakurê Kurdistanê jî merheleya avakirinê ye. Beşên Kurdistanê yên din jî li aliyekê şoreş heye li aliyê din avakirin heye. Di merheleyên avakirinê de jin bi temamî xwedî roleke girîng in. Ev hem di dîrokê de jî xwe diyarkiriye hem îro jî zêdetir rola jinan û ciwanan derdikeve holê. Ji bona vê biqasî ku jin û ciwan xwedî ked û fedakarî ne bi temamî di dîroka şoreşê de di avakirinê de jî dê careke din jin û ciwan bibin xwedî rol. Li ser vê esasê em dibêjin ku bi qasî ku li bakurê Kurdistanê ev pêvajoya çareseriya siyasî pêş dikeve li parçeyên Kurdistanê yên din jî pêşeroja Kurdan ewqas dibe garantî. Hêza Kurd li Bakur hêzeke mezin e. Gava ku bikeve liv û tevgerê weke lehiyê diherike. Ji bona vê bi hemû derfetên xwe tevlibûna vê pêvgava aştî û civaka demokratîk wê bigihe serkeftinê. Li ser vê esasê fedakarî û keda heta niha Rêber Apo daye û dide em bi germahî ji dil silav dikin. Ji bo ku ev pêvajo li her derê bi ser bikeve divê pêngava siyasî bi qanûn bibe divê hemû derfet bikevin xizmetê. Li ser vê esasê em careke din we silav dikin û Newroza we pîroz dikin. Em bawer in ji sedî sed salên pêşerojê salên hebûna gelê Kurd e û misogerkirina maf û serweriya Kurd e. Di vê çarçoveyê de ji bo aramî û xweşiyê û ji bo hemû girtiyên siyasî bên berdan têkoşîna herî bilind tê meşandin. Em cejna wan jî cejna hemû dayîk, jinan û ciwanan pîroz dikin û wan silav dikin.”

(AY)

*Çavkanî û Fotograf: Ajansa Mezopotamyayê, Ajansa Welat

Amadekariyên ji bo pîrozbahiyê didomin. Li patrformê gelek pankartên wekî "Newrozê Azadî û Yekîtiya Demokratîk" û "Newrozê Azadî û Demokrasiyê" û her wiha pankartên "Bijî Nevroz" ên bi gelek zimanan hatine daliqandin. 

Li Newroza Amedê dê peyama Ocalan bê xwendin

18 Adar 2026

Her wiha tê çaverêkirin ku di pîrozbahiya Newrozê de peyama Rêberê PKKê Abdullah Ocalan were xwendin. 

Hunermend

Di şahiyê de Agirê Jiyan, Zinar Sozdar, Alend Hazim, Dîlan Top û Erkan Top û koma govendê dê derkevin ser dikê.

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê Endamê Komîteya Amadekar a Newrozê Firat Yuksektepe der barê amadekariyên Newrozê de weha gotiye:

"Newroz a 2026'an cejna azadî, demokrasî û yekîtiyê ye. Ew sala ku dê azadiya fizîkî ya birêz Ocalan bê misogerkirin. Em bi vê hişmendiyê amadekariyên xwe yên Cejna Newrozê didomînin. 650 hevalên me ji hemû saziyên berpirsiyar ji bo ewlehiyê dê li qadê amade bin. 6 deriyên ketinê yên Cejna Newrozê hene. 3 deriyên mezin hene, ango deriyên ku dê girse lê be. Deriyek protokolê jî heye. Li her deriyekî 30 kes hene, di nav wan de parêzer, endamên meclisê û siyasetmedar hene ku dê di her pirsgirêkekê de mudaxile bikin. Hemû amadekariyên me didomin da ku gelê me bi tu pirsgirêkan re rû bi rû nemîne." 

(AY)

Erbanî di salên 90î de bi albumên xwe yên “Gundê Erban” û “Gundê Me” bi nav û deng bû, di muzîka Kurdî de bi rengî û dengê xwe xwedî cihekî taybet bû.

Her weha Erbanî ku nêzî 3 sal bûn nexweşîneke giran lê peyda bûbû, li nexweşxaneyeke taybet jiyana xwe ji dest da.

Erbanî ku di sala 1966an de li gundê Erban ê Qoserê hat dinê, bi navê gundê xwe Erban bi nav û deng bûbû.

(AY)

Xebatên Newrozê li tevahiya bajar berdewam dikin. Çav li rêye ku cardin zêdeyî milyonek kes li Amedê Newrozê pêşwazî bike. 

Di 27ê Sibatê de peyama nû ya Ocalan dê were xwendin

25 Sibat 2026

Li gorî nûçeya Ajansa Welat peyama Abdullah Ocalan dê li Newroza Amedê bê xwendin. Tê çaverêkirin ku Abdullah Ocalan di peyama xwe ya Newroza îsal de balê bikişîne ser girîngiya pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk, Newroz û geşedanên dawî yên li Rojhilata Navîn û cîhanê.

YEKEMÎN SALVEGERA BANGA AŞTÎ Û CIVAKA DEMOKRATÎK

Ocalan: Ji bo veguheztina bo entegrasyona demokratîk pêdivî bi qanûnên aştiyê heye

27 Sibat 2026

(AY)

Di projeyê de 28 kes dê cih bigirin û dê li ofîsa Botan Internationalê ya li Amedê bê rêvebirin, koordînatorê projeyê Murat Bayram e. 

Botan International wê “Kargeha Medyaya Kurdî ya Dîjîtal” pêk bîne

5 Cotmeh 2020

Ji 8 rojnameyên Amedê 8 rojnameger û 5 rojnamegerên serbixwe dê bibin beşdarên projeyê. 12 rojnameger û pisporên xwedan tecribe dê meha Nîsanê dersan bidin. Paşê 6 rojnameger dê di pêvajoya projeyê de, 7 mehan şîretkarîya beşdaran bikin.

Botan International wê Kargehên Rojnamegeriya Kurdî pêk bîne

18 Cotmeh 2023

Wahdet Uçar dê edîtoriya berhemên li botantimesê bê weşandin bike. Her berhem dê pêşiyê li rojname û platformêm rojnamegerên beşdar belav bibe paşê li botantimes.com bêne berhevkirin. Ji bo belavkirina her nûçeyekê Botan International dê wek TL bedelê 100 Euro brût / 80 Euro net bide beşdaran. Bername 10 mehan didome. 

Botan International li Amedê wê du kargehan li dar bixe

12 Tebax 2022

Tekane kesa bi dildarî dixebite pispora meteryalên perwerdeyê Zuzan Berwarî ye. Ew ji 19 zimanan li zanîngehên wek Harvard, UCLA û Marylandê meteryalên perwerdeyê kontrol dike û yek ji edîtorên TOEFL û IQ Testê ye. 

Di nav mamosteyan de Mehdî Mutlu (Waar TV), Hatice Kamer (BBC), Mahmut Bozarslan (AFP), Beril Eski (The Washington Post), Vecdî Erbay (Amed Spor), Sertaç Kayar (Reuters), Omer Faruk Baran (Perxudres Podcast). 

