Bersûc Abdurrahman Murat û Adnan Şahin ji girtîgehên ku lê girtî ne bi riya Sîstema Deng û Dîmenî (SEGBÎS) tevlî danişînê bûn.

Doza kuştina rojnameger Hakan Tosun: Ji bo du bersûcan cezayê muebetê tê xwestin

24 Adar 2026

Rojnameger û welatiyên ku dixwestin danişînê bişopînin negirtin salonê. Gelek kesan li ber deriyê adliyeyê danişîn şopandin.

“Kese sêyemîn çima li derve ye?”

Parêzerê Hakan Tosun Cemal Yucel di danîşînê de axivî û got: “Em daxwazên xwe dubare dikin. Em daxwaz dikin ku bi sûcê kuştina bi zanebûn werin cezakirin.”

Yek ji parêzerên malbata Tosun Hakan Bozyurt jî bal kişand ser ku di bûyerê de çalakiyeke organîzekirî heye û diyar kir ku kesê sêyemîn ê bi motosîkletê Yusuf Ozakdag jî divê wekî bersûk bê darizandin.

Di danîşîna ku îro saet di 10.30an de dest pê kir de dayika Hakan Tosun Fatma Tosun pirsî: “Kesê sêyemîn çima li derve ye?”

Êrîşî rojnameger Hakan Tosun kirin: Du kes hatin girtin

13 Cotmeh 2025

“Hakan bi ti awayî ranabe ser piyan”

Parêzerê Tosun, Hakan Bozyurt jî amaje bi dîmenên ku di hemû danişînan de pêşkêşî heyeta dadgehê kirine, kir û got:

“Tişta bingehîn ew e ku ji destpêka danîşînê ve me dîmenên li ser çêbûna bûyera kuştinê ya li Esenyurtê bi awayekî zelal nîşan dan. Hakan li cihekî rûniştiye û li cihê xwe ranabe û bertek nîşan nade. Min gelek caran temaşe kir. Hakan bi ti awayî ranabe ser piyan, tew destê xwe jî ranake. Tê dîtin ku bersûc bi awayekî tund bi pehînan li serê Hakan dixe. Her wiha tê dîtin ku bi porê wî digirin û lê didin.”

Bozyurt diyar kir ku şahid dibêjin “li Hakan nedane” lêbelê dîmenên kamerayan wisa nabejê. Gotinên şahidan rastiyê nîşan nadin.

“Gotinên şahidan û dîmenên kamerayan berovajî hev in”

Parêzer Bozyurt amaje bi Yusuf Ozakdag kir ku di kamerayan de bi motosîkleta xwe tê dîtin û weha got:

“Adnan Şahin ji erebeya xwe dertê û li Hakan dixe. Şahin û Murat bi erebeyê diçin. Di wê demê de Yusuf Ozakdag li ser motora xwe Hakan temaşe dike. Dîmenên kamerayan nîşan didin ku ew temaşe dike. Wesaîtê radiwestîne. Şahin jî piştre tê û lê dixe. Me di parastina xwe de ev tişt gelek caran nîşan dan. Me got ku ti pêwendiya dîmenên metrobusê bi bûyerê re nîne. Dozger jî got ku ti pêwendiya wê bûyerê û vê bûyerê bi hev re nîne. Di dîmenan de jî nîne. Em dizanin ku ev pêvajo çawa meşiya ye. Em ji daxuyaniya emniyetê hîn bû ku di vê dosyayê de ji xeynî reşkirina delîlan lêpirsîneke din hatî meşandin. Dîmenên kamerayan hatine girtin. Ji bo îro heke ev tomar hebûna me yê rastî bêtir bi cih bianiya. Em dibînin ku beyanên şahidan û dîmenên kamerayan berovajî hev in. Tevî vê yekê jî beyanên li dijî rastiyê hene. gotinên di rapora tipa edlî de li gorî lêdana Hakan û mirina wî diguncin. Hakan bi ti awayî bertek nîşan nedaye.”

Bersûcan xwestin werin tehliye kirin

Abdurrahman Murat û Adnan Şahin îfadeyên xwe yên berê dubare kirin û daxwaza tehliyeyê kirin. Parêzerên bersûcan jî daxwaza beratkirina wan kirin.

Heyeta dadgehê biryara xwe aşkere kir û bi tohmeta ku “bi zanebûn kuştine” cezayê muebetê li Abdurrahman Murat û Adnan Şahin birî.

(CA/AY)

Bi bianetê re ji bo hesabên gelek rojnamegeran jî biryara astengkirinê hat dayîn.

Di nav kesên ku hesabên wan hatine astengkirin de İrfan Degirmenci, Şirin Payzın, Burak Acerakis, Erdal Saglam, Dinçer Gokçe, Sarya Toprak, Esra Tokat û Furkan Karabay jî hene.

“Parastina ewlehiya neteweyî û nîzama giştî” weke hêceta biryarê hat nîşandan. Piştî biryarê hinek hesab ji aliyê Xê ve li Tirkiyeyê hatin astengkirin.

Lêbelê biryar di 30ê Îlona 2026an hatiye dayîn. Di nav 7 rojên ku derbas bûne de ji bianetê re ti agahdarkirin nehatiye kirin. Ji ber vê yekê hê jî nayê zanîn ku ji ber kîjan nûçe û parvekirinan sansûr li bianetê hatiye sepandin.

Biryar ji aliyê EngelliWebê ve hat belavkirin. Projeya EngelliWebê biryarên sansûrê yên Komeleya Azadiya Derbirînê dişopîne û belge dike.

Hesabê bianetê yê Xê hat astengkirin

24 Adar 2025

Hesabê bianetê berê jî hatibû astengkirin

Heman hesabên Xê yên İrfan Degirmenci û Şirin Payzinê di 16ê Îlona 2026an de jî hatibûn astengkirin.

Derbarê heman hesabê bianetê de jî di dema protestoyên Saraçhaneyê yên piştî desteserkirina Ekrem İmamoğlu dest pê kiribûn de (Adara 2025an) biryara astengkirinê hatibû dayîn.

Ji bo hesabê Xê ê bianetê bitikîne

(HA/AY)

Li Mersînê 3 şaredar jî di nav de 59 kes hatin desteserkirin

1 Cotmeh 2026

Navên ku ji kar hatine dûrxistin ev in:

• Serokê Şaredariya Bajarê Mezin ê Mersînê Vahap Seçer

• Serokê Şaredariya Yenişehira Mersînê Abdullah Ozyigit

• Serokê Şaredariya Mezitliya Mersînê Ahmet Serkan Tuncer

• Serokê Şaredariya Eyupsultana Stenbolê Mithat Bulent Ozmen

• Cîgirê Serokê Şaredariya Ataşehira Stenbolê Murat Guneş

Li gorî daxuyaniya wezaretê, Ozmen, Guneş û Ozyigit di 5ê Cotmehê de; Seçer û Tuncer jî di 6ê Cotmehê de bi biryarên dadweriyên cezê û aştiyê hatine girtin.

Wezaretê diyar kir ku pênc nav jî li gorî Xala 127an a Destûra Bingehîn û Xala 47an a Qanûna Şaredariyan a bi hejmar 5393an ji peywira xwe hatine dûrxistin.

Li dijî Şaredariya Eyupsultanê operasyon pêk hat: Saredar jî di nav de 28 kes hatin desteserkirin

2 Cotmeh 2026

(NÖ/AY)

Ezmûna Behreya Giştî - Çanda Giştî di 6ê Îlonê de, ya Zanyariya Qadê jî di 12-13ê Îlonê de hatibûn kirin.

Beşdarvan dikarin îro (7ê Cotmehê) saet ji 06.00an pê ve bi rêya Sîstema Aşkerekirina Encaman a OSYMyê bi jimareya xwe ya nasnameyê (T.C.) û şîfreya xwe ya namzediyê bigehêjin encamên ezmûnê.

Di Sîstema Kar û Barên Namzedan a OSYMyê de pêvajoyên derbarê ezmûnên din ên di çarçoveya KPSSyê de jî berdewam dikin. Pirtûka pirsan a bingehîn a ezmûna 2026-KPSS Pêş Lîsansê ku di 4ê Cotmehê de hatibû kirin, dê heta saet 23.59ê 14ê Cotmehê ji bo gihîştina namzedan vekirî be.

(NÖ/AY)

Di çarçoveya lêpirsîna ku ji aliyê Serdozgeriya Komarê ya Stenbolê ve tê meşandin de hat îdîakirin ku di hinek îhaleyên şaredariyê de gendeltî hatiye kirin û di vê çarçoveyê de ji karsazan bertîl hatiye girtin. Ji 19 kesên ku biryara desteserkirinê ji bo wan hatibû derxistin, jê 17 kes di operasyonê de hatin desteserkirin.

Ji bo Şaredariya Esenyurtê qeyûm hat wezîfedarkirin

31 Cotmeh 2024

Pêvajoya tayînkirina qeyûm

Serokê Şaredariya Esenyurtê Ahmet Ozer, di hilbijartinên herêmî yên 31ê Adara 2024an de namzetê CHPê bû û piraniya dengan bi dest xist û bû Şaredarê Esenyûrtê.

Di 30ê Cotmeha 2024an de Serokê Şaredariya Esenyûrta Stenbolê Ahmet Ozerê ku ji CHPê hat hilbijartin di serdegirtina mala xwe de hatibû desteserkirin.

Şaredarê Esenyurtê Ahmet Ozer hat girtin

31 Cotmeh 2024

Her weha Ozer di 31ê Cotmehê de jî bi tohmeta ku "endamê rêxistina terorê ye" hatibû girtin.

Wezareta Navxweyî heman rojê Alîkarê Waliyê Stenbolê Can Aksoy wek qeyûm ji bo Şaredariya Esenyurtê erkdar kiribû.

Wezaretê di daxuyaniya xwe ya têkildarî tayînkirina qeyûm de weha gotibû:

“Şaredarê Esenyurtê Ahmet OZERê ku di çarçoveya lêpirsîna bi hejmara 2024/162302 ya Serdozgeriya Komarî ya Stenbolê de ji aliyê dadgehê ve bi tohmeta ku 'Endamê Rêxistina Terorê ya Çekdar PKK/KCKê ye' hat girtin. Li gorî xala 127an a Destûra Bingehîn û xala 47an a Qanûna Şaredariyê ya bi hejmara 5393an, ji aliyê Wezareta Karên Navxweyî ve weke tedbîreke demkî ji wezîfeyê hat dûrxistin.”

“Li gorî xalên 45 û 46an ên Qanûna Şaredariyê ya bi hejmara 5393an Alîkarê Waliyê Stenbolê Can AKSOY ji aliyê Walîtiya Stenbolê ve weke qeyûm ji bo Şaredariya Esenyurtê hat tayînkirin.”

Şaredarê Esenyûrtê yê CHPê hat desteserkirin

30 Cotmeh 2024

(FY/AY)

Di nav van 7 rojan de, bawermendên Êzidî ji herêmên cuda berê xwe didin Perestgeha Laleşê, li wir beşdarî govenda olî dibin û beyt û qewlan dixwînin.

Roja yekem, Mîrê Êzdiyan tevlî Babeşêx û Civata Ruhanî dibe. Di vê rojê de rê û resmên "Beyta Êvarê" û "Sema" pêşkêş dibin. Rojên sêyem û çarêm, Rojên asayî ne ji bo pêkanîna tewaf, daxwaz û rê û resmên olî. 7 law û 7 keçik bi cil û bergên spî tên xemilandin ku sembola 7 feriştehên didin nîşandan.

Roja heftem û dawî jî textekî pîroz di nav aveke taybet de tê dayin û paşê li cihê wî yê diyarkirî li Laleşê tê bi cih kirin.

Her weha hukumeta Iraqê Cejna Cemayê di sala 2023an de bi fermî nas kir û di navbera dîroka navborî de 7 roj betlaneya fermî ragihandibû.

Serokê Partiya Demokrat a Kurdistanê(PDK) Mesûd Barzanî bi peyameke Cejna Cemayê ya Kurdên Êzidî pîroz kir.

Peyama Barzanî weha ye:

“Bi navê Xwedayê mezin û dilovan

Bi helkefta Cejna Cemayê ya xûşk û birayên Êzidî, pîrozbahiyeke germ li civata rûhanî ûoldar û hemî Êzdiyên Kurdistanê û cîhanê dikim.

Hivîdar im ku xûşk û birayên Êzidî hemî cejn û helkeftên xwe di aramî û tenahiyê de biazadane bi ser bibin.

Bi vê helkeftê xûşk û birayên Êzidî piştrast dikim ku em dê herdem piştgiriyê bidinparastina maf û daxwaziyên wan ên rewa.

Bimînin di xêr û xweşiyê de.

Nêçîrvan Barzanî: Em ê piştevan û parêzerê maf û daxwazên wan bin

Serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî jî Cejna Cemayê ya Kurdên Êzidî pîroz kir.

Peyama Nêçîrvan Barzanî ya li malpera fermî ya Serokatiya Herêma Kurdistanê bi weha ye:

“Cejna Cemayê li tevahiya welatiyên me yên Êzidî yên li Kurdistanê, Îraqê û li her deracîhanê bin pîroz dikim. Hêvîdar im cejneke aram û tenahî derbas bikin û hemû cejn û helkeftên bên bi xêr ûxweşiyê pîroz bikin.

Dîsa hemû welatiyên me yên Êzidî û tevahiya pêkhatên Kurdistanê piştrast dikim ku wek her demê em dê piştevan û parêzerê maf û daxwazên wan bin û Herêma Kurdistanê ji bo hemû pêkhateyan dê her wek war û welatê pêkvejiyana aştiyane bimîne.

Cejna Cemayê li hemûyan pîroz be, her sal bi xêr û xweşî be.

Nîzar Amîdî: Ji parastina mafên êzidiyan dewlet berpirsiyar e

Serokkomarê Iraqê Nîzar Amîdî jî bi boneya Cejna Cemayê peyamek belav kir.

Amîdî di peyama xwe de hêvî xwest ku ev cejn bibe wesîleya vegera bi rûmet a hemû êzidiyên koçberkirî. Amîdî destnîşan kir ku parastina maf û rûmeta civaka êzidî di bin berpirsyariya dewletê de ye.

(AY)

Navnîşana nû ya malpera MAyê mezopotamyaajansi45.com e. MA dê nûçeyên xwe li ser navnîşana nû biweşîne.

(AY)

Polîsan xwendekara êrişkar desteser kir û hat zanîn ku di dema desteserkirinê de du kêr li ser hatine dîtin.

Piştî bihîstina bûyerê, malbatên xwendekaran bi tirseke mezin berê xwe da dibistanê.

Waliyê Stenbolê: Xwendekarek di emeliyatê de ye

Waliyê Stenbolê Davut Gul û Gerînendehiyê Ewlehiyê yê Stenbolê Selamî Yildiz piştî bûyerê çûn Nexweşxaneya Bajar a Çam û Sakurayê ya li Başakşehîrê.

Wan serdana xwendekarên birîndar kirin û derbarê rewşa wan a tenduristiyê agahî wergirtin.

"Rewşa 5an ji wan sivik e”

Pişt re Parêzgar Gul ji rojnamegeran re axivî û diyar kir ku di bûyerê de bi giştî 8xwendekar birîndar bûne û got:

"Rewşa 5an ji wan sivik e. Li gorî agahiyên ku bijîşkên me dane me, em pêşbînî dikin ku dê îro di nava rojê de tedawiya wan bi dawî bibe. Dermankirina 2 xwendekarên me jî berdewam dike û nîşanên başbûna wan hene. Lê xwendekarekî me niha di neştergeriyê de ye û pêvajo didome. Ji ber ku hîn ji neştergeriyê derneketiye, em di vê kêliyê de nikarin derbarê rewşa wî de ti nirxandinê bikin."

“Bi cilên dibistanê derbasî hundir dibe”

Waliyê Stenbolê her wiha derbarê xwendekara êrişkar jî agahî dan û got:

"Ya ku êrişa bi kêrê kiriye, dîsa xwendekareke me ye ku li heman taxê, li cihekî gelekî nêzîkî dibistanê dijî. Ew xwendekareke keç e û li dibistaneke din xwendina xwe didomîne. Bi cilên dibistanê derbasî hundir dibe û bi rengekî bêserûber bi kêrê li zarokan dixe. Bûyereke dadî li holê ye, serdozger û birêvebirên me li vir in. Dê pêvajoya dadê ji niha ûpê ve jî berdewam bike."

Ji ber hestyariya bûyerê û metirsiya li ser aramiya giştî, Dadgeriya Ceza ya Sulhê ya eemîn a Stenbolê, derbarê nûçe û agahiyên li ser bûyerê de biryara "qedexeya weşanê" da.

Lêpirsîna hêzên ewlehiyê ya derbarê bûyerê berdewam dike.

(NÖ/AY)

Li gorî nûçeyên ku bianetê ji rojnameyên herêmî û netewî, ji malperên nûçeyan û ajansan berhev kirin, mêran di meha Îlonê de bi kêmanî 27 jin kuştin. Mêran, herî kêm 4 mêrên ku li gel jinan bûn jî kuştin.

Mêran tundkarî bi kêmanî li 52 jinan kirin, îstîsmar bi kêmanî li 19 zarokên keç û kur kirin, bi kêmanî 28 jin tacîz kirin. Her weha mêran di meha Îlonê de 26 jin neçarî karkeriya seksê kirin.

Mêran di heşt mehên destpêkê ên sala 2026an de 222 jin kuştin. 

Saziyên çapemeniyê di meha Îlonê de ji bo mirinên 31 jinan û 14 zarokan gotine “mirinên bigûman” e.

Ji bo hemû raporên tûndkariya mêran yên bianetê bitikîne

Kuştin

Mêran di meha Îlonê de bi kêmanî 27 jin kuştin; par di heman mehê de ev hejmar 24 bû.

Mêran ji bo ku “xwestine veqetin / nexwestine li hev bên” 9  jin kuştin. Jinekê jî ji ber xespê kuştin.

Her weha çapemeniyê “hêcata” kuştina 17 jinan nenivîsiye.

Hevjîn û destgirtiyan bi kêmanî 21 jin kuştine. Endamên malbatê yên weke bav/kur, nevî 2 jin kuştin. Jinekê destgirtiyê keça wê yê berê, jinekê cîranê wê û jinekê jî diz ew kuşt.

Çapemeniyê nenivîsiye bê ka mêrê ku jinekê kuştiye nas e an ne nas e.

Mêran 12 jin li nava malan, 15 jin jî li qadên derveyî malan kuştine. Mêran bi çekên guleber 16 jin, bi amûrên birînê yên weke kêr û birekê 6 jin kuştine. Mêran 2 jin bi fetisandinê, jinekê jî bi şewitandinê kuştin.

Kuştina Zarokan

Mêran di Îlonê de du zarok kuştin. Par di heman mehê de ev hejmar 9 bû.

Bavê zarokan ew kuştin. Her du zarok jî bi çekên guleber hatin kuştin.

Tacîz

Mêran di meha Îlona 2026an de herî kêm tacîz li 28 jinan kirine. Par di heman mehê de ev hijmar 10 bû. 

Mêran li qadên derveyî mal yên weke kolan, mixaze, wesayîtê cemaweriyê û nexweşxane tacîz li 27 jinan kirin. Mêran li nava malê jinekê tacîz kir.

Êrişa zayendî / Tecawiz

Di Îlonê de mêran tecawiz li sê jinan kirin. Par di heman mehê de ev hejmar 1 bû.

Jinekê mêrê wê tecawiz lê kiriye. Çapemeniyê nenivîsiye bê ka 7 mêrên ku tecawiz li du jinan kirine kî ne. 

Mêran li nava malan tecawiz li jinekê û li derveyê malan li du jinan kirine.

Îstismara li zarokan

Mêran di meha Îlonê de îstîsmar bi kêmanî li 19 zarokên keç û kur kirin. Par ev hejmar di heman mehê de dîsa 18 bû. 

Zarokek bavê wê, zarokek dersdêrê wê ew îstismar kirine.

Çapemeniyê nenivîsiye bê ka mêrên ku herî kêm 17 zarok îstismar kirine nas e an ne nas e.

Mêran li nava malan îstismar li zarokek û li derveyê malan li 18 zarokan kirin.

Tundkarî / Birîndarkirin

Mêran di meha Îlonê de bi kêmanî 52 jin birîndar kirin. Par di heman mehê de ev hejmar 71 bû.

Herî kêm 6 jin bi birîndarî rakirin nexweşxaneyê. Bi kêmanî 52 jin hevjîn, hevjînê berê û destgirtiyê wan ew birîndar kirine. 8 jin xizmên wan û du jin cîranê wan ew birîndar kirin.

Çapemeniyê nenivîsiye bê ka mêrên ku herî kêm 9 jin birîndar kirine nas e an ne nas e.

Mêran, ji ber ku “nexwestine li hev bên, xwestine veqetin” bi kêmanî 2 jin birîndar kirin. Çapemeniyê hêceta birîndarkirina 50 jinan nenivîsiye.

Mêran herî kêm 5 jin bi çekên guleber birîndar kirin. Her weha 4 jin bi amûrên birînê birîndar kirine. Mêran 41 jin bi lêdanê birîndar kirine.

Mêran li nava malan 38 jin, li nava wesayitên guhastinê yên cemawerî, kolan ango li derveyî malan 14 jin birîndar kirin.

Karkeriya seksê ya mecbûrî

Mêran di meha Îlonê de bi kêmanî 26 jin neçarî karkeriya seksê kirin. Par di heman mehê de ev hejmar 8 bû. Di nav wan de zarok jî hebûn.

(EMK/AY)

Rabia Onverê li Şaxa Têkoşîna li dijî Terorê ya Emniyeta Polîsan a Geverê îfadeya xwe da.

Di dema pirsê de, gotinên ku Rabia Onver di parvekirinên wê yên medyaya civakî de bikar aniye jî yek bi yek hatin lêkolînkirin. Ji wê hat pirsîn ka kesên ku di parvekirinan de hatine behskirin kî ne û gelo têkiliyek  wê bi wan re heye.

Her wiha ji Rabia Onverê hat pirsîn ka gelo endamek ji malbata wê bi PKKê re têkiliyek wan heye an na.

Rabia Onver di îfadeya xwe de derbarê pirsên ku jê re hatine kirin de diyar kir ku nivîsên ku behsa wan tê kirin di çarçoveya xebatên rojnamegeriyê de ne.

Piştî pêvajoya îfadeyê, Rabia Onver bi parêzerê xwe re ji emniyetê derket.

(AY)

Di operasyonên hevdem ên Şaxa Têkoşîna li Dijî Sûcên Darayî û Îstîxbaratê yên Rêveberiya Emniyeta İzmirê de, ji 48 kesên ku biryara desteserkirinê ji bo wan hatibû derxistin 45 kes hatin desteserkirin.

Di nav kesên ku hatine desteserkirin de Serokê Berê yê Şaredariya Bayrakliyê Serdar Sandal û Seroka Navçeya Bayrakliyê ya CHPê Didem Gultekin jî hene.

Serdozgeriya Komarê ya İzmirê aşkere kir ku lêpirsîn bi îdîaya “Ji bo pêkanîna sûc avakirina rêxistinê”, “bertîl” û “gendeltî” tê meşandin.

Di nav kesên ku biryara desteserkirinê ji bo wan hatiye derxistin de ji xeynî rêveber û xebatkarên ku berê di şaredarî û şirketên şaredariyê de xebitîne, rayedar û xwediyên şirketên cuda jî hene.

(HA/AY)

Çalakî di 21ê Îlonê de li Créteil a li başûrê rojhilatê Parîsê, di Lîseya Saint-Exupéry de ji aliyê xwendekar, dê û bav û mamosteyan ve li dijî valahiya di kadroyên mamosteyan de hatibû destpêkirin. Çalakî di nav deh rojan de li seranserê welat belav bû. Di 1ê Cotmehê de 1.027 lîse ji çalakiyan bandor bûn û  222 dibistan bloke bûn. Roja duşemê jî di 400-500 dibistanan de ders bi temamî ango qismî hatin rawestandin.

Lê belê, xala derketinê ya vê tevgerê ji hejmara beşdaran bêtir balê dikişîne: Xwepêşandan li Fransayê ne ji zanîngehên ku ji sala 1968an vir ve bi tevgerên xwendekaran re hatine nasîn û ne jî ji navenda Parîsê; ji lîseyan û ji taxên ku nifûsa karker û koçberan lê zêde ne dest pê kirin.

Zanîngeh piştî ku çalakî dest pê kirin tevlî tevgerê bûn. Niha jî sendîkayên karkeran tevlî dibin.

Xwendekar li dijî sîstema dibistanê ye

Tiştekî taybet ê weke pêşnûme qanûnek, biryara hikûmetê ango lîsteyeke navendî ya daxwazan ku ji aliyê rêxistineke xwendekaran ve hatibe rojevê û bibe sedema vê tevgerê nîne.

Xwendekar mamosteyan dixwazin. Ji polên qelebalix, ji mamosteyên ku naguherin, ji bernameyên giran ên dersan, ji kêmasiya karmendan û ji avahiyên kevn û nexweş gazinca dikin. 

Pirsgirêk bi salane li ser hev bar dibe û niha bi yekcarî derketin holê. Niha li Fransayê di dibistanên navîn ên giştî de li gorî sala 2008an zêdetirî 250 hezar xwendekar hene, lê li beramberî vê hejmara mamosteyan kêmtir in. Di lîseyên giştî û yên zanistî de di zêdetirî ji sedî 70yê polan de hejmara xwendekaran ji 30î zêdetir e. Temenê navînî ê avahiyên dibistanan 61 e, di lîseyên pîşeyî de ev hejmar digehe 71an.

Berevajî sala 1968an: Zanîngeh aram in, lîse li ser piyan e

Di Gulana 1968an de  ji Zanîngeha Nanterreyê heta Sorbonnê, ji wir heta lîseyan û greva bi milyonan karkeran belav bûbû. Di sala 2026an de ev berevajî dibe: Lîse pêşengiyê dikin, zanîngeh wan dişopîne û sendîkayên karkeran jî ji bo piştgiriyê tên.

Rojnameya rojane û xurt a Fransayê Le Monde jî balê dikişîne ser wê yekê ku ji xeynî ku tevger ji aliyê tevgereke zanîngehê ve bê avakirin, xwebixwe di lîseyan de çêbûye û ev yek taybetmendiya diyarker a vê tevgerê ye. Çalakî tenê di lîseyên giştî de nînin, di lîseyên zanistî û pîşeyî de jî tên dîtin.

Çînîbûna civakî kûr bû

Di sala 2024-2025an de ji sedî 36,1ê xwendekarên xwendina bilind ji malbatên rêvebir û xwedî pîşeyên entelektuel ên astbilind dihatin, lêbelê rêjeya zarokên karkeran ji sedî 9,1 bû. Ev rêjeyana di saziyên bijarte yên xwendina bilind de zêdetir bû. Di polên amadekariya CPGEyê yên Grandes écoles(Dibistanên Mezin) de ku saziyên bijarte yên xwendinê bilind ên Fransayê ne, cûdahiya di navberê de  hîn mezintir e. Wate li beramberî ji sedî 50î, ji sedî 6,4 e.

Xercên kêm ên zanîngehên dewletê jî mesrefên xwendekariyê ji holê ranakin. Ji bo ciwanên ku malbatên wan masrefên stargeh, xwarin û jiyana rojane nagirin ser xwe, zanîngeh di heman demê de ji bo masrefên perwerdeyê tê wateya karkirina bi heqdest.

Pêşbirka di derbasbûna zanîngehê de jî bi rêya Parcoursup’ê heta salên lîseyê daxistiye. Di lêkolîneke ku di sala 2024an de hatibû kirin de ji sedî 77ê ciwanan gotibûn ku Parcoursup di wan de streseke mezin çêdike.

Ji ber vê yekê, serhildana lîseyan a sala 2026an ne dubarekirina sala 1968an e. Ew ji mercên xwe yên taybet derdikeve. 

Lîseya îro, xwendekarê zanîngehê, karker, teknîsyen û bêkaran di bin heman banî de kom dike.

Berê xwendekar daketin kolanan, rêxistin piştre hatin

Serokwezîr Sébastien Lecornu îdîa kir ku Partiya Fransaya Serî Natewîne (La France insoumise, LFI) û derdorên “çepgirên radîkal” xwendekaran arasteyî kolanan dikin ango dadixin kolanan.

Rapora Daîreya Îstîxbaratê ya Rêveberiya Emniyetê ya Parîsê (DRPP) tenê li ser bûyerên li derdora nêzî 20 lîseyên li navçeya Seine-Saint-Deniseyê radiweste û dibeje xwendekar ji aliyê “hêmanên çepgir ên radîkal” ve ji bo çalakiyê tên arastekirin. Lê belê di wê demê de li seranserê welat di 1.027 lîseyan de çalakî hebûn. Dîsa jî, lêkolîna rojnameya Le Mondeyê ku derfeta dîtina raporê bi dest xistiye nîşan dide ku li şûna tevgereke ku rêxistinên çepgir di lîseyan de bi awayekî navendî organîze kiribin, bêtir rêxistinên çepgir hewl didin ku tevlî tevgera heyî ya ku berê dest pê kiribû bibin.

Kronolojî jî tam bi vê re diguncê: Pêşî xwendekar derketin kolanan; tevger li lîseyên din belav bûn; rêxistinên xwendekaran, tevgerên siyasî û sendîkayan piştre piştgirî  dan.

CGTyê deriyên xwe ji xwendekaran re vekirin

Piştgiriya Konfederasyona Giştî ya Kar (Confédération générale du travail-CGT) ji bo tevgerên ciwanan ne tiştekî nû ye. Lê belê vê carê konfederasyonê tenê bi daxuyaniyekê piştevaniya xwe sînordar nekir. Ji rêxistinên xwe yên herêmî daxwaz kir ku deriyên cihên sendîkayê ji xwendekaran re vekin, di organîzekirin û ewlehiya meşan de bibe alîkar û gava pêwîst be mafê xwe yê grevê bikar bînin.

CGTyê sedema banga xwe bi vê hevokê anî ziman:

 “Xwendekarên lîse û zanîngehan ên îro, karkerên pêşerojê ne.”

Ev yek dema ku bi sala 1968an re tê berhevkirin watedartir dibe. Di wê demê de Partiya Komunîst a Fransayê û CGTyê di destpêkê de bi guman nêzî radîkalîzma zanîngehê bibûn. Di sala 2026an de CGT li şûna ku derkeve pêşiya tevgera lîseyê ya ku ne wê daye destkirin, cih û kapasîteya tevgera karkeran a rêxistinkirî dixe pişt ciwanan.

Di 6ê Cotmehê de sendîkayên perwerdeyê jî dê tevlî grev û meşan bibin.

Midaxeleya polîsan pevçûneke nû çêkir

Ji daxwazên destpêkê yên tevgerê ku ji perwerdeyê derketibûn, di demeke kurt de mafê xwepêşandanê ê ku di bin zextê de ye jî lê hat zêdekirin. Şaxa Fransayê ya Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî hişyariyek da ku li dijî xwendekarên zarok yên kamil nebûyî tundiya zêde hatiye bikaranîn. Rêxistinê tomar kir ku hin xwepêşanderan jî tûnkdarî kirine Û bal kişand ku ev yek midaxeleya bêserûber a li dijî xwepêşanderên aşitiyane mafdar nake.

Di çalakiyan de zêdetirî 5 hezar kes hatin desteserkirin; li gorî daneyên ku Le Mondeyê ragihandine 180 xwendekar birîndar bûn. Li Saint-Ouen-l’Aumône’ê xwendekarekî 14 salî ji ber ku ji mesafeyeke nêz ve bombeavêj bikaranîye di çeneya xwe birîndar bûye û diranên wî hûr bûne. Li beramberî vê yekê di 24 lîseyan de zirar an jî şewat çêbûn, 78 karmend birîndar bûn.

(AEK/AY)

MKGê encama xelatan îsal eşkere kir.

Beşa nûçeyên Kurdî

Juriyên beşa nûçeyên Kurdî: Sûna Tûnç, Hatîce Kamer û Leyla Ayaz.

Nûçeya rojnameger Perêz Remezan a bi navê ‘Çîroka Aske Kerîm: Birîndarek zindî ya karesata Enfalê û hovîtiya li Nugre Selman’ hejayî xelata yekemîn hat dît.

Beşa nûçeyên Tirkî

Juriyên beşa nûçeyên Tirkî: Tûgçe Tatarî, Ayşe Guney û Elîf Ekin Saltik.

Di kategoriya nûçeyên Tirkî ya 2emîn Xelatên Rojnamegeriya Jinan a Gurbetteli Ersoz de, nûçeya Elîf Akgul a bi navê ‘Mirin bi neh teqsîdan: Gihiştina Çekên Bêdestûr a li Tirkiyeyê’ ku di Inside Turkey de hatiye weşandin, xelata yekem wergirt.

Xelata Taybet a Juriyê di kategoriya Nûçeyên Tirkî de ji bo Gulistan Gulmuş û Derya Ren, ji bo gotara wan a bi navê “Parêzvanê Serokkomar ê Serbest hat Berdan Gef li Jinekê Xwar” hat dayin. Ev nûçe jî di JINNEWSê de hatiye weşandin.

Beşa fotografan

Juriyên beşa fotografan: Nişmiye Guler, Laura Domenech û Maryam Ashrafi.

Xelata yekem a di kategoriya fotografan de ji nûçegihana JINNEWSê Nûdem Mihemed re, ji bo xebata wê ya bi navê “Ya venamire” hat dayîn.

Xelata Taybet a Juriyê di beşa fotografan de jî nûçegihana Ajansa Welat Sema Gezîcî ji ber berhema wê ya bi navê ‘Qêrîna Bêdeng’ hêjayî xelatê hate dîtin.

Beşa Nûçeyên Vîdeoyî

Juriya Kategoriya Nûçeyên Vîdeo: Solîn Alphan Başegmez, Çîlem Kuçukkeleş û Rojbîn Ekin.

Xelata yekem a di kategoriya Nûçeyên Vîdeoyî de rojnameger Sewsen Eli û Meryem Reşoyê bi dest xistin.

Xelata Rûmetê

Têkoşîna xelkê Gimgim û Kanîreşê, ji bo parastina xweza, qadên jiyanê û pêşeroja xwe ya li dijî projeyên enerjiya jeotermal, bi mehan e berdewam dike.

Têkoşîna ku di 22ê Kanûna Paşîn de li Gimgimê dest pê kir, di 3ê Gulanê de bi konê li gundê Xwarik hatibû danîn veguherî nobedariyê û gihîştiye roja xwe ya155an. Li gundê Licîka Kanîreşê, 60 roj ji ser berxwedana çalak a li dijî hewldana sondajê ya şîrketê ku di 7ê Tebaxê de dest pê kir, derbas bûn.

Xelata Rûmetê ya Rojnamegeriya Jinan a Gurbetelli Ersoz ji bo vê têkoşîna kolektîf û rêxistinkirî ya parastina erd, av û qadên jiyanê hat dayîn.”

Xelatên Rojnamegeriya Jinan a Gurbetellî Ersozê dê di 8ê Cotmehê saet 19.00an de li Navenda Çand û Kongreyê ya Çand Amedê bi merasîmekê bê dayîn.

(EMK/AY)

Bihayên xercdaran di meha Îlonê de li gorî meha borî ji sedî 1,84 û li gorî heman meha sala par jî ji sedî 29,73 zêde bûn.

Zêdebûna di neh mehên destpêkê ên sala 2026an de ji sedî 24,32 e û enflasyon li gorî navgîna 12 mehan jî bû ji sedî 31,49. Navgîna 12 mehan di heman demê de sînorê zêdekirina kirêyan diyar dike.

Enflasyona salane di meha Tebaxê de ji sedî 31,51 bû. Bi vê yekê re, paşveketina di enflasyona salane de di meha Îlonê de jî berdewam kir.

Bihayên perwerdeyê di mehekê de ji sedî 14,19 zêde bûn

Di nav komên sereke yên xerckirinê de zêdebûna herî bilind a mehane ya bihayan di meha Îlonê de di xizmetên perwerdeyê de hat dîtin. Bihayên perwerdeyê di mehekê de ji sedî 14,19 bilind bûn.

Piştî perwerdeyê; bi ji sedî 3,98an cil û berg û sol, bi sedî 3,40an sîgorta û xizmetên darayî, bi sedî 2,79an veguhastin û bi ji sedî 2,71ê jî xanî, av, elektrîk, xaz û sotemeniyên din hatin.

Zêdebûna salane di perwerdeyê de bû ji sedî 48,62

Di nav komên sereke yên xerckirinê de koma ku zêdebûna bihaya salane ya herî bilind tê de hatî tomarkirin, bi rêjeya ji sedî 48,62an xizmetên perwerdeyê bûn.

Piştî perwerdeyê; bi ji sedî 43,26an tenduristî, bi sedî 39,99an xanî, av, elektrîk, xaz û sotemeniyên din û bi sedî 35,10an jî veguhastin hat.

Zêdebûna bihaya salane di xwarin û vexwarinên bêalkol de ji sedî 27,62, di xizmetên xwaringeh û hewandinê de ji sedî 29,53, di vexwarinên bi alkol û hilberînên tûtinê de jî wekî ji sedî 31,60 hat tomarkirin.

Rêjeyên İTO, ENAG û Web TUFEyê ji yên TUİKê cudatir in

Li gorî daneyên ku Odeya Bazirganiyê ya Stenbolê (İTO) di 2ê Cotmehê de aşkere kirin, li bajêr bihayên perakende yên mehane bi rêjeya ji sedî 2,11 û bihayên bikomî ji sedî 1,96 bilind bûn. Zêdebûn li gorî heman meha sala par di bihayên perakende de bû ji sedî 33,55 û di bihayên bi komî de jî bû ji sedî 25,90.

Koma Lêkolîna Enflasyonê (ENAG) ku ji aliyê komek akademîsyen û lêkolîneran ve hatiye damezrandin, Endeksa Bihayên Xercdaran a mehane (E-TUFE) wekî ji sedî 2,10 pîva. ENAGê rêjeya zêdebûna 12 mehan a E-TUFEyê jî wekî ji sedî 46,61 eşkere kir.

Projeya lêkolînê ya çavkaniya vekirî Web TUFE ku armanc dike enflasyona xercdaran a Tirkiyeyê bi metodolojiyeke serbixwe û zelal bipîve, di meha Îlonê de ji sedî 2,29 zêde bû, ya salane daket ji sedî 31,95an.

(HA/AY)

Hengawê nasnameya 64 girtiyan piştrast kiriye û lêkolîna ji bo çar girtiyên din jî berdewam dike.

Îran: Di nav 5 mehan de bi tohmetên siyasî herî kêm 59 kes hatin darvekirin

11 Îlon 2026

Medyaya Îranê tenê darvekirina 8 kesan nivîsiye

Medyaya dewleta Îranê ji 68 darvekirinan tenê jê heşt nivîsiye. 10 girtî jî bêyî ku pêşwext agahî bidin malbatên wan ango derfeta hevdîtina dawî bi wan re bê kirin, bi awayekî veşartî hatin darvekirin. Du sêdarêkirinên din jî li qadên gelemperî û li ber çavên gel hatin cîbicîkirin.

4 girtiyên siyasî hatin darvekirin

Di meha Îlonê de bi tohmeta ku "Li dijî Xwedê şer daye destpêkirin" û "sîxurî kiriye" çar girtiyên siyasî hatin darvekirin.

Ji wan du kes di meha Kanûna Paşîn a 2026an de di dema xwepêşandanên li Meşhedê de hatibûn girtin.

HRANA: Îranê di meha Hezîranê de 127 kes darve kirin

24 Hezîran 2026

Li Îranê di 3 salan de 2 hezar û 910 kes hatine darve kirin

18 Îlon 2025

(FY/AY)

Merasîma Xelatên GALASê, Federasyona LGBT ya Neteweyî ya Îrlandayê li dar dixe. Merasîma îsa di 3ê Cotmehê de li Dublinê hate li dar xistin. 

Polîsan bi ser Kaos GLyê de girt: Polîs ketin komeleyê, rêveber hatin desteserkirin

14 Îlon 2026

Peyama vîdeoyî şand merasîmê

Ji ber dozen li dijî wê hatine vekirin qedexeya derketina derveyî welat li ser Tarê heye û bi vê sedemê beşdarî merasîma li Dublinê nêbû. Her weha Tarê peyameke vîdeoyî şand merasîma xelatê.

Tarê diyar kir ku diviyabû li ser navê wê hevala/ê wê ya malê xelatê bistîne, lê hevala/ê wê ya malê di çarçoveya operasyona "Malbata min di ewlehiyê de ye" de ku di 12ê Îlonê de dest pê kiribû hat girtin.

Tarê xelata xwe diyarî parêzvanên mafên LGBTÎ+yan kir ku di çarçoveya heman operasyonan de hatibûn girtin.

Rojnameger û parêzvana mafên LGBTÎ+yan Yildiz Tar hat girtin

26 Hezîran 2026

(NÖ/AY)

Pervîn Buldanê da zanîn ku di hevdîtina wan a dawî de Abdullah Ocalan tekez kiriye ku ji bo bipêşketina pêvajoyê divê her kes berpirsyariyê bigire ser milên xwe û got:

"Birêz Ocalan diyar kir ku ev yek dê derbasbûna me ya ji bo qonaxa aştiya erênî dabîn bike. Ango em dê derbasî qonaxeke wisa bibin ku êdî ne li ser beşa çekdarî, li ser beşa siyasîya vê pirsgirêka sed salî gotûbêj bên kirin û gav bên avêtin."

Pervîn Buldanê destnîşan kir ku “Serokkomarê Tirkiyeyê Recep Tayyîp Erdogan û Serokê Parlamentoyê Numan Kurtulmuş heta niha roleke erênî daye pêvajoyê” û pê deçû:

"Em dizanin ku mijara danîna çekan yek ji mijarên bingehîn ên pêvajoyê ye û em hestyariya di vî warî de fêm dikin lê em bawer dikin ku ev rewş tenê bi gavên dualîdikare were çareserkirin. Ya girîng ew e ku nêzîkbûnên bi vî rengî wekî mercekî pêşwext neyên dîtin, wekî beşek ji wan gavan bên dîtin ku mil bi mil û bi hev re dimeşin."

"Di rojên pêş de em dikarin bibin şahidê bipêşketinên şênber"

Buldanê eşkere kir ku Abdullah Ocalan dê hem di pêvajoya bêçekbûnê de hem jî di pêvajoya avakirina siyasî û demokratîk de rola koordînatoriyê bigire sermilên xwe û got:

"Ji bo vê yekê, dabînkirina hevahengiya desteyê ji aliyê Ocalan ve, hevdîtina wî ya bibeşên cuda yên civakê re û afirandina şert û mercên azad ên xebat û pêwendiyêpêwîstiyeke neçarî ye. Deste dê bibe bingeha sereke ya bipêşketina pêvajoyê. Ev deste dê hem pêvajoya bêçekbûnê bi rê ve bibe hem jî di qada siyasîbûnê de rolekeçalak bilîze.

Di vê qonaxê de her gaveke di warê bêçekbûnê de bê avêtin dê qada siyasî berfirehbike û her garantiya di qada siyasî de jî dê baweriyê bide bêçekbûnê. Pêwîst e meha Cotmehê ev hevdîtin dest pê bikin û bi garantiyên hiqûqî berdewamiya wan bê misogerkirin. Di rojên pêş de em dikarin bibin şahidê bipêşketinên şênber."

(FY/AY)

‘Peyvên Kurdî’ bi kurdî dide fikrandin, kurdiyê dide naskirin

2 Sibat 2021

Ferhat Baysal heta niha gelek aplîkasyon û projeyên girîng ji bo zimanê Kurdî çêkirine. Hin ji van projeyên wî ev in:

Sepana "Pirs" êdî di Google Play û App Storeyê de ye

25 Cotmeh 2022

Li gorî nûçeya Mansur Kuyumcu ku li Ajansa Welat weşiya ye Ferhat Baysal “Mazdek AI” ji bo zimanê kurdî çêkiriye ku kurdî ji şoreşa teknolojiyê û hişe çêkirî (AI) bêpar nemîne û di vê qadê de cihê xwe bigire.

Taybetmendiyên sereke yên Mazdek AIyê

Mazdek AI zêdeyî 225 zimanan dikare wergerîne Kurdî. Mazdek AI ku ji bo Kurmancî, Soranî û Kirmanckî hatiye sêwirandin û di navbera Kurdî û zêdeyî 255 zimanan û di navbera zaravayan de dikare wergera nivîskî û dengî bike.

Dengan dike nivîs

Mazdek AI bi taybetmendiya ‘Deng bo Nivîsê’ (ASR) deng, vîdeo an lînkên lê tên barkirin dengê hawîrdorê jê dibe, axivêr nas dike û jêrnivîsên Kurdî lê zêde dike.

Sen Kürtçe konuş. Karşındaki kendi dilinde duysun. 💧 Wergera Zindî: mazdek AI'ın canlı tercümanı. 103 dil, iki telefonla da. #mazdekAI #CanlıTercüman #Kürtçe #KurdishAI https://t.co/HuRGItxkmf

— mazdek AI (@mazdekAI) October 4, 2026

Deng kolon dike

Mazdek AI, bi saya taybetmendiya ‘Dengkirinê’ (TTS) dikare ji bo sê zaravayan nivîsan veguherîne deng. Her wiha, bi taybetmendiya “Klonkirina Deng” jî mirov dikare qeydeke kurt a dengê xwe bar bike, pergalê fêrî dengê xwe bike ku her nivîsê bi dengê mirov bixwîne.

Write it. Hear it. 🔊 Type a Kurdish sentence, mazdek AI reads it aloud: 1,220+ Kurdish voices, your own cloned voice in Kurmancî or Soranî, and multilingual voices in 24 languages. #mazdekAI #KurdishAI #TextToSpeech https://t.co/erBGntjpjv

— mazdek AI (@mazdekAI) October 3, 2026

Wergera zindî dike

Mazdek AI, bi taybetmendiya “Wergera Zindî” re astengiyên zimanî jî ji holê radike. Mesele du kesên ku zimanê hev nizanin, tenê bi lînkekê an QR kodekê; dike ku her yek bi zimanê xwe biaxive û kesê din jî gotinên wî/ê bi zimanê xwe rasterast bibihîze.

Rojeke nû, rojeva nû. Nûçe pir in, wext kêm e. Rojev her roj nûçeyên rojê bi deng amade dike: tenê guhdarî bike. #mazdekAI #Rojev #Kurdî https://t.co/yWidwJrTed

— mazdek AI (@mazdekAI) October 2, 2026

Rasterast pê dizane ku tu bi kîjan zaravayî diaxivî

Mazdek AI xwediyê “Chatbota Kurdî û Moda Dengî” ye. Gava tu bi Kurdî pirsekê jê bipirsî, pergal bi kîjan zaravayî be bi heman zaravayî û bi deng dikare bersiva te bide.

Rojeke nû, rojeva nû. Nûçe pir in, wext kêm e. Rojev her roj nûçeyên rojê bi deng amade dike: tenê guhdarî bike. #mazdekAI #Rojev #Kurdî https://t.co/yWidwJrTed

— mazdek AI (@mazdekAI) October 2, 2026

Dikare belgeyan bixwîne

Mazdek AI, bi taybetmendiya “Xwendina Belgeyan” (OCR) dikare nivîsên di nav wêne an belgeyên skankirî (pdf) de bixwîne, wergerîne zimanê ku tu dixwazî û paşê bi deng jî ji te re bixwîne.

Kâğıttan metne. 📄 Bir sayfanın fotoğrafını çek; mazdek AI metni çıkarır ve düzeni bozmadan çevirir. 40 sayfaya kadar PDF. #mazdekAI #OCR #Kürtçe https://t.co/Mmpu10ioFv

— mazdek AI (@mazdekAI) September 28, 2026

Rastnivîsê dizane

Mazdek AI, bi taybetmendiya “Rastnivîsê” (Spell-Checker) şaşiyên te yên herfî û rêzimanî yên di Kurdî de dibîne û destnîşan dike. Paşê ji bo serastkirina wan peyvên rast weke vebijêrk pêşniyarî te dike.

Every mark matters. Type Kurdish plain and Rastnivîs puts back the missing î ê û ş ç. Spell checking for Kurmancî, Soranî, Kirmanckî + 85+ more languages. Free dictionary check, Word (.docx) in and out. #mazdekAI #Kurdish https://t.co/3LcNyayBdF

— mazdek AI (@mazdekAI) September 30, 2026

Soranî dikare bi tîpên latînî binivîse

Mazdek AI, bi taybetmendiya “Soranî bi Tîpên Latînî” re metnên ku bi alfabeya aramî (erebî) hatine nivîsandin, dikare veguherîne tîpên latînî.

Bi pêşkeşvanên dîjîtal nûçeyan pêşkêş dike

Mazdek AI, bi taybetmendiya “Nûçeyên Rojevê” re nûçeyên ji çar aliyên cîhanê bi 15 zimanên cuda amade dike. Paşê, ev nûçe bi saya pêşkêşvanên dîjîtal Kamîran û Şevîn bi awayekî dengî û vîdyoyî ji te re tên pêşkêşkirin.

Zimanê te. Dengê te. ☀️ Deng dibe nivîs, nivîs dibe deng, 255 ziman û wergera zindî. Zîrekiya çêkirî ya kurdî. Belaş daxe 👉 https://t.co/bedVCRAz5M #mazdekAI #KurdishAI #kurdî #kurmancî #soranî #zimanêkurdî #werger #motiondesign https://t.co/Zf4eF4eg6r

— mazdek AI (@mazdekAI) September 28, 2026

Ji bo ceribandinê

* Malpera Mazdek.AI: www.mazdek.ai
* Google Play: https://play.google.com/store/apps/details?id=ai.mazdek.app&hl=af
* Apple Store: https://apps.apple.com/us/app/mazdek-kurdish-ai/id6783520377

(AY)

DFGê diyar kir ku di meha Îlonê de jî zextên li ser çapemeniyê berfireh bûn û 8 rojnameger hatine girtin û 3 hezar û 491 hesab û naverokên medyaya civakî hatin astengkirin û hesabên saziyên çapemeniyê û rojnamegeran jî di nav de gelek hesabên medyaya civakî hatine girtin.

DFGê diyar kir ku meha Îlonê, li Tirkiyeyê ji aliyê azadiya çapemenî û derbirînê ve bû meheke ku sansur lê zêde bû û wiha got: 

“Daneyên xebata me ya çavdêriyê ya mehane nîşan didin ku astengkirina xwegihandinê ji mudaxeleyeke tenê li ser naverokên nûçeyan derketiye; veguheriye mekanîzmayeke berfireh a sansurê ku ji hesabên medyaya dîjîtal ên rojnamevanan heta saziyên nûçeyan, ji rêxistinên pîşeyî heta saziyên civaka sivîl û gelek aktorên ku tev li nîqaşa giştî dibin li xwe digire. Ji rojên destpêkê yên mehê ve hesabên medyaya dîjîtal ên rojnameger û saziyên medyayê hatin astengkirin. Li gorî daneyên meha Îlonê, di qada înternet û medyaya dîjîtal de rê li ber xwegihandina 3 hezar û 491 naverokên medyaya dîjîtal hate girtin. Li gel vê xwegihandina 15 nûçeyan hate astengkirin û 4 malperên înternetê hatin girtin.”

Di rojekê de herî kêm 250 hesabên Xê hatin astengkirin

DFGê bal kişand ser astengkirina hesabên saziyên medyayê û wiha domand:

“Di meha Îlonê de hesab an jî malperên saziyên medyayê yên weke JINNEWS, Ajansa Mezopotamyayê, Ajansa Welat, Evrensel, Kisa Dalga û T24 bi astengiyên xwegihandinê û mudaxeleya platforman re rû bi rû man. Li gel vê yekê, gelek hesabên şexsî yên Xyê yên rojnamegeran bi hincetên wekî ‘ewlehiya neteweyî û parastina aramiya cemaweriyê’ li Tirkiyeyê hatin girtin.

Bi taybetî serdema di navbera 24 û 30î Îlonê de ji aliyê zêdebûna astengiyan ve balê dikişîne. Di raporê de cih girt ku di 24ê Îlonê de herî kêm 250 hesabên Xyê hatine astengkirin; di 26ê Îlonê de 80 hesabên din ku saziyên çapemeniyê, rojnameger, akademîsyen û navên di qada aborî-fînansê de dixebitin di nav de ne, hatine astengkirin. Di 28ê Îlonê de herî kêm 55 hesabên Xyê hatin astengkirin, di 30î Îlonê de jî projeya EngelliWebê ya Komeleya Azadiya Îfadeyê tespît kir ku herî kêm 147 hesabên din ên Xyê ku der barê krîza fonê de parvekirin kirine, hatine astengkirin.”

"Astengkirina tenê bi mijarekê ve sînordar nemaye"

DFGê di berdewamiya rapora xwe de ev tişt gotin:

“Ev zêdebûn nîşan dide ku astengkirina xwegihandinê bi mijar an nûçeyeke tenê ve sînordar nemaye. Di meha Îlonê de hesab û naverokên ku der barê kuştina Narîn Guran, krîza fonê, nûçeyên têkildarî kesên di nav raya giştî de tên nasîn, êrîşa li dibistaneke Manîsayê, mafên LGBTÎ+, geşedanên siyasî, geşedanên beriya Civîna Bilind a NATOyê û gelek bûyerên civakî de parvekirin kirine, bûn armanca astengkirinê. Di raporê de hate tomarkirin ku di çarçoveya lêpirsîna Narîn Guran de 99 hesabên Xyê; piştî êrîşa li ser dibistana li Tûrgûtlûya Manîsayê jî 92 hesabên Xyê hatine astengkirin.

Di 18ê Îlonê de bi temamî rê li ber xwegihandina malpera Medya Radarê hate girtin, li ser îtîrazê ev biryar hate betalkirin. Di 30î Îlonê de jî ji bo malpera înternetê ya T24ê û hesabê wê yê Xyê yê bi milyonek û 900 hezar şopîner biryara girtinê hate dayîn.

Aliyekî din ê girîng ê ku di daneyên meha Îlonê de balê dikişîne ew e ku astengkirina xwegihandinê tenê bi biryarên îdarî û darazî yên li Tirkiyeyê ve sînordar nemaye. Piştî biryarên têkildar, gelek hesab ji aliyê Xyê ve li Tirkiyeyê hatin astengkirin. Instagramê jî hesabê Tirkî yê Ajansa Mezopotamyayê bi hinceta ‘qaîdeyên civakê’ girtiye; rê nedaye îtîraz û daxwaza ji nû ve nirxandinê. Hesabê Tirkî yê Instagramê yê JINNEWSê jî bi heman awayî hate rawestandin. Her wiha hesabê Instagramê yê Ajansa Welat yê bi navê ‘ajansawelat1’ ku bi du zaraveyên Kurdî (Kurmancî-Kirmanckî) parvekirinan dikir, ji aliyê Saziya Ragihandin û Teknolojiyên Agahdariyê (BTK) ve hat astengkirin.

"Astengkirin weke amûreke zextê tê bikaranîn"

Daneyên meha Îlonê nîşan didin ku hincetên ji bo astengkirinê tên bikaranîn jî di çarçoveyeke gelekî berfireh de cih digirin. Naverok û hesabên medyayê bi hincetên cuda yên wekî ‘ewlehiya neteweyî û parastina aramiya giştî’, ‘dezenformasyon’, ‘provakasyon’, ‘aramiya civakî’, ‘rêgirtina li ber pêkanîna sûc’, ‘nepeniya jiyana taybet’, ‘mafên kesayetiyê’ û ‘qaîdeyên civakê’ hatin girtin.

Daneyên Îlona 2026an nîşan didin ku li Tirkiyeyê astengkirina xwegihandinê di qada azadiya çapemeniyê de veguheriye amûreke sereke ya zextê. Pêkanînên ku ji hesabên şexsî yên rojnamevanan heta malperên saziyên nûçeyan, ji hesabên medyaya dîjîtal heta hin naverokên nûçeyan dirêj dibin, rasterast bandorê li ser mafê nûçegirtinê yê civakê dikin.

Wekî DFGê em destnîşan dikin; Astengkirina qada ku rojnamegerek nûçeya xwe lê diweşîne, ne tenê mudaxeleya li ser azadiya îfadeyê ya rojnamegeran e, di heman demê de mudaxeleya li ser mafê agahdarkirina civakê ye jî. Bi taybetî astengkirina komî ya hesabên medyaya dîjîtal ên rojnamegeran, girtina hesabên saziyên nûçeyan û bi temamî girtina malperên nûçeyan divê ji aliyê azadiya çapemeniyê ve wekî sernavekî cuda yê çavdêriyê bêne destgirtin.

Di Îlona 2026an de zextên li ser rojnamevanan tenê bi astengkirina naverokên nûçeyan ve sînordar neman; veguherîn şêwazekî mudaxeleyê yê pirqatî ku bi binçavkirin, girtin, geflêxwarin, astengkirina di dema şopandina nûçeyan de û girtina hesabên medyaya dîjîtal hevûdu temam dikin.

8 rojnameger hatin girtin û 15 hatin desteserkirin

Di meha Îlonê de 15 rojnameger hatin binçavkirin û 8 rojnameger hatin girtin. Bi ser mala 4 rojnamegeran de hate girtin, gef li 3 rojnamegeran hate xwarin, di 5 bûyeran de rê li ber şopandina nûçeyan a rojnamegeran hate girtin û mudaxeleya nebaş li 2 rojnamegeran hate kirin. Di heman serdemê de di çarçoveya azadiya raman û îfadeyê de der barê 2 rojnamevanan de lêpirsîn hate destpêkirin, der barê 10 rojnamegeran de jî doz hate vekirin. Di 25 dosyayên ku darizandina wan didome de 80 rojnameger hene. Heta 4ê Cotmeha 2026an hejmara rojnamegerên girtî 29 e.”

DFGê rapora xwe bi van gotinan bi dawî kir:

“Di meha Îlonê de beşeke girîng a mudaxeleyên li dijî rojnamegeran, rasterast li ser nûçeyên wan an jî parvekirinên wan ên medyaya dîjîtal pêk hat. Rojnameger Oya Lale Arslan bi hinceta parvekirinên medyaya dîjîtal û weşanên YouTubeyê hate binçavkirin û girtin. Rojnamevan Selahattîn Gunday ji ber dîmenên ku di çarçoveya lêpirsîna Kaşîf Kozînoglû de kiribû nûçe hate girtin, piştre der barê wî de biryara duyem a girtinê hate dayîn. Rojnamevan Tugba Tekerek ji ber nûçeya ku ji Kaos GLyê re amade kiribû hate girtin; Gerînendeyê Weşanê yê Giştî yê Bolû Gundemê Huseyîn Aykan jî ji ber nûçeyeke ku weşandibû hate girtin.

Di meha Îlonê de mudaxeleyên ku rojnameger di dema şopandina nûçeyan de rû bi rû man jî gihişt asteke berbiçav. Di meha Îlonê de di 5 bûyeran de rê li ber şopandina nûçeyan a rojnamegeran hate girtin, gef li 3 rojnamegeran hate xwarin û mudaxileya nebaş li 2 rojnamegeran hate kirin.

Yek ji êrîşên ku rojnameger pê re rû bi rû man jî bendên darazê bûn. Di meha Îlonê de der barê 2 rojnamegeran de lêpirsîn hate destpêkirin, lêpirsîna 10 rojnamegeran jî veguherî dozê. Di dema ku darizandina 80 rojnamegeran di 25 dosyayan de berdewam dikir, 6 sal û 3 meh cezayê girtîgehê li Nûçegihana ETHAyê Zuleyha Muldur hate birîn.”

(AY)

biamaga kurdî di vê hefteya xwe de cih dide xebat û lêkolînên li ser mijarên weke wêje, muzîk, serpêhatî, huner, helbest, zanist, ziman, tenduristî û wêjeyê.

Rûpelek nû ji bo bianet kurdiyê: biamag kurdî

5 Îlon 2026

Ev naveroka berfireh a ku vê hefteyê tê pêşkêşkirin, bi analîzên di qadên wêje, ziman, huner û muzîkê de hewl dide ku valahiya di vê qadê de ji bo xwêneran tijî bike. biamaga kurdî bi tevlêkirina nivîsên di warê zanist û tenduristiyê de, çarçoveya xwe ya weşanê ji sînorên rojeva siyasî derbas dike û ber bi hilberîna zanîna piralî ve dibe.

Naverokên vê hefteyê weha ne:

Sinem Aydinli di vê nivîsê de behsa çîroka xwe ya hînbûna kurdî dike û vê yekê di çarçoveya berpirsiyariya etîk û zextên siyasî û dîrokî yên li ser ziman de dinirxîne.

Samî Tan di nivîsa xwe de balê dikişîne ser daxwaza Kurdan a ji bo perwerdehiya bi zimanê dayikê. Her weha Tan modela waneyên vebijêrkî ya dewletê weke çareserî nabîne û weke polîtîkaya pişaftinê dinirxîne. "Modela Perwerdehiya Pirzimanî ya li ser Bingeha Zimanê Zikmakî" weke çareserî pêşniyar dike.

Dilşah Kaymaz bi analîz û rexneyeke kûr a sosyo-ekonomîk û çandî balê dikişîne ser bandora kapîtalîzma platformên dîjîtal û zextên algorîtmayan a li ser muzîka bi zimanê kêmneteweyan/bindestan.

Eser Çetin vê hefteyê jî li ser tenduristiyê nivîsiye. Bi zimanekî sade û fêmbar behsa apandîsitê kiriye. Çetin di nivîsê de hem têgehên bijîşkî radigihîne hem jî bi mînakên ji ziman û jiyana rojane mijarê şênber dike.

Berîvan Kayî di nivîsa xwe de tecrûbeyeke vegantiyê û çîroka jiyanê ya aktivîsteke laz bi hev ve girê dide û behsa hevdîtina kampa veganan li Westana Wanê dike.

Mazhar Rojava di nivîsa xwe ya bi navê “Nivîsîn: Karê yezdan û sihêrbazan” de bi zimanekî wêjeyî û hestiyar behsa têkiliya xwe ya kûr û tevlihev a bi nivîsandinê re dike.

Ayşenur Ozelê di nivîsa xwe ya vê hefteyê de geşedaneke girîng a fîzîk û teknolojiya quantûmî aniye pêşberî xwendevanan. 

Mehmet Erbeyi bi zimanekî xweş, herêmî, resen û bi şêwazekî mizahî û xwerû behsa serhatiya xwe ya tal û bi êş a çûna cem dixtorê diran kiriye.

Dilşêr Bêwar bi rêya metafor, hêmanên xwezayê, helbestiyeta ziman û hestên kûr ên aîdiyetê, behsa rastiya jiyanê dike.

Siya Robîn di vê nivîsa xwe de nirxandina berhema helbestvan Lal Laleş a bi navê “Talibên Eşqê” dike.

(AY)

Di sala 2014’an de bû. Demsal payiz bû. Min dest bi hînbûna Kurmancî kir. Wê demê, mamosteyê me li zaningehe ders dida. Wê demê disa em digotin “îhtîmale aştiyê heye”. Lê hat bira we? Piştre yani di salan 2015 û 2016’an de, havin u zivistan pir dijwar bûn. Vê gavê jî pêvajoya nû heye. Wek “ihtimale me heye, qey aşti ye?”. Lê em nizanin ku aşitiya ku her kes behs dike, heman aştiye? Neyse, niha mijara me ne ev e.

Li vir, mijara me zimanê Kurdî ye. Ez bi gelemperî kesekî dilbaz im. Lê wexta ez bi Kurdî diaxivim ez hineki stres dibim. Yanî ez fedi nakim lê hin peyvan carinan nayen bira min. Neyse. Eger ez di kurdi de dinivîsim, hest u zimanê min rehattir e. Wekî niha. Lê hevalen min dizanin ku Kurmanciya min “baş e, baş e” (Erê, ji bo hevalê min ê ku min nasnake: zimanê dayika min ne kurdî ye, le ez kurdê polîtîk im. Temam? Pirsgirêk heye? Me le hev kir?: Ger ez dibêjim ku ez siyasi Kurd im, ez wisa me!)

Niha, ji bo vê nivisê, hin hevokan ez bi tirkî difikirim, piştre ez wan ji werdigerînim kurdî. Hin hevokan ji ez direkt kurdî dinivîsim. Lê ev ne rast e, divê ez bi kurdî bifikirim û ez bi kurdi binivîsim.

Û strana, “Rojek tê”, strana yeke min bû ku min hevok bi hevok wergerand. Ev jî di heman salê de bû. Tu zanî, ya duyemin çi bû? Ev “Destana Egîdekî”(stranbêjê vê stranê Ciwan Haco ye) . Min vê stranê jî hevok bi hevok wergerand.

Di hînbûna ziman de aliyekî psîkolojîk jî heye. Yani, rewşa dilê te bandorê li te dike (wekî di her tiştî de). Carinan, rewş te bilez dike, car caran jî te hêdî dike. Wekî mînak, rewşa siyasi hebû (yani, bi rasti, zeman tune ku rewş siyasi nebe), Tu dikari bibejî, “ev berpirsiyarî min e ku divê ez Kurmancî hîn bibim” û tu dixwazî tu dikari zû bi zû hîn bibî. Piştre, yani ji bo te, her der xuya dike ku “Kulîlka Azadîyê”( Koma Amed) an “Siwar Hatin Ji Zozanan” (Mehmud Berazi). Te fehm kir, ez çi dibejim. Te fehm kir? Erê, erê, te fehm kir hevala min ê heja.

Carinan, mixabin, demekê hat û em dibejin: destê min ji te nabe. Li vir, tu dizanî, jiyan hinekî dijwartir bû.

Carinan mirovên ku ketin jiyana te, tu hîs dikî ku ew ji li “çîroka vê bayê” (stranbêjê vê stranê Agit Işık) guhdar dike. An jî tu ji vî kesî hêrs dibî û dibêjî: “Ya Star!” Ez jî ji bikaranîna “Ya Star” pir hez dikim. Nepirse çima. Li vir, hêrs jî hîsek girîng e ku tu dikari bijî.

An jî, dema dilê te li kesekî ye, di stranên ku tu guhdarî dikî de tu evina xwe her der dibînî û deng ji te wek “Nav şêrîna min” (stranbêjê vê stranê Kasım Taşdogan e); "Ez Dê Herim Nav Baxçê Gulan" (Lawje), an jî “Nergîsa serê çiya” (Mehmet Atlı) dibe.

Ez niha dibînim ku min qet stranbêjekê jin nenivîsand. Gelo ev rewş ji bo me çi dibêje? Ew hest, hest ne yê min e, yan ez belkî hestên kesekî din hîs dikim?  Em ê di nivîsa paşê de li ser vê mijarê biaxivin.

Guhdarîkirina stranan bi hevalên xwe re hêzê dide. Mînak, ez ketim jiyana kesekî. Wexta ew stran veke, em bi hev re carinan xemgîn bûn, carinan jî hêvîdar bûn. Lê em her dem bi hev re bûn — dil bi dil. Yanî, ez dibêjim ku mijara stranan pir girîng in. Muzîka kurdî jî pir taybet e. Muzîk di her zimane de alîkariya te dike ku tu bijî.

Di dawiyê de, ger tu bi rastî dixwazî Kurmancî hîn bibî, kes tune ku ji te tutmuş biki. Mijar tu yî, mijar ew e ku tu çiqas bawer dikî. Yani ez dixwazim bibêjim: Ger tu mirokevi “tutarlı” û “samimi” yi tu bawer diki ku ziman sedema hebûnê ye, tu Kurdî hin bibe. Sedemên hînbûna Kurmancî pir in.

Yanî, ez çi dibêjim? Ez dibêjim ku stran hene, kesên pir delal û xweş li derdora te hene, li vê dinyayê 45 milyon Kurd hene. Mamosteyên li Instagramê jî hene. AI jî heye. Yanî, eger tu dibêjî: “Ez politik im, ez bi entegrasyona demokratîk bawer dikim,” tu Kurmancî hîn bibe!

*Têbinî: Nivîskar bi eslê xwe ne Kurd e û bi hewldanên xwe fêrî kurdî bûye û her weha çîroka fêrbûna xwe ji bo me nivîsiye.

Divê mirov vê rewşê tenê wekî “windabûna rengên çandî” nebîne. Dema em bi nêrîneke din lê dinêrin, em dikarin bibînin ku kapîtalîzma platforman dikare bibe amûreke nûjen a yekrengkirinê. Ev pergal ne bi qedexekirina rasterast a zimanên herêmî, lê bi rêya pîvanên bazarê, xuyabûna dîjîtal û algorîtmayan dikare dengê wan kêm xuya bike û wan bikeve qalibên standard. Di van platforman de hewzeke giştî ya dahatê heye, lê ev hewz qet bi rengekî dadperwer nayê parvekirin; para herî mezin a qazancê ji bo stêrkên mezin, şîrketên sereke yên gerdûnî û stranên ku zêdetir tên guhdarîkirin tê veqetandin. Ango, heqê abonetiya guhdarekî ku tenê li muzîkeke kurdî an li cureyekî alternatîf guhdarî dike jî, di dawiya mehê de diçe ser hesabê van pargîdaniyên navendî û muzîkjenên popê yên bi zimanên serdest. Mesele ne tenê ziman e; di heman demê de hiyerarşiya cureyên muzîkê ye. Her cureyê muzîkê ku li gorî pîvanên bazara bilez nehatibe çêkirin, wek muzîka ezmûnî, melodiyên herêmî an berhemên derveyî qalibê sereke, ji aliyê vê pergala aborî û algorîtmayê ve tê marjînalkirin û ji lîsteyên bi bandor tê dûrxistin. Loma, hunermendekî ku bi zimanekî kêmneteweyî an bi cureyekî alternatîf diafirîne, hem di vê hewza dahatê de para wî tê kêmkirin, hem jî ji ber van polîtîkayên aborî û algorîtmayê di tarîtî û bêdengiya vê bazara dîjîtal de dimîne.

Di ekonomiya guhdarîkirina dîjîtal de yek ji pîvanên girîng rêjeya “derbaskirina stranê” ye. Dema guhdar di 30 çirkeyên ewil de stranê neguhere û derbasî ya din nebe, algorîtmaya platformê dikare wê stranê wekî berhemeke “serkeftî û bikêrhatî” bi nirx bike. Ji bo ku stranek bikeve lîsteyên sereke, bultenên keşfê yên hefteyane an radyo-modan, derbasbûna vê qonaxa destpêkê dikare girîng be. Vê merca bazarê ya 30 çirkeyî nêrîna li ser dema muzîkê guherandiye. Berê, di destpêka berheman, yanî di introya wan de, sazên dirêj dihatin lêxistin, meqamên herêmî dihatin pêşxistin û çîrok hêdî hêdî bi stranê re vedibûn. Lê di şertên nû yên platforman de, destpêka stranê zêdetir dibe cihê ku bala guhdar bê kişandin. Ji ber vê yekê, pêwîstiya bazarê dikare hunermend neçar bike ku di çirkeyên pêşîn de beşa herî balkêş a melodiyê bide, nakarata xwe bide pêş û leza rîtma xwe nîşan bide.

Lê belê, ev zext tenê li ser rîtm û amadekirina muzîkê nîne. Ew rasterast dikare li ser deng û avahiya zimanan jî bandorê bike. Modelên hişê çêkirî û sîstemên naskirina dengê, heke bi daneyên ku zimanên sereke tê de serdest in bên perwerdekirin, dikarin ji bo zimanên kêm-naskirî kêmasiyên naskirinê an jî temsîla kêm a wan çêbikin. Di rewşên weha de, dengên gewriyê, tîpên dengî yên taybet û zimanên kêm-naskirî dikarin li gor pîvanên serdest wekî naveroka “dijwar” an “kêm-guncayî” bêne dîtin. Bi vî rengî, her ku rîtma stranê lezgîn dibe û pîvanên platformê zêdetir girîng dibin, taybetmendiya dengên zimanên herêmî dikare li pişt fîltreyên algorîtmayê bimîne.

Ev fîltreya algorîtmayê zextê dide ser wan hunermendên ku li derveyî zimanên sereke berheman çêdikin. Di salên 1980î de, di hin bazarên muzîkê yên Ewropa û Amerîkayê de, muzîka ji derveyî çanda popa sereke bi etîketa World Music tê naskirin. Ev kategorî, tevî ku dikaribû muzîka herêmî bixe ber çavê guhdarên cîhanê, di heman demê de dikaribû wê ji nava popa sereke cuda bike û wekî “muzîkeke din” pêşkêş bike.

Îro li ser platformên dîjîtal heman cudakirina çandî dikare bi rêbazên nû û kêm-xuyatir bê dîtin. Lîsteyên muzîkê yên li gorî rewşa derûnî berhemên cuda ji konteksta wan a dîrokî û civakî vediqetînin. Muzîk dikare ji bîra xwe ya dîrokî, ji zimanê xwe û ji nakokiyên siyasî yên warê xwe bê qutkirin. Bi hezaran berhem di bin navên wekî Chillout, Focus, Deep Sleep an Breakfast Mood de tên komkirin û dikarin ji naveroka wan a çandî dûr bikevin û tenê wekî dengên paşperdeya jiyana rojane bêne bikaranîn.

Di vê bazara dengê paşperdeyê de ziman bi du awayan dikare kêm xuya bibe. Ya yekem, ji bo bala guhdarên cîhanê neçe ser gotinan, stran dikare bêgotin an bêziman bê çêkirin û tenê dengê amûran bê parastin. Ya duyem, ji bo stran di torên gerdûnî de belav bibe, gotinên wê dikarin wergerînin Îngilîziya standard an zimanên din ên sereke yên popê. Hunermendên hemdem ên ku bi zimanê xwe yê dayikê muzîkê dikin, wekî Kurd, Bask, Berberî an Keltan, di şerê xuyabûna dîjîtal de dikarin li ber du rêyan bimînin: an dev ji hin taybetmendiyên zimanê xwe berdidin û dikevin nava qalibên pop û tarzên din ên gerdûnî, an jî peyvên zimanê xwe bi zimanên din re tevlîhev dikin da ku ji bo bazara gerdûnî hêsantir bêne qebûlkirin.

Ev rewş ji zextên rasterast û hişk yên dewletan yên sedsala 20an cuda ye. Di vê rewşê de zext ne bi qedexeyan, lê bi sîstema bazarê, pîvanên platforman û rêbazên algorîtmî tê çêkirin. Lewma hunermend dikare xwe neçar bibîne ku hin taybetmendiyên zimanê xwe kêm bike da ku berhema wî bêtir xuya bibe û bêtir guhdarên bigihîne.

Derketina platformên vîdyoyên kin, ev rewşa standardîzasyonê û xuyabûna algorîtmayê hê kûrtir kir. Algorîtmaya platformekê wekî TikTok ne pêwîst e ku li kûrahiya edebî, avahiya çîrokê an hemû wateya stranê binêre; dikare bêtir li ser perçeyên kin û reaksiyona temaşevanan bisekine. Di vê şertê de, rîtimek ku mirov pê bilîze, dans bike an laşê xwe pê tevbigerîne dikare bibe serişteya sereke ya belavbûna berhemê. Li vir ziman dikare ji amûreke ragihandinê derkeve û bibe tenê parçeyek ji “efekta dengî” ya berhemê. Berhemên polîtîk, şînên dîrokî an stranên li ser çînên civakî, heke li seranserê cîhanê belav bibin jî, dikarin wate û bîra xwe ya dîrokî di nava vê herikîna lezgîn de ji dest bidin. Li paş dikare tenê dengekî sade û bêalî bimîne ku kêfa mirovan tîne û xizmeta xerckirina naverokê dike.

Tevî van hemû astengiyên teknolojîk û binesaziyê, ne rast e mirov pergala dîjîtal tenê wekî qadeke bêçaretiyê bibîne. Dîroka teknolojiyên dengê nîşan dide ku amûrên qeydkirin û belavkirinê tenê di destê desthilatdaran de namînin. Ew her tim dikarin rêyên nû yên berxwedanê jî bi xwe re bînin. Nifşê nû yê muzîkjenên ku bi zimanê xwe dixebitin, bi rêya cureyên nûjen ên wekî rap, elektronîk an tarzên din ên progresîf hewl didin vî dorpêça algorîtmayê bişikînin. Armanca wan ne ew e ku teslîmî pergalê bibin; ew dixwazin zimanê xwe yê zikmakî ji çarçoveyên teng derxin û bigihînin çanda nû ya ciwanên cîhanê. Îro, ji Berlînê heta Amedê, ji Barselonayê heta kolanên Londonê, hunermendên ku muzîka kolanan a pirzimanî çêdikin li hember vê yekrengiya algorîtmayan berxwedanê nîşan didin. Ev kes bi rêya dengên gewriyê, hêrsa xwe ya çînî û nasnameya xwe derbasî nava qelîştokên torên dîjîtal dikin û hewl didin ku dengê xwe di nav pergaleke gerdûnî de biparêzin.

Lê belê, xebatên şexsî û hewldanên hunermendan ên ji hev cuda têrê nakin ku vê pergala mezin a standardîzasyon û asîmîlasyonê biguherînin. Ji bo vê yekê, divê têkoşîn ji hewldaneke şexsî derkeve û bibe dozeke hevpar a mafan. Ew kesên ku bi zimanên kêmneteweyî an zimanên bindest muzîkê çêdikin, podcasteran, dengbêj û naverokçêkerên serbixwe dikarin bibin yek û li hemberî van platformên gerdûnî dengê xwe bilind bikin û tevgereke hevbeş ava bikin. Şîrketên dîjîtal ên mezin wekî Spotify, Apple û YouTube naverokên van çandan wekî dane bi kar tînin û ji aboneyan pere qezenc dikin. Lê pir caran ji bo van zimanan ne cihekî serbixwe di lîsteyên xwe de tê pêşkêşkirin û ne jî pîvanên algorîtmayî bi taybetî li gorî taybetmendiyên wan zimanan tên sazkirin.

Pêwîst e hilberînerên serbixwe yên dengê daxwazên xwe diyar bikin. Ji bo zimanên bindest dikare pêwîst be ku lîsteyên serbixwe yên fermî bên vekirin, ku algorîtma van zimanan tenê wekî “daneyên bi rîsk” nebîne ku mafên telîfê yên arşîvên herêmî bêne parastin. Ji bo van daxwazan jî divê yekîtiyeke çandî ya bihêz bê avakirin. Divê bi awayekî vekirî ji platforman re bê gotin: pirrengiya çandî ne tenê sloganeke reklamê ye. Divê di nava binesaziya algorîtmayan de bibe berpirsiyariyeke etîk û hiqûqî. Heke hilberînerên deng nexwazin ku karê algorîtmayan zelal bibe û heke mekanîzmayên platforman bêyî kontrola civakî berdewam bikin, zexta nûjen a standardîzasyonê dikare zimanên qedîm ên cîhanê di nav atmosfera dîjîtal de hêdî hêdî kêm-xuya bike. Ji ber vê yekê, xebata bi zimanê zikmakî û parastina mafê belavbûna vî dengî tenê tercîheke çandî nîne. Ev berxwedaneke jiyanî ye ku li dijî vê kargeha gerdûnî ya ku dixwaze hemû dengan bike yek, deng û pirrengiya zimanî diparêze.

(DK/AY)

​Xweş eyane ku neynika min rûberî te kiriye qutiyeke reş û gewrok e, heta xeniqok e jî... Lê çi bikim, ev jî rastiya min û me ye. Dengê min tê te an na, wê jî nizanim. Ewqas jî ne girîng e; her çi be jî ji mêj ve em hînî alîsîna birînên xwe bûne, mîna Hirçoyê li ber derî.

​Dizanim gewrî û tarî xwedî surekî bi saw in. Saw dikare mirov bike xewê û hişyar jî bihêle. Zû de ye me mîna qewmê ku em ji piştê rabûne bi tariyê re lihevkiriye... Dizanim pêşiyan berê xwe dane royê û dil li ber tavê raxistine. Lê ji bîr meke, ger em heta îro hatibin û neqeliya bin, para tariyê zêde ye di vê meşê de. Xweş dizanim gelek caran goştê canê me biraştin di wan şevên mişt tarî de, lê ji me re bû sîwan jî...

​Qelem û gewriyên zar û zimanê me bi hatina êvarê re her carê ji nû ve kûx bûn û di şefaqên ku tariyê xwe ji erdê hilçinî de, bi timtêlên nebînayî ve xulxulîn. Îro ro qesrokên zar, zimanê me derb xwaribin jî, law û qîzên bavan hê jî li paş û pêş ekranan, perde, sêpan û kozikên tarî de berevaniya wan qesrokan dikin; bi sebreke Eyûbî sî û yek dendikî di kurnên hiş de dişon, vedişon li textê dil radixin siyasî û yek gulbelgên kurik agirîn.

​Ka tu bibêje, ma mirov çawa dikare hez ji wan çilkzêrînan neke, dil li ber wan ranexe û bi wan re ranebe govenda hilfirînê? Ma kîjan mey dikare ji çilkîna ku ji nav devûlêvên wan qeleman diçilke, mirov bêtir sewdaser bike?

​Ka ketiye serê te ku cilên xelkê ji meriv re bibin çerm? Ma mirov dikare di vê serdema sik û sar de, ji wî çermê naylonî peyvên zarbilbilî û agirbigulî sermiyaneke hilçine ji tendûra can re û li dor wê tendûrekê di dil de rabe reqsê? Di wê reqsê de her kêlî bimire û bijî, bimire û bijî û li ser sêla jiyînê ji nû ve li xwe vegere?

(DB/AY)

Di hilbijartina li Swêdê de bloka çep li pêş e

14 Îlon 2026

Norlén da zanîn ku muzakereyên Anderssonê yên li gel partiyan dê di 5ê Cotmehê de dest pê bikin û got: “Pêwîst e pêvajo heta 12ê Cotmehê bi dawî bibe. Piştî wê, Andersson dikare erka xwe paşve vegerîne an jî daxwaza dirêjkirina demê bike.”

Anderssonê jî di parvekirina xwe ya li ser hesabê xwe yê medyaya civakî de diyar kir ku wê daxuyaniya Norlén bi dilxweşî pêşwazî kiriye û destnîşan kir ku ew ê di dawiya hefteyê de plana çawaniya birêvebirina pêvajoyê bike.

(VC/AY)

Axiosê nûçeya xwe spartiye rayedarên DYAyî û çavkaniyeke ji herêmê. Çavkaniyan diyar kir ku Washîngton bi vê gavê dixwaze baweriyê bide Erebistana Siûdî û Qeterê.

Li gorî çavkaniyan, rêveberiyên Riyad û Dohayê fikar dikin ku di rewşa ji nû ve destpêkirina êrişên berfireh ên DYAyê yên li ser Îranê de, Tehran binesaziya wan a energiyê bike hedef.

Rêveberiya Trump di dawiya Tîrmehê de vebijêrkên êrişên berfireh ên li ser binesaziya enerjiyê ya Îranê nirxandibû. Têkildarî vê yekê, Mîrzayê Erebistana Siûdî Mihemed bin Selman di hevdîtina 1ê Tebaxê ya bi Trump re de fikarên xwe yên li ser zêdebûna rageşiyê aniye ziman û daxwaz kiriye ku ji êrişan dûr bisekine. Welatên herêmê ku Qeter jî di nav de ye di heman serdemê de bang li Washîngton û Tehranê kiribûn ku rageşiyê kêm bikin.

Trump di 2yê Tebaxê de diyar kir ku di muzakereyan de pêşketin çêbûye û êrişa ku dihat plan kirin, betal kir. Rêveberiya DYAyê di hefteyên dawî de zextên aborî û ambargoyên li ser Îranê zêde kirin.

(VC/AY)

Di xebatên lêgerîn û rizgarkirinê yên di şevê de hatin kirin de gihîştin cenazeyên du karkeran û xebat hatibûn berdewam kirin. Walîtiya Manisayê vê sibê daxûyanî da. Di daxuyaniyê de hat diyar kirin ku ew gihîştine cenazeyên sê karkerên din û xebatên lêgerîn û rizgarkirinê bi dawî bûne.

Di hilweşînê de Halit Ersay, Kerim Oren, Ramazan İnce, Omer Karakaya û İsa Olcay mirin.

AFADê daxuyanî daye û gotiye ku heft karkerên di bin hilweşîna kanayê de mabûn, hatine derxistin û dermankirina du karkerên ku sax hatine rizgarkirin li nexweşxaneyê temam bûye.

Di xebatên lêgerîn û rizgarkirinê de AFAD, Ekîbên Agirkujîyê, Cenderme, Emniyet, UMKE, Ekîbên Tenduristiyê yên 112an, Heyva Sor, Rêveberiya Xizmetên Malbat û Civakî, Ekîbên Şaredariyê jî di nav de bi giştî 756 personel û 76 wesayîtan cih girtin. Ji Rêveberiya AFADê ya Bajarê Îzmîrê cîhazê dîtina bin erdê (M5) û cîhazê dîtina binê kavilan û ekîbên wan tevlî xebatan hatin kirin. 

AFADê destnîşan kiriye û gotiye:

“Di encama xebatên lêgerîn û rizgarkirinê de 7 hemwelatiyên me yên madenkar ji bin hilweşînê hatin derxistin. Ji ber hilweşînê 5 hemwelatiyên me yên madenkar jiyana xwe ji dest dan, ji 2 hemwelatiyên me jî sax hatine rizgarkirin. Dermankirina yekî ji wan li nexweşxaneyê berdewam dike û dermankirina yê din jî temam bûye.”

Sendikaya Maden-Îşê a Serbixwe jî daxuyanî da û weha got:

"Cenazeyên 3 birayên me yên ku di bin hilweşîna li Soma İmbat Madencilikê de mabûn hatin dîtin û hejmara miriyan derket 5an. Rêveberê Şaxa me ya 1emîn a Egeyê Ramazan İnce, endamên me Halit Ersay, Kerim Oren, Omer Karakaya û İsa Olcay madenkarên ku jiyana xwe ji dest dane ne. Em ê daxuyaniya berfireh paşê di Navenda xwe ya Giştî de bidin. Bila serê me hemûyan sax be."

Soma İmbat Madencilik önünde Genel Merkez yönetimimizle bekleyişteyiz, sonuna kadar takip edeceğiz.

Hazırlık aşamasındaki Doğu 5 ayağında gerçekleşen göçükte 7 madenci kalmış olup 1 kardeşimiz hayatını kaybetmiş, 2 kardeşimiz yaralı olarak kurtarılmıştır. Arama kurtarma… pic.twitter.com/0atQsmOnCT

— Bağımsız Maden İş (@bagimsizmadenis) October 1, 2026

Di heman kargehê di sala 2020an de jî karker miribûn

Hilweşîna di 1ê Cotmehê de, li kargehên İmbat Madencilikê bûyera yekem a ku bi mirinê encam dayî nîn e.

Di 10ê Nîsana 2020an de di xebatên lênêrîn û çakkirinê yên li beşa galeriyê ya kana şîrketê ya li Somayê de hilweşîn pêk hatibû û di encamê de Ersin Ozdogan, Salih Ayber û Erdinç Karaveli miribûn û karkerek jî bi birîndarî hatibû rizgarkirin.

Di 27ê Sibata 2015an de di kana lînyîtê ya İmbat Madencilik A.Şyê de qeza pêk hatibû û di encamê de Yusuf Çakiroğlu (35) jiyana xwe ji dest dabû.

(CA/AY)

Operasyon bi kordînasyona Serdozgeriya Komarê ya Enqereyê û ji aliyê ekîbên Şaxa Têkoşîna li Dijî Sûcên Darayî ya Rêveberiya Emniyetê ya Bajarê  Enqereyê ve hat kirin. 

Di operasyonê de 28 kes hatin desteserkirin û ji wan 23 kes karmendên dewletê ne.

Di çarçoveya lêpirsînê de gumanbar bi "endamtiya rêxistina sûc", "bertîlgirtin", "bertîldan" û "gendeltiya di îhaleyê de" hatin tohmetbarkirin.

Di çarçoveya operasyonê de li avahiya xizmetê ya Şaredariya Eyupsultanê jî lêgerîn hat kirin.

Li gorî agahiyên ku Halk TVyê ragihandine, tê çaverêkirin ku Serokê Şaredariyê Mithat Bulent Ozmen ê ku hatibû desteserkirin birin Enqereyê.

Navên 28 kesên ku hatine desteserkirin wiha ne:

(EMK/AY)

Fermanên astengkirinê di nava pêleke berfirehtir a sansûra online de hatin ku di hefteyên dawî de li Tirkiyeyê bi qedexekirina bi sedan hesabên medyaya civakî re rû da. Ev pêl di 12ê Îlonê de bi operasyonên li dijî LGBTİ+yan dest pê kir û bi hesabên ku parvekirinên têkildarî krîza fonan dikin, berdewam kir.

13 rêxistinên çapemeniyê ji bo sansûra li ser T24ê bertek nîşan dan

1 Cotmeh 2026

Rojnameger, akademîsyen û rêxistinên mafên mirovan jî di nav kesên ku bandor li wan bûye de bûn.

Dadgehan her wiha malpera înternetê û hesabên medyaya civakî yên malpera nûçeyan a serbixwe T24ê jî qedexe kirin.

Duh di saetên sibê de, dadgehekê biryara astengkirina gihîştinê ji bo hesaba Xê ya EngelliWebê jî da ku ew projeyeke sansûra online a li Tirkiyeyê dişopîne.

(HA/AY)

Servet Turgutê ku “ji helîkopterê hatibû avêtin” can daye

30 Îlon 2020

Rapora Saziya Tiba Dadî(ATK) ya derbarê mirina Servet Turgutê ku ji helîkopterê hatibû avêtin piştî 6 salan derket.

Li gorî raporê ji ber îşkenceyên giran di laşê Turgut de hestiyên neşikestî nemane. Piştî pêvajoya dermankirinê ya ku demeke dirêj ajotibû derbarê Osman Şîban jî dozhatibû vekirin.

2emîn Dadgeha Cezayên Giran a Mersînê di 11ê Nîsana 2023an de bi tohmeta ku "endamê rêxistinê ye"  7 sal û 6 meh ceza dabû Şîban.

Doz li Osman Şibanê ku ji helîkopterê hatibû avêtin, vekirine

7 Kanûn 2021

Rapora Tiba Dadî ya Servet Turgut

Piştî ku 6 sal di ser bûyerê re derbas bûn, Ajansa Mezopotamyayê (MA) gihîşt raporaku Saziya Tiba Dadî (ATK) derbarê Servet Turgut amade kiriye.

Li gorî agahiyên di nûçeyê de, ev nîşeya ku di raporê de cih girtiye balê dikişîne: “Li ser birîndarbûna Servet Turgut a piştî ku ji helîkopterê hatiye daxistin.”

Hat diyarkirin ku dema hêzên ewlehiyê Turgut aniye nexweşxaneyê, rewşa wî krîtîk bû û hişê wî jî ne li serê wî bûye. Ji ber ku bêhna wî çikiyaye, boriyeke bêhnstandinê di qirika wî re hatiye derbaskirin(entube) û bi masaja dil û nefesdayîna sûnî (çêkirî) hatiye rizgarkirin.

Her wiha di raporê de hatiye destnîşankirin ku ji ber derbên pir giran, di çermê serî, rû û derdora çavên wî de bi berfirehî xwîn civiyaye, di hestiyên çena jor de şikestin çêbûne,di navbera perdeyên mêjî û li ser serrûyê mêjî de xwînjêçûneke giran û werimîn çêbûye.

11 parsûyên wî şikestine û ji cihê xwe derketine

Di raporê de hat diyarkirin ku li aliyê rastê yê qefesa sîngê 7 û li aliyê çepê jî 4, bi giştî di 11 parsûyan de şikestin û jicihderketin hatine tespîtkirin.

Her wiha hat gotin ku ji ber van şikestinan, di her du valahiyên pişikan de xwîn civiyaye, di pişikan de ji ber derban birîn û pelixîn çêbûne û xwîn ji beşa serguçikê ya rastê çûye û di gurçikan de jî zerer çêbûye.

Di beşa encamê ya raporê de hatiye destnîşankirin ku ji ber şikestinên zêde yên dihestiyan de (parsû û hestiyên piştê), şihîtina hestiyên stû, xwînjêçûna giran a mêjî û têkçûna endamên laş, Servet Turgut 19 rojan tenê bi alîkariya derman û amûran(makineyan) sax maye lê piştî ku laşê wî qels û bêhal maye û dilê wî rawestiyaye û wî canê xwe ji dest daye.

Saziya Tiba Dadî biryar daye ku mirina Turgut, ji ber şikestinên di hestiyên serî, rû û qoqê serî de, şikestinên zêde yên parsûyên sîngê, xwînjêçûna mêjî, têkçûna pişikan,rabûna çermê tiliyên pêyan a ji ber sermayê û têkçûna endamên laş a ji ber van hemûyan pêk hatiye.

Çi bûbû?

Osman Şîbanê 50 salî û Servet Tûrgûtê 55 salî piştî ku di 11ê Îlonê de leşkerên derketibûn operasyonê ew li navçeya Şaxê desteser kirine bi du rojan li beşa nexweşiyên giran a Nexweşxaneya Perwerda û Lêkolînê ya Herêmî ya Wanê hatibûn dîtin.

Di nûçeya Cemîl Ugûrî ya li ser Ajansa Mezopotamyayê hatiye weşandin de rapora epikriz a nexweşxaneyê jî heye.

Di raporê de hatiye gotin ku ji ber “birîndariya piştî ji helîkopterê ketiye” ew anîne Nexweşxaneya Perwerde û Lêkolînê ya Wanê.

Di beşa nerhetiyan a raporê de li bin sernavê “Nexweşiyên Giran” hatiye diyarkirin ku “ji cihekî bilind ketine” û wiha hatiye berdewamkirin: “Piştî ketina ji cihekî bilind emniyetê agahî daye tîmên tenduristiyê û 112yê ew anîne beşa lezgîn.”

Daxuyaniya Walîtîya Wanê

Daxuyaniya yekem a fermî ya derbarê vê bûyerê ji aliyê Walîtiya Wanê ve hatibû kirin.

Di daxuyaniya 21ê Îlona 2020î de hatibû angaştkirin ku Servet Turgut li cihê bûyerêçavdêriyê dike û Parêzgariyê tohmetên xwe wiha domandin:

"Hat dîtin ku dema kesê navborî guh neda hişyariya 'bisekine' û hewl da bireve, dizinaran de ketiye û birîndar bûye, tevî ku li ber xwe daye jî hatiye girtin û bi awayekîyasayî hatiye parastin."

Ji bo Osman Şîban jî hatibû diyarkirin ku bi tohmeta "alîkarî û piştgiriya rêxistinê" hatiyedesteserkirin.

Suleyman Soylu: "Ew milîs in"

Wezîrê Karên Navxwe yê Tirkiyeyê yê wê demê Suleyman Soylu gotibû ku Turgut ûŞîban ne gundiyên bê guneh in û wiha lê zêde kiribû:

"Eşkere ye ku ew milîs in, terorîstan di mala xwe de dihewînin û alîkariyê didin wan."

Soylu her wiha bi bîr xistibû ku di operasyona li herêmê de 3 leşker hatine kuştin.

Soylu mijara avêtina ji helîkopterê bi rengekî zelal red nekiribû û bal kişandibû ser aliyêhiqûqî yê mijarê û diyar kiribû ku lêpirsîna dadî û birêvebirî ya derbarê bûyerê de berdewam dike.

Nûçegihan hatibûn desteserkirin

Piştî nûçeyên li ser desteserkirin û şkencekirina gundiyan a ji aliyê leşkeran ve, linavçeya Şaxê ya Wanê 11ê Îlonê polîsan bi ser malan de girtibû.

Dozgerî xwestiye rojnamegerên nûçeya îşkenceyê çêkirine werin cezakirin

16 Sibat 2021

Nûçegihanên Ajansa Mezopotamyayê (MA) Adnan Bîlen û Cemîl Ugur, nûçegihana Jinnewsê Şehrîban Abî û rojnameger Nazan Salaya ku nûçeya Osman Şîban û Servet Turgut çêkiribû, 6ê Çiriya Pêşîn hatibûn desteserkirin.

Di operasyona desteserkirinê de, polîsan bi ser buroya ajansê ya Wanê de jî girtibû ûdest danîbû ser amûrên wan ên rojnamegeriyê.

Rojnamegerên ku hatibûn desteserkirin, 9ê Çiriya Pêşîn hatin girtin. Rojnameger nêzîkî 6 mehan di girtîgehê de man û di rûniştina yekemîn a dozê de hatin berdan.

(AY)

Di bernameya Cotmehê ya şanoya şaredariyê de lîstokên bi navê Moraşîn, Keçelok, Xewna Şeveke Havînê, Hişê Min Tevlihev Bû û Romeo û Julîet cih digirin.

Wê perdeya xwe “Moraşînê” vekin

Şanoya Bajêr a Şaredariyê dê perdeyên sezona şanoyê bi lîstika “Moraşîn” veke. Lîstik dê di 2 û 3yê Cotmehê de saet di 20:00an de derkeve pêşberî temaşevanan. Lîstika zarokan a bi navê “Keçelok” jî dê di 4ê Cotmehê de saet di 13:00an de bê nîşandan.

Moraşîn: Pêşengî û temsîliyeta jinên Kurd a li dikê ye

19 Gulan 2026

Di çarçoveya bernameya meha Cotmehê de lîstika “Xewna Şeveke Havînê”, dê di 9-10ê Cotmehê û 16-17ê Cotmehê de seat di 20:00an de derkeve pêşberî temaşevanan. Lîstika zarokan a bi navê “Hişê Min Tevlihev Bû” jî dê di 11 û 25ê Cotmehê de seat di 13:00an de were nîşandan. Lîstika Keçelokê jî di 18ê Cotmehê de seat di 13:00an de dê dîsa derkeve pêşberî temaşevanan.

Romeo û Julîet jî di bernameyê de ye

Lîstika bi navê “Romeo û Julîet” jî ku ji berhema klasîk a Shakespeare û ji aliyê Şanoya Bajêr a Şaredariyê ve tê lîstin dê di 23-24 û 30-31ê Cotmehê de saet di 20:00an de li ser dikê be.

Bilet 

Hemû lîstok dê li Salona M. Emîn Yalçinkaya û Navenda Çand û Kongreyê ya Çand Amedê derkeve pêşberî temaşevanan. Hezkiriyên şanoyê dikarin biletên lîstikan bi rêya Biletinialê peyda bikin.

(AY)

*Çavkanî: AW

Ya rastî ji bo min jî dibû tecrûbeyeke cuda ku ez ê biçim li kampa veganan bimînim. 3 rojên neşikandî ez bi 30 hevalên ku dev ji xwarina goşt û hemû xwarin û vexwarinên ku bi zilmeke giran ji ajalan tê peydakirin berdayî re, mam. Mirov dikave nav gelek pirsên wek madem em li dijî hemû cureyên tundîyê disekinin, ma goştxwarin jî ne cureyekî tundiyê ye? Yanî bi dehan pirsên cur bi curî tên xwe li mejiyê mirov dipêçin. Bêguman hê jî ev lêpirsîn û pirsên bi vî rengî di mejiyê min de ne…

Lê ez ê di vê nivîsê de behsa kampa veganan an jî vegantiyê nekim. Ez ê ji we re behsa çîrokeke jineke delalok, jêhatî û bi her awayî aktivîsteke çand û zimanê xwe, nirxên xwe û parazvaneke hemû mafên kesên bindest û zindiyan dike, bikim.

Jinek di nav koma kampê de û piştî ku em çûn Westanê jî di her sê rojên li kampê de ji serê kampê diçû binê wê, xwarin amade dikir, nan dipijand. Her çiqas ku yek ji berpirsyara kampê jî ligel keça wê pêre bû jî; bi hemû kar û barên kampê, kêmasiyên heyî yên me tevan re eleqedar dibû. Di şevên li ber agir ên kampê de ji me tevan re qala hewcebûna mirovan a bi vegantiyê dikir.  Duygu Atar…

Li kampê gelek kesan navê wek ‘vegana laz’ bi deng dikir. Li ser vê yekê ez jî ketim pey çîroka wê ya ku dişibiya çîrokên gelek ji me kurdan. êdî min û Duyguyê me pişta xwe da dara bîyê li hember me jî behra Wanê û girava Axtamarayê ya ku dê rojek şûn de ayîna 14emîn a ermeniyan pêk bihata.

Duygu Atar di sala 1987an de li gundê Pazar-Papatya  yê Rîzeyê tê dinê. Malbata wê li malê bi zimanê xwe yê lazkî diaxivin û ew jî heta dibistane serekatî jî tenê bi zimanê dayikê dizane. Piştî dibistan û jiyana wê mektebê destpê dike êdî malbata wê ji bo ku zarokan wan li mektebê zahmetiyan nekşînin bi tirkî bi wan re diaxivin. Duygu ji bo vê yekê wiha dibêje: “Hê dema me zarok di nav malê de jixwe dê û bavên me akrabayên me asîmîle bûbûn û exlebên wan jî zêde lazkî nediaxivîn. Zêdetir bi tirkî diaxivîn. Di salên nodî de dema me dest bi dibistanê jî kir êdî malbat bi dizîkî di navbera xwe de bi lazkî xeber didan û ne dixwestin em bibihîzin de ku em dema tirkî hîn bibin netaabin û zoriyan nekşînin.”

Lê dîsa jî bi her awayî ew ziman, peyv, bertek, kefxweşî, stran û hemû tiştên zimanê dayikê bi awayekî xwe di qaqerîşka gohê Duyguyê de bi cih dibin û ev yek di hemû kêlî, roj û salên dibistan û mektebê de dike ku her di zimanê xwe yê zikmakî monologan bike.

Êdî Duygu jî bi dû zimanî mezin dibe heta çûyîna wê ya zanîngehê (Enqere) jî didome. Li Zanîngehê jî Duygu bi gelek hevalên xwe yên laz re tê gel hevdû gelek caran jî ji bo tu kes gotinên wan fam nekin ango em bêjin demkî bi hevalên xwe re lazkî axîviye. Lê piştre li Stenbolê rêya wê dikeve Enstitûya Lazkî û li vir dest bi dersên ji bo zimanê zikmakî dike. Her ku hîn dibe kêmasî nebesiyên xwe yên ku bi demê re zimanê xwe, çanda xwe ji ber asimilasyonê heyî ji bîr kirî, ferq dike û li ser meselê Duygu wiha dibêje: “Di 17 saliya xwe de ez ji navçeya Pazarê derketim min berê xwe da Zanîngehê. Di hemû kêliyên min î durî navçeya me, gundê me û çanda me de, hê zêdetir min ji ziman û çanda xwe hez dikir. Lê biguman di vê demê de min ferq kir ku ez çanda xwe bi zimanekî din –bi tirkî- hîn dibim û an jî qala wê dikim. Ev jî nakokiyek bû ji bo min. Û berpirsiyara zimanê min î zikmakî zêdetir li ser min. Bi vî awayî min dest bi perwerdê kir û rêwitiya min î ji bo lêkolîn, lêgerîn û hînbûna zimanê lazkî destpê kir.”

Duygu piştî ku hîn dibe demek şûn de êdî dibe mamosteya zimanê xwe yê zikmakî û li enstituyê li qûrsên heyî dersê dide. Ew bi xwe jî dema hîn dike bi heman awayî hîn jî dibe û hewl dide di xweîfedakirina rojane de jî peyvên tirkî bîne asta herî kêm.

Duygu Atar nêzî 7 salane ku hewl dide hem zimanê xwe yê zikmakî bi rêya qûrsan perwerdê bide û zarok û ciwanên laz î ji çand, ziman û hebûna xwe bê par nemînin, ji bîr nekin û zêdetir di nav asimilasyonê de nehelin. Duygu dibêje ku ez hem wek jinekê, wek lazekê û her wiha wek veganekê hewl didim di nav pergala bêeman a di her kêlîyên wê de tundî, tunehesibandin û hwd heyî de, li ber xwe bidim.

(BK/AY)

Ji Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Çînê koma Shuo Ren û Rui-Jian Liang rewşên lihevkatina quantûmî, derbasî spînên dendikên atomî yên ji spînên elektronan ên qisûrên halê hişk(req) xurttir kirine.

Du yan jî zêdetir pariyên quantûmî lihevketî dibin, di navbera wan de çi qasî navber hebe jî bi hev du re di têkiliyê de ne. Teselekirin û pîvandina pariyekê dibe sedem em agahiyên pariya din a bi wê pariyê re lihevketî ye bide me. Ev tişt di pêşiya sîstemên klasîk de di qadên ku zanabûna quantûmî û fêhma quantûmî yên bîtên quantûmî tê bikaranîn de tê lêkolînkirin.

Zoriya vî karî ev e, hevbandorkirina kûbîtên li derûdor û pêlbûna termal dibe sedem agahiyên quantûmî zû tune dibin. Ev pirsgirêk gava sîstem gelekî sar bibe kêm dibe. Lê bele fîzîknas li dewsa vê li tiştên hê pratîk digerin. Di vê nezîkbûnê de armanc ev e, kûbît bila li hemberî bandorên derve bibe xwedî xurtbûneke xwezayî û agahiyên quantûmî bihêsanî bên nivîsandin û xwendin.

Bi vê armancê ji cureyên kûbîtan a navdeng wekî qisûra spînan tê binavkirin. Ev qisûrên pîvanên atomîk ên krîstalên birêkûpêk ên amûrên halê hişk(req) in û elektronan, agahiyên quantûmî di rewşên spînan de kom dike. Mînakek ji vê “di sîlîsyûm karbûrê de navenda rengan” e. Di van navendan de elektron di dirêjahiya pêlên karakterîstîk ên xuya de ronahiyê dikşîne nav xwe û ji nû ve belav dike.

Ji nivîskarên hevpar a lêkolînê Jin-Shi Xu wiha dibêje: “ Ev navendên rengan, spîn nêzîk bibe, hevbandorkirinên bi sîgnalên derve ji ber ku qewî(xurt) dibe, ji bo fêhma quantûmî gelekî balkêş in. Lê belê dezavantaja vêya spînên elektronan bi hêwirzeya rûbayiyê rûbirû dibe. Ji ber vê sedemê koherans û lihevketî zûtir xerab bibin.”

Ji bo vê pirsgirêkê çareser bikin tîma Ren û Liang, elektronên navendên rengan, bi dendikên sîlîsyûmê re çawa hev bandor dikin, lêkolêna wê kirine.

Elektrona di navenda rengan de û dendika nêzikî wê rewşeke lihevketî hat amadekirin. Bi vê protokolê lihevketîbûn derbasî du heb dendikên sîlîsyûm-29 kirine. Lihevketîbûn hetanî demekê li wir kom bûn û ji bo bipîvîn dîsa derbasî elektronê kirin.

Ev rêbaz ji bo karên kontrolê yên zû, bûye sedem wekî bîr spînên nûkleer bi kar bînin. Tîma zanistî rewşeke quantûmî ya %94 amade kir. Dilsoziya wê rewşê jî nîşane ye çi qasî nêzikî hedefê ne. Lihevketîbûn ji spînên nûkleerî xwe ji 240 mîkrosanîyeyan zêdetir xwe nîşan da. Encamên vê lêkolînê, nîşan dide bi qisûrekê ve sînordar nîne. Ev rewş di siberojê de fêhm û sîstemên agahiya karkirinê ya quantûmî ji bo pîvandinê bikêr be.

(AÖ/AY)

Biryara girtina malpera T24 û hesabên wê yên medyayên civakî hat dayîn

30 Îlon 2026

Saziyan bertek nîşani sansûrê dan û ragihandin ku ew bi T24’ê re di nav piştevaniyê de ne. Rêxistinên pîşeyî yên çapemeniyê bal kişandin ser lêpirsînên "Malbata min di ewlehiyê de ye" ên Wezareta Dadê ku LGBTİ+’yan dikin hedef û pirsîn: “gelo çapemenî?”:

“Em di heyameke zor û zehmet re derbas dibin ku tê de demokrasiya me, pîvanên dewleta hiqûqê û azadiya çapemeniyê hêdî hêdî dihelin. Di vê heyamê de, biryara girtina T24ê hat dayîn ku yek ji malperên nûçeyan ên herî kevnar, herî zêde tê xwendin û bi dehan kedkarên çapemeniyê lê dixebitin. Biryar bi hincêtên bêbingeh û bi awayekî dijî hiqûq û destûra bingehîn hatiye girtin û em wekî êrişeke giran a li ser pîşeyê xwe bi nav dikin.

Lêpirsîna "Malbata min di ewlehiyê de ye" ku wekî hincêta girtinê hat nîşandan, ji roja yekem ve azadiya çapemenî û derbirînê kiriye hedef, hevpîşeyek me hat girtin, malperên nûçeyan, hesabên medyaya civakî yên hevalên me û hinek malperên înternetê hatin astengkirin. Biryara girtinê ya li dijî malpera nûçeyan a T24ê, ji bilî ku ji aliyê desthilatê ve binpêkirineke pir giran a li dijî azadiya çapemenî û derbirînê ye, rasterast mafê welatiyan ê wergirtina agahiyan jî asteng dike.

Em bawer dikin ku divê ev biryar bi lezgînî paşve bê kişandin. Em radigihînin ku li hemberî van êrişên li ser pîşeyê me, em ê pîşeyê xwe û hevpîşeyên xwe biparêzin.”

Saziyên ku îmzeya wan li bin daxûyaniyê ne ev in:

(HA/AY)

Joseph Andras: Di çîroka Nûdem Dûrakê de çîroka her kurdekî heye

22 Gulan 2023

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê hunermenda Kurd Nûdem Duraka li navçeya Dêrgûlê ya Şirnexê dijiya, di 22ê Nîsana 2015an de ji ber ku bi Kurdî stran gotibû hatibû girtin û 6emîn Dadgeha Cezayê Giran a Amedê bi hinceta "endamtiya rêxistinê" 10 sal cezayê girtîgehê lê birîbû. 

Piştre bi heman sûcî li 2emîn Dadgeha Cezayê Giran a Mereşê jî hat darizandin û bi giştî 19 sal û 6 meh cezayê girtîgehê lê hat birîn. 

Lîstikvan Mark Ruffalo û John Cusack piştgirî dane Nûdem Dûrakê

18 Adar 2022

Nûdem Duraka ku ji ber girtina xwe re rûbirûyî pirsgirêkên giran ên tenduristiyê bûye, bi nexweşiyên guatira bijehr û helandina hestiyan re têdikoşe û bi xetereya windakirina dengê xwe re rû bi rû ye.

Birayê wê Ahmet Durak û Parêzerê wê Alî Çîmen daxuyandin ku divê ji ber çêkirina stranan bi zimanê dayikê kes neyê cezakirin û bang kirin ku huner bi azadî bê kirin.

Nexweşiyên Durakê giran bûne 

Parêzer Alî Çîmen diyar kir Nûdem Durak niha li Girtîgeha Girtî ya Jinan a Erzinganê tê ragirtin û got ku tevî hemû astengiyan hunera xwe dike lê nexweşiyên wê pêş de çûne. Çîmen anî ziman ku Nûdem hêj nebûbû 18 salî bi tevahî 19.5 sal ceza lê hatiye birin û ev tişt got:

"Nûdem ji ber xebatên navenda çandê ya Mem û Zînê hat cezakirin. Darizandina duyemîn jî bi nîşandana wê ya li maleke ku qet lê nehatibû girtin hat kirin. Hemû darizandina wê sosreta hukukî ye. Serlêdana ji bo Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) hat kirin. Daxwazên paşxistina înfazê yên ji ber sedemên tenduristiyê hatin redkirin. Enstrûmana wê ji ber şikestibû û gîtara nû ji aliyê îdareya girtîgehê ve nedanê, lê ew tevî van mercan jî nivîsandina helbest û stranan berdewam dike."

Birayê wê Ahmet Durak anî ziman ku ji ber ku girtîgeh ji dûr e, ew nikarin bi rêkûpêk biçin hevdîtina wê û wiha axivî:

"Nexweşiya wê di mercên girtîgehê de pirsgirêkên mezin çêdike. Ziman û hunera Kurdî ji bo wê nirxek pir mezin e. Ew nivîsandina helbest û stranên Kurdî berdewam dike. Li gorî fikra min divê Kurdî di her qada jiyanê de bê axaftin, nexwe zimanê me li ber windabûnê ye."

Gelek kesên navdar yên cîhanê xwestine muzîkjen Nûdem Dûrak bê azadkirin

30 Hezîran 2023

Hunermend û aktîvîstên navdar ên cîhanê piştgirî dan

Durak anî ziman ku kampanyayên piştgiriyê yên navneteweyî moral dane Nûdemê û got:

"Hunermend û aktîvîstên navdar ên cîhanê piştgirî dan. Nûdemê silav ji hemû kesî re şand û baweriya wê bi aştiyê tam e. Ew banga 27'ê Sibatê erênî dibîne û destnîşan dike ku di vê erdnîgariyê de di şûna xwîn û hêsran de divê aramî were. Em jî wek malbata wê piştgiriyê didin aştiyê."

(EMK/AY)

Nanê ku min bi hêla rastê dicût, ji neçarî min dida hêla çepê. Lê hêla çepê nahêle ku ez tu tamê ji xwarina ku ez dixum bistînim. Û tew bêhemd ku min bi hêla rastê ve dibir agir bi canê min diket.

Îja ne tenê xwarin, min ava hema hinekî cemidî vedixwar êşa diranê min dida mejiyê min.

Min ji kê ra qala êşa diranê xwe kir, berê min didan dixtor. Ji tirsa min jî wer taloq dikir. Roj hat hew bû lo. Êdî min li dixtoran pirsî. Lo baboo dixtorê taybet bo diranekî bikşîne komek pere dixwast.

Tedî gotinek di nava me de heyî û piranî em bi qerf dibêjin; ez ê diranê te rakim. Îja min got; him ez ê bihêlim ku diranê min rake û him jî ez ê komek pere bidim dixtor. Û rabûm ez çûm dixtorê dewletê. Helbet çûna dixtorê dewletê jî ne hêsan bû. Randevû bi dest meriv nediket û bi dost û nasan min xwe gihand dixtor.

Heyra li Tirkiyê mixabin ev îş wiha ye. Ya na tê bi mehan li benda dorê bî û xwezî bi dora tenûrê.

Dixtor rontgen girt û got; diranê te yê herî dawîn e û di bin de pêtiyên goşte te xwar geriyayî.

Rakirina wî zehmet e û dibe ku bişkê û hinek kokên diran bimîne. Û got; tu qayil bî ez ê rakim û tu bibêje na tu û kêfa xwe yî!

Min di dilê xwe de got; tiff li vî şensî. Min ji dixtor re got, hema tu rake û hêvî bi xwedê dixtor.

Heyra îşek hate serê min hew dibe lo.

Bi çakûç û pensa kete nava diranên min. Diran rakir pêve perçeyek têda ma. Lê kir û nekir ew perçeyê ku tê da şkestî mabû nikarîbû derxista. Du caran tornavîdeyên vî di qirika min de çû. Û hema digot; devê xwe veke!

Min nikarîbû biaxiviya ku min jê ra bigota; ma dixtor ji kêfa ez devê xwe venakim. Hew vedibe wî!

Rabû min destê xwe avet çenga xwe û min kişand bo ku hew bibêje devê xwe veke. Dawiya dawîn ez ji nav lêpên wî xelas bûm û min got; şikur va qediya.

Hîn bêhna min nehatibû ber min dixtor got; perçeyekî biçûk derneket lê meraq neke wê bi demê re bihele here. Tu nabêjî dilê min xweş dike lo. Piştî çend seatan ez ketim tayê. Min nema karîbû av jî daqurtanda.

Rabû ez çûm beşa lezgîniya nexweşxaneya taybet. Hema min çawa qal kir dixtorê wir dermanê antîbîyotîk dane min û got; dixtorê te çawa ev derman nedaye te û tu şandiye malê.

Heyra, hefteyekê ez ji halekî ketim halekî din. Kesên ku xwedî tecrûbe bûn gotin; divê dixtor şûna diranan bidirûta, derman bida te çawa hema diran rakirî û tu şandiye û hwd.

Min jî ji wan re got; kuro kes tuneyî serê min bişkîne. Ma min zanîbûya ev derd e ma min xwe dixist nav lepê wî dixtorî.

Bila bi pera bûya û ne bi vê skenceyê bûya. Cara ewil bû ku ez ji bo diran çûme dixtor.

Îja êş û taya ku ez tê da li hêlekî û derdê ku min nikarîbû pariyek nan bixwara li hêlekê. Bi rojan min hew şorbe vexwar. Ew şorba ku min jê hez dikir li ber çavên min reş bû lo.

Tew ez qala çaya qaçax nakim. Herî dawîn min ji malbata xwe re got; fire fira we ye û hûn çayê di ser gewriya xwe de dadikin, bila hûn zanibin ku ez baş bûm ez ê çaydanek çayê dem bikim û ez ê nehêlim kes ji we vexwin.

Tenê ez ê vexwim. Malbata min biken û bi qerf ji min re gotin; ma heyra sûcê me çi ye? Tê bêjî qey me diranê te rakiriye.

Belê, piştî meh bi ser ra derbas bûn jî hîn şûna diranê min diêşe û hîn jî ez nikarim hêla rastê bikarbînim.

Temiya min li we heyrano. Min li xwe kir hûn nekin. Ku hûn çûn dixtorê dirana li pera nenêrin. Xweş bipirsin wer herin dixtor. Yan na wê şorbe li ber çawên we reş bibe ha.

(ME/FY)

Lê belê ev biryar nayê wê wateyê ku navenda têkoşîna li dijî DAIŞê ya bi pêşengiya DYAyê tê hilweşandin. Hêza Erka Hevpar  a Hevgirtî-Tevgera Biryardariya Xweser (Combined Joint Task Force–Operation Inherent Resolve/CJTF-OIR) biryargeha xwe veguhast Urdunê û hêzên DYAyê tevî hevkarên Koalîsyonê û hikûmeta Suriyeyê operasyonên xwe yên li dijî rêxistina DAIŞê ya li Suriyeyê berdewam dikin. CENTCOMê di Tebaxê de ragihandibû ku fermandarê nû yê hêza erkê dest bi kar kiriye û baregeh li Urdunê ye.

Ji ber vê yekê, vekişîna hêzên DYAyê ya ji Hewlêrê, ji cihê bi dawîbûna şerê li dijî DAIŞê, zêdetir tê wateya veqetandina her du eniyên li Iraq û Suriyeyê: Wekî ku berpirsiyariya ewlehiyê ya li Iraqê radestî hêzên Bexda û Herêma Kurdistanê tê kirin, giraniya leşkerî ya rasterast a DYAyê berê xwe dide girtina pêşiya ji nû ve birêxistinbûna şaneyên DAIŞê yên li Suriyeyê.

CENTCOM: "DAIŞ êdî ji bo Iraqê ne gefeke sîstematîk e"

Fermandarê CENTCOMê Amîral Brad Cooper sedema vekişînê hêzên xwe aşkere kir ku hêzên ewlehiyê yên Iraqê hatiye wê astê ku dikarin bê alîkariya derve bi gefa DAIŞê re têbikoşin.

Cooper spasiya bi deh hezaran leşker, dîplomat û personelên sivîl ên Amerîkî yên li Iraqê kir û got ku di encama operasyona 12 salan de DAIŞ ji "gefeke sîstematîk ya li ser ewlehiya neteweyî ya Iraqê" derketiye.

Fermandarê CENTCOMê bi taybetî navê Pêşmerge û hêzên din ên ewlehiyê yên Herêma Kurdistanê jî anî ziman û parast ku hêzên ewlehiyê yên Iraqê xwedî "kapasîte, rêberî û serbixweyiya operasyonel" in ku dikarin gefên li ser welat "bi tena serê xwe birêve bibin."

Li dijî vê yekê Cooper teqez kir ku hêzên DYA û Koalîsyonê bi temamî ji herêmê nevekişiyane û got ku ew ê ji bo midaxelekirina gefên DAIŞê yên ku dibe ku derkevin holê amade bin. Pêwendiyên leşkerî yên DYA-Iraqê dê bi rêya perwerde, îstîxbarat, çek û mekanîzmayên din ên hevkariya parastinê ya dualî berdewam bikin.

DAIŞ têk çû lê ji holê ranebû

Nirxandina CENTCOMê ya ku dibêje "ne gefeke sîstemtîk e", nayê wê wateyê ku DAIŞ li Iraqê ji holê rabûye.

DAIŞê piştî ku di sala 2014an de Mûsil bi dest xist, beşeke mezin a Iraq û Suriyeyê xistibû bin kontrola xwe û "xîlafet" ragihandibû. Koalîsyona bi pêşengiya DYAyê di heman salê de Tevgera Biryardariya Xweser da dest pê kirin. Serdestiya axê ya li Iraqê di sala 2017an de, û serdestiya wê ya dawî ya herêmî ya mezin a li Suriyeyê di sala 2019an de bi dawî bû.

Piştî vê yekê, rêxistin bi taybetî li herêmên bejahî û cihên ku gihîştina wan zihmet e, derbasî hicreyên biçûk bû.

Yek ji raporkirina kontrolê ya berfireh ku Wezareta Parastinê ya DYAyê di sala 2025’an de pêşkêşî Kongreyê kiribû, diyar dikir ku DAIŞ li Iraqê çalakiyên asta nizm meşandiye û daxwaza wê ya sereke parastina hebûna xwe ya rêxistinî ye. Ajansa Îstîxbarata Parastinê ya DYA’yê (DIA) wê demê rêxistin ji bo hêzên ewlehiyê û sivîlên Iraqê tenê wekî "gefeke marjînal" dinirxand. Dîsa jî raporê hişyarî dida ku ji ber êrişên nehatine ragihandin, dibe ku çalakiya rastîn a DAIŞê ji hejmara êrişên ku rêxistinê girtine ser xwe bilindtir be.

Hin rayedarên Iraqî û Kurd ku berî vekişînê ji Reutersê re axivîn, diyar kirin ku wan nîşanên zêdebûna çalakiyên şaneyên DAIŞê dîtine û wan ew fikar anîn ziman ku kêmbûna piştgiriya îstîxbaratî û leşkerî ya Amerîkî dikare qada tevgerê bide rêxistinê.

Sûriye bû navenda têkoşîna li dijî DAIŞê

Li hember paşveçûna gefa li Iraqê, CENTCOM îhtimala ji nû ve birêxistinbûna DAIŞê ya li Suriyeyê wekî pirsgirêkeke cidîtir dinirxîne.

Li gorî raporên Wezareta Parastinê ya DYAyê, rêxistin hewl dide sûdê ji jîngeha ewlehiyê ya parçebûyî ya li Suriyeyê wergire û ji nû ve xwe birêxistin bike. Wekî ku şaneyên DAIŞ’ê bi taybetî li derdora Hesekê û Dêrazorê êrişan pêk tînin, rêxistin di sala 2025an de berê xwe da êrişên li dijî hikûmeta nû ya Suriyeyê jî.

Hebûna leşkerî ya DYAyê ya li Suriyeyê di vê navberê de ji nû ve hat birêxistinkirin. CENTCOM’ê di sibatê de ragihandibû ku ew ji Bajaroka Leşkerî ya El Tenfê vekişiyaye, û tenê di du mehên berê de li Suriyeyê zêdetirî 100 meqamên DAIŞ’ê hatine lêxistin û zêdetirî 50 endamên DAIŞ’ê hatine kuştin an jî girtin.

Girtiyên DAIŞê yên li Iraqê

Ji bo Washingtonê pirsgirêka din a mezin a li Suriyeyê girtiyên DAIŞê ne. Koalîsyona bi pêşengiya DYA’yê di navbera meha rêbendan û reşemiyê de zêdetirî 5 hezar û 700 girtiyên mêr ên mezin ên DAIŞê yên li girtîgehên bakurê rojhilatê Suriyeyê veguhastin Iraqê. CENTCOM’ê ragihand ku ew operasyon ji bo girtina pêşiya birevên ji girtîgehan û bihêzbûna ji nû ve ya rêxistinê di dema guherîna nizamê ewlehiyê yê li Suriyeyê de pêwîst dîtine.

Gava leşkerên Amerîkî ji Iraqê derdikevin, bi hezaran ji kadroyên herî xeternak ên DAIŞ’ê ji Suriyeyê hatine spartin bin çavdêriya Iraqê.

Hewlêr 12 salan navenda eniya bakur bû

Baregeha Leşkerî ya Balafirgeha Hewlêrê di şerê li dijî DAIŞ’ê de, bi taybetî ji bo bakurê Iraqê û girêdana wê ya Suriyeyê, yek ji navendên sereke yên Koalîsyonê bû. Li gorî CENTCOMê, baregehê mazûvaniya nêzîkî 1,500 personelên Amerîkî û yên Koalîsyonê dikir ku piştgirî dida operasyonên li dijî DAİŞê.

Vekişîn ne biryareke ji nîşkê ve ye. Plana ku Washîngton û Bexdayê di Îlona 2024an de li ser lihev kiribûn ji du qonaxan pêk dihat. Di qonaxa yekem de mîsyona leşkerî ya Koalîsyonê ya li Iraqê dê bi dawî bihata û pêwendî dê veguhastibana hevkariya ewlehiyê ya dualî. Di qonaxa duyem de jî baregehên li Iraqê dê piştgiriya operasyonên li dijî DAIŞê yên li Suriyeyê kêm zêde heta Îlona 2026an berdewam bikirana. Vekişîna dawî ya ku di 30ê Îlonê de ji Hewlêrê hat kirin, rastî dîroka bi dawîbûnê ya ku ji bo vê qonaxa duyem dihat pêşbînîkirin hat.

(AEK/AY)

Di operasyonên hevdemî yên ku vê sibehê hatin kirin de, Şaredarê Bajarê Mezin ê Mersînê Vahap Seçer, Şaredarê Yenişehirê Abdullah Ozyigit û Şaredarê Mezitliyê Ahmet Serkan Tuncer jî di nav de 59 kes hatin desteserkirin.

Di çarçoveya operasyonê de li mala Seçer jî lêgerîn hat kirin. Lêpirsîn, derbarê "îhale û gendeltî" ên li şaredariyan de tê meşandin.

Di çarçoveya lêpirsîna ku ji aliyê Serdozgeriya Komarê ya Mersînê ve tê meşandin de li dijî Şaredariya Bajarê Mezin a Mersînê û şaredariyên Yenişehir û Mezitliyê operasyon hat kirin. Di operasyonê de Şaredarê Bajarê Mezin ê Mersînê Vahap Seçer, Şaredarê Yenişehirê Abdullah Ozyigit û Şaredarê Mezitliyê Ahmet Serkan Tuncer jî di nav de 59 kes hatin desteserkirin.

Di çarçoveya lêpirsîna ku Serdozgeriyê li dijî şaredariyên Yenişehir û Mezitliyê meşandiye de hat îdîakirin ku di şaredariyan de zirara giştî (kamu zararı) çêbûye.

Di çarçoveya lêpirsînê de hat îdîakirin ku li Şaredariya Mezitliyê 1 milyar û 10 milyon û 914 hezar TL û li Şaredariya Yenişehirê jî 105 milyon TL zirara dewletê çêbûye.

Derbarê Şaredarê Mezitliyê Tuncer de her wiha lêpirsîneke din a cuda jî tê meşandin. Li gorî nûçeya di BirGunê de, hat ragihandin ku Tuncer bi îdîaya ku êrişên çekdarî birine ser cihên kar ên kesên ku ew pê re dijminatiyê dikin, di çarçoveya “rêveberiya rêxistina sûc a çekdarî” de tê lêpirsînkirin.

Di çarçoveya lêpirsîna navborî de hat îdîakirin ku di nav armancên êrişan de avahiya Serokatiya Bajar a Partiya Nû û saziya medyayê ya bi navê Çagin Medya jî hene.

(EMK/AY)

Hat ragihandin ku di sala dawî de li T24ê 118 naverok hatine weşandin û Serdozgerî van naverokan di çarçoveya “propagandaya LGBT” de nirxandiye.

Biryara girtinê ji bo pêkanîna wê ji Serokatiya Ewlekariya Sîber re hatiye şandin.

Di daxuyaniya Serdozgeriya Komara Stenbolê de hate gotin:

“Di çarçoveya lêpirsîna ‘Malbata min ewle ye’ ya ku ji aliyê Serdozgeriya Komara Stenbolê ve tê meşandin de, malpera nûçeyan ya T24 û hesabên wê yên medyayên civakî, ku di sala dawî de 118 naverokên bi taybetmendiya propagandaya LGBT hilberandine, ji aliyê Dadgeha Ceza ya Sulhê ya Stenbolê ya 1emîn ve hatine girtin. Biryara girtinê ji bo pêkanîna wê ji Serokatiya Ewlekariya Sîber re hatiye şandin.”

(FY)

Okuducî di berhemê de li ser helbesta Kurdî ya nûjen rawestiyaye. Li gorî naveroka pirtûkê, helbest di heman demê de hilgirê bîrê, nasname, berxwedan û vîna hebûnê ye.

Di pirtûkê de tê gotin ku zimanê Kurdî, tevî ku di dîrokê de bi gelek astengî û şikestinan re rû bi rû maye, helbesta Kurdî wekî rêyek ji bo parastina bîra peyv û gotinê berdewam kiriye.

Okuducî di “Dengê Helbesta Kurdî” de şopa helbesta Kurdî ya nûjen dişopîne û li ser wateyên dîbar û nedîbar ên zimanê Kurdî jî hûr dibe. 

Li gorî pirtûkê, helbest ji peyvan zêdetir e û dikare wekî pirekê di navbera rabirdû û dahatûyê de were dîtin.

Ji ber vê yekê, berhem tenê xwendevanan ber bi lêkolîn û lêhûrbûna li ser helbestê ve naçe, lê heman demê wan dike ku bi bîra kûr a di helbestê de hevrû bibin.

Ji bo danasîna berhemê ev hate nivîsandın: "Dengê Helbesta Kurdî ne tenê wekî lêkolînek li ser helbestê, lê wekî şahidiyek li ser têkoşîna hebûnî ya ziman û hunerê jî tê pêşkêşkirin."

●DERKET●

DENGÊ HELBESTA KURDÎ
•ÇAYAN OKUDUCİ•@cayanokuduci

Dengê Helbesta Kurdî, geşteke ber bi kûrahîya helbesta Kurdî ya nûjen ve ye. Ew, bes wekî awayekî estetîk nêzî helbestê nabe. Wekî hilgirê bîrê, nasname, berxwedan û vîna hebûnîyê li ser helbestê hûr dibe.

Çendî… pic.twitter.com/Joh1belePk

— Lîs Yayınevi (@lisyayinevi) September 30, 2026

(FY)

Pentagon: Hêzên me ji Hewlêrê vedikişin

30 Îlon 2026

"Hêzên Hevpeymanan alîkariyeke zêde da hêzên Îraqê û Pêşmergeyan"

Barzanî di peyama xwe de da zanîn ku ev vekişîn li gorî peymana di navbera Koalîsyon û Hikûmeta Îraqa Federal de ye û got:

"Hêzên Hevpeymanan di şerê li dijî terorê û her wiha di vegerandin û xurtkirina aramiya Îraqê de piştgirî da hêzên Îraqê û hêzên Pêşmergeyan. Hêzên Hevpeymanan di dema mayîna xwe de alîkariyeke zêde da hêzên Îraqê û Pêşmergeyan û heta qurbaniyên zêde jî dan. Li vê derê cihê xwe ye ku em spasiya hewldan û keda hêzên Hevpeymanan bikin. Rola wan a di têkbirina DAIŞê û vegerandina aramiya Îraqê de cihê rêz û pêzanîneke mezin e. Her wiha em silavan ji bo giyanê pak ê hemû şehîdên Pêşmerge, hêzên Îraqî û hêzên Hevpeymanan re dişînin û dê bîranîna wan her tim bilind bimîne."

"hevahengiyeke gelekî baş bi Hikûmeta Îraqa Federal re heye"

Barzanî destnîşan kir ku piştî bidawîhatina vê erkê, êdî ev yek ji Hikûmeta Îraqê û Herêma Kurdistanê re dimîne ku li gorî şert û mercan û ji bo parastina aramiyê, bi welatên Hevpeyman re peymanên dualî îmze bikin.

Barzanî derbarê dilgiraniyên li ser valahiya ewlehiyê jî xelkê Kurdistanê piştrast kir:

"Derbarê Herêma Kurdistanê jî gelek kes ji ber dilsotiyê û hinek jî ji ber kîn û şîroveyên şaş wisa difikirin ku bi nemana hêzên Hevpeymanan re êdî Herêma Kurdistanê jî dikeve bin metirsiyê û bi dawî dibe. Ez dixwazim xelkê delal ê Kurdistanê ji wê yekê piştrast bikim ku hevahengiyeke gelekî baş bi Hikûmeta Îraqa Federal re heye ji bo rûbirûbûna her cure metirsiyê, ew metirsî di bin navê DAIŞê de be an jî bi her navekî din be."

"Pêşmerge dê hemû metirsiyan têk bibe"

Barzanî di dawiya peyama xwe de wiha got:

"Kîjan kes an jî alî xeyala wê yekê bike ku bibe metirsî û zererê bide aramiya Herêma Kurdistanê, bila bizanibe ku li Kurdistanê bi qasî pêwîst Pêşmerge û qehremanên canfîda yên welêt hene ku parastina xelk û xaka Kurdistanê bikin û hemû metirsî û destdirêjiyan têk bibin. Hêza Pêşmergeyên Kurdistanê ku rênçberê dîroka xebata rizgarixwaza Kurdistanê ye û berhema xwîna şehîdan û hêsirên dayîkên şehîdan e, dê her bimîne. Hêza Pêşmergeyên Kurdistanê bi hevahengiya temam a bi hêzên Îraqa Federal re, amade ye ji bo parastina xelkê, parastina aramiya welêt û nehiştina hemû cure metirsiyan."

(FY)

Li gorî daxuyaniya Pentagonê ya îro, Amerîka û hevbeşên wê yên di Koalîsyona Navneteweyî de, bi awayekî fermî dawî li operasyona leşkerî ya bi navê "Pêdagiriya Polayî" ya li Îraqê anî.

Baregeha Asmanî ya Hewlêrê

Berdevkê Pentagonê got, "Vekişandina hêz û alavên leşkerî yên hevpeymanan a ji Baregeha Asmanî ya Hewlêrê ya li Herêma Kurdistanê, bidawîhatina serkeftî ya wê erkê leşkerî nîşan dide. Vê erkê di maweyê 12 salên borî de kir ku DAIŞ têk biçe û wekî gefeke leşkerî ya rêxistinkirî li Îraq û tevahiya herêmê nemîne.”

Rola Hêzên Pêşmergeyan

Pentagonê bal kişand ser rola Hêzên Pêşmergeyan:

"Em li bendê ne ku hêzên ewlehiyê yên Îraqê, serkêşiya wan hewldanên berdewam bikin. Hêzên Pêşmergeyan û hêzên ewlehiyê yên din ên Herêma Kurdistana Îraqê jî di nav vê pêngavê de ne. Armanca van hewldanan parastina asayîşa Îraqê û serkutkirina paşmayên DAIŞê ye."

Her wiha Wezareta Şer a Amerîkayê dê pêşkêşkirina rahênanên taybet û piştgiriya îstixbaratî ya ji bo hevbeşên xwe yên Îraqî û Kurd bidomîne.

Berpirsyarî êdî ya hikûmeta Îraqê ye

Berdevkê Pentagonê da zanîn ku ji niha û pê ve berpirsyariya sereke ya rûbirûbûna astengiyên ewlehiyê yên mayî yên Îraqê, di stûyê hikûmeta Îraqê de ye û got:

“Ev astengî paşmayên DAIŞê û wan komên çekdar ên nêzîkî Îranê li xwe digirin ku serweriya Îraqê û aramiya herêmê têk didin. Di heman demê de Amerîka dê pêbendî têkoşîna li dijî terorê be. Amerîka dê xebatên xwe yên bi hevbeşên xwe re bidomîne da ku garantî bike DAIŞ ti carî nikaribe li ser axa Îraqê careke din xwe bi rêxistin bike.”

(FY)

Yek ji mijarên rojevê yên civînê jî tê payîn ku pêvajoya ku hikûmetê bi navê “Tirkiyeya Bê Teror” bi nav dike û gihiştiye qonaxekê, were nirxandin.

Qanûna ku di raya giştî de bi navê “qanûna çarçoveyê” tê zanîn û bi navê Qanûna Hêzkirina Yekîtiya Neteweyî û Hevgirtina Civakî hate amade kirin, di 18ê Tebaxê de di Rojnameya Fermî de hate weşandin.

MGK piştî weşandina vê qanûnê cara yekem dicive.

Ukrayna û Îran jî di rojevê de ne

Di civînê de şerê Ukrayna-Rûsya û ewlehiya rêwîtiya deryayî ya li Deryaya Reş jî dê bê nirxandin.

Herwiha, pêvajoya muzakereyên ku di navbera DYA û Îranê de didomin jî di nav mijarên din ên rojevê yên MGK de cih digire.

(FY)

Apandês, apandis, îltihaba roviya zêde… Pir navên din tên gotin di pratîka jiyanê de. Em vê jî bi dewlemendiya Kurdî girê bidin û pê de herin.

Apandês bixwe navê organê ye û îltihaba wê jî wekî apendisitis ango îltihaba apandîsê ye. Apandês li aliyê rastê ya binê zik de bi cî dibe. Ev îltihaba apandêsê di wextê xwe de neyê naskirin û derengî bikeve dikare biteqe û îltihab tev li xwînê bibe û ev yek jî rewşeke talûke û pir lezgîn e ku mirov dikare ji ber vê yekê heta jiyana xwe jî ji dest bide.

Em ê çawa wê nas bikin an go jê bikevin şikê? 

Êşa Apandîsitê bi piranî li dora navikê dest pê dike û bi demê re derbasî aliyê rastê yê binê zik dibe. Taya germ, dilxelîn, vereşandin, kêm îştehî û carinan jî qevsî an jî emel/zikêş dikare pê re bên dîtin.

Bi taybetî ev êşa balkêş a ku ciyê xwe diguherîne ber bi apandêsê ve divê mirov hişyar bike û lazim e mirov here ser doktor.

Teşhîsa wê bi piranî bi Ultrasonê tê piştrastkirin. Ku bi Ultrasonê nikaribe bê zelalkirin, wê demê Tomografî dikare bê pêşniyarkirin. Û her wiha tehlîlên xwînê jî tên sitendin. 

Tedaviya wê bi piranî ji aliyê cerrahên giştî ve bi vekirina sê qulikan (laparaskopîk) bi awayekî ne pir zehmet tê çêkirin. Zemanê berê emeliyata wê yekser bi vekirina zik dihate kirin.

Ev emeliyat yek ji wan emeliyatan e ku cerrahên giştî herî pir dikin.

Di hindik rewşan de bêyî emeliyat, bi dermanan li nexweşxanê razandinê Îltihaba Apandêsê tê tedavîkirin. 

Mirov dikare bi çend mînakên ji nava gel vê mijarê şênber bike, li ser meselê; Apandîsa wî jê kirine. Ew ji ber apandêsê acîl xistine emeliyatê. Ji nişka ve apandês pê re derketiye û ew rakirine nexweşxanê. Apandîsa min teqiyabû, heke ez hinekî din dereng bimama rewşa min wê têketa talûkê. Apandês pê ariyaye lê bi xwe de dernexistiye…

Ji bo ku em girîngiya wê baştir bizanibin min çend mînakên rojane dan.

Min xwest ez wêneyekî giştî di derbarê vê mijara girîng de ava bikim. Bi hêviya ku baldariyê zêdetir bike û mirov bikaribe rê li ber xetereyên mezintir bigire… Bimînin di xweşî û tenduristiyê de.

(EÇ/FY)

Gelek siyasetmedarên Kurd di konferansê de cih digirin û dê li ser pêvajoyê û rewşa Kurdan gotûbêj û nirxandin bên kirin.

Peyama ku Abdullah Ocalan ji konferansê re şandibû hate xwendin û peyam bi kêfxweşiyeke  germ hat pêşwazîkirin.

Ocalan destnîşan kir ku di cîhana 2025an de êdî hebûna Kurdan rastiyeke dîrokî ye ku nayêînkarkirin û got:

"Mîna her rêxistineke şoreşgerî, dema erkê wê bi dawî bû, divê veguhere şêweyekî nû. Fesixkirin ne têkçûn e, derbasbûna qonaxeke nû ya dîrokê ye."

Peyama Ocalan bi vî rengî ye:

“Banga Aştî û Civaka Demokratîk a ku min di 27ê Sibata 2025an de eşkere kir, deriyê serdemeke nû vekir. Tevgera PKKê, siyaseta demokratîk, partiyên ku di TBMMê de ne û bi giştî civaka Tirkiyeyê xwedî li vê bangewaziyê derketin. Niha dem ew dem e ku em ji vî deriyê vekirî pêşve biçin. Mijarên ku hûn ê di konferansê de li ser wan biaxivin, tam mijarên vê destpêkê ne. Hûn ê nîqaş bikin bê ka bi ezmûnên navneteweyî û perspektîfên Kurdan destpêka siyasî çawa dikare veguhere aştiyeke mayînde. Ev nîqaş sepandina pratîkî ya vê bangewaziyê ne.

Aştî hew bi peymanekê yan jî bi qanûnekê çênabe. Çekdanîn destpêkek e. Ya ku dê mayînde be avakirina civakê ye. Derbasbûna ji şerê çekdarî ji bo aştiyeke mayînde; veguherîneke siyasî, qanûnî, sazûmanî û civakî ya demdirêjtir hewce dike. Armanca bingehîn a vê veguherînê avakirina civaka demokratîk e. Bi dîtina min, şoreş ne danûstandina desthilatê ye, şoreş veguherîna bi rêya avakirinê ye. ‘Azadiya’ ku bi rêya tundûtûjiyê tê bidestxistin, di demeke kin de dê bibe dijberiya nirxên ku ji bo wan tê şerkirin. Bêyî aştiyeke birûmet, demokrasî û azadî mayînde nabin; ne demokrasî û ne jî aştiya civakî di bin siya çekan de nikarin kok berdin.

Pêwendiya hezar salî ya di navbera Kurd û Tirkan, Kurd û Farisan û Kurd û Ereban de ne têkiliyeke dijberiya hevdu ye; diyalektîkek e ku, tevî ketin û rabûnên xwe, li ser piştgiriyê ava bûye. Îro, ev têkilî bêyî asîmîlasyon an veqetînê, bi rêya entegrasyona demokratîk, dikare bê nûkirin. Çareseriyên cudaxwaz ne li gor rastiya vê erdnîgariyê ne. Ji ber ku gel, çand û bawerî li ser vê erdnîgariyê bi hev re dijîn. Hiqûqa xwişk û biratiyê jî li ser bingehên dîrokî û sosyolojîk hatiye avakirin.

Têkiliya Kurdan bi Tirk, Faris, Ereb û gelên din ên li ser vê axê re bi xêzkirina sînoran çareser nabe. Bi milyonan Kurd li metropolên welatên herêmê dijîn. Weke mînak, mirov bibêje ‘Kurd bila herin bakur, Tirk bila herin başûr’ ev dê ne bi parvekirina dîrokî û ne jî bi têkiliya civakî re li hev neke.

Entegrasyon berevajî asîmîlasyonê ye. Asîmîlasyon dihelîne û neyartiyê mezin dike; entegrasyon yekîtiyê çêdike, aştiyê ava dike. Ev temambûn dike ku civaka demokratîk hebûna xwe biparêze û di çarçoveya mafên kolektîf de, bi awayekî dilxwazî beşdarî komara demokratîk bibe.

PKKya ku min damezrand, wekî têkoşîneke hebûnî li gor şert û mercên serdema xwe derket holê. PKKê hebûna Kurdan îspat kir û zincîra înkarê şikand. Di cîhana 2025an de, gelê Kurd rastiyeke dîrokî ye û êdî nayê înkarkirin. Ji ber vê yekê, peywira dîrokî ya tevgera me temam bûye. Mîna her avahiyeke şoreşgerî, divê ew jî dema ku peywira xwe temam kir, veguhere şêweyekî nû. Fesih ne dawiyek e yan jî teslîmbûn e, veguheztina qonaxeke nû ya dîrokê ye. Eger em li ser şêweyê kevin israr bikin, xisara herî mezin dê bigihêje gelê Kurd.

Divê êdî çek neyên pesinandin; divê civak bê avakirin. Siyaseta demokratîk dewsa stratejiya şerê rizgariya neteweyî girtiye. Çeka me ya bihêztir gotin, hiqûq û civaka rêxistinkirî ye.

Siyaseteke demokratîk tenê li ser bingeheke normal mimkun e. Li ser vê bingehê ne ku tenê çek tên danîn, di heman demê de tundûtûjî û gefa şer bi awayekî beramber ji holê tên rakirin.

Tirkiyeya ku Kurd bi hişmendiyeke demokratîk beşdarî wê bibin, dê bi rastî bibe komareke demokratîk. Li Tirkiye û Rojhilata Navîn armanc ne parçekirin e, armanc bi hev re avakirina demokrasiyeke rastîn e.

Li Rojhilata Navîn rêya derketina ji krîzan, ne di netew-dewletên nû de ye ku sînoran hilweşînin, di vejandina xalên hevpar ên di navbera gelan de ye; ango di danûstandinên entegrasyonîst û avakirina komunal a demokratîk de ye.

Destpêka siyasî hew bi biryara aliyekî nikare veguhere aştiyeke mayînde. Ji bo entegrasyonê; gavên hevbeş, lihevkirin û naskirina êşên hevdu hewce ye. Pêvajo bi peymanên qanûnî neyê ewlekirin, dê ji agirbesteke demkurt wêdetir neçe. Aştiya mayînde ew e ku siyaseta demokratîk li jiyana rojane, tax, bajar û saziyan belav bibe.

Bêyî hiqûqê, hebûn nikare statuyekê bi dest bixe; têkoşîna demokratîk bê bingeh dimîne. Garantiya pêwîst naskirina civaka demokratîk e, bi awayekî azad pêşxistina ziman û çandê ye, berfirehkirina qanûna rêveberiya herêmî ye û temambûna hemwelatîbûna makezagonî bi hemwelatîbûna azad re ye. Hiqûqa yekalî û navendî ya netew-dewletê bi rêya reformên destûrî û qanûnî neyê vesazkirin, bawerî nayê avakirin. Eger Komar demokratîk nebe, entegrasyona demokratîk jî pêk nayê.

Divê kesên ku têkoşîna çekdarî meşandine bikarin vegerin jiyana siyasî û sivîl û divê derfeta wan hebe ku di nav siyaseta demokratîk de berpirsiyariyê bigirin. Dema ku pêvajo temam bibe, ev hevalên me dê bibin kirdeyên nîqaşa demokratîk, hiqûqê û jiyana sivîl. Bi entegrasyona demokratîk dê bibin beşek ji civakê û dê bibin kirdeyên çalak ên serdema bêşîdet û bêçek.

Şêweyên beşdarbûnê yên ku dê veguherîna ji siyaseta pevçûnê bo siyaseta demokratîk pêk bînin, ne tenê bi siyaseta temsîlî û hilbijartinan ve sînordar in. Komun, meclisên tax û bajaran, kooperatîf, partiyên siyasî, civaka sivîl û rêveberiyên herêmî rehên vê veguherînê ne. Siyaseta demokratîk ji bo siyasîkirina civakê, her cure rêxistin û çalakî ye.

Rêziknameyên destûrî û sazûmanî divê pirrengiya siyasî, herêmî, zimanî û çandî ne bi rêya projeya neteweya yekperest, bi rêya feraseteke demokratîk a neteweyê çareser bikin. Neteweya demokratîk modeleke siyasî ye ku tê de nasnameyên cuda mafên wekhevî, azadî û yekîtiyê parve dikin. Cudahiyên ziman, bawerî, çand û herêmî dewlemendî ne. Ferzkirina homojenîtiyê li vê herêmê krîz afirandiye; naskirina pirrengiyê bingeha destûrî ya çareseriyê ye.

Ji ber ku hebûn di ziman û çandê de şênber bûye, ji bo naskirina hebûnê pêwîstî bi rakirina astengiyên li pêşiya perwerde û pêşketina çandî heye.

Di çareseriyeke domdar de, rêveberiyên herêmî tenê barê navendî parve nakin, herwiha rêveberiyên demokratîk ên herêmî hebûna civakê birêxistin dikin. Rêxistina civakî ya demokratîk; bi netew-dewletê re di bin heman sîwana siyasî de, bi beşdariya rasterast a civakê dixebite. Giraniya çareseriyê ne di desthilatdariya navendî de ye, di hiqûq û rêxistina demokratîk a herêmî de ye. Di warên perwerde, tenduristî, çand, aborî û siyasetê de avakirina meclisan, şaneyên kok ên civaka demokratîk vedijîne.

Jin, kêmnetewe, civaka sivîl û medya ne pirsgirêkên taloq in ku ‘paşê bên çareserkirin’, ew kirdeyên niha yên pêvajoyê ne. Meseleya jinan pirsgirêka bingehîn a civaka demokratîk e. Azadiya jinan û hişmendiya ekolojîk stûna avakirina civaka demokratîk e. Nasname, bawerî û komên civakî yên cuda divê bibin mijarên xebata komunal. Bêyî beşdariya wan a watedar, ne reforma qanûnî dê kok berde û ne jî lihevhatina civakî dê pêk bê.

Hevalên hêja;
Banga min ji bo gelên Tirkiyeyê û ji bo vê konferansê ev e: Armanc ne parçebûn e, armanc bi hev re avakirina demokrasiyeke rastîn e. Pirsgirêka Kurd êdî ne tenê pirsgirêka gelekî ye; pirsgirêka siberoja hevpar a Tirkiye û Rojhilata Navîn e. Tiştê ku ji we tê hêvîkirin ev e ku hûn vê veguheztinê û daneheviyên teorîk daxînin qadan û tecrûbeya navneteweyî bi bingeha dîrokî ya yekîtiyê ya li vê herêmê ve girê bidin.

Eger meseleya Kurdan neyê çareserkirin, li Rojhilata Navîn dê ne mumkin be ku ji bo her kesî siberojeke hîn aramtir, ewletir û jiyanbar bê avakirin.

Rê bi gavên hevpar, bi garantiyên qanûnî û bi rêxistinkirina demokratîk a her aliyê civakê pêşve diçe. Li ber deriyê serdemeke nû, armanca bingehîn ne hilweşandina dewletê ye, armanc avakirina civaka azad e.

Ev pêvajo ne li dijî tu komekê ye yan jî ne ji bo komeke taybet e. Ji bo her kesê alîgirê çareseriyê, aştiyê û nirxên demokratîk banga destekdirêjkirinê ye û banga tevgerîna hevpar e.

Bi silav û rêz,
Abdullah Ocalan
Îmrali”

(AY)

Li gorî raporê di mehên havînê de li Tirkiyeyê herî kêm 239 zarokan jiyana xwe ji dest dane ku pêşî li sedemên mirinê dikaribû bihata girtin. 

Di raporê de hat gotin ku: “Ji zarokên mirine jê 174 kur, 60 jî keç in, nasnameya 5 zarokan jî ne diyar in.” 

Li gorî daneyên ku ji 63 bajaran hatine berhevkirin, bajarên ku mafê jiyanê yê zarokan herî zêde lê hatine binpêkirin bi rêzê ve Riha, Dîlok û Amed e.

Di raporê de cih daye zarokên ku di dema wergirtina xizmeta dewletê de jiyana xwe ji dest dane. Di raporê de weha hatiye gotin:

“Di mehên havînê yên sala 2026an de di bûyerên ku di saziyên dewletê de û ji ber tiştên ku peywirdarên dewletê bixwe kirine ango ji ber îhmalkariyê herî kêm 14 zarok mirine. Herî kêm 5 zarok di dema wergirtina xizmeta tenduristiyê de, 4 zarok di dema çalakiyên werzişî û çandî de, 3 zarok di dema sûdwergirtina ji xizmetên rêveberiya herêmî de û 2 zarok jî di dema derbasbûna sînor de jiyana xwe ji dest dan e.”

Mirinên ku ji ber îhmalkariya dewletê pêk hatine

Di raporê de di bin beşa “Binpêkirina mafê jiyanê yê di encama îhmalkariya dewletê de” de hat destnîşankirin ku di nav 3 mehan de di encama îhmalkariya dewletê de herî kêm 225 zarokan jiyana xwe ji dest dane. 

Di raporê de weha hatiye gotin:

“Ev binpêkirin di qadên ku Dewletê erka xwe ya pêşîlêgirtina binpêkirina mafê jiyanê bi rêyên wekî rêzkirin û venêranê bi cih neaniye de pêk hatine. Daneyên derbarê mirina zarokan a di çarçoveya tundkarî, mirinê li ser kar, îhmalkarî û binpêkirinên din ên mafê jiyanê yên di encama îhmalkariya dewletê de li jêr hatine pêşkêşkirin.”

Mijarên behsa wan di raporê de hatine kirin ev in:

Tevî nûçeyên kêm ên xwekujiyê ku di heyama Hezîran–Têbaxê de di medyayê de cih girtine jî, herî kêm 5 zarokan di encama xwekujiyê de jiyana xwe ji dest dane. Di nav van bûyeran de zarokekî/a 13 salî piştî ku ezmûna LGSyê nebaş derbas bûye, dawî li jiyana xwe anîye. Ligel bûyerên xwekujiyê, di heman heyamê de ji ber çekdargirtina kesane herî kêm 4 zarokan jiyana xwe ji dest dan. Qezayên di encama teqîna çekên li malê û mirinên di encama gule reşandina li qadên giştî de di vê kategoriyê de hatin pênasekirin. Di hin bûyeran de hat dîtin ku zarokan bi çekên xizmên xwe jiyana xwe ji dest dane.

Xeniqîn û mirinên li qadên vekirî

Di heyama Hezîran–Têbaxê de herî kêm 46 zarokan li qadên vekirî yên bajarî û bejahiyan jiyana xwe ji dest dan. Mirinên li qadên vekirî yên bajarî û gundewarî; di qadên avahîsaziyê yên vekirî, kanala avdanê, bendav, çem, gol û qadên din ên giştî yên xetereyî ku tedbîrên pêwîst lê nehatine wergirtin de pêk hatin. Ji van zarokan 44 zarok, di bendav, çem, avên vekirî û di kanalên avdanê yên DSİyê de xeniqîne.

Qezayên li malê

Di çarçoveya ewlehiya fîzîkî ya nav malê û qezayên li malê de jî hat tomarkirin ku herî kêm 28 zarokan jiyana xwe ji dest dane. Ji van mirinan jê 20 ji pencere û şaneşînin vekirî ketine xwarê. Her wiha di heman heyamê de 6 zarok ji ber elektrîkê, 4 zarok di şewatê de, 1 zarok ji ber jehrîbûnê û 10 zarok jî ji ber îhmalkariyên din jiyana xwe ji dest dan. 

Ji 10 mirinên zarokan ên di çarçoveya îhmalkariyên din de hatine tomarkirin jê 5 di mekanên geştyariyê de yên ku zarok ji bo bêhnvedanê lê bûn pêk hatin. 

Mirinên di dema karî de 

Mehên havînê ew heyama ku zarok li cihên kar zêdetir in û xetereya mirina wan zêde dibe ye. Li gorî agahiyên di çapemeniyê de belav bûyî di heyama Hezîran–Têbaxê de herî kêm 44 zarok di dema karî de mirine. Ji wan 36 zarok karker in. Ji zarokên jiyana xwe ji dest dane 3 di çarçoveya lîseya pîşeyî, 2 jî di çarçoveya stajyeriya Navenda Perwerdeya Pîşeyî (MESEM) de gava di cihê kar de bûn di mirine. 5 zarok jî gava wekî karkerên çandiniyê yên demsalî dixebitîn jiyana xwe ji dest dan. Diyar bûye ku ji zarokên jiyana xwe ji dest dane herî kêm 4 penaber in.

Tundkarî

Di heyama Hezîran–Têbaxê de di encama tundkariyê de herî kêm 8 zarokan jiyana xwe ji dest dan. Ji van mirinan 5 di encama tundkariya hevsalan, 2 di encama kuştina zarokan û 1 jî di encama tundkariya li ser bingeha zayendiya civakî de pêk hatin. 8 mirinên zarokan ên ji ber tundkariyê; di jiyana wan a rojane de, di nav hevalên wan de, di nav malbatê de û di qadên giştî de pêk hatin.

Di heyama Hezîran–Têbaxê de herî kêm 19 zarokên koçber û penaber mirine. 

(NÖ/AY)

Nivîsandinê, di serê min de weke xweşxeyalekê, her tim cihê xwe parastiye. Dem bi dem pir tiştên din jî di nav xeyalên min de bûne hevalên wê.

Hinan ji wan demekê coş û heyecanên mezin jî dabin min, kêm tiştan kariye demên dirêj cihê xwe di nav xeyalên min de biparêzin. Weke her tiştê madî an jî zindî, çêbûne, mezin bûne û piştî demeke maqûl vemirîne an jî lê dane çûne. 

Yek ji tiştên ku hatiye û qet neçûye û eynî mîna roja pêşî germaya xwe di dil û hişê min de parastiye û bûye mêvaneke mayînde nivîsandin e. Ew di serê min de bûye mîna tiştekî pîroz; mîna her tiştê pîroz min zêde newêriye dest bidimê, bi tirsa ku ezê sêhra wê xira bikim. Car caran min nêzîkahî lê kiribe jî, an ji neçarî an jî li ser daxwazekê, weke wezîfeyekê min têkiliyeke fermî pê re daniye. 

Bi kurtî heta îro jî bi vîn û biryara xwe min ti caran newêriye tiştekî pir cidî ji bo belavkirinê binivîsim (li vir ez behsa pirtûkên wêjeyî dikim, bêguman). Tevî vê yekê ez bawer dikim eger ev evîna bi sêhr û pîroz demeke pir dirêj tenê weke xeyal û hîs bimîne di hiş û dilê mirov de, wê bibe mîna periyeke ku mirov di ciwaniya xwe de nas bike û newêribe dest bidê û hew bibîne ku weylooo.... sal borîne...mirov kal (pîr) bûye... lê perî her ciwan maye. 

Îca an divê mirov bi çavê sêhrê lê nenêre an jî wê ji hiş û xeyalên xwe dûr bixe... Ez hê jî ne dikarim sêhra wê xira bikim ne jî ji hişê xwe derxim.

Tiştê ezê karibim bikim wê dîsa mîna hin carên din ceribandina venasîna wê be.

Eger rojekê wê jî ez nas kirim, ewê were, -ji ber ku ew periya îlhamê ye-, dibe ku hingê em bi hev re karibin derdê min bînin ziman, na ku wê ez nas nekirim, ezê hingê jî bi van gotinan dilê xwe hênik bikim: Xem nîne, jixwe ne şert e herkes binivsîne; ma ku herkes binivsîne wê kî bixwîne?

Dibêjin, di demên pir berê de, nivîsandin tenê karê xwedê û sihêrbazan bûye.

Kesî nediwêriye rahêje vî karî. Yên radihiştinê jî dihatine lanetkirin. 

Ma çawa dibû ku mirovên gunehkar dest bavêtina karê xwedê û sihêrbazan? Piştî sê demên din ev bawerî jî mîna gelekên din hilweşiya, lê ne bi temamî, ne li cem her kesî.

Ji ber ku îro hê jî şopên wê baweriyê di binê hişê pir kesan de mane.

Bêguman ez yek ji wan kesa me. Hê jî baweriya min bi sêhra nivîsê heye.

Carna heta ez nameyekê ji nasekî xwe re jî dinivîsim, deh caran sererast dikim tevî ku ez heman gotinan bi hêsanî dikarim di carekê de devkî ji heman kesî re bibêjim.

Çima?

Ji ber ku her cara ku ez dinivîsim weke ku karekî guneh, karekî qaçax dikim, karê ku tenê yezdan û sihêrbaz baş zanin, xira dikim. 

Ev mesafeya mirov bi nivîsandinê re, li nav civakên ku berhemên wan ên nivîskî kêm in, hê mezintir e. Em jî weke civak, gel an jî netew, weke ku aîdê vê kategoriya xwedûrgirên nivîsê ne… Jixwe ev yek di zimanê me de jî weke ku xwe dide der…

Kurmanciya ku têde zêdetirî deh lêkerên axaftinê hene (axaftin, peyivîn, xeberdan, şitexelîn, şorkirin, galegalkirin, dengkirin, qisekirin, qezîkirin…û hwd), tenê deriyê xwe ji fiîleke nivîsê re vekiriye û ew jî şîlo ye, yanê yek lêker e lê xwedî du kirasan e (nivîsîn, nivîsandin), yanê hê ew jî dudil e ku xwe hebûna xwe îlan bike: êêê ev karekî wisa ne hêsan e; karê yezdan û sihêrbazan e.

Weke gotina dawî, ezê ji niha û şûn ve li ser mijarên cihêreng ji bo vê malperê binivîsim, lê bi niyeta axaftinê, çunkî hûn zanin nivîsandin karê…

(MR/FY)

Şaredarên berê yên AKPyî û MHPyî Ahmet Sungur û Osman Turkyilmaz jî di nav de 35 kes sewqî dadgehê hatin kirin.

15 kesên ku Sungur û Turkyilmaz jî di nav wan de ne hatin girtin, ji bo 2 kesan biryara zîndanîkirina li malê hat dayînn û 18 kes jî bi şertê kontrola dadî hatin berdan. 

Derbarê kesekî/ê ku ji ber sûcekî din di girtîgehê de ye jî biryara kontrola dadî hat dayînn.

Her weha hat diyar kirin ku derbarê kesekî/a din de biryara desteserkirinê hatiye dayîn.

(FY/AY)

Serdozgeriya Komarî ya Wanê lêpirsîn daye dest pê kirin û di çarçoveya wê lêpirsînê de îdianame hatiye amadekirin.

Li rojnameger Oznur Degerê dozek nû vekirin

20 Nîsan 2026

Her weha îdianame ji aliyê 4emîn Dadgeha Cezayê Giran a Wanê ve hat qebûlkirin.

Nûçeyên ku Oznurê li ser hesabê xwe yê medyaya civakî yê astengkirî parve kirine wekî sedem hatine nîşandan.

Danişîna yekem a îdianameyê ku ji hêla 4emîn Dadgeha Cezayê Giran a Wanê ve hatiye qebûlkirin dê di 19ê Kanûna Paşîna 2027an de were lidarxistin.

(AY)

Danişîn li 14emîn Dadgeha Cezê û Esliyeyê ya Stenbolê pêk hat. Goktaş ji Girtîgeha Karatepeyê ya Çorlûyê ku li wê girtî bû anîn danişînê.

Deniz Goktaş hat girtin

3 Tîrmeh 2026

Diviyabû danişîn saet di 10.00an de dest pê bikira lê  saet di 11.20an de dest pê kir.

Beriya danişînê, qada li hemberî Edliyeya Stenbolê û deriyên edliyeyê hatin girtin. Tenê rê li ber ketina parêzeran, kesên ku doza wan heye û yên ku dê daxwaznameyê bidin hat vekirin.

Qatê ku salona dadgehê lê ye bi bariyeran hat dorpêçkirin û li pişt bariyeran polîsên hêzên taybet hatin bicîhkirin. Tenê parêzer, parlamenter û rojnameger ketin salonê.

Piştî ku di navbera kesên ku dixwestin bikevin salonê û berpirsiyaran de nîqaş derket, dadgehê salona li beramber vekir û derfet da ku danişîn bi rêya Sîstema Deng û Dîmenî (SEGBİS) bê şopandin.

Di îddîanameyê de ji bo Goktaş ji sê sûcan bi giştî ji 2 sal û 2 mehan heta 9 sal û 8 mehan cezayê girtîgehê tê xwestin.

“88 roj in ez di hicreyê de me”

Goktaş piştî tespîtkirina nasnamyê û kurteya îdîanameyê, dest bi parastina xwe kir û diyar kir ku ew ji 3’ê Tîrmehê ve girtî ye:

“Ez 88 roj in di Girtîgeha Karatepeyê ya Çorlûyê de ku di nav raya giştî de wekî girtîgeha tîpa bîrê/ tê nasîn, girtî me. Ji 3'yê Tîrmehê heta îro rojen min di vê girtîgehê de bêyî dîtina rojê, bêyî hevdîtina bi ti girtî an jî mehkûmekî re derbas bûn. Min tenê hefteyê 10 deqîqe karî bi malbata xwe re biaxivim.

Ez ji ber çar hevokên ku di nîşandana xwe de bikar anîne 88 roj in girtî me. Wek komedyenek, dîtina bandora hevokên min şanazî ye, lê ji bo azadiya derbirînê ya li Tirkiyeyê metirsîdar e. Bi vê re min dît ku min karê xwe ji tiştê ku min gumankirî zêdetir bi bandor kiriye.”

“Min heman henek 197 caran kirin, ti kesî giliyê min nekir”

Goktaş destnîşan kir ku henekên di dozê de hatine sûcdarkirin, wî li bajarên cuda yên Tirkiyeyê gelek caran kirine û weha got:

“Min henekên ku bûne mijara sûcdarkirinê 197 caran li her derê Tirkiyeyê kirin. Zêdetirî 100 hezar kesî temaşeyî nîşandanan kir. Ti kesî ew wek mijara giliyê nedît û gilî nekir. Tenê giliya wan ew bû ku bilêt ji nîşandanan re nedihatin dîtin.”

Goktaş diyar kir ku nîşandana xwe ya yekem di Çiriya Pêşîn a 2023an de çêkiriye û heta ku di Tîrmeha 2026an de hat girtin nîşandanên xwe berdewam kirine û wiha got ku pirsgirêk piştî belavkirina nîşandanê li ser YouTube'ê dest pê kirine.

“Destpêk û dawiya henekan birîn û parve kirin”

Goktaş anî ziman ku piştî ku nîşandana “Oludeniz” li ser YouTube’ê hate weşandin, li ser medyaya civakî li dijî wî kampanyayek hat birêvebirin:

“Heta ku min nîşandan li ser YouTube’ê belav kir ti pirsgirêk tune bû. Piştî ku hat belavkirin ez bûm armanca trolan. Trollê bi navê Şamil Tayyar ji min re got 'pirtûk nexwendiye', got 'beredayî'. Çênebû, wî bandora ku dixwest çênedikir. Piştre wan dest pê kir ku destpêk û dawiya henekên min bibirin û di heman demê de parve bikin. Ji CİMERê gilî kirin. Ji hebûna vê nîşandanê aciz bûn. Bi temamî derbasî êrişeke kesane bûn. Dest bi nûçeyên derewîn kirin.”

Goktaş anî ziman ku piraniya 185 giliyên CİMER’ê yên di dosyaya dozê de, ne rasterast piştî belavkirina nîşandanê, lê piştî parvekirinên medyaya civakî hatine kirin.

“Polîs ji min re got ‘tu gêjî, tu çima vegeriya Tirkiyeyê?’”

Goktaş diyar kir ku piştî hînbûna lêpirsînê ji derveyî welat vegeriya ye Tirkiyeyê û li dijî girtina xwe ya bi gumanbariya revînê derket.

Goktaş anî ziman ku li derveyî welat jî nîşandan çêkirine û derfeta wî hebû ku li wir bimîne, tevî vê yekê piştî ku bi lêpirsînê hesiya hatiye Tirkiyeyê. Di parastina xwe de got: “Polîs ji min re got ‘tu gêjî, tu çima vegeriya Tirkiyeyê?’ Ez xemgîn bûm ku polîs jî dixwest ez ji Tirkiyeyê biçim.”

Goktaş destnîşan kir ku delîla bingehîn a derbarê wî de vîdeoya nîşandanê ye ku jixwe li ser înternetê belav bûye û li dijî gumanberiya reşkirina delîlan jî derket.

Goktaş diyar kir ku di pêvajoya girtinê de pêşî ji hin sûcdariyan biryara tahliyekirinê ji bo wî derketiye, piştre bi sûcdariyên nû ji nû ve hat girtin û wiha got ku di heyameke kurt de bi biryara girtinê ya ji bo sê sûcên cuda re rû bi rû maye.

“Min fehm nekir ka çima hevdîtina min û Kiliçdaroglu çêkirin”

Goktaş di parastina xwe de behsa hevdîna xwe û Kemal Kiliçdarogluyê ku bi biryara dadgehê bo Serokatiya Giştî ya CHPê hatibû tayînkirin jî kir:

“Gava destên min bi kelepçe bûn, gava bi daxwaza girtinê sewqî dadgehê hatibûm kirin, çima ez bi serokê partiyekê re, bi Kemal Kılıçdaroglu re rûbirû kirim? Ez hîn jî nikarim wateyê bidimê.”

“Gotina ‘dîktator’ ne heqaret e”

Goktaş got ku gotina wî ya "dîktatorê şermok" a derbarê Serokkomar Recep Tayyip Erdogan de divê di çarçoveya mîzaha polîtîk de bê nirxandin:

“Heke mîzaha polîtîk ne qedexe be, divê henekên min di çarçoveya azadiya derbirînê de bê nirxandin. Ez difikirim ku 'dîktatorê şermok' henekeya derbasdar e.”

Goktaş parast ku gotina "dîktator" bi tenê ne heqaret e û diyar kir ku Serokkomar di heman demê de Serokê Giştî ê AKPê ye û wek aktorê siyasî ku gelek sal in welat birêve dibe divê ji rexne û mîzaha hişk re vekirî be:

“Gotina dîktator ne heqaret e. Bi nav kirineke siyasî ye. Hunermendekî din dikare di hilberîna xwe de bibêje 'otokrat', komedyenek dikare li gorî heneka xwe bibêje 'dîktator'. Ji mîmarî û avahiya ku metin û hunermend ava dike re peyvên hatine hilbijartin dikarin biguherin.”

Dadger: “Saetek û nîve tu diaxife”

Parastina Goktaş demek dirêj berdewam kir.

Li ser ku dadger got, "Saetek û nîve tu diaxife, êdî bi dawî bike. Goktaş wiha bertek nîşan da: "Ez 88 roj in di hicreyê de me, bêguman ez ê biaxivim."

Goktaş diyar kir ku ew sûcdariyan qebûl nake û daxwaza beraat û tahliyekirina xwe kir. Piştî ku parastina xwe temam kir, kesên di salonê de demek dirêj çepik ji Goktaş re lêxistin.

Piştre parêzeran gotinên xwe kirin.

Dozger ji bo her sê sûcan ceza xwest

Piştî gotinên parêzeran, dozgerê danişînê nêrîna xwe ya derbarê mijarê de eşkere kir.

Dozger daxwaz kir ku Goktaş bi tohmetên ku "heqaret li Serokkomar kiriye ", "kîn û dijminahî xistiye nava gel" û "pesnê sûc û sûcdar daye" were cezakirin.

Her weha Dozger him ceza xwest û him jî xwest Goktaş bê tehliyekirin.

Dadgehê piştî nêrînê saetek navber da danişînê. Dadgehê ji ber heqareta li Serokkomar 11 meh û 20 roj, ji ber piçûkxistina nirxên olî jî 7 meh û 15 roj cezayê girtîgehê da Goktaş. Ji sûcê pesindana sûc û sûcdaran de jî biryara beraatê da.

(HA/AY)

Waliyê Osmaniyeyê Mehmet Fatih Serdengeçti di daxuyaniya xwe de ragihand ku Bilgili bi giranî birîndar bûbû û bi wî awayî birine nexweşxaneyê. Libelê tevî hemû midaxeleyan jî ji mirinê ne filitî.

Li Wanê xwendekarek bi tifinga pompeyî çû dibistanê û lêpirsîn hat destpêkirin

28 Îlon 2026

Walîtî: Meseleyeke malbatî û kesane ye

Li gorî tespîtên destpêkê ên walîtiyê, peywendiya êrişê bi çalakiyên perwerde-hînkirinê, rêveberiya dibistanê ango xwendekaran re nîne.

Di daxuyaniyê de hat destnîşankirin ku êriş ji ber "meseleyeke malbatî û kesane" ya di navbera Bilgili û birazayê wî A.B. de pêk hatiye.

Peywirdarê ewlehiyê gumanbar zeft kir

Walîtiyê eşkere kir ku piştî bûyerê, wezîfedarê ewlehiyê yê ku ji bo ewlehiya dibistanê hatibû peywirdarkirin midaxele kiriye û gumanbar zeft kiriye.

A.B. tevî çeka bê ruxsat ku tê nirxandin di bûyerê de hatiye bikaranîn hat zeftkirin.

Gumanbar hate desteserkirin, derbarê bûyerê de lêpirsîna dadî hat destpêkirin.

Ji bo xwendekaran dê piştgiriya psîkososyal bê dayîn

Walîtiyê her wiha ragihand ku bi armanca kêmkirina bandorên gengaz ên êrişê yên li ser xwendekaran, tîmên rêberî û piştgiriya psîkososyal yên Rêveberiya Perwerdeya Neteweyî ya Bajar hatine peywirdarkirin.

Hat diyar kirin ku ji bo parastina hesta baweriyê ya xwendekaran û piştgirîkirina wan a ji aliyê derûnnasî û pedagojîk ve tedbîrên pêwîst hatine wergirtin.

Walî Serdengeçti diyar kir ku pêvajo ji aliyê saziyên peywendîdar ve tê şopandin û ji bo malbat, xizm, xwendekar û civaka perwerdeyê ya Mehmet Bilgili ser saxî xwest.

(NÖ/AY)