Akademîsyen, siyasetmedar, hunermend, rojnameger, hiqûqnas, tevgerên jinan, rêxistinên ekolojiyê û gelek navên ji rêxistinên girseyî yên demokratîk wê beşdarî forûmê bibin. Her weha dê mijarên wekî aştiya civakî, çareseriya demokratîk, azadiya jinan, ekolojî, çand, ziman, bîr û demokrasiya herêmî werin nîqaşkirin.

Foruma ku wê bi mazûvaniya Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê pêk were, wê li gelek xalên cuda yên bajêr were lidarxistin. Di çarçoveya forumê de nîşandana fîlman, pêşangeh, şano û konsert jî hene.

Vekirina Forumê

Vekirina forumê wê di 12ê Gulanê de li Salona Alî Emîrî ya Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê pêk were. Di vekirinê de Hevşaredara Bajarê Mezin a Amedê Serra Bucak, Hevserokê Giştî yê DEM Partiyê Tuncer Bakirhan û Veysi Aktaş wê biaxivin.

Hûn dikarin bernameya Foruma Aştî û Azadiya Civakî li ser vê navnîşanê bişopînin.

(AY)

Li gor nûçeyên ku bianetê ji rojnameyên herêmî û netewî, ji malperên nûçeyan û ajansan berhev kirin, mêran di meha Nîsanê de bi kêmanî 28 jin û zarokek kuştine.

Mêran tundkarî bi kêmanî li 50 jinan kirin, îstîsmar bi kêmanî li 15 zarokên keç û kur kiriye, bi kêmanî 20 jin tacîz kirine. Her weha mêran di meha Nîsanê de 184 jin neçarî karkeriya seksê kirin.

Saziyên çapemeniyê di meha Nîsanê de ji bo mirinên 40 jinan û 8 zarokan gotine “mirinên bigûman” e.

Ji bo hemû raporên tûndkariya mêran yên bianetê bitikîne

Kuştin

Mêran di meha Nîsanê de bi kêmanî 28 jin kuştin; par di heman mehê de ev hejmar 36 bû. Ji jinên ku mêran ew kuştine jê yek Azerbaycanî bû.

Mêran ji bo ku “xwestine veqetin / nexwestine li hev bên” 6  jin kuştin e. Mêran du jin ji ber xespê kuştin. Her weha çapemeniyê “hêcata” kuştina 20 jinan nenivîsiye.

Hevjîn û destgirtiyan bi kêmanî 14 jin kuştine. Du jin zavayê wan ew kuştine. Endamên malbatê yên weke bav/kur, nevî 4 jin kuştine. Jinekê cîranê wê, sê jin jî hevalên/xizmên wan ên kar ew kuştine. Çapemeniyê pêvajoya hiqûqî ya mêrê ku çar jin kuştiye nenivîsiye.

Mêran 20 jin li nava malan, 8 jin jî li qadên derveyî malan kuştine. Mêran bi çekên guleber 21 jin, bi amûrên birînê yên weke kêr û birekê 5 jin kuştine. Mêran jinekê lêdanê û jinekê jî bi fetisandinê kuştiye.

Kuştina Zarokan

Mêran di meha Nîsanê de herî kêm zarokek kuştin. Di heman meha sala par de ev hejmar 2 bû.

 Bavê wê zarokê ew kuştiye. Her weha bi çeka guleber li nava malê kuşt.

Tacîz

Mêran di meha Nîsana 2026an de herî kêm tacîz li 20 jinan kirine. Par di heman mehê de ev hijmar 15 bû.

Mêran li qadên derveyî mal yên weke kolan, mixaze, wesayîtê cemaweriyê û nexweşxane tacîz li jinan kirine.

Jinekê karmendê şaredariyê, sê jin rêvebir ango dersdêrên hevalê wan û jinekê jî akademîsyen ew tacîz kiriye. Çapemeniyê nenivîsiye bê ka mêrê ku tacîz li 15 jinan kirine nas e an ne nas e.

Îstismara li zarokan

Mêran di meha Nîsanê de îstîsmar bi kêmanî li 15 zarokên keç û kur kirine. Par ev hejmar di heman mehê de dîsa 39 bû.

Mêran li qadên derveyî malan yên weke dibistan û qursa qur’anê îstismar li 10 zarokan kirin. Li nava malan jî îstismar li 5 zarokan kirine. Ji zarokên ku mêran ew îstismar kirine jê yek xwendekara MESEMê bû.

2 zarok mela, 2 zarok heval/cîranê wê, zarokek patronê wê, zarokek personelê dibistanê, zarokek hevalê bavê wê, zarokek bavê wê, zarokek destgirtiyê wê, zarokek xebatkarê kantînê û zarokek jî dersdêrê ew îstismar kir. Çapemeniyê nenivîsiye bê ka mêrê ku herî kêm 2 zarok îstismar kiriye nas e an ne nas e.

Êrîşa zayendî / Tecawiz

Li gorî daneyên ku di meha Nîsanê de di çapemeniyê de hatine belavkirin, mêran tecawiz li jinekê kirine. Mêrê ku tecawiz li jinekê kiriye, derhêner bû.

Tundkarî / Birîndarkirin

Mêran di meha Nîsanê de bi kêmanî 50 jin birîndar kirin. Par di heman mehê de ev hejmar 44 bû. Di nav faîlan de polîs û efser jî hene.

Herî kêm 8 jin bi birîndarî rakirin nexweşxaneyê.

Bi kêmanî 30 jin hevjîn, hevjînê berê û destgirtiyê wan ew birîndar kirine. Du jin xizmên wan ên mêr, du jin cîranê wan, 8 jin endamên malbatê yên weke kur û bav ew birîndar kirine. Çapemeniyê nenivîsiye bê ka mêrên ku herî kêm 8 jin birîndar kirine nas e an ne nas e.

Mêran, ji ber ku “nexwestine li hev bên, xwestine veqetin” bi kêmanî 16 jin birîndar kirin. Çapemeniyê hêceta birîndarkirina 34 jinan nenivîsiye.

Mêran herî kêm 39 jin bi çekên guleber birîndar kirin. Her weha 5 jin bi amûrên birînê birîndar kirine. Mêran jinekê bi fetisandinê, yek bi şewitandinê û çar jin jî bi çekên guleber birîndar kirine.

Mêran li nava malan 23 jin, li nava wesayitên guhastinê yên cemawerî, kolan ango li derveyî malan 27 jin birîndar kirin.

Karkeriya seksê ya mecbûrî

Mêran di meha Nîsanê de bi kêmanî 184 jin neçarî karkeriya seksê kirin. Par di heman mehê de ev hejmar 59 bû. Di nav wan de zarok jî hebûn. Hemû jin welatiyên Tirkiyeyê bûn.

(EMK/AY)

Hevberdevka Kongeraya Demokratik a Gelan (HDK) Meral Daniş Beştaş, Parlamentera Koma DEM Partiyê Sezaî Temelî jî tev li bîranînê bûn.

_{Bîranîna pêşengên şoreşa Tirkiyeyê. Fotograf: AW}

Girseyê di bîranînê de dirûşmên wek; “Şehidên şoreşê namirin”, “Bijî şoreş bijî sosyalîzm” û “Bijî biratiya gelan” berz kir. Di biranîne de daxûyaniya hevpar hat xwendin. Daxuyanî ji aliyê endamê KESKê Yaşar Polat ve hate xwendin.

Yaşar Polat destnîşan kir ew dê her sê cangoriyên şoreşê jibîr nekin û got ku dê xwedî li mîrateya têkoşîna wan derbikevin.

Piştî daxuyaniyê girseyê bi berzkirina dirûşmeyên ber bi goristanê vê meş li dar xist. Meş li ser gora şoreşgeran bi dawî bû. Meral Daniş Beştaş di bîranîna li ser goran de axivî û anî ziman ku ew ê xwedî li têkoşîna şoreşgeran derbikevin û wiha got:

“Wan ji bo azadiyê jiyana xwe ji dest dan. Ji bo azadî û wekheviyê têkoşîneh bêhempa dan. Her tim ji bo kedkaran û gelan têkoşiyan. Ya dikeve ser milê me berdewamkirina têkoşîna wan e. Israra di sosylîzmê de israra di mirovahiyê de ye.”

Pişte axaftina Meral Daniş Beştaş, Sezaî Temellî axivî û ev yek anî ziman:

“Em van şehîden şoreşê bi rêzdarî bi bîr tînin. Têkoşîna wan hê berdevam dike. Em ji mîrateya wan sûdê werdigirin. Em carek din soz didin wan ku em ê têkoşîna wan bi ser bixînin.”

Pişti axaftinan bernameya bîranînê bi dawi bû.

*Çavkanî û Fotograf: Ajansa Welat

Bi avakirina rêxistina sûc tên tometbarkirin

Li gorî nûçeya DWyê û agahiyên ku ji dezgehên lêpirsînê derçûne; hinek ji kesên hatine desteserkirin, kesên ciwan û navsere ne ku berê jî tevlî kiryarên tundkariyê bûne û qeydên wan ên sûc hene. Operasyon bi gumana "avakirina rêxistina sûc" têne meşandin.

Hat ragihandin ku ji 36 gumanbarên di hedefa operasyonê de ne, jê derbarê 8 kesan de bi tohmeta "birîndarkirina giran" hê jî lêpirsîn berdewam dike.

Her weha hat îdîakirin ku her du rêxistinên bi navê DJV û JS xwedî meyla tundkariyê ne û her yek ji wan nêzî sed endaman pêk tê.

Li seranserê Almanyayê birêxistinkirî ne

Her du kom jî ji nîveka sala 2024an vir ve çalak in. DJV û JS li seranserê Almanyayê birêxistinkirî ne û li eyaletan şaxên wan ên herêmî hene. Tê îdîakirin ku endamên wan hem bi rêya înternetê û hem jî bi civînên birêkûpêk têkiliyê datînin. Di van civînan de, ji bo tundkariya li dijî muxalifên siyasî û li dijî kesên ku tê îdîakirin "pedofîl" in, banga çalakiyan tê kirin.

Teşkilata Ewlehiyê ya Federal a Almanyayê (BKA), sala borî ragihandibû ku di nav pêkhateyên ciwan ên rastgirên tund de û di çalakiyên wan ên tundkariyê de zêdebûneke berbiçav heye.

(AEK/AY)

Di doza JITEMa Kerboranê de careke din encam derneketiye

4 Nîsan 2022

Daireyê di biryara xwe de parast ku di dosyayê de dema 30 salî ya “demboriya dozê a awarte” temam bûye.

Biryarên beraetê hatibûn pesendkirin

Di sala 2022an de 1emîn Dadgeha Cezayê Giran a Semsûrê di doza ku Fermandarê Tabûra Komandayên Cendirmeyan a Mêrdîn Hurşît Îmren, Fermandarê Cendirmeyan a Navçeya Kerboranê Mehmet Tîre, Fermandarê Qereqola Cendirmeyan a Navendî yê Kerboranê Mahmût Yilmaz, Cîgirê Fermandarê Qereqolê Haydar Topçam û Çawişê Pispor Kerîm Şahîn jî di nav de bi giştî 18 bersûc bi sedema “Kuştina bi zanebûn” dihatin darizandin de biryara beraeta wan da.

Di doza JITEMê ya Kerboranê de hemû bersûcan beraet kiriye

4 Tîrmeh 2022

Dadgeha Herêmî a Dîlokê ku parêzerên mexdûran serî lê dabûn, biryar “di cih de” dît û daxwaza îstînafê red kir.

Li ser serlêdana parêzer Erdal Kuzu, ku li ser navê Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD) dosyê dişopand, dosya birin Dadgeha Bilind.

Dadgeha Bilind biryara beraatê xerab kir, lê di heman biryarê de bi yekdengî tevî îtirafên JİTEMê, dîtina hestiyan û tomarên koordînatên fermî jî, bi hinceta "delîlên berbiçav nîn in" biryara ‘demboriyê’ da û dosye bi temamî were betal kirin. 

Ne bersûc ne jî şahid beşdarî dadgehkirina JITEMê ya Kerboranê nebûne

23 Kanûn 2019

(AY)

Dayikên Aştiyê dê seat 14:00an de serdana Partiya Pêşerojê, seat 16:00an serdana Partiya DEVAyê, seat 17:00an jî serdana Partiya Saadetê bikin. Her weha Dayikên Aştiyê dê di 8ê Gulanê roja Înê jî li Meclisê serdana CHPê bikin.

Berdevka DEM Partiyê Ayşegul Dogan û parlamentera DEM Partiyê Adalet Kaya jî dê bi şandeyê re biçin serdanan. Şandeya Dayikên Aştiyê ku ji Dayikên Aştiyê Behiye Yalçin, Afîfe Kartal û Muzeyyen Butunê pêk tê, dê li Meclisê serdana komên partiyên siyasî bikin û hin serokên giştî yên partiyên siyasî re hevdîtinan pêk bînin.

Tê çaverêkirin ku di çarçoveya pêvajoyê de serdana AKP û MHPê jî were kirin.

(NÖ/AY)

Li gorî rapora İSİG di meha Adarê de herî kêm 189 karker di dema karkirinê de mirin e. Li gorî daneyên meclîsê di Nîsanê de her roj 6 karker mirin e.

Di çar mehên destpêkê yên sala 2026an de herî kêm 622 karker di dema karkirinê de mirin e. Her weha di meha Kanûna Paşîn de 155, di Sibatê de 129, di Adarê de 149 û di Nîsanê de jî 189 karker di dema karî de mirin e.

Di meha Nîsanê de karker herî zêde di beşên avahîsazî, guhestin û çandiniyê de mirin e.

Li gorî sektoran di beşa pîşesaziyê de 59, xizmet 38, avahîsazî 51 û di beşa çandiniyê de jî 41 karker mirine.

14 jin, 3 koçber û 5 zarok mirin

Di meha Nîsanê de ji kesên ku di dema karî de mirine, jê herî kêm 5 jê zarok/ciwan bûn. 3 ji van zarokan di koma temenê 0-14 salî de bûn ku bi qanûnî xebitandina wan qedexe ye. 2 ji wan jî di navbera 15-17 salî de bûn.

Di meha Nîsanê de ji karkerên ku mirine jê herî kêm 14 jin û 3 penaber/koçber bûn. Karkerên koçber ji Îran, Sûriye, Gurcistan, Kazakistan, Misir û Afganistanê hatibûn.

Ji zarokên mirine jê 6 temenê wan di navbera 0-14an de bû û 2 jî di navbera 15-17an de bû.

Ji karkerên ku mirine tenê 13 kes, yanî ji sedî 7 endamên sendîkayê bûn. 176 karker, yanî ji sedî 93  bêyî sendîka dihatin xebitandin.

 (HA/AY)

Saziyên Zimanê Kurdî û Platforma Saziyên Demokratîk bi boneya 15ê Gulanê Cejna Zimanê Kurdî di 2ê Gulanê de li Amedê bi diruşmeya “Statuya Kurdî-Perwerdehiya bi Kurdî” deklarasyona 15ê Gulanê Cejna Zimanê Kurdî eşkere kirin. 

Di bernameyê de ji pêşbirka bezê bigire heta pêşbirka helbestan ji dîwana dengbêjan bigire heta lîstika şanoyê ji panelê bigire heta meş û daxuyaniyê çalakiyên cûr bi cûr hene.

Bernameya Amedê ya 15ê Gulanê wiha ye:

10ê Gulanê Yekşem

Pêşbirka Bezê (Bazdan)

Cih/ Dem: Destpêk ji Sumerparkê heta ber Deriyê Çiyê
Saet: 10:00

13ê Gulanê

Dîwana Dengbêjan
Cih/Dem : Mizgefta Mezin/Sûr
Saet : 15:00

15ê Gulanê

Meş û Daxuyanî

Şano: Moraşîn
ÇandAmed / 20:00

Cih/Dem : Ji DBP Oryil heta ber Azc Plaza
Saet: 17:00

16ê Gulanê

Kirmanckî û Edebîyat
Moderator: Ozlem Baran
Beşdar: Cemîle Tûrhalli, Mihemed Kurdî
Cih/ Dem : Parka Eyşe Şanê
Saet : 19:00

16-17ê Gulanê Şemî û Yekşem

Konên Çalakiyên 15ê Gulanê
(Çalakiyên zarok, jin, ciwanan)

Cih/Dem: Sumerpark
Saet: 12:00- 18:00

23ê Gulanê Şemî

Panel: Pênûsên Ciwan Ên Romana Ciwan
Moderator: Dîlawer Zeraq
Beşdar : Bêrîvan Karatorak, Ciwan Serhedyan

Cih/ Dem: Eywana Alî Emîrî
Saet : 14:00

24ê Gulanê Yekşem

Pêşbirka Xwendina Helbestan
Cih/ Dem: Eywana Alî Emîrî Şaredariya Bajarê Mezin
Saet : 14:00

(AY)

Takaichi û baskê muhafazakar ê Partiya Demokrat a Lîberal, demeke dirêj e îdîa dikin ku ev destûr rê li ber parastina Japonyayê ya li dijî gefên Koreya Bakur û Çînê digire û ji ber vê yekê daxwaza guherandinê dikin.

Takaichi ji bo guherandina Destûra Bingehîn zorê dide

Her çend di warê teorîk de Destûra Bingehîn nebe asteng ku Japonya hêza xwe ya parastina kolektîf bi kar bîne an jî alîkariya hevalbendekî di bin êrîşê de bike; Takaichi, piştî ku payîza borî bû serokwezîr, guherandina Destûra Bingehîn kir armanca sereke ya desthilatdariya xwe.

Ji bo ku guherineke bi vî rengî pêk were, divê di her du baskên meclîsa neteweyî ya Japonyayê de piraniya sê parên dudu were peydakirin û di referanduma li seranserê welat de jî piraniya hêsan were bidestxistin.

Li gorî nûçeya Guardianê, rapirsiyên dawî yên raya giştî nîşan didin ku di nav gel de ji bo guherînên piçûk wekî naskirina statûya qanûnî ya hêzên parastina cewherî piştgiriyeke berfireh heye; lê belê li hemberî guherînên bingehîn ên di Destûra Bingehîn a Japonyayê ya 'aştîxwaz' de ku piştî Şerê Cîhanê yê II. hatibû qebûlkirin nerazîbûn berdewam dike.

Di rapirsiya ku rojnameya muhafazakar Yomiuri Shimbunê di dawiya hefteyê de weşandiye, ji sedî 57ê beşdaran wekî alîgirên guherînê hatin nîşandan; lê di anketa rojnameya lîberal Asahi Shimbunê de hat tespîtkirin ku rêjeya piştgirên guherînê ji sedî 47 e.

Daxwaza Trump a ji bo şandina keştiyên şer bo Hurmuzê

Sînorên ku Destûra Bingehîn danîne ser operasyonên artêşa Japonyayê yên li derveyî deryayan (derveyî welat), di meha Adarê de careke din bûn rojev. Sedema vê yekê jî ev bû: Takaichi, daxwaza Donald Trump a ji bo şandina hêzên parastina deryayî bo Tengava Hurmuzê, bi hinceta Xala 9an  her çend bi dilgiranî û nexwazî be jî red kiribû.

50 hezar kes ji bo parastina Destûra Bingehîn li kolanan in

Roja Yekşemê ku -roja bîranîna destûra bingehîn e -li parkeke Tokyoyê herî kêm 50 hezar kes hatin cem hev. Ev kes ji bo parastina Xala 9an a Destûra Bingehîn kom bûn; ku ev xal ji 3ê Gulana 1947an, ango ji roja ku ketiye meriyetê vir ve, qet nehatiye guherandin.

Xwepêşanderên ku pankartên li dijî şer hildabûn, li ser vê ramanê yekbûyî bûn: Xala 9an di mijara dûr girtina Japonyayê ji şerên şaş ên Amerîkayê de ku şerê Îranê jî di nav de ye gelekî bi kêr tê û Japonyayê diparêze.

(AEK/AY)

Daxuyaniya ku 50 saziyan îmze kiribû, ji aliyê Es û Yusuf ve li ser navê Komîteya Hefteya Rûmetê a Transan hat xwendin.

Di daxuyaniyê de hat destnîşankirin ku Bayram berê ji aliyê polîsan ve gef lê hatiye xwarin û ji ber ku pêşniyara sîxuriyê ya polîsan red kiriye, bûye hedef.

“Hevala me Eylem a ku li dijî pergala kedxwarîyê dengê xwe bilind dike, ne bi tenê ye”

Di daxuyaniyê de hat destnîşankirin ku ev girtin ne tenê li dijî Bayram e; beşek ji polîtîkayeke berfirehtir a zextê ye ku li hemberî sosyalîst, jin û LGBTİ+yan tê meşandin. Di daxuyaniyê de bi kurtasî wiha hat gotin:

“Em îro li vir, wekî hevrê û hevalên Eylemê, ji bo azadiya hevala me ya ku bi rengekî neheq û bêhiqûqî hatî girtin, hatine cem hev. Em vê daxuyaniyê ne tenê bi hezkirin û piştgiriya ji bo Eylemê, di heman demê de bi hêrsa xwe ya li dijî polîtîkayên zextê yên desthilatdariyê ku her roj zêdetir dibin, bi raya giştî re parve dikin.

Girtina Eylemê ne tenê li dijî kesekî ye; ev êrîşeke eşkere ye li dijî sosyalîst, LGBTİ+yan û li ser hemû kesên ku têdikoşin. Eylem, di 27ê Nîsanê Roja Duşemê de, ji bo bîranîna kesên ku di 1ê Gulana 1977an de hatine qetilkirin li Berwarê Kazanciyê (Kazanci Yokuşu) bi îşkenceyê hat desteserkirin. Piştî wê, bi hincetên pîlangêrî û edemên çêkirî û bi biryareke bi temamî siyasî ye hat girtin.

Berwarê Kazanciyê; bi berxwedana kesên ku li van axan li edaletê digerin hatiye strandin û bûye şahidê dîroka vê berxwedanê. Eylem jî tam ji ber ku xwest dengê vê şahidiyê bide bihîstin, bû hedef. 1ê Gulanê li van axan serhildana karkeran a li dijî patronan û pergala kedxwariyê ye. Gihandina dengê vê serhildanê ji Taksîmê û veguhestina şahidiya wan qadan, têkoşîna hemû berxwedêran e. Dewlet ji sala 1977an vir ve nikare hesabê kêmasiyên xwe bide; di demekê de ku LGBTİ+ û bi taybetî jinên trans ber bi xizaniyeke kûr ve tên dehfdan û karker nikarin maf û mûçeyên xwe bigirin, hêzên ewlehiyê yên heman dewletê ji bo bêdengkirina dengên ku bilind dibin çi ji destê wan tê dikin.

Em dizanin ka pergala kedxwar a kapîtalîst, çawa organên qanûndanînê ji bo berjewendiyên xwe bi kar tîne; em dibînin ka çawa xwezayê û daristanan talan dikin û ajalan di bin zextê de dihêlin. Em şahid in ka patron çawa keda karkeran û zarokan dimijin û dixwazin van polîtîkayên xwe hîn kûrtir bikin. Hevala me Eylem a ku li dijî vê pergala kedxwariyê dengê xwe bilind dike, ne bi tenê ye. Hûn ne dikarin pêşî li bîranînên me bigirin, ne jî dikarin pêşî li 'Eylem'ên me bigirin.

Operasyon, desteserkirin û girtinên neheq ên ku van salên dawî li ser LGBTİ+ û sosyalîstan têne meşandin, encama polîtîkayên zextê yên dewletê ne. Ev operasyon ne tesaduf in; ev beşek ji plana dewletê ye ku dixwaze her kesê 'ne mîna xwe' tune bike. Armanc ew e ku tirsê bixin dilê kesên cuda difikirin, xeyal dikin û dengê xwe bilind dikin. Hedefa tundiya polîsan her carê heman kes in: Trans, LGBTİ+ û sosyalîst. Ev ne tiştekî ji rêzê ye, ev polîtîkayek e. Lê zext çiqas zêde bibin, berxwedan û têkoşîna me jî dê ewqas mezin bibe.

_{Eylem Sıla Bayram.}

Piştgirî û têkoşîn

Piştî daxuyaniyê, hevalên Bayramê ên ji OGK, Meclîsên Jinên Sosyalîst (SKM) û SGDFê jî axivîn.

Simay Adakart li ser navê SKMê axivî û diyar kir ku ew ê li dijî tundiya dewletê têkoşîna xwe bidomînin û giringiya piştgiriyê bi van gotinan anî ziman:

“Em di serdemekê de derbas dibin ku di binçavkirinan de lêgerîna tazî û îşkence wekî tiştekî asayî tê nîşandan; rejîma şeftiyê ya faşîst bi hemû derfetên xwe êrîşî me dike. Lê belê, têkoşîna li hemberî wan ne bêhêz û ne jî bêkok e. Em bi salan e mîrasekê didomînin. Em ê li dijî êrîşên dewleta baviksalar û heteroseksîst li ber xwe bidin. Wekî duh, îro jî em ê têkoşîn û piştgiriyê mezin bikin.”

(ÖG/TY/AY)

Nêrîna Ferhat Göçer ku wergerandina muzîka Kurdî bo Tirkî pêşketinek erênî ye, di nihêrîna pêşîn de, dibe ku ji hêla têkiliya çandî, xuyangî û gihîştina temaşevanek berfirehtir ve maqûl û heta teşwîqker xuya bike. Bi rastî, wergerandina berhemên ku bi zimanên cûda têne hilberandin bo zimanên din pir caran wekî pratîkek tê parastin ku gera çandî ya navber zêde dike û sînorên hunerê berfireh dike. Lêbelê, dema ku mijar tenê di çarçoveya "têgihîştinê" an "gihîştinê" de were nirxandin, çarçoveya civakî û çandî ya ku muzîkê hildigire dikare were paşguh kirin.

Lêbelê, bi taybetî dema ku dor tê ser zimanên ku di dîrokê de di qada giştî de kêm hatine temsîlkirin an jî bi awayên cûrbecûr hatine tepeserkirin, mijara wergerê ne tenê danûstandinek çandî ya bêalî ye. Di rewşên weha de, werger rasterast bi rewşa ziman, hiyerarşiyên çandî û ji nû ve hilberandina nasnameyê ve girêdayî dibe. Ji ber vê yekê, dema ku ji perspektîfek sosyolojîk ve tê nihêrtin, ev nêzîkatî ne tenê mijara tercîha muzîkê ye; ew di heman demê de nîqaşek pir-qatî jî bi xwe re tîne ku li xaçerêya têkiliyên ziman, nasname û hêzê ye.

Ziman ne tenê amûrek ragihandinê ye, lê di heman demê de yek ji hilgirên herî bingehîn ên nasnameya civakî ye. Bi taybetî muzîka Kurdî formeke bihêz a îfadeyê ye ku bîra dîrokî, ezmûnên kolektîf û cîhana çandî ya wateyê ya ku ev ziman hildigire nîşan dide. Ji ber vê yekê, wergerandina berhemeke Kurdî bo Tirkî ne tenê veguhastineke teknîkî ye; ew di heman demê de ji nû ve avakirina wate, hest û çarçoveyê ye. Di vê pêvajoya ji nû ve avakirinê de, hin ji kodên çandî yên orîjînal pir caran winda dibin.

Ji perspektîfeke sosyolojîk ve, ev rewş dikare bi têgehên Pierre Bourdieu yên "sermayeya çandî" û "hêza sembolîk" were ravekirin. Zêde xuyangkirin û derbasdarkirina zimanê serdest (di vê çarçoveyê de, Tirkî) cîhê zimanên din di qada giştî de teng dike. Ev, di encamê de, dibe sedema sînordarkirina zimanên kêmneteweyan di qada taybet de û kêmbûna xuyabûna wan a giştî. Wergerandina zêde ya muzîka Kurdî bo Tirkî xetera ji nû ve hilberandina vê celeb têkiliya hêza sembolîk dide.

Di vê nuqteyê de, têgeha "asîmilasyonê" girîngiyê digire. Asîmilasyon ne tenê bi polîtîkayên zorê, lê di heman demê de bi pratîk û tercîhên çandî jî dikare çêbibe. Wergerandina sîstematîk a muzîka Kurdî bo Tirkî û zêdebûna belavbûna van versiyonan giraniya Kurdî di hilberîna çandî de kêm dike. Ev pêvajo adetên hilberîn û xerckirinê bi zimanê xwe, nemaze di nav nifşên ciwan de, qels dike.

Ji aliyekî din ve, têkiliya navçandî neçar e û pir caran dewlemend dike. Lêbelê, ev têkilî divê li ser bingehek wekhevî pêk were. Ger zimanek bi berdewamî were çêkirin ku "pêdivî bi wergerandinê hebe", ev yek wê têgihîştinê diafirîne ku ziman bi serê xwe têrê nake. Ev jî, di encamê de, hiyerarşiyên çandî xurt dike.

Pirsgirêka wergerandina muzîka Kurdî bo zimanê Tirkî nikare tenê wekî tercîhek estetîk an hunerî were dîtin; ew diyardeyek piralî ye ku rasterast bi têkiliyên hêza civakî, polîtîkayên zimanî û temsîla çandî ve girêdayî ye. Zimanê ku muzîk pê tê hilberandin û belavkirin faktorek girîng e di destnîşankirina xuyabûn û rewatiya wê çandê di qada giştî de. Ji ber vê yekê, çareserkirina pirsgirêkê tenê li ser bingehên pragmatîk ên wekî "gihîştina temaşevanek berfirehtir" an "zêdebûna têgihîştinê" tê wateya paşguhkirina kûrahiya meseleyê.

Parastina cihêrengiya çandî ne tenê bi zindî hiştina melodiyên cûda, lê di heman demê de bi parastina ziman, çarçove û bîra ku ew melodî tê de derketine holê jî mimkun e. Wekheviya zimanî ne bi rêya adaptekirina domdar a zimanekî bi zimanekî din, lê bi rêdana her zimanekî ku bi şêweya xwe ya bêhempa hebe û cîhê xwe di qada giştî de bibîne, pêk tê. Wekî din, pêvajoyek veguhastina çandî ya bêguneh, bi demê re, dê bibe sedema veguherînek yekalî û bêtir marjînalîzekirina yên qelstir.

Di vê çarçoveyê de, hebûna berdewam a muzîka Kurdî bi zimanê xwe ne tenê hilbijartinek e, lê di heman demê de pêdiviyek girîng e ji bo parastina berdewamiya çandî, bîra kolektîf û nasnameyê. Ji ber ku dema zimanek paşve diçe, çîrok, hest û awayên têgihîştina cîhana ku bi wî zimanî ve girêdayî ne jî winda dibin. Ji ber vê yekê, pirsgirêk ne tenê ew e ku muzîk bi kîjan zimanî tê gotin; ew li ser wê yekê ye ku çandek heta çi radeyê dikare bi dengê xwe hebe.

Amedspor li deplasmanê bi Igdir FK re 3-3 wekhev ma û bi 74 puanan û bi ferqa golan (averaj) di rêza duyem de cih girt û bi vê encamê derket Super Ligê.

Futbolîstê Amedsporê Çagri Fedai piştî maçê daxuyanî da û weha got: “Ev di vê lîgê de şampiyoniya min a çaremîn bû, lê ya herî bi wate bû. Ji ber ku di yên din de me ewqas zehmetî nedîtibû. Me bi berxwedan û bi keda xwe ya heqkirî şampiyonî ji nav destê wan derxist.”

Erdogan Amedspor pîroz kir

Serokê Giştî yê AKPê û Serokkomar Recep Tayyip Erdogan, li ser hesabê xwe yê medyaya civakî peyamek weşand û Amedspor pîroz kir. Erdoğan di peyama xwe de wiha got:

“Ez Amedspora ku dê di sezona bê de, li ser navê Diyarbekira me di Lîga Super a Trendyolê de bileyîze, hemû civaka Amedsporê û birayên xwe yên Diyarbekirî ji dil û can pîroz dikim û serkeftinê ji wan re dixwazim.”

Silav Super Lig!🐦‍🔥#MücadeleninTakımı#TîmaTêkoşînê#TaximêXoverdayîşî pic.twitter.com/Cj2hET3MkU

— Amedspor (@amedskofficial) May 2, 2026

Zaxosporê Amedsporê pîroz kir: “Pîroz be dilê Kurdan Amedspor."

Tîma Zaxoyê ya Herêma Kurdistanê, ji ber derketina wê ya bo Lîga Super peyameke pîrozbahiyê ji bo  Amedsporê belav kir.

Tîma Zaxoyê li ser hesabê xwe yê fermî yê medyaya civakî peyamek belav kir û serkeftina Amedsporê pîroz kir û wiha got:

"Em wekî Tîma Zaxoyê, ji dil û can pîrozbahiyê li tîma Kurdan Amedsporê dikin bi helkefta derketina wê ya bo Lîga Super a Tirkiyeyê. Ev ji bo Kurdan û alîgirên Amedsporê destkefteke dîrokî ye. Em bi vê serkeftina we ya mezin gelekî dilxweş in û em dê her tim piştgiriyê bidin Amedsporê. Alîgirên Zaxoyê û alîgirên Amedê her tim destê xwe dane hev û wekî du birayan bi hev re bûne. Pîroz be dilê Kurdan Amedspor."

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê, piştî maç bi dawî bû, li bajarên Kurdan û li gelek bajarên Tirkiyeyê pîrozbahiyên şampiyoniyê dest pê kirin.

Di lîstikeke din de jî, Erokspor li qada xwe bi Pendiksporê re 1-1 wekhev ma.

(TY/AY)

Komîteyê ragihand ku hefteya rûmetê a trans wê di 15-21ê Hezîranê de pêk were.

Komîteyê di metna temaya îsal de destnîşan kir û got, “Em xeyalkirina bi azadî, wekî çalakiyeke polîtîk dipejirînin û xwedî lê derdikevin. Li dijî kesên ku ji me re dibêjin “rastbîn bin”, em bi bîr dixin ku xeyalkirin gava yekem a rastiyan e.”

Her weha komiteyê gotiye ku em çawa wan embriyoyên ku di bedena xwe de naxwazin, derdixin û diavêjin, em ê wisa koka wan polîtîkayên dewletê yên ku bedenên transan xesandine jî bikolin.

Temaya Hefteya Rûmetê ya LGBTÎ+yan a Stenbolê diyar bû: AŞKERE Û ZELAL

27 Nîsan 2026

Daxuyaniya Komîteya 12emîn Hefteya Rûmetê ya Trans+’yan a Stenbolê a têkildarî temaya îsal weha ye:

Em xeyalkirina bi azadî, wekî çalakiyeke polîtîk dipejirînin û xwedî lê derdikevin. Li dijî kesên ku ji me re dibêjin “rastbîn bin”, em bi bîr dixin ku xeyalkirin gava yekem a rastiyan e.

Em trans; ji bo rakirin û têkbirina sînorên ku kapîtalîzma patriyarkal, dewlet, rejîmên aborî yên nijadperest û rejîmên zayendî li ser me ferz dikin, li vir in. Em temaya 12emîn Hefteya Rûmetê a Transan a Stenbolê ku wê di navbera 15-21ê Hezîranê de were lidarxistin, aşkere dikin: XEYALA TRANSAN

Em dizanin: Guhertina her tiştî pêkan e. Her tişt dikare were pirsyarîkirin. Tu tişt tenê ji du zayendan ango ji dualiyan pêk nayê. Ne xeyalên me ne jî zayendên me di nava du zayendîtiyê de bi cih nabin.

Em weke trans tên piştguhkirin, weke dijman tên nîşandan, ji perwerde, tenduristî, stargeh, bajar û malbatê bêpar tên hîştin û nayên îstihdam kirin. Ji ber vê yekê gelek gotinên me ji bo pergala kapîtalîst a patriyarkal hene. Wekî kesên ku rastî tundkariya dewletê û mêran tên; em têkoşîna xwe ya transan û şêwazê 'T' yê têkoşînê her dem didomînin.

Şêwazê 'T' yê têkoşînê; ew e ku tu qaîdeyên wê yên 'meqbûl' nîn in û ji bo 'exlaqê' gotin û tevgerên xwe sînordar nake. Tişta ku dixwaze li ber çavan e; daxwaza wê/wî, vegerandina tiştên ku ji me hatine dizîn e. Têkoşîna me ya şipşil, tevera û mizmizok, ji bo her tevgereke polîtîk vegirtî ye.

Em dema ji bo hevalên xwe yên windakirî û ji bo girtina şîna wan têdikoşin; li aliyekî din jî em şîna wan xeyalên xwe yên ku me pêk neanîne digirin. Em bêyî ku rabirdûyê paşguh bikin, qîmetê didin îro û bêyî ku dest ji siberojê berdin, rêya xwe didomînin. Em xeyalên xwe, qadên xwe yên rêxistinkirinê yên ku xeyalên me dikin rastî û wê pêşeroja ku em ê ava bikin, her roj bi hev re ava dikin.

Em xeyal dikin, dibe rastî. Em ne tenê xwe, em cîhanê jî didin gerandin û diguherînin. Avakarên siberojê em in.

“XEYAL-EKA TRANSAN"

"Her transek, bêyî ku temenê xwe li ber çavan bigire, dê jiyana xwe bi xwe ava bike. Têkoşîna me ne bi mirinê û pîrbûn/kalbûnê re bû; pirsgirêka me ew bû ku em pîr /kal nedibûn û dihatin kuştin. Dema ew roj hat, T dê bi rehetî ji bo mirinên xwe yên di wextê xwe de bigirîn û şînên xwe li gorî dilê xwe bigirin.

Çi bi serê me tînin bila bînin, lê nikarin xeyalên me bidizin. Em ji bo pêkanîna tiştên nepêkan hatine dinyayê; em her roj şêwazê T ya bedenê, zayendîtiyê, têkoşînê û civakê ji nû ve hildiberînin. Em çawa wan embriyoyên ku di bedena xwe de naxwazin, derdixin û diavêjin, em ê wisa koka wan polîtîkayên dewletê yên ku bedenên transan xesandine jî bikolin.

Mafê diyarkirina qedera bedenên me di destê me de ye. Em ê ji bo bikaranîna hormonan an jî ji bo pêvajoyên lihevanîna bedenê ne li benda destûra dewletê, ne ya malbatê û ne jî ya hevjînê/a xwe bin.

"XEYAL-EKA DIN A TRANSAN"

"Têkoşîna mafdar a gelan dê wekî mijekê li her derê cîhanê belav bibe, wê demê dê sînor qels bibin û winda bibin. Peyvên 'şer' û 'aştî' dê tenê bibin navên hin hevalên me; wekî bîranîneke nostaljîk…

Divê em we her dem red û fesix bikin! Em vê rejîma nijadperest a zayendî û kedê red dikin; ku tê de keda me ya biheq an bêheq tê mêjandin; jin tên qetilkirin; gelên Rojhilata Navîn û Başûr rastî komkujî û dagirkeriyê tên; koçber, lûbunya, astengdar ji derveyî pergalê tên hîştin û ajal tên maldarkirin û tên qetilkirin. Li Filîstîn, Rojava, Sûriye, Îran û li gelek derên cîhanê, bi şerên ku dewletên emperyalîst derxistine bi hezaran mirov tên qetilkirin; em vê nîzama mêtinger fesix dikin

Em trans, fêrî xeyalan bûne. Carinan em bedena xwe, carinan dinyaya xwe û carinan jî siberoja xwe xeyal dikin. Bi salan e me bi wan tiştên ku me xeyal kirine; kolan, bajar, xwe û civak guherand.

VA “XEYAL-EKA DIN A TRANSAN"

"Zordestiya ku mirovan li ser xweza û ajalan ava kiriye dê ji holê rabe. Mirov dê sînorê xwe bizanibe. Dê sînorên mirovan jê re were nîşandan. Em ê sînorê xwe bizanibe.

Em xeyal dikin: Jiyaneke ku tê de malbata wekî 'pîroz' tê ferzkirin tune be; av û xwarina paqij a ku her kes dikare bigihîje hebe; zarokên trans tune neyên hesibandin; jin, qehpe û travestî neyên qetilkirin.

Kadın Kapısı, Voltrans, Kapsama Alanı, Amargi, Aligül, Greva Birçîbûnê ya 1987an, Berxwedana Kolana Ulkerê, transên ku Meşa Rûmetê ya Transan a yekem pêk anîn, GaniMet... Bi salan e em di têkoşîna xwe de di gelek deriyan re derbas bûn û gihîştin xeyalan. Me sînor afirandin û me di ser wan re baz dan.

Û "XEYAL-EKA DIN A TRANSAN"

"Dema wextê Tyê hat, dê hemû girtîgeh jixwe hatibin hilweşandin. Em trans, em şopdarên xeyalên bêkelepçe ne. Zindan, kelepçe û heta ew girtinên ku di mejiyê me de jî dê ji holê rabin. Em ê di aramiya valahî û kaosê de li derdorê bifirin; em ê bibin bayê poyrazê û dîsa, ji nû ve li ba bin.

Em li neynikê dinêrin û bedenekî din dibînin. Carinan newaya dengê me yê hundirîn cuda ye. Xeyala trans a beden û zayendîtiyê; di nava wî bedenî de cih nabe ku rejîma zayendê lê bûye maddî; ew li dijî xweza/çand/biyolojiya patriyarka ye; tu cudahiya taybet û giştî nîne, li şûna ku nevroza tiştên nehatine gotin bijî, dibêje 'ka kerem kin, meydan'; ziman û bedena wê travestî ye, daxwazên wê têr nabin, hîn bêtir dixwaze.

Dema em wan jiyanên ku ji me hatine dizîn paşve bigirin, em vê cîhanê ji nû ve dinivîsînin. Dema em çîroka xwe û bedena xwe ava bikin, em vê cîhanê ji nû ve dinivîsînin. Em jixwe ji her demê ve li vir in, em pir in û em ji xeyalên xwe venagerin. Em xurt in, em trans in.

Ji bo zêdekirina xeyalan,

Ji bo bibîrxistina xeyalkirinê,

Ji bo birina xeyalan ber bi siberojê ve,

Ji bo veguherandina xeyalan ber bi rastiyê ve,

EM TÊN!

12emîn Hefteya Rûmetê ya Transan a Stenbolê û 12emîn Meşa Rûmetê ya Transan a Stenbolê de dê di navbera 15-21ê Hezîranê de pêk werin. Bi hêviya ku em hevdu bibînin evîndara/ê min.

#XeyalaTransan

#DemaT

#TransPride"

(AY)

Wan

Li Wanê ji bo 1ê Gulanê bi pêşengiya Konfederasyona Sendîkayên Kedkarên Kamuyê (KESK), Konfederasyona Sendîkayên Karkerên Şoreşger (DİSK), Yekîtiya Odeyên Endezyar û Mîmaran a Tirk (TMMOB), Yekîtiya Doktorên Tirk (TTB), Yekîtiya Doktorên Diran ên Tirk (TDB), Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD) û Komeleya Hiqûqnasan ji bo Azadiyê (OHD) bi dirûşma “Ji bo ked, aşti, azadî, edalet, wekhevî û demokrasiyê em di 1ê Gulanê de li qadan in” li Qada Bajêr a navçeya Rêya Armûşê mîtîngek hat lidarxistin.

Komeleyên rojnamegeran ên DFG û MKGê, sendîka û partiyên siyasî jî bi kortejên xwe li mîtîngê bûn. 

Her weha Hevseroka Giştî ya ya Partiya Demokrasî û Wekheviyê ya Gelan(DEM Partî) Tulay Hatîmogûllari û Hevserokê Giştî yê KESKê Ahmet Karagoz, bi hezaran kedkar û welatî jî tev li meşa 1ê Gulanê bûn.

Beriya mîtîngê, rêxistinên civakî yên sivîl, partiyên siyasî û kedkar li ber Nexweşxaneya Hayatê kombûn û bi kortejan ber bi qadê ve meşiyan. Di meşê de gelek caran dirûşmên “Bijî 1ê Gulan”, “Bijî berxwedana karkeran”, “Bijî Çapemeniya Azad”, “Qeyûm talan e, berxwedan jiyan e” hatin berzkirin û dowîz û pankartên bi nivîsa “Kar, nan, azadî”, “Bijî têkoşîna kedkaran” hatin hilgirtin.

"Çavkanî ji bo şer tên xerckirin"

^{Meşa 1ê Gulanê a Wanê. Fotograf: AW}

Hevserokê Giştî yê KESKê Ahmet Karagoz diyar kir ku heta demokrasî, wekhevî û azadiya kedê pêkneye, aştî nabe. Ahmet Karagoz anî ziman ku ew niha kesên ku kedxwariyê rewa dibînin protesto dikin û wiha axivî:

“Cîhan di nava pêvajoyeke nû ya parvekirinê de ye. Li Rojhilata Navîn xeteke nû tê xêzkirin. Em ji vir qîr dikin; NATO rêxistineke şer e. Wê aştiyê ne, wê şer bîne. Divê baregehên NATOyê yên li welatê me werin girtin. Heta wekhevî çênebe, aştî û demokrasî nabe. Çavkaniyên welat ne ji bo dibistan, nexweşxane û kar, ji bo şer hatin xerckirin. Li hemberî gava mezin a gelê Kurd, tu gav nehatin avêtin. Aştî ne lutf e, pêdivî ye. Dema kedkar mehkûmî xizaniyê tên kirin, welat bi rantê tê birêvebirin.”

"Çareserî bi tifaqên aştiyê pêkan e"

^{Mîtînga 1ê Gulanê a Wanê. Fotograf: Ajansa Mezopotamyayê}

Hevseroka Giştî ya DEM Partiyê Tulay Hatîmogûllari, di mîtîngê de bal kişand ser polîtîkayên rejîmê û diyar kir ku encama şer û talanê ji bo gelan tenê xwîn, hêsir û xizanî ye. 

Tulay Hatîmogûllari di berdewamiya axaftina xwe de wiha got: 

“Bedela şer li Rojhilata Navîn bi Kurd û Ereban, li vir jî bi gelê Tirkiyeyê didin payîn. Li hemberî vê, mînaka herî mezin berxwedana gelê Rojava ye. Çareserî ne bi tifaqên şer, bi tifaqa aştiyê pêkan e. Li Kurdistanê bi polîtîkayên şerê taybet ciwan û jin tên hedefgirtin û em li malê, li kargehê û li zeviyan kedkar in, lê herî zêde keda me tê xwarin.”

“Ji bo edaletê divê em sosyalîzma demokratîk ava bikin. Nêzî salek û nîv e, bi banga Birêz Abdullah Ocalan pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk dest pê kiriye. Hin astengî derdikevin, lê bila baş were zanîn; çemê aştiyê diherike. Hûn kîjan kevirî deynin ber, av dê wî kevirî derbas bike. Di hevdîtina 27ê Sibatê ya li Îmraliyê de, Birêz Ocalan diyar kiriye ku armanca banga wî ew e ku pirsgirêka Kurd di zemînekî siyasî û hiqûqî de were çareserkirin û hinceta ‘terorê’ ya dewletê ji destê wan were girtin. Em ê bi rêxistinkirinê bi ser kevin.”

Êlih

Platforma Ked û Demokrasiyê ya Êlihê bi boneya pîrozkirina 1ê Gulanê ji ber Nexweşxanya Farabîmê heta Parka Yilmaz Guney meşiyan û piştî meşê daxuyanî dan. 

Hevserokê Giştî yê DBPê Keskîn Bayindir, endam û rêveberên DEM Partiyê û DBPê yên Êlihê û endamên sazî û dezgehên sivîl ên bajêr beşdar bûn. Çalakî bi dirûşmeyên “Ji berxwedanê heta serketinê”, “Jin jiyan azadî”, “Bijî têkoşîna me ya birûmet” û “Talan tune dike, berxwedan jiyan e.” hatin berzkirin. Metna daxuyaniyê ji aliyê Hevserokê Şaxa Sendîkaya Kedkarên Tenduristiyê û Xizmetên Civakî (SES) ya Êlihê Cîhan Tuzun ve hate xwendin.

"Birêz Ocalan rêberê karkeran e"

Hevserokê Giştî yê Partiya Herêmên Demokratîk(DBP) Keskîn Bayindir di pîrozbahiya Êlihê de axivî û got: 

“Birêz Ocalan rêberê karkeran e. Ev roj li Birêz Ocalan pîroz be. Pergal bi xwêdana karkeran xwe dewlemend dike. Ger ku karker xwe rêxistin bikin dê bigihîjin armancên xwe. Bila her kes bizanibe ku em bihêz in. Bi dehan rêxistinên karkeran û kedkaran û bi hezaran kes niha li vir in. Em ê bi xwêdana keda xwe bigihîjin armanca xwe. Ew dipirsin, çima em li vir navê Birêz Ocalan tînin ziman? Em dizanin ku Birêz Ocalan pêşengiya pêvajoyê dike. Yên ku piştgiriyê didin vê pêvajoyê karker û kedkarên li Kurdistan û Tirkiyeyê ne. Birêz Ocalan rêberê karkeran e. Ev roj li Birêz Ocalan pîroz be.”

Sêrt

Bi pêşengiya Platforma Ked û Demokrasiyê ya Sêrtê bi boneya pîrozkirina 1ê Gulanê kedkar ji Rêya Guresê heta Qada Demokrasiyê meşiyan.

Parlamentera Sêrtê Sabahat Erdogan Saritaş, hevşaredarên Sêrtê, Serokê CHPê yê Sêrtê Nevaf Bîlek û rêveber û endamên partiyên cuda, endam û rêveberên DEM Partiyê û DBPê yên Sêrtê û gelek endamên saziyên civaka sivîl ên bajêr tev li çalakiyê bûn.

Di meşê de pankart û dowîzên li ser “Ji bo zarok û kedkaran dibistanên wele”, “Pêşî parastina jiyanê”, “Bijî 1ê Gulanê”, “Em karkerên ciwanên lê ne karkerên erzanin”, “Mirov bi mafên mirovin”, “Perwerdehiyê biparêze metîngeriyê biparêze” û “Em jiyaneke bêşer û bêtundî dixwazin” hatibûn nivîsandin hilgirtin. Her wiha di meşê de bênavber dirûşmeya “Bijî 1 Gulan” berz dikirin. Piştî meşê daxuyanî hate dayîn.Daxuyanî ji hêla nûnerê DÎSK Genel Îşê yê Sêrtê Adnan Toprak ve hate xwendin.

"Hewceye ku berdêlên keda karkeran bên dayîn"

^{Meşa 1ê Gulanê a Sêrtê. Fotograf: Ajansa Welat}

Piştî daxuyaniyê parlamentera DEM Partiyê yê Sêrtê Sabahat Erdogan Saritaş axivî û got:

“Em ê mafên xwe jiyanî bi her awayî biparêzin û xwe rêxistin bikin. Em her roj bi qetilkirina jinan û îstîsmara zarokan re rû bi rû dimînin. Her tim zarokên ku weke karker tên xebitandin, roja em rastî nûçeya wan a qezayên kar neyên tune ye. Her tim di cejna 1ê Gulanê dengê ji bo aş, nan û têkoşîna karkeran bilind dibe. Em li vir bang li rayedaran dikin û dibêjin deng bidin van qadan û hewceye ku berdêlên keda karkeran bên dayîn.”

"Demokrasî pêşeroja vî welatî ye"

Serokê CHPê yê Sêrtê Newaf Bîlek jî di çalakiyê de axivî û got:

“Mixabin ev pergal welatiyan tenê tunebûnê dide avakirin. Yên ku vê tunebûnê jî dijîn kesên ku ked didin e. Beriya heft salan kesên teqewît dikaribûn bi mûçeyek heşt gram zêr bistendina. Lê niha sê gram tê stendin. Demokrasî pêşeroja vî welatî ye. Hin kes hene li aliyê demokrasiyê ne hin jî li dijî ne. Ev rewş gelekî me diêşîne.”

(AY)

*Çavkanî: Ajansa Mezopotamyayê, Yeni Yaşam, JinNews, Ajansa Welat

Li Amedê bi banga Konfederasyona Sendîkayên Karkerên Şoreşger (DİSK), Konfederasyona Sendîkayên Kedkarên Cemaweriyê (KESK), Yekîtiya Odeyên Endezyar û Avahîsazên Tirk (TMMOB) û Yekîtiya Doktorên Tirkan (TTB) û Platforma Saziyên Demokratîk a Amedê li qada Îstasyonê mitînga 1ê Gulanê tê li dar xistin. 

Li gorî nûçeya Ajansa Welat beriya mitîngê endam û rêveberên saziyên pîşeyî, saziyên sivîl ên civakî û partiyên siyasî di nav de bi hezaran kes li Xaçerêya Semta Ofîsê ya navçeya Yenîşehîrê kom bûn. Girseya ku li vir kom bû ber bi Qada Îstasyonê ve ku dê mitîng lê bê lidarxistin meşiya.

^{Meşa 1ê Gulanê, Amed. Fotograf: Ajansa Welat}

Girseya ku di meşê de pankartên “Kesên ku pêşeroja xwe bi kedê ava dikin ew ê biserkevin”, “Çapemeniya azad civaka demokratîk”, “Li ser şopa heqîqetê bi keda Rojê em ê kapîtalîzmê hilweşînin, civaka komînal ava bikin”, “Keda me mafê me ye”, “Di Sosyalîzme de israr mirovbûyîne de israr e”, “Li hemberî kedxwariyê jiyanek e komînal” hilgirtin dirûşmên “Bijî yekê Gulanê” û “Bijî berxwedana karkeran” berz kir û dowîzên “Keda me mafê me ye” , “Bijî 1 Gulan”, “Di Sosyalîzme de israr mirovbûyîne de israr e”, “Li hemberî kedxwariyê jiyanek e komînal” hilgirtin.

Girseya ku gihişt qadê li benda destpêkirina bernameyê ye. Dê li mitîngê axaftin bên kirin û dû re Koma Çiya derkeve ser dikê û stranên xwe bistire.

^{Meşa 1ê Gulanê, Amed. Fotograf: Ajansa Welat}

"Hûn nikarin ji keda gelê Kurd aciz bibin"

Hevseroka Giştî a Partiya Herêmên Demokratîk(DBP) Çîgdem Kiliçgun Ûçar axivî. Çîgdem Kiliçgun Ûçar bertek nîşanî polîsan da ku bi muzîkê destwerdanî rêzgirtinê kirin û wiha got: 

“Tehamula wan ji bo rêzgirtinê tune bû. Ma karker, kedkar û gelê Kurd dê têkoşîna xwe nîvco bihêlin? Ma em ê şehîdên xwe ji bîr bikin? Em ê ji bîr nekin. Di vê pêvajoya ku em behsa aştî û civaka demokratîk dikin de, gotinek me tenê ji bo wan kesên ku tehamula bîranîna windayiyên me nakin heye. We gelê Kurd wekî krîmînal nîşan da, lê krîmînal hûn bi xwe ne. Hûn nikarin ji keda gelê Kurd aciz bibin. Hûn ferq nakin lê hûn jî kedkar in, hûn jî di nava vê çerxa mêtingeriyê de debara xwe dikin.”

Hemû hesasiyetên vê demê datînin pêşiya me; rêz û tehamul dualî ye. Me dîrok çawa bi hev re ava kiribe, em dixwazin ji niha û pê ve jî wiha bidomînin. Lê bila ev jî bê zanîn; bîranîna windayiyên me ne tenê li vê qadê ye. Ew her dem di hişê me de û di têkoşîna me de ne. Ji ber ku em bi saya wan îro li vir in. Bi saya wan me ev qad bi hemû gelên xwe re dagirtin. Heke hebe jî navê wê aboriya hilweşandinê ye. Heke kedkarên ku bi salan keda xwe dane, mecbûrî xebatê tên kirin û di komkujiyên karkeran de jiyana xwe ji dest didin, ev polîtîkaya hilweşandinê ye. Heke li welat gel bi birçîbûn û xizanîyê re rû bi rû hatibin hiştin, ev aboriya hilweşandinê ye. Em dibêjin ku; tişta ku ev welat heq dike ne aboriya hilweşandinê, aboriya civakî ye."

"Ji bo civaka demokratîk, em bi kedê ber bi azadiyê ve diçin"

Li ser navê Komîteya Amadekar Anahtar Kaya axivî û got:

“Ji bo civaka demokratîk, em bi kedê ber bi azadiyê ve diçin. Dema vê gotinê dikin, em îradeya xwe ya guherandina vê pergalê nîşan didin. Civaka demokratîk, li febrîqeyan, şaredariyan, li nav zeviyan, li înşaetan û li her dera ked lê heye tê avakirin. Ji ber ku demokrasî li cihê herî zêde ked lê tê dayin watedar dibe. Têkoşîna demokrasî û kedê ji hev cuda nînin. Daxwaza jiyaneke mirovane û civaka demokratîk ji heman kokê tê.” 

“Perspektîfa çareseriya demokratîk a birêz Abdullah Ocalan, bingeha azadbûna kedê ye. Ji ber ku li cihê aştî lê heye çavkanî ne ji bo şer lê ji bo gel tên xerckirin. Ne zext lê rêxistinî mezin dibe. Ne xizanî lê debar zêde dibe. Em ê bi hev re aştî û civaka demokratîk ava bikin. Civakeke kedxwarî tê de tune û gel wekhev û azad tê de dijîn pêkan e. Ên ku dê wê ava bikin jî em kedkar in. Bi ked, berxwedan û piştevaniyê em ber bi azadiyê ve dimeşin. Bijî 1’ê Gulanê.” 

 "Yekitiya karkeran hêza me ye, azadiya gel e"

Karkera Şaredariya Bajarê Nû Muzeyyen Sevîm jî di serî de kesên di 1ê Gulanê de jiyana xwe ji dest dane bi bîr anî û wiha domand:

“Em ji bo dengê kedkaran bilind bikin li vir in. Mafên me tên dizîn, ekolojî tê talankirin. Em dibêjin êdî bes e. Yekitiya karkeran hêza me ye, azadiya gel e. Em ji bo jiyaneke nû amade ne. Em ji bo aştiyeke birûmet amade ne. Em ê dîrokê bi kedê ava bikin.” Muzeyyen Sevîmê anî ziman ku Abdullah Ocalan paradîgmaya xwe diyarî gelan kiriye û wiha pê de çû: “Em berpirsyartiya karkeran dizanin û dê bicih bînin. Ji bo ev manîfesto bikeve meriyetê divê her kes xwedî lê derkeve. Em ê ji bo civaka komunal a demokratîk li ber xwe bidin.” 

Endamê Lijneya Rêveberiya Navendî (MYK) ya Konfederasyona Sendîkayên Kedkarên Cemaweriyê (KESK) Erdal Karakuş jî got:

“1’ê Gulanê roja paşvestandina her tiştên ji me hatine dizîn e. Em li dijî van heqên me yên hatine xwarin îro li vir in. Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan salek berê ji bo aştî û civaka demokratîk banga muzakerayan kiribû. Lê heta niha jî dewlet û îktîdarê gavekî jidil neavêtiye. Ji bo aştiyê divê em berpirsyartiyê li xwe bigirin. Em alîgirên aştiyê ne. Em amade ne ji bo aştiyê kedê bidin.” 

(AY)

Bi biryara ku Walîtiyê di saetên şevê de weşand, li Beyoglu, Beşiktaş û Şişliyê gelek şeqam û kolan ji trafîkê re hatin girtin. Îstasyonên metroyê yên Taksîm, Şişhane û Osmanbeyê hatin girtin; her wiha veguhastina rêwiyan a bi ÎDO, Xetên Bajêr û motorên deryayê ya ji aliyê Anadoluyê ber bi aliyê Ewropayê ve jî hat rawestandin.

#1Gulan Li Mecîdiyekoyê, polîs kesên ku nêzî qada pîrozbahiyê dibin desteser dikin. Her weha polîsan heta niha gelek kes desteserkirin.

📽️: @kepenekevrimm pic.twitter.com/WjDJEzHaLc

— bianet Kurdî (@bianet_kurdi) May 1, 2026

Piştî banga sendîka û partiyên siyasî ya ji bo komîbûna li Mecîdiyekoyê, şeqamên Halaskargazî û Buyukkdereyê û derdora Cevahir AVMyê hatin girtin.

Li serê her kolaneke herêmê, tîmên polîsan û TOMA hene.

Di saet 10.30’an de yekemîn desteserkirin çêbûn. Polîsan midaxaleyî xwepêşanderên kir û ew desteser kirin.

10.50 | Polîsan barîkat  birin pêş û  rê li ber rojnamegeran girtin ku karê xwe nekin. Endamên çapemeniyê gelek caran bi polîsan re nîqaş kirin.

Li aliyê din, ji bo ku dîmenên welatiyên di bin dorpêçê de û yên hatine desteserkirin neyên girtin, polîsan bi mertalan dora qadê girt. Kesên di dorpêça polîsan de bûn, dirûşma "Her der Taksîm, her der berxwedan" berz kirin.

📹:… pic.twitter.com/6I9w1TUUFP

— bianet (@bianet_org) May 1, 2026

11.05 | Polîsan bi gaza rondikrêj midaxaleyî girseya ku dixwest ji Mecîdiyekoyê ber bi Taksîmê ve bimeşe kir.

#1Mayıs | Mecidiyeköy'den Taksim'e yürümek isteyen gruba polis, biber gazı sıktı.

📹: Evrim Kepenek ( @kepenekevrimm ) pic.twitter.com/szxDVK2aO2

— bianet (@bianet_org) May 1, 2026

11.10 | Polîsan li Mecîdiyekyê endamên Halkevleriyê yên ku dirûşma "Her der Taksîm, her der berxwedan" berz dikirin, bi îşkenceyê desteser kirin. Her wiha komeke din jî girtin bin dorpêçê.

#1Mayıs | Polis, Mecidiyeköy'de "Her yer Taksim her yer direniş" sloganı atan @Halkevleri üyelerini işkence ile gözaltına aldı.

📹: Evrim Kepenek ( @kepenekevrimm ) pic.twitter.com/8Qa3DucyQm

— bianet (@bianet_org) May 1, 2026

11.30 | Li Mecîdiyekoyê du endamên ESPê yên ku bi dirûşmên "Qada 1’ê Gulanê Meydana Taksîmê ye" dimeşiyan, hatin desteser kirin.

#1Mayıs | Mecidiyeköy'de "1 Mayıs alanı Taksim Meydanı" sloganlarıyla yürüyen iki ESP'li gözaltına alındı. @espresmi

📹: @kepenekevrimm pic.twitter.com/ZFnVB3i4hD

— bianet (@bianet_org) May 1, 2026

11.50 | Pisporê Rêxistinkirinê yê Maden-İşa Serbixwe Başaran Aksu û rojnameger Yusuf Çelik hatin desteser kirin.

12.00 | Polîsan tenê destûr da ku Partiya Karkerên Tirkiyeyê (TÎP) li Meydana Mecîdiyekoyê daxuyaniyê bide. Girse bi dirûşmên "Bijî 1’ê Gulanê, her der Taksîm, her der berxwedan" ket qadê.

#1Mayıs | Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı Erkan Baş, Mecidiyeköy'de basın açıklamasında bulundu.

📢Baş: 24 yıldır iktidardalar devletin tüm aygıtlarını tekellerine aldılar ama bu ülkeyi, halkımızı, işçileri teslim alamadılar, alamayacaklar.

📹: @kepenekevrimm pic.twitter.com/1nVwP6M3Gk

— bianet (@bianet_org) May 1, 2026

Erkan Baş, di axaftina xwe ya li vir de wiha got: "24 sal in li ser desthilatdariyê ne. Medya xistine bin dorpêçê. Ewlehî, dadgerî, burokrasî û hemû amûrên dewletê xistine bin destê xwe, lê nekarîn vî welatî, gelê me û karkeran teslîm bigirin." Baş wiha dewam kir:

"Îro careke din, bi awayekî neheq û naderqanûnî; li dijî destûra bingehîn, biryarên dadgehê û qanûnan, bi rêyên derqanûnî xwestin pêşî li pîrozkirina me ya 1’ê Gulanê bigirin. Îradeya ku îro li vir kom bûye, tenê negot 'em qedexeyên 1’ê Gulanê nas nakin'. Di heman demê de em wekî kedkar û şoreşgerên vî welatî, careke din radigihînin ku em ê vî welatî radestî vê pergala tarî, desthilatdariya sermayedar û patronan û nîzama holdîngan nekin.

Em ji vir ji her kesî re radigihînin: Ev welat ê me ye. Ev welat ê karker, kedkar û yên ku xwêdana eniya xwe dirêj dikin e. Ev welat aîdî me ye ku em ji bo azadî, wekhevî, demokrasî, aştî û edaletê têdikoşin."

13.20 | Li gorî daxuyaniya Komeleya Hiquqnasên Hemdem (ÇHD), hejmara kesên ku li Mecîdiyeköyê hatine desteser kirin nêzî 350 kesî ye.

(EMK/HA/AY)

Li Stenbolê bi banga Konfederasyona Sendîkayên Karkerên Şoreşger (DİSK), Konfederasyona Sendîkayên Kedkarên Cemaweriyê (KESK), Yekîtiya Odeyên Endezyar û Avahîsazên Tirk (TMMOB) û Yekîtiya Doktorên Tirkan (TTB), li Meydana Îskeleyê ya Kadıkoyê mîtînga 1ê Gulanê tê lidarxistin.

^{Foto: Vecih Cuzdan (Endamên sendîkayê yên ku di bin baranê de ji bo meşa 1’ê Gulanê amadekariyan dikin, li dorapankartên ku li ser wan “Em bibin yek, em biguherînin” nivîsî ye kom dibin. Li ser zemînê şil, pankartên DİSK’ê û flamayên sendîkayê derdikevin pêş; tê dîtin ku beşdar bi baranparêz û sîwanên xwe li qada kortejê li bendê ne.)}

Navnîşana li Kadıkoyê qada îskeleyê ye

Ji bo mîtînga ku bi dirûşma “Ji bo ked, edalet, aştî û demokrasiyê em bibin yek, em biguherînin” tê lidarxistin, kortej li ser du milên cuda dest bi kombûnê kirin.

Meşa ku DİSK, TMMOB û TTB organîze dike dê saet di 11.00an de li ber Nexweşxaneya Numune ya Haydarpaşayê; ya KESKê jî dê ji Soguluçeşmeyê dest bi bike. Tê plankirin ku piştî meşa kortejan, mîtîng li Meydana Îskeleyê ya Kadıkoyê dest pê bike.

^{Foto: Vecih Cuzdan (Jinên di korteja 1’ê Gulanê de, li ser rêya ku bi baranê şil bûye, di nava flama û pankartan de govendê digirin. Di nav qelebalixa ku êlekên mor ên bi nivîsa “nan û gul” û pankarta bi nivîsa “Li dijî xizanî û bêewlehiyê hêza me yekitiya me ye” derdikevin pêş de; beşdar bi alayên sor di qadê de bi pêş ve diçin.)}

1ê Gulanê wê li du qadan were pîrozkirin û li çar navçeyan jî qedexe be

Walîtiya Stenbolê ragihand ku destûr hatiye dayîn ku DİSK, KESK, TMMOB û TTB li Meydana Îskeleyê ya Kadıkoyê û TKP jî li Meydana Kartalê pîrozbahiyan bikin.

Walîtiyê diyar kir ku ji derveyî van her du bernameyan dê destûr nedin tu çalakiyên 1ê Gulanê û ragihand ku li navçeyên Beyoğlu, Şişli, Fatih û Beşiktaşê mîtîng, meş, daxuyaniyên çapemeniyê û çalakiyên bi vî rengî di nava rojê de hatine qedexekirin.

Bajar bi bajar bernameya 1ê Gulanê

30 Nîsan 2026

Baroya Stenbolê jî di parvekirina xwe ya li ser hesabê Xê de bi peyama "Edalet Nanê Gel e" ragihand ku ew dê tevli mîtîngê bibin.

1 MAYIS’TA KADIKÖY’DEYİZ!

Emeğin hakkını savunmak için, ‘‘Halkın Ekmeğidir Adalet’’ demek için 1 Mayıs’ta Kadıköy’deyiz.

Tüm meslektaşlarımızı, 1 Mayıs’ta İstanbul Barosu kortejiyle yürümeye çağırıyoruz!

Toplanma: 11:00 | Haydarpaşa Numune Hastanesi önü

Miting Saati: 12:00 |… pic.twitter.com/yB2biMy0Ra

— İstanbul Barosu (@istbarosu) April 30, 2026

Ji Arzu Çerkezogluyê peyama 1ê Gulanê

Seroka Giştî ya DİSKê Arzu Çerkezogluyê, beriya meşa 1ê Gulanê ya li Kadıkoyê ji bianetê re axivî.

Çerkezogluyê diyar kir ku 1ê Gulanê li her çar aliyên Tirkiyeyê bi awayekî girseyî û bi coş derbas dibe û destnîşan kir ku qadên 1ê Gulanê hêza karker, kedkar, jin, ciwan û gel nîşan didin:

Îro 1ê Gulanê ye. Roja yekîtî, têkoşîn û pişteviya navneteweyî ya çîna karkeran e. Em li çar aliyê Tirkiyeyê li qadan û li meydanan in. Em li her derê cîhanê, ligel hemû xwişk û birayên xwe yên çînî ku hemû nirx û ciwaniyên vê dinyayê hildiberînin, li meydanan in. Em li qadan in da ku îtirazên xwe yên li dijî îktîdarên heyî, xeyalên xwe yên cîhana siberojê, armanc û têkoşîna xwe biqîrin. Îro li Tirkiyeyê, di pêvajoyeke ku neyeksanî, bêedaletî û zext zêde bûne de, di pêvajoyeke ku bi mîlyonan mirov mehkûmî birçîbûn û xizaniyê hatine kirin de, em ji bo guherandina vê nîzamê li meydanên 1’ê Gulanê ne. Dirûşma vê 1ê Gulanê ev e: 'Karker dê bibin yek, ev pergal dê biguhere'. Belê, ev pergal qedera me nîne, dê bê guman biguhere. Ji bo Tirkiyeya kedê ya ku tê de wekhevî, edalet, aştî û biratî hebe û demokrasi bi hemû sazî û qaîdeyên xwe bixebite, em di 1ê Gulanê de li meydanan in. Em bang li her kesî dikin ku werin cem hev û mil bi mil bin. Bijî 1ê Gulanê.

#İstanbul | DİSK Genel Başkanı @ArzuCerkezoglu, Kadıköy’deki #1Mayıs yürüyüşü öncesi bianet’e konuştu: “Ülkenin dört bir yanında alanlarda, meydanlardayız.” pic.twitter.com/L0wCzA0pFr

— bianet (@bianet_org) May 1, 2026

Taksim’de 1 Mayıs anması: “Unutmadık, vazgeçmiyoruz”

29 Nisan 2026

Kortej dimeşin: Karkerên metalê, rojnameger, rêxistinên ekolojiyê

Baskê meşê yê DİSK, TMMOB û TTB’ê di saet 11.00’an de li pêşiya Nexweşxaneya Numune ya Haydarpaşayê, baskê meşê yê KESK’ê jî li Söğütlüçeşmeyê dest bi meşê kirin. Piştî meşa kortejan, wê mîtîng li Meydana Îskeleyê ya Kadıköyê dest pê bike."

#İstanbul | Kadıköy 1 Mayıs’ı

📢 @BirlesikMetal, “Metal işçisi direnişin simgesi” ve “Her yer Taksim her yer #1Mayıs” sloganlarıyla yürüyor. pic.twitter.com/cJurJpoJ1j

— bianet (@bianet_org) May 1, 2026

Di kortejan de mijara rojnamegerên girtî û zextên li ser azadiya derbirînê jî hatin ziman.

#İstanbul | Kadıköy 1 Mayıs’ında İskele Meydanı’na doğru yürüyüş sürüyor.

📢 DİSK Basın-İş: “Tutuklu gazetecilere özgürlük” pic.twitter.com/RxDAnTHD8m

— bianet (@bianet_org) May 1, 2026

Rêxistinên ekolojiyê jî bi dirûşma 'Dest nede hewa, av û axa min' di kortejê de cih girtin.

#İstanbul | Kadıköy 1 Mayıs’ı

📢 Koşuyolu’nun Kalbi Satılamaz: “Havama, suyuma, toprağıma dokunma” pic.twitter.com/jwKZxjDMOt

— bianet (@bianet_org) May 1, 2026

Mecidiyeköy’den 1 Mayıs: Polis Taksim'e yürüyüşü engelledi, gözaltılar var

1 Mayıs 2026

Li kolanan û li qada mîtîngê dorpêça bariyeran

Bariyerên ku ji Nexweşxaneya Numune ya Haydarpaşayê û Sogutluçeşmeyê heta xalên sereke yên kombÛna kortejan dirêj dibin, qada tevgerê hem ji bo kesên dixwestin beşdarî 1ê Gulanê bibin û hem jî ji bo welatiyên ku dixwestin jiyana xwe ya rojane bidomînin teng kir. Li hin xalên ku polîsan rê nîşan didan jî derbasbûn nehat kirin.

#İstanbul | Kadıköy 1 Mayıs’ı

👉🏻 KESK ve bağlı sendikalar ile siyasi partiler ve demokratik kitle örgütlerinin bulunduğu Söğütlüçeşme kolunda henüz yürüyüş başlamadı.

👉🏻 Söğütlüçeşme Caddesi boyunca yerleştirilen polis bariyerleri nedeniyle yürüyüş güzergâhına ulaşımda zorluk… pic.twitter.com/ujfL7tuGXd

— bianet (@bianet_org) May 1, 2026

Li gorî agahiyên ku Rêvebirê Karên Nivîsê yê Berpirsyar ê bianetê Vecih Cuzdan ragihandine, du xalên cuda yên lêgerînê hatine avakirin. Ji van xalan yek li ser Rêya Sogutluçeşmeyê ye ku meriv ji Rîhtimê dimeşe û li dorgelê şaredariyê dizivire; ya din jî li derketina Metrobüs-Marmarayê ye.

Cuzdan diyar kir ku kesên dixwazin ji xeta Kadıkoy, Altıyol û Bogayê tevlî kortejan bibin, neçar dimînin ku ji bo gihîştina xala lêgerînê rêyeke gelekî dirêj bimeşin. Cuzdan ragihand ku welatiyên li qadê jî ji heman pirsgirêkê bi gazinc in û anî ziman ku bariyerên polîsan beşdariyê zehmet dikin û dibin sedema dîmenekî belavbûyî.

Li dorgela Meydana Îskeleyê ya Kadıkoyê ya ku mîtîng lê were kirin jî çend xetên cuda yên bariyeran hatin avakirin. Vê rewşê hem beşdarbûna li qadê zehmet kir û hem jî rê li ber tevgera di nav rûgeha meşê de girt.

(VC/NÖ/AY)

“Fîdakariyeke dilsozane"

Dîrektorê Giştî yê UNESCOyê Khaled El-Enany, di peyama xwe ya pîrozkirinê de ya li ser Xê wiha nivîsand:

Endamên Sendîkaya Rojnamegerên Sûdanê wêrekiyeke mezin û fîdakariyeke dilsozane nîşan dane. Tevî hemû zehmetiyan, her roj di wan kêliyên ku herî zêde pêdivî pê heye de, ji bo civaka xwe agahiyên rast û jiyanî radigihînin. Ev girêdayîbûna wan ji bo me hemûyan mînakeke bihêz e; ji bo heqîqet, berpirsiyarî û aştiyê xizmeteke gelekî girîng e.

“Rêzgirtina ji bo parêzvanên azadiya çapemeniyê ye"

Serokê Sendîkaya Rojnamegerên Sûdanê Abdelmoniem Abu Idries Ali jî anî ziman ku ev xelat "rêzgirtinek e ji bo hemû rojnamegerên Sûdanî yên ku parastina azadiya çapemeniyê didomînin."

"Ev xelat ne tenê naskirina Sendîkaya Rojnamegerên Sûdanê ye; di heman demê de rêzgirtinek e ji bo hemû rojnamegerên Sûdanî yên ku di bin mercên gelekî dijwar û xeternak de parastina heqîqetê û azadiya çapemeniyê didomînin. Ev xelat careke din nîşan dide ku rojnamegeriya serbixwe ji bo parastina nirxên demokratîk û gihandina dengê sivîlên ku ji şer bandor bûne, xwedî roleke jiyanî ye."

Xwediyê xelatê ji aliyê jûriyeke navneteweyî û serbixwe ve ku ji pisporên medyayê pêk tê hat diyarkirin û beriya 3ê Gulanê Roja Azadiya Çapemeniyê ya Cîhanê hat ragihandin.

Xelat dê di çarçoveya çalakiyên Konferansa Cîhanî ya Azadiya Çapemeniyê ya UNESCOyê de were dayîn. Ev konferans dê bi dirûşma 'Avakirina Pêşerojeke di Nav Aştiyê de' di navbera 4-6ê Gulanê de, bi mazûvaniya Zambiyayê li paytext Lusakayê were lidarxistin.

Paşxane

Şerê ku li Sûdanê berdewam dike, xebatên agahîgirtinê bi piranî rawestandin û rewşa medyaya welat hîn xirabtir kir. Gelek delîl nîşan didin ku rojnameger bi gefên tundkarîyê û girtinê re rû bi rû ne. Ji sedî 90ê binesaziya medyaya welat bi temamî hatiye rûxandin. Ji ber tundkariya li ser kolanan, rojnameger di mal an jî cihên karên xwe de asê mane. Her wiha ji ber qutbûna înternet û peywendiyan (telekomunîkasyon), karê wan ê rojnamegeriyê hîn bêtir hatiye astengkirin.

Ev mercên giran, Sûdanê vediguherînin 'herêmeke bêdeng' ku tê de beşeke mezin a gel di nav valahiyekê de ye û ji agahiyan bêpar hatine hîştin. Di vê rewşê de nûçeyên nerast, dezenformasyon û propagandaya şer belav dibin; ev yek jî kîn û dubendiyê hîn zêdetir geş dike.

Ji bo rojnamegeran herêmên bi ewle

Ji destpêka şer ve UNESCO li gel rojnamegerên Sûdanî cih girt. Ji bo parastina azadiya çapemeniyê û dîtina krîza mirovî ya li Sûdanê, UNESCOyê alîkarî da ku Foruma Medyaya Sûdanê were avakirin ku zêdetirî 20 saziyên medyayê di bin banê xwe de kom dike. Bi lêkolîneke hevbeş a ligel saziya MiCTê, pêdiviyên rojnamegeran hatin diyarkirin û li Port Sûdanê du qadên ewle hatin avakirin. Heta niha rasterast piştgirî dane 49 rojnamegeran; alîkariya wan hatiye kirin ku derbasî herêmên ewletir bibin û piştgiriya derûnî pêşkêşî wan hatiye kirin.

Li her derê azadiya çapemeniyê kêm dibe

Rewşa li Sûdanê ne îstîsna ye. Li tevahiya cîhanê êrîşên li ser rojnamegeran û rojnamegeriyê zêde dibin. Rapora dawî ya UNESCOyê ya li ser meylên gerdûnî nîşan dide ku ji sala 2012an û vir ve di asta azadiya derbirînê de li seranserê cîhanê ji sedî 10 paşketin çêbûye. Paşketineke wiha, berê tenê di serdemên Şerê Cîhanê yê Yekem, beriya Şerê Cîhanê yê Duyem û di dema Şerê Sar ê dawiya salên 1970’yî de hatibû dîtin.

(AEK/AY)

Xwendekar û mamoste bi cil û bergên netewî beşdarî meşê bûn. Beriya meş dest pê bike hunermed Mizgîn Tahir bi xwendekaran re strana “Zimanê Kurdî” got. Di meşê de dirûşmên “Bê ziman jiyan nabe” hatin berzkirin.

"Li Rojava krîza mirovî her ku diçe kûrtir dibe"

28 Çile 2026

"Netewek bi zimanê xwe heye"

Meşa li Qamışloyê Semira Hecelî. Fotograf: ANHA

Di mitîngê de Hevseroka Desteya Perwerde û Fêrkirinê Semîra Hecelî axivî û 15ê Gulanê Roja Zimanê Kurdî li xwendekar, mamoste û gel pîroz kir. Semîra Hecelî bal kişand ser ked û xebata ji bo perwerdeya bi zimanê Kurdî û wiha got:

“Bi berdêlên pir giran şehîdên me bi xwîna xwe tîpên zimanê kurdî xêz kirin. Ji bo vê ev kar û xebat heta niha bi serkeftî derbas bûn. Zarokên me li dibistan û zanîngehên xwe bi Kurdî xwend, îro kar û xebatên xwe bi Kurdî bi rê ve dibin. Ev serkeftineke mezin bû, ji ber ku gelek bi zimanê xwe heye.Em ê her kes ji aliyê xwe de ji bo zimanê me bikeve destûrê, xebatê bimeşîne. Em di hefteyê de 2 saetan napejirînin.”

"Yek ji şertên me yên entegrasyonê ew e ku zimanê Kurdî di Destûra Bingehîn a Sûriyeyê de cih bigire"

10 Kanûn 2025

Endamê Desteya Kedkaran Şêro Şero jî 1ê Gulanê Roja Karkeran a Cîhanê pîroz kir û wiha got: 

“Em vê rojê li kedkarê herî mezin Rêber Apo pîroz dikin. Îro gelê me doza mafê xwe yê rewa dike. Doza mafê ziman dike. Em ê jî heta dawiyê wek kedkaran doza mafê xwe yê rewa bikin.”

Mitîng bi dirûşmên “Bê ziman jiyan nabe” bi dawî bû.

(AY)

Bi taybetî belavbûna qanûnên ku bi polîtîkayên ewlehiya neteweyî ve girêdayî ne û her ku diçe bisînor dibin, ji sala 2001an û vir ve mafê gihîştina nûçeyan heta di demokrasiyan de jî lawaz dike.

Ji ber ku li Tirkiyeyê sûcên wekî “belavkirina agahiyên nerast”, “heqareta li serokkomar” an jî “reşkirina saziyên dewletê” her tim wekî hincet tên bikaranîn, zext li ser rojnamegeran zêde dibe û rojnameger tên girtin. Ji ber van sedeman, di Endeksa RSFê ya sala 2026an de, Tirkiye di nav 180 welatan de ket rêza 163emîn. Bi vê encamê, Tirkiye di cîhanê de bû welatê 18emîn ê herî xirab. Tirkiye sala borî di rêza 159emîn de bû.

Di çaryeka sedsala dawî de asta herî nizm  

Di van 25 salên ku RSF Endeksa Azadiya Çapemeniyê ya Cîhanê diweşîne de, azadiya çapemeniyê her ku diçe xirabtir dibe. Rojnameger hê jî ji ber karê xwe tên kuştin an jî tên girtin. Taktîkên êrîşên li ser azadiya çapemeniyê jî diguherin.

Rojnamegerî; bi gotinên siyasî yên dijber ku nûçegihanan dikin hedef tê xeniqandin, ji ber aboriya medyaya ya lawaz qels dibe û bi bikaranîna qanûnan wekî amûreke zextê, di bin sînoran de dimîne

Nîşandera qanûnî, îsal bû nîşandera ku herî zêde paşketin nîşan da. Ev nîşander di navbera salên 2025 û 2026'an de, di 110 welatan de (ango di ser %60'ê welatên cîhanê re) xirabtir bû. Wekî mînak; Hindistan (163.), Misir (169.), Îsraîl (116.) û Gurcistan (135.) dikarin werin nîşandan.

Sûcdarkirina rojnamegeriyê bi rêya binpêkirina hiqûqa çapemeniyê, xirab bikaranîna qanûnên rewşa awarte yan jî qanûnên giştî, êdî li hemû cîhanê wekî diyardeyekê belav bûye.

(HA/AY)

Me bernameyên 1ê Gulanê yên bajar bi bajar berhev kirin.

Edene

Mîtîng: Qada Îstasyonê – 14.00

Agirî 

Mîtîng: Qada Komarê – 10.00

Enqere

Kombûn: Ber AKMê – 11.00

Mîtîng: Qada Tandoganê – 12.30

Antalya

Kombûn : Parka Aydin Kanza – 13.00

Mîtîng: Qada Komarê – 14.00

Artvîn

Mîtîng: Atapark – 12.00

Artvîn/Arhavi

Kombûn : Ber Kargeha Çayê ya Çaykurê – 10.30

Mîtîng: Çerxerêya Bulvara Înonu

Artvîn/Hopa

Mîtîng: Qada Hopayê – 14.00

Artvîn/Kemalpaşa

Kombûn : Ber Migrosê – 12.30

Mîtîng: Qada Kemalpaşayê – 13.00

Aydin

Kombûn : Qada Bajar a Ataturk – 10.30

Mîtîng: Bulvara Adnan Menderes – 11.00

Aydin/Dîdîm

Mîtîng: Qada Bajar a Didimê – 11.00

Balikesîr 

Kombûn : Çarşamba Pazari – 10.30

Mîtîng: Qada Kuvayi Milliye – 11.30

Balikesîr/Bandirma

Mîtîng: Qada Komarê – 11.00

Balikesîr/Burhaniye

Mîtîng: Qada Komarê – 15.00

Balikesîr/Gomeç

Mîtîng: Qada Komarê – 11.00

Balikesîr/Balya

Mîtîng: Ber Avahiya Şaredariyê – 11.00

Balikesîr/Erdek

Kombûn : Îskele – 10.00

Mîtîng: Qada Komarê – 11.00

Êlih

Kombûn : Xaçerêya Çapemeniyê – 12.00

Mîtîng: Qada Pêşangehê ya Yılmaz Guney – 14.00

Bedlîs

Kombûn : Parka Filistinê – 13.00

Mîtîng: Qada Fuarê – 14.00

Bursa

Kombûn : Qada Osmangazî – 13.00

Mîtîng: Stadyuma Ataturk – 15.00

Bursa/Mudanya

Kombûn : Qada Îskeleyê – 11.00

Mîtîng: Qada Mutareke – 12.00

Çanakkale

Kombûn : Bazara Sêşemê ya Kevin – 11.30

Mîtîng: Qada Komarê – 12.30

Dersim

Kombûn : Kolana Hunerê – 11.00

Mîtîng: Qada Seyit Rıza – 12.00

Denizli

Kombûn : Qada Çinarê – 11.00

Mîtîng: Qada Ulusê – 14.00

Amed

Mîtîng: Qada Îstasyonê – 12.00

Eskişehir

Kombûn : Navenda Ciwanan a Haller – 11.00

Mîtîng: Qada Komarê – 12.00

Erzîngan

Kombûn : Terminala Kevin – 11.30

Mîtîng: Qada Dortyolê – 12.00

Dîlok

Kombûn : Parka Goksu – 11.00

Mîtîng: Qada Îstasyonê – 12.00

Giresun

Kombûn : Ber PTT’ê – 13.30

Mîtîng: Qada Osmanaga – 14.00

Hatay

Kombûn : Qada Maksimê – 12.30

Mîtîng: Dibistana Sevsen Nevzat Şahin – 13.30

Hatay/Îskenderun

Kombûn : Bulvara Tayfur Sokmen – 15.30

Mîtîng: Qada Abîdeya Sahîlê – 16.00

Îdir

Mîtîng: Qada Şaredariyê – 14.00

Stenbol

Kombûn : Nexweşxaneya Haydarpaşa Numune – 12.00

Mîtîng: Qada Kadıkoyê – 13.00

Înîsiyatîfa 1ê Gulanê ya Taksîmê ku bi beşdariya gelek sendîka û rêxistinên girseyî yên demokratîk hat avakirin, bi dirûşma “Di 50’emîn salvegera derketina çîna karkeran a Taksîmê de, em mil bi mil ber bi Taksîmê ve dimeşin” saet di 11.00’an de banga Kombûn ê li Mecidiyeköyê kir.

Îzmîr 

Kombûn : Basmane – 11.00

Mîtîng: Qada Gundogduyê – 13.00

Îzmîr/Bergama

Kombûn : Ber Lîseya Pîşeyî ya Endustriyê – 10.30

Mîtîng: Qada Komarê – 12.00

Qers

Kombûn : Kolana Faikbey – 10.00

Mîtîng: Midûriyeta Garê ya Kevin – 10.30

Qeyserî 

Kombûn : Ber Avahiya Şubeyê – 12.00

Mîtîng: Parka Mimar Sinan – 14.00

Kirklareli/Luleburgaz

Kombûn : Qonaxa Hikûmetê ya Kevin – 11.00

Mîtîng: Qada Kongreyê – 12.00

Kirşehir

Kombûn : Masal Parkı – 11.00

Mîtîng: Parka Cacabey – 12.00

Kîlîs

Mîtîng: Qada Komarê – 10.00

Kocaeli

Kombûn : Parka Mafên Mirovan – 13.30

Mîtîng: Qada Realê – 14.30

Kocaeli/Gebze

Kombûn : Qada Trafoyê – 10