E- Kitêba Rojnamegeriya Kurdî a Dijîtal derket

5 Sibat 2021

Di nav pisporan de ekonomîst Îbrahîm Yeşîlçîmen, parêzer Şîraz Baran û endazyara bilind a kompîternasîyê Nêrgiz Malal hene. 

Beşdar dê di mehekê de hînî standart û teknîkên medyaya dîjîtal yên di standardên navneteweyî de bibin û 7 mehan bi şîretkarîya 6 pisporan dê ji bo desgeh û platforman nûçeyan çêbikin.

Ji bo beşdariya projeyê bitikîne

(AY)

21ê Adarê Roja Şemiyê heyetek ji DEM Partiyê ku ji Cîgira Hevserokên Giştî ya DEM Partiyê Yuksel Mutlu, parlamenter Mehmet Zekî Îrmez û Endama Meclîsa Partiyê ya DEM Partiyê Gulbuhar Gurbuz pêk tê, dê serdana partiyên siyasî bikin.

Heyeta ji Cîgirê Hevserokên Giştî yê DEM Partiyê Ozturk Turkdogan, parlamenter Alî Bozan, Endama Meclîsa Partiyê ya DEM Partiyê Zeyno Bayramoglu pêk tê jî dê pêşwaziyê li serdanan bike.

Li gorî nûçeya Ajansa Welat bernameya serdanên ku DEM Partiyê li partiyên siyasî yên din bike bi vî rengî ye:

(AY)

Li gorî nûçeya Rûdawê Îro di navbera saet 09:00 û 11:00an de li Hewlêrê gelek teqîn hatin tomarkirin.

Hatiye diyarkirin ku ev teqîn ji ber êrişên dronan bûne û sîstema parastina mûşekan ew dron têk şikandin e.

Li İraqê balafireke sotemeniyê ya DYAyê ket

13 Adar 2026

Her weha dron li ser Cadeya 60 Metrî ya li taxa Ronakiyê, li nêzîkî Grand Majidi Mallê û li herêma Pirzînê ji aliyê sîstemên parastinê ve hatine xistin.

Heta niha derbarê êrişan de ti daxuyaniya fermî nehatiye dayîn.

Li gorî daneyên ku Rûdawê kom kirine, di nava 24 demjimêrên dawî de zêdetirî 10 dronan ber bi herêma Hewlêrê û zêdetirî 5 dronan jî ber bi herêma Silêmaniyê ve hatine avêtin.

Îran: Sekreterê Giştî yê Konseya Bilind a Ewlehiya Niştimanî Elî Larîcanî hat kuştin

18 Adar 2026

Îranê gef li Herêma Kurdistanê xwar

6 Adar 2026

(AY)

Wezaretê aşkere kiriye ku biryara ji bo Gunelê ku girtî ye di çarçoveya lêpirsîna "bertîl"ê a tê birêvebirin de hatiye girtin. Her weha wezaretê diyar kiriye ku Gunel ji aliyê Wezareta Navxweyî ve weke tedbîrek demkî li gorî xala 127an a Destûra Bingehîn û xala 47an a Qanûna Şaredariyan a Hejmar 5393an ji wezîfeyê hatiye girtin.

(EMK/AY)

Televîzyona dewletê a Îranê daxuyaniya nivîskî a ji aliyê ofîsa Larîcanî ve hatiye dayîn weşand. Di daxuyaniyê de weha hatiye gotin, "Sekreterê Giştî yê Konseya Bilind a Ewlekariya Niştimanî Larîcanî, kurê wî Murteza, cîgirê wî Elîreza Bayat, karmendên Sekreteriya Konseyê û çend pasewanên wî di êrîşekê ku di saetên sibehê de pêk hat de, hatin kuştin.”

Wezîrê Parastinê yê Îsraîlê duh nîvroyê kuştina Sekreterê Konseya Bilind a Ewlehiya Niştimanî ya Îranê Elî Larîcanî ragihandibû.

(AEK/AY)

PJAK'ê Newroz gelê Kurd û gelên bindest pîroz kir û got: “Newroza îsal Newroza azadiya tevayî gelên Îranê ye û gelê Kurd di vê rêyê de pêşengtiya têkoşîna azadî û demokrasiyê dike. Ev Newroza diyarkirina çarenûsa jiyana azad a Kurdan û gelane.”

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê PJAKê di daxuyaniya xwe de weha gotiye:

 Em vê cejnê wek ‘Cejna azadî û yekitiya netewa demokratîk’ dizanin û emê girêdayî têkoşîna azadiya gelê xwe bimînin.

Em di rewşek dijwar de pêşwazî li Newroza îsal dikîn. Newroza îsal newroza azadiya tevayî gelên Îranê ye û gelê Kurd di vê rêyê de pêşengtiya têkoşîna azadî û demokrasiyê dike. Em bi vê îradeya xurt pêşwazî li Newroza ku hemwextê şoreş û guherîna herî mezin a hemçerxe li Îranê dikîn. Ev Newroz Newroza diyarkirina çarenûsa jiyana azad a Kurdan û gelane. Ji Newrozeke şahî û dîlanê zêdetir Newroza têkoşînê ye. Di demekî de ku hemû gelên li seranserî Îranê di nava şerekî cîhanî û herêmî de ne. Ev Newroz afirînerê hêza azadiya girseyî ye ku xwedî hemû hest, hêz û şiyana serhildanekê ye ku dê çarenûsa netewan a bi sedsalan diyar bike.

Şerê ku niha di navbera Amerîka-Îsraîl û Îranê de tê meşandin çirûskên wê belavî gelek welatên cîran bûne. Di sedsala borî de hêzên ku tevlî şerên li Rojhilata Navîn bûne, Kurdistanê kirine qada şer. Vê yekê gelê me ji azadiya jiyanê bêpar hiştiye. Lê me bihêz hemû Newrozek her salê bi xeyalên pak û azad jiyan kiriye. Ev şerê ku niha tê meşandin bingehê sîstemên desthilat û sermayê li herêmê hejandiye. Wisan tê xwestin ku civaka me di vê navberê de têbikoşe. Ji berku rêya azadiyê di têkoşînê re derbaz dibe. Newroz ku bi têkoşîna gelê me ya di sedsala borî de hertim bi xeyalên pak yên azadiyê ve hatiye pîrozkirin, ber bi Newroza dawî ya ji bo diyarkirina çarenûsek demokratîk ve diçe. Di vê Newrozê de ruhê gelên Îranê ruhê azadî û hêviya bi têkoşînê ye. Di vê Newrozê de dikare çarenûsa jiyana azad bi destê gelan bixwe bê diyarkirin. Hemû gel û neteweyên Îranê neçarin ku ji bo azadiyê têbikoşin û ji bilî temamkirina vê rêyê ji bo xilasbûna ji karesatên sîstemên desthilatdar û şerên wan ên wêranker, rêyek din tune ye.

Bê guman eger sîstema desthilat ya li Îranê li ser bingeha felsefeya cejna dîrokî ya hezaran salî bifikiriya û rêz li îradeya gelan bigirta, wê li cihê şer berê xwe daba demokrasiyê.

Sedsalin, her sal rejîma Îranê zil mli gelê Kurd dike, rejîma serdest amade ye ku berê xwe bide şer û wêrankirinê, lê kêliyek azadî û demokrasî ji bo gelê me qebûl nake. Di demek wisa de, gelek ku bi hezaran salan bi Newrozeke tijî xeyala azadiyê jiyaye, divê têkoşînên xwe yên demokratîk di derfetên heyî de li ser bingeha îradeya girseyan bigihîne lûtkeyê. Tevgera me ya azadiyê û gelê me li seranserê Rojhilatê Kurdistanê amade ne ku vê şoreş û guhertina dîrokî li kêleka gelên Îranê bi dest bixin. Eger gel û netewe bi xwe destwerdanê di vê guhertina mezin a Îrana niha de nekin, sîstemên desthilatdar dê dîsa çarenûsa xwe diyar bikin û vê derfetê bi tevahî ji dest bidin. Ji ber vê yekê, rola gelê Îranê di Newroza Azadiyê ya îsal de dîrokî û diyarkere.

Pêwîsta hêza sereke ya vê şoreşê jin bin û divê ew alaya pêşengtiyê bilkind bikin. Azadiya jinan, civak û jîngeh newrozê ya îsal dike ya herî bêhempa û dîrokî. Em li ber şoreşekê ne ku tê de jin stûna sereke ya diyarkirina pêşeroja azadiya vê şoreşê ne.

Partiya Jiyana Azadiya Kurdistanê (PJAK) cejna Newrozê û cejna azadiya jinan li gelê me û hemû neteweyên bindest, malbatên şehîdan, Rêber Apo û hêzên fedekar ên gerîla pîroz dike. Yekîtîya gelê Kurd û hêzên wê yên siyasî şertê ketina qada têkoşînê û pîvana sereke ya rizgarbûna ji zincîrên zilma sedsalane. Felsefeya me hîn jî jin, jiyan û azadî ye û di vê rêyê de azadiya gelê Kurd, Rêber Apo, gelên bindest û azadiya jinan bi tevahî bi hev ve girêdayî ne. Qadên Newroza îsal, qadên afirandina îradeya rizgariya mayînde ya ji zilm, asîmîlasyon, tunekirin, şer û wêrankirinê ne. Rêya azadiyê bêvegere û Îran dê tu carî venegere rewşa xwe ya berê ya bindest.”  

(EMK/AY)

Ziman yek ji amûrên herî bingehîn ên civakî-çandî ye ku têkiliya di navbera takekesî û civakê de saz dike. Di wêjeya sosyolojîk û antropolojîk de, ziman ne tenê wekî amûrek ragihandinê, lê di heman demê de wekî hêmanek bingehîn a avakirina nasnameyê, veguhestina çandî û aîdiyeta civakî jî tê hesibandin. Di vê çarçoveyê de, zimanê dayikê di têgihîştina takekesî ya cîhana civakî û pozîsyona wan wekî beşek ji komeke civakî ya taybetî de roleke navendî dilîze. Ji bo civaka Kurd, karanîna Kurdî, hem ji hêla avakirina nasnameya takekesî û hem jî ji hêla parastina bîra çandî ya kolektîf ve xwedî nirxek girîng a sosyolojîk e.

Nasname awayê ku kesek xwe di çarçoveyek civakî û çandî ya taybetî de pênase dike ye. Teoriyên sosyolojîk tekez dikin ku ziman di avakirina nasnameyê de hêmanek diyarker e. Bi rêya ziman, kes nirx, norm û cîhana sembolîk a civaka ku ew jê re girêdayî ne, dihewînin. Di vî warî de, karanîna zimanê zikmakî ne tenê pratîkek ragihandinê ye, lê di heman demê de îfadeyek sembolîk a nasnameyê ye jî.

Ji bo civaka Kurd, bikaranîna zimanê Kurdî amrazek girîng e ji bo xuya kirina nasnameya etnîkî û çandî. Bikaranîna zimanê dayikê di jiyana rojane de, di nav malbatê de û di warên hilberîna çandî de dibe alîkar ku ferd xwe wekî beşek ji civaka ku ew pê re girêdayî ye bi cih bikin. Ev rewş bi têgehên "nasnameya kolektîf" û "berdewamiya çandî" di wêjeya sosyolojîk de ve girêdayî ye.

Ezmûnên dîrokî û mîrata çandî ya civakan bi piranî ji nifşekî bo nifşekî din bi rêya ziman têne veguhestin. Bi taybetî di civakên ku kevneşopiyeke çanda devkî ya xurt heye de, ziman di parastina bîra kolektîf de roleke navendî dilîze. Di civaka Kurd de, kevneşopiya dengbêjiyê, vegotinên gelêrî, destan, gotinên pêşiyan û hêmanên folklorîk bi rêya zimanê Kurdî têne veguhestin.

Ji ber vê yekê, bikaranîna Kurdî ne tenê ji bo nasnameya takekesî, lê di heman demê de ji bo domdariya mîrata çandî ya kolektîf jî girîng e. Tengkirina qadên karanîna ziman dikare bibe sedema qelsbûna bîra çandî û xetera windabûna pergalên zanînê yên kevneşopî.

Ziman her wiha sîstemeke sembolîk e ku avakirina girêdanên civakî di navbera endamên civatekê de hêsan dike. Parvekirina zimanekî hevpar bawerî, hevgirtin û hişmendiyeke hevpar di navbera kesan de pêş dixe. Di civaka Kurdî de, bikaranîna zimanê dayikê dikare wekî faktoreke girîng were hesibandin ku beşdarî xurtkirina têkiliyên civakî û xurtkirina hevgirtina di nav civakê de dibe.

Ji perspektîfeke sosyolojîk ve, parastin û bikaranîna ziman dikare di navbera entegrasyona civakî û pirrengiya çandî de jî bibe alîkar ku hevsengiyek çêbibe.

Bikaranîna zimanê dayikê dikare bandorên girîng li ser pêşveçûna psîkososyal a kesan bike. Kes pir caran dibînin ku zimanê xwe yê zikmakî ew ziman e ku ew dikarin xwe bi awayê herî baş îfade bikin. Ji ber vê yekê, hawîrdorên civakî û çandî yên ku zimanê dayikê tê de tê axaftin dikarin bandorên erênî li ser pêşxistina baweriya bi xwe û avakirina nasnameya takekesî diki.

Têkiliya zarok û ciwanên Kurd bi zimanê Kurdî re hem di danûstandina wan a malbatî de û hem jî di aîdiyeta wan a çandî de roleke girîng dilîze. Ev yek girêdanek xurt di navbera pêşketina nasnameya takekesî û nasnameya çandî de nîşan dide.

Bikaranîna zimanê dayikê ji bo avakirina nasnameya takekesî, parastina bîra çandî û xurtkirina aîdiyeta civakî xwedî nirxek girîng a sosyolojîk e. Ji bo civaka Kurd, axaftin û parastina zimanê Kurdî ne tenê pratîkek zimannasî ye, lê di heman demê de yek ji amûrên bingehîn ên parastina domdariya çandî û nasnameya kolektîf e.

(AÖ/AY)

Rejîma Beasê ya di bin Serokatiya Sedam Huseyinî de di 16ê Adara 1988an de ango 38 sal beriya niha bi çekên kîmyewî êrişî Helebceyê kiribû û pênc hezar kurd hatibûn qetilkirin. Her weha di encama êrişê de bi hezaran kes birîndar û wenda bûbûn.

Platforma Saziyên Demokratîk û Platforma Ked û Demokrasiyê li gelek bajaran bi boneya salvegera komkujiya Helebceyê daxuyaniyên hevpar dan. Platforman di daxuyaniyên hevpar de bal kişand ser encamên komkujiyê û hat diyarkirin ku ew ê Helebceyê ji bîr nekin û nedin jibîrkirin.

Wan

Platforma Ked û Demokrasiyê ya Wanê, bi boneya salvegera Komkujiya Helebceyê li Qada Bajêr a Wanê daxuyanî da. Di daxuyaniyê de pankarta “Komkujiya Helebcê ji bîr neke” hat vekirin û dirûşmên “Şehîd Namirin” hatin berzkirin. Rêveberên partiyên siyasî, nûnerên saziyên demokratîk û gelek welatî beşdarî daxuyaniyê bûn. Metna daxuyaniyê Berdevkê Serdemê yê KESKê Vural Aytûrk xwend. Piştî daxuyaniyê, girse derbasî li Avahiya Platforma Şaxên KESKê ya Wanê, beşdarî pêşangeha wêneyan a ku derbarê komkujiyê de hatibû amadekirin bûn.

Erdîş

Platforma Ked û Demokrasiyê ya Wanê, bi boneya salvegera Komkujiya Helebceyê li Erdişê li pêşiya avahiya DEM Partiyê daxuyanî da. Hevserokê DEM Partıyê Veysi Dilekçi, Parlementerê DEM Partiyê Mahmut Dundar, Komeleya Melayan û gelek nûnerên saziyên sivîl û civakî tev li daxuyaniyê bûn. Daxuyaniyê Hevseroka DEM Partiyê ya navçeya Erdişê Yasemîn Agaoglu xwend.

Sêrt

Platforma Saziyên Demokratîk a Sêrtê bi boneya salvegera Komkujiya Helebceyê ya ku di 16ê Adara 1988an de pêk hatibû, li pêşiya avahiya DEM Partiyê daxuyanî da. Di bîranînê de Hevserokên DEM Partiyê û DBPê yên Sêrtê, TJA, Baro, ÎHD, OHDa gelek rêveber û endamên saziyên civakî yên sivîl ên bajêr tev li daxuyaniya bîrarînê bûn. Girseya kombûyî dirûşma “Şehîd Namirin” berz kirin û pankarta “Em komkujiya Helebceyê ji bîr nakin” vekir. Daxuyaniyê Hevserokê DBPa Sêrtê Mustafa Dayanan xwend.

Şirnex

Platforma Saziyên Demokratîk a Şirnexê, li Kolana Hunerê daxuyanî da û kesên hatine qetilkirin bi bîr anî. Nûnerên partiyên siyasî, rêxistinên girseyî yên demokratîk û gelek kes tev li bûn. Di bîranînê de pankarta “Em Qetlîama Helepceyê şermezar dikin û ji bîr nakin” hate hilgirtin. Metna hevpar Hevserokê Komeleya Piştevaniyê ya Malbatên Girtî û Hikûmxwaran a Botanê (TUHAD-DER) Aydin Denîz xwend.

Mêrdîn

Platforma Ked û Demokrasiyê ya Mêrdînê jî daxuyanî da û merasîma bîranînê li dar xist. Bîranîn, li Parka Karayollariyê hat lidarxistin. Gelek nûnerên saziyên demokratîk û welatî tev li bîranînê bûn. Metna hevpar berdevka demê ya platformê Gulbîn Onerê xwend. Daxuyanî, bi merasîma bîranînê bi dawî bû.

Riha

Platforma Ked û Demokasiyê ya Rihayê jî li pêşiya Novada Park AVM’ê ya li navçeya Xelîliyeyê daxuyanî da. Hevserokê Şaxa Egîtîm Senê ya Rihayê Mûrat Oruç daxuyanî da û got ku li dijî Kurdan sûcê qirkirinê hatiye kirin.

Platforma Saziyên Demokratîk a Rihayê jî li pêşiya avahiya DEM Partiyê daxuyanî da. Kurdiya daxuyaniya hevpar aktivîsta TJAyê Adalet Erîşê xwend.

Çewlîg

Nûnertiya ÎHDê ya Çewlîgê li Qada Bajêr daxuyanî da. Di daxuyaniyê de pankarta “Me Helebceyê ji bîr nekir, em ê ji bir nekin” hate vekirin. Daxuyaniyê Nûnerê ÎHDa Çewligê Cemal Guzel xwend.

Edene

Platforma Ked û Demokrasiyê ya Edeneyê jî li Parka Înonuyê daxuyanî da. Gelek nûnerên saziyên demokratîk tev li daxuyaniyê bûn. Daxuyaniyê Hevseroka Şaxa ÎHDê Yasemîn Dora Şekerê xwend.

Hatay

Şaxa ÎHDa Îskenderûn a Hatayê jî li pêşiya avahiya xwe daxuyanî da. Hevseroka Şaxê Ayten Kilinçê anî ziman ku heta Tirkiye komkujiya Helebceyê weke “Komkujiya li Dijî Kurdan” nas dike dê têkoşîna xwe bidomînin.

Mêrsîn

Platforma Ked û Demokrasiyê ya Mêrsînê, li Parka Ozgur Çocukê daxuyanî da. Di daxuyaniyê de pankarta “Komkujî sûcên li dijî mirovahiyê ne” hat vekirin. Hevseroka Şaxa ÎHDa Mêrsînê Zeynep Kayayê daxuyanî xwend.

Enqere

Desteya Rêveberiya Navendî (MYK) a Partiya Wekhevî û Demokrasiyê ya Gelan (DEM Partî) jî bi boneya Komkujiya Helebceyê daxuyaniyeke nivîskî da. Di metan hevpar a li bajarên din jî hate xwendin de hat gotin ku armanca vê qirkirinê ji ber têkoşîna gelê Kurd bi ser neketiye.

Wekîla DEM Partiyê ya Wanê Gulcan Kaçmaz Sayyîgît jî têkildarî komkujiyê pêşniyarqanûn da Serokatiya Meclisê û xwest ev komkujî weke qirkirin were qebûlkirin.

Daxuyaniya hevpar wiha ye:

“Me komkujiya Helebceyê ji bîr nekir, em ê ji bîr nekin

Berî 38 salan, di 16ê Adara 1988an de, komkujiya Helebceyê ya ku li Iraqê ji aliyê rejîma Baasê û dîktator Sedam Huseyîn ve hat pêkanîn, wek yek ji rûpelên herî tarî yên dîroka mirovahiyê di bîranînan de hatiye neqşkirin. Di vê êrişa ku tê de çekên kîmyewî û biyolojîk hatin bikaranîn de, zêdetirî 5 hezar Kurdan jiyana xwe ji dest da, bi hezaran kes birîndar bûn û encamên giran ên mirovî yên ku dê bi nifşan bidomin derketin holê. Ev sûcê ku li Helebceyê hat kirin, ne tenê li dijî gelê Kurd, li dijî hemû mirovahiyê hatibû kirin.

Rêveberiya Baasê ya wê demê li Iraqê, bi salan hewl da ku daxwazên gelê Kurd ên ji bo wekhevî, azadî û mafên demokratîk bi şîdeta dewletê, zext û rêbazên leşkerî bitepisîne. Komkujiya Helebceyê jî bû yek ji mînakên herî hov ên vê polîtîkayê. Lê belê dîrokê bi eşkereyî nîşan daye ku; komkujî, qedexe û polîtîkayên zextê nekarîne têkoşîna azadî û wekheviyê ya gelan ji holê rakin. Tevî êşa giran a li Helebceyê, gelê Kurd dest ji têkoşîna xwe ya mafdar berneda û bi destkeftiyên ku bi dest xistin, ji bo geşedanên demokratîk ên li herêmê jî bû xwedî kedeke girîng. Dîrokê careke din nîşan da ku; rêbazên zext û şîdetê dikarin têkoşînên demokrasî û azadiyê bi rengekî demkî bitepisînin, lê nikarin ji holê rakin. Tevî ku çekên kîmyewî bên bikaranîn jî, lêgerîna gelan a ji bo edalet û azadiyê bi komkujî û şîdetê nayê sekinandin.

Geşedanên herêmî û gerdûnî yên îro jî îşaret bi xalên nû û krîtîk dikin. Alozî û şerên ku li Rojhilata Navîn mezin dibin, gelan careke din bi rîsk û xetereyên mezin re rû bi rû dihêlin. Di vê pêvajoyê de, yên ku li bendê ne gelê Kurd di navbera hêzên hegemon û rejîmên paşverû û otorîter ên herêmê de tercîhekê bike, dê şaş bikin. Gelê Kurd ne mehkûmê navendên hêzên hegemon e, ne jî mehkûmê rejîmên zordar e.

Têkoşîna gelê Kurd, bi têgihîştina “Rêya Sêyemîn” a ku li ser bingeha wekheviya gelan û paşeroja demokratîk ava bûye, di herikîna xwe de berdewam e. Ev nêzîkatî diparêze ku azadî, aştî û çareseriya demokratîk bi vîna gelan bi xwe pêkan e. Gelê Kurd êdî ne çavkaniyeke mirovî ye ku tu hêz di demên teng de bikar bîne. Gelê Kurd gelek e ku hem li qadê û hem jî di qada dîplomasiyê de hebûna xwe îsbat kiriye û tu nêzîkatiyeke siyasî ya ku vê rastiyê nebîne, şansê wê yê serkeftinê nîne.

Di salvegera komkujiya Helebceyê de; em kesên ku ev êrişa dijminê mirovahiyê pêkanîne careke din lenet û şermezar dikin, yên ku jiyana xwe ji dest dane bi rêz, minet û bi xemgîniyeke kûr bi bîr tînin. Ji bo ku ev êşa mezin a ku di dîroka cîhanê de şop hiştiye neyê jibîrkirin û ji bo ku careke din tu hêz hewildaneke wiha li dijî gelê Kurd neke, têkoşîna me dê berdewam bike.”

   Çavkanî: Ajansa Welat, MA  

 (NÖ/AY)

Di Qonaxa 24em de parlamenterê Mersînê û ya 25 û 26em de parlamenterê Îzmîrê bû. Serokê Rûmetê yê Partiya Demokratîk a Gelan (HDP), Endamê Rûmetê yê Meclîsa Parlamenteran a Konseya Ewropayê (AKPM) û endamê Lijneya Şêwirmendiyê ya Enternasyonala Pêşverû ye.

Bi Dr. Ayşe Nîlufer Kurkçu Zengîn re zewicî ye û zarokên wî nîne.

Bavê wî ji karmendiya dewletê teqawit bûye û dayîka wî jî ji karkeriyê teqawit bûye. Zarokê wan ê duyem e.

Kurkçu dibistana seretayî li Anafartalar û Maltepeya Enqereyê û dibistana navîn li Dibistana Navîn a Talas Amerîkî xwend. Her weha amadehî jî li Amadehiya Ataturk a Enqereyê û Amediya Îzmîtê xwend. Di sala 1966an de ji Amadehiya Îzmîtê mezûn bû û di heman salê de li Fakulteya Mîmariyê ya Zanîngeha Teknîkî ya Rojhilata Navîn (METU) dest bi xwendina zanîngehê kir. Di nav tevgera xwendekarên şoreşger ên 1968an de cara yekem di nav çalakiyên siyasî de cih girt. Di sala 1970an de bû serokê Klûba Ramanên Sosyalîst a METUyê.

Têkoşîna wî ya siyasî ya şoreşgerî

Kurkçu yek ji kesayetên pêşeng ên nifşê 1968an e û di 18ê Cotmeha 1970an de wekî Serokê Giştî yê Federasyona Komeleyên Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê (DEV-GENÇ) hate hilbijartin. Ew tenê ji komkujiya Kizildereyê sax ma ku tê de Mahir Çayan û hevalên wî hatin kuştin. Di dadgehên rewşa awarte de hate darizandin, cezayê mirinê lê hate birin. Cezayê wî bi qanûna efûya giştî ya 1974an hate guhertin û bû 30 sal; 14 salan di girtîgehê de ma. Di sala 1986an de qanûna cezê guherî û Kurrkçu hate berdan. Dema ku di girtîgehê de bû, biyografiya Karl Marx wergerand Tirkî.

Siyaset û rojnamegeriya alternatîf

Piştî ku serbest bû ji bo Weşanên Îletîşîmê derhêneriya weşanê a "Ansîklopediya Sosyalîzm û Têkoşînên Civakî" ya 8 bergî kir. (1987-89)

Ji sala 1991 heta 1997 li Stenbolê nûçegîhanî û nûneriya saziya nûçeyan a alternatîf a navneteweyî, "Üçüncü Dünya Haber Ajansı(IPS)” (Ajansa Nûçeyan a Cîhana Sêyem) kir. Yek ji damezrînerên Tora Ragihandinê ya Serbixwe (BIA) ye. Tevî Kordînatoriya Projeya BIAyê, weke weşanger û nivîskar ji bo malpera nûçeyan bianet.orgê jî xebitî.

Piştî ku Kurkçu ji girtîgehê derket, xebatên xwe yên siyasî di nav Partiya Azadî û Hevgirtinê (ODP) de domand. Di sala 1996an de, di nav damezrînerên ODPê û endamên Meclîsa Partiyê û Komîteya Rêveberiya Navendî de cih girt. Piştî parçebûnên di nav ODPê de bû hevberdevkê Tevgera Partiya Pêşerojê a Sosyalîst(SGPH). SGPH  di konferansa 27-28ê Adara 2010an de ji aliyê Înîsiyatîfa Partiya Tevgera Kedê ya Sosyalîst (SEH), Kolektîfa Komarî a Sosyalîst (SCK) û Kolektîfa Demokrasiyê a Sosyalîst (SDK) ve hate damezrandin. Kurkçu hê jî endamê rûmetê yê Partiya Ji Nû Ve Avakirina Sosyalîst (SYKP) e, ku di sala 2013an de ji hêla Tevgera Partiya Pêşeroja Sosyalîst (SGPH), Platforma Azadiya Civakî (TOP), Partiya Sosyalîst û Tevgera Yekîtiya Sosyalîst, digel sosyalîstên serbixwe ve hatiye damezrandin.

Parlamento

Ertuğrul Kurkçu di hilbijartinên giştî yên parlamentoyê yên 12ê Hezîrana 2011an de ji aliyê bloka Ked, Demokrasî û Azadiyê ve, ku ji aliyê Partiya Aştî û Demokrasiyê (BDP) û 13 partî û tevgerên sosyalîst ve hatibû avakirin, wekî namzetek serbixwe ji Mersînê hate nîşandan.

Lijneya Hilbijartinê ya Bilind (YSK), Ertugrul Kurkçu, Gultan Kişanak, Sabahat Tuncel, Leyla Zana, Hatip Dicle, Îsa Gurbuz û Salih Yildiz di nav de namzetiya 12 parlamenteran bi hinceta ku mehkûmiyeta wan a berê hebûye betal kir.

Lêbelê, piştî nerazîbûnên berfireh û îtîrazên qanûnî yên li dijî biryarê YSKê qedexeya derbarê Hatip Dicle, Leyla Zana, Sebahat Tuncel, Gultan Kişanak, Ertugrul Kurkçu û Salih Yildiz de rakir. Kurkçu bi ji sedî 9.70ê dengên derbasdar wergirt û cara yekem di 24emîn serdema Meclîsê de bû Parlamenterê Mersînê. Kalikê wî, Kadrî Ahmet Kurkçu di 1emîn serdema Meclisê de Parlamenterê Amedê û di 2emîn serdema Meclisê de Parlamenterê Siwêrekê bû.

Di hilbijartinên giştî yên 7ê Hezîrana 2015an de, Kurkçu wekî namzetê Partiya Demokratîk a Gelan (HDP) ji Herêma 1emîn a Îzmîrê wekî Parlamenter hate hilbijartin. Di encama dubarekirina hilbijartinan de di 1ê Mijdara 2015an de careke din ji Herêma 1emîn a Îzmîrê weke parlamenter hate hilbijartin û ket Meclîsê.

Ertuğrul Kurkçu heta Cotmeha 2013an di heyama 24an de weke endamê Komîsyona Lêkolîna Mafên Mirovan a Meclîsê xebatên xwe didomand. Her weha di komîteyên komîsyonê yên li ser girtîgeh, binpêkirinên mafê jiyanê ji ber tundkariyê, tundkariya li dijî jinan û Komkujiya Qilabanê de mijûl dibin cih girt. Yekane endamê Bloka BDPê di nav şandeya Tirkiyeyê ya Meclîsa Parlamenteran a Konseya Ewropayê (AKPM) û Koma Çep a Yekbûyî ya AKPMê de bû.

Ji Cotmeha 2014an pê ve di Komîteya Yekîtiya Ewropayê ya Meclîsê , Komîsyona Parlamentoyê ya Têkel a Tirkiye-YE (KPK) û Komîsyona Tenduristiyê, Malbat, Ked û Karûbarên Civakî de Koma Meclîsê a HDPê temsîl dikir. Di heyamên 25 û 26an de, Kurkçu di Komîteya Jîngehê û Komîteya Plankirin û Budçeyê ya Meclîsê de xebitî.

Li gorî prensîba rêziknameya HDPê kesek herî zêde dikare ji bo du qonaxan bibe parlamenter. Ji ber vê yekê Ertugrul Kurkçu, di Hilbijartinên Giştî yên 2018an de ji bo parlementoyê nebû namzet. Wekî Serokê Rûmetê xebatên xwe di Meclîsa Partiya HDPê û Komîteya Rêveberiya Navendî de berdewam dike.

Piştî bidawîbûna parlamenteriya wî ya li Meclîsa Tirkiyeyê û AKPMyê  li ser pêşniyara Koma Çep a Yekbûyî ya Ewropayê ji aliyê Serokatiya AKPMyê ve weke Endamê Rûmetê hat hilbijartin. Kurkçu bi vî awayî dikare di mîsyonên navneteweyî yên AKPMyê de were vexwendin.

Qonaxa HDK û HDPê

Kurkçu di nav damezrînerên Kongreya Demokratîk a Gelan (HDK) de bû ku armanc dikir "Bloka Ked, Demokrasî û Azadiyê" veguherîne tifaqeke têkoşîna civakî û demokratîk û vê tifaqê bi yek partiyê di hilbijartinan de temsîl bike. Wî di kongreya ku di 15-16ê Cotmeha 2011an de li Enqerê bi zêdetirî 1000 delegeyan ji 21 herêmên Tirkiyeyê pêk hat de axaftina vekirinê kir. Piştre ji bo Endamtiya Dîwana Meclîsa Giştî ya HDK û berdevkê wê hat erkdarkirin.

Di Cotmeha 2013an de, digel sê parlamenterên din ên Bloka BDPê yên Stenbolê, Sebahat Tuncel, Sirri Sureyya Onder û Levent Tuzel ji BDPê îstifa kir da ku tevlî Partiya Demokratîk a Gelan (HDP) bibe.

Ertuğrul Kurkçu di 1emîn Kongreya Awarte ya HDPê de ku di 27ê Cotmeha 2013an de hat lidarxistin, ligel Sebahat Tuncel wek hevserokê HDPê hat hilbijartin. Ertugrul Kurkçu û Sebahat Tuncel di 2yemîn Kongreya Awarte ya HDPê de ku di 22ê Hezîrana 2014an de hat lidarxistin, erkên xwe radestî Selahattin Demirtaş û Figen Yuksekdag kirin; Kurkçu bi guhertinek ku li rêziknameya HDPê hat zêdekirin wek "Serokê Giştî yê Rûmetê" yê HDPê hat hilbijartin, bi vê yekê Kurkçu bû endamê daîmî yê Meclîsa Partiyê û Lijneyên Rêveberiya Navendî yên HDPê. Piştî biryara civîna Lijneya Giştî ya HDKê ya di 6ê Tîrmeha 2014an de, Kurkçu ligel Tuncel wek hevberdevkê HDKê hat hilbijartin, ku heta Mijdara 2016an ev wezîfe girt. Di 7emîn Lijneya Giştî ya HDPê de, erkên xwe radestî Prof. Onur Hamzaoglu kir.

Piştî banga Serokkomar Tayyip Erdogan a ji bo rakirina parêzbendiya parlamenteriyê ya parlamenterên HDPê da ku wan bixe bin zexta dadwerî, parêzbendiya Ertuğrul Kurkçu û 54 parlamenterên din ên HDPê di 20ê Gulana 2016an de, di çarçoveya Guhertina Destûra Bingehîn a Demkî de, dema ku ew hîn jî endamê parlamentoyê bû, hat rakirin. Kurkçu piştî 16 fezlekeyên ku di dema rakirina parêzbendiyê de şandin Meclîsê, ket ber darizandinê. Kurkçu heta niha ji sê dozên kul i hatine vekirin beraet bûye. Di Kanûna 2018an de bi tohmeta ku di Newroza 2016an a Idirê de di axavtineke xwe de “propagandaya rêxistineke terorîst” kiriye, Dadgeha Cezayê Giran a Îdirê du sal cezayê girtîgehê lê birî. Biryar di Mijdara 2020an de ji aliyê Dadgeha Îstînafê ya Herêma Erziromê ve hat erêkirin û li ser îtîraza Kurkçu ji Dadgeha Bilind re hat şandin. Ew ji bo dozên din li dadgehên Amed, Sêrt, Sîlvan, Êlih, Stenbol, Gebze, Îzmîr û Enqereyê tê darizandin û bi 50 sal cezayê girtîgehê re rû bi rû ye.

Nivîskarî û Weşangerî

Ertugrul Kurkçu yek ji damezrînerê BIAyê (Tora Ragihandinê ya Serbixwe) ye ku malpera nûçeyan bianet.org di bin banê wê de kar dike. Kurkçu koordînatoriya ajansê dikir û weke rojnameger-nivîskar lê kar dikir.  Piştî ku di Nîsana 2011an de bû namzetê parlementoyê,dev ji karên xwe yên li BIAyê berda. Di navbera salên 2002 û 2007an de, kovara siyasî û çandî “Siyasî Gazete(Rojnameya Siyasî)” weşand. Piştî "pêveka" Siyasî Gazeteyê, Sosyalist Emek(Keda Sosyalîst), ew her wiha edîtorê “Ekmek & Özgürlük”(Nan û Azadî) bû, weşanek Tevgera Partiya Pêşeroja Sosyalîst, ku di navbera Îlona 2009 û Tebaxa 2011an de hate weşandin. Kurkçu hîn jî ji bo “Siyaset Gazetesi” ku weşana SYKPyê ye û her weha SiyasiHaber.org û di rojnameya Yeni Yaşamê de dinivîse.

Pirtûka wî ya bi navê "Di Şopa Serhildanê de(İsyanın İzinde)", berhevokek ji gotarên wî yên ji bo Ansîklopediya Sosyalîzm û Têkoşînên Civakî nivîsandiye, di Mijdara 2013an de ji hêla Weşanxaneya Dipnot ve hate weşandin. Berhevokek ji hevpeyvînên bi Kurkçu re piştî serbestberdana wî ji girtîgehê, bi sernavê " “Pratiğin Aklı Teorinin Heyecanı” (Hişê Pratîkê, Kelecana Teoriyê), di Gulana 2014an de ji hêla heman weşanxaneyê ve hate weşandin.

Di 14ê Adara 1997an de, ji ber wergerandina pirtûka "Savaş ve İnsan: Türkiye’de Silah Transferleri ve Savaş Yasaları İhlalleri”( Şer û Mirov: Veguhastina Çekan û Binpêkirinên Qanûnên Şer li Tirkiyeyê), ku Rêxistina Çavdêriya a Mafên Mirovan weşandiye bo zimanê Tirkî, 10 meha cezayê girtîgehê yê taloqkirî lê hate birîn. Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê biryar da ku Tirkiye divê 2,500 Euro tazmînatê di dozek ku Kurkçu vekiriye de bide.

Di 5ê Gulana 1948an de, li Bursayê ji dayik bûye.

*Nadire Mater, Ertugrul Kurkçu û Sırrı Sureyya Onder li ofîsa bianetê, Çile 2014, (Foto: Arşîva bianet).

(TY/AY)

Li gorî nûçeya Ajansa Welat bi deh hezaran alîgirên Amedsporê li stadê cihê xwe girtin. Beriya maç dest pê bike li stadê stranên Kurdî û Tirkî lêxistin û alîgiran li ber stranan li govend gerandin, li çepikan dan û dirûşm berz kirin.

Di beşa ewil a maçê de her du tîman jî nekarî golê biavêjin û beşa ewil a maçê 0 û 0 bi dawî bû.

Daniel Moreno bi asîsta Dia Saba gol avêt

Di beşa duyemîn a maçê de Dia Saba di deqîqeya 81an de gol avêt û Amedspor 1 û 0 kete pêşiya Manîsasporê. Piştî golê Amedsporê bibandortir lîst û gelek pozîsyon dîtin. Hakemê maçê di di deqîqeya 76an de qertê sor da lîstikvanê Manîsasporê Alenîs Vargas û ji lîstikê derxist.

Dû re di encama lîstika bibandor Amedsporê di deqîqeya 94an de goleke din avêt. Şûta ku lîstikvanê Amedsporê Daniel Moreno kişandî bi lîstikvanê Manîsasporê Ada Îbîk ket bû gol. Amedspor 2 û 0 bi serket û di rêya şampiyontiyê de 3 pûanên gelek girîng bidestxist.

(AY)

Li gorî nûçeya Ajansa Welat girseyê darbesta Muslim a bi kesk û sor û zer hatiye xemilandin girte ser milê xwe û li Goristana Dicle binaxkirin. Girseya bi rêzgirtinê Salih Muslim oxir kir, bi sloganên, “Şehîd namirin”, “Bavê Şervan nemir e” û “Bavê Welat nemir e” soza domandina têkoşînê dan Salih Muslim. 

 Bakirhan: Bavê Welat şoreşgerek mezin bû

Di merasîma xatirxwestina Bavê Welat Hevseroka DEM Partiyê Tuncer Bakirhan axivî û sersaxî ji malbatê re xwest.  Bakirhan wiha got:

 “Em bi Heval Salih re gelek xebitîn. Heval Salih diplomatê mezin û şoreşgerê mezin bû. Ew ji bo hemû gelê Kurd xebitî. Ji bo gelê Bakûrê Kurdistanê Orhan Dogan û Mehmet Sincar çi ne, ji bo Rojava jî Salih Muslim wisa bû. Rêya te vekirî be Heval Salih. Serê gelê Kurd sax be.”

Zana: “Rêya ku Muslim vekiriye dê rêya me ronî bike"

Siyasetmedara Kurd, Leyla Zana jî di merasîmê de axaftin kir û ev tişt gotin: 

“Rêya hêviyê ya ku Salih Muslim vekiriye dê rêya me ronî bike. Em şehîdên ku duh hatin oxirkirin bi rêz û hurmet bîr tînin. Em bi bedelên mezin gihîştin vê astê. Em di demeke wisa de ne ku yan em ê azad bijîn an jî azad bijîn. Serok Apo li ser yekîtiya demokratîk diaxive, ji ber vê yekê divê her kes berpirsiyariya xwe bi cih bîne. Em dê hêviyên xwe mezintir bikin û ji bo jiyana azad bêtir têbikoşin.”

Ayşe Efendiyê xatirê dawî xwest

Ji bo pêşengê Rojavayê Kurdistanê û siyasetmedarê navdar Salih Muslim îro li Kobaniyê merasîma cenaze tê li darxistin. Li ser navê malbatê hevsera Salih Muslim, Eyşe Efendî axivî û spasiya xwe ji gelê Kurd kir. Ayşe Fenedî wiha got:

“Me gelek caran me karwanên şehîdan oxir kirin. Îro em Bavê Welat oxir dikin. Lê em bi navê Kobaniyan û Rojava tevahî Serok Apo silav dikin. Hevaltiyek li ser felsefeyek kûr û rast di navbera Bavê Salih û Rêber Apo de hebû. Ey Serok Apo me ew nameya te ya bi nirx girt. Ew netenê ji bo Bavê Welat, ji bo şehîdan û vî gelî tevahî ye. Em gelê her çar perçeyê Kurdistanê li her derê yek in. Em dê bi hev re têkoşîna xwe bidomînin. Salih Muslim di hizûra Şehîd Şervan de soza xwe nû dikir. Ez jî di hizûra Salih Muslim de soza xwe nû dikim ku ez dê ji nûve dest pê bikim. Li çar perçeyên Kurdistanê ezê têkoşînê bikim.”

Di merasîmê de bênavber sloganên, “Bijî Serok Apo”, “Bijî berxwedana HSDe”, “Bijî berxwedana YPGê”, “Bavê Welat nemir e”, “Şehîd namirin” hatin berzkirin.

Mazlum Ebdî: Bavê Welat mînaka welatparêziyê bû

Ji bo pêşengê Rojavayê û siyasetmedarê navdar Salih Muslim îro li Kobaniyê merasîma cenaze tê li darxistin. Fermandarê Giştî yê HSDê Mazlum Ebdî di merasîmê de axivî û balkişand ser jiyan û têkoşîna Salih Muslim.

 "Tu carî serî netewand"

Ebdî ji malbatê re sersaxî xwest û anî ziman ku Bavê Welat kesayetek mînak a gelê Kurd bûye. Ebdî wiha axivî:

 “Bavê Welat di tevahî pêvajoyên têkoşînê de cih girt. Hemû dijwariyê têkoşînê jiyan. Ne tenê wekî siyasetmedarekê bû. Ji destpêkê heta niha di nav tevgera siyasî ya Kurd de cih girt. Ji salên 1980yan heta niha li dijî rejîmê dest bi têkoşînê kir. Dema pêwist kir, di nav xebatên civakî, siyasî û rêxistinî de cih girt. Girtin, bedel û zehmetî da ber çavan û xebat meşand.”

"Em soza meşandina têkoşînê didin Bavê Welat"

Ebdî di berdewama axaftina xwe de bal kişand ser kesayeta pir alî ya Muslim û wiha domand:

 “Dema pêwist kir serî netewan û derket çiyan xebat meşand. Dema pêwist kir xebatên yekîtiyê, xebatên dîplomasiyê meşandin. Doza me ji herkesi baştir temsîl kir.Dema pêwist bû endamê PYDê bû, dema pêwist kir di asta siyaseta Sûriyê de xebat kir. Pêşengî siyaseta me bû, şehîdê doza gelê Kurd bû. Îro tişta ku em bikin û soza bidin Bavê Welat ew e ku em dê têkoşînê bidomînin.”

Têkildarî geşedanên li Sûriyê û Rojvayê Kurdistanê jî Ebdî ev agahî dan:

“Wekî hun dizanin ku em ji Sibatê heta niha ketin merhaleyek nû. Ji bo me demek nû ye. Wekî Rêveberiya Xweser û HSDê me tişta dikeve ser milê me pêk anî. Hemû pêwistiyên dikevin berê me, hatin bi cihanîn. Niha êdî divê Hikûmeta Şamê pêwistiyên peymanê bi cih bîne.”

"Berî Newrozê girtî divê bên berdan"

Li ser gavên ku divê Şam niha bavêje jî Ebdî wiha got:

 “Hêj mijarên cenazeyên şehîdan û girtiyan hene. Divê berî Newrozê ev gav bên avêtin. Koçberên Efrîn û Serêkaniyê divê vegerin. A herî girîng di çarçoveya rêkeftinê de divê taybetiyên herêmên Kurdî bên dîtin. Di aliyê leşkeri, îdarî û ewlehiyê de taybetiyên bajarên Kurdan bên naskirin. Ev tiştên Hikûmeta Şamê pêk bînin e.”

“2012an,  19ê Tîrmehê li vir Şoreşa Rojava dest pê kir. 14 sal derbas bûn. Me têkoşînek mezin da û axa xwe parast. Ji niha pêve jî em dê xwe biparêzin. Merheleya nû li ser vê têkoşînê dest pê dike. Divê em xwe ji bo vê jî amade bikin. Dibe rojên pêşiya me de navên saziyên me yên heyîn di çarçoveya resmiyeta Dewleta Sûriyê de ji nûve bên sererast kirin. Dibe em navên din bikarbînin. Lê belê saziyên me dê wekî xwe bimînin. Li herêma Kurdan dê Kurd xwe bi rêve bibin.”

"Divê Rojava bibe mînak"

Ebdî derbirî ku di merhaleya nû de divê xebat û têkoşîn mezintir bibe û wiha dawî li axaftina xwe anî:

“Divê em xwe amade bikin. Tişta niha em dixwazin, di hizûra şehîdan de, em bi hev re merheleya nû bimeşînin. Berî wê jî çewa fedakarî û lehengiyek mezin pêk hat, divê îro em xurtir bi hev re bimeşin. De dema hemleyek nû ye. Têkoşîn berdewam dike. Em dê armancên şehîdan pêk bînin. Ji bo parastina herêmên xwe me gelek şehîd dan, em hêvî dikin ku em carek din şehîdan nedin. Ji bo vê têkoşînek siyasî ya xurt lazim e. Lê êdî divê têkoşîna têkoşînek siyasi, îdarî û aborî be. Divê bi her awayî herêma me ji bo Sûriyê re bibe mînak.”

(AY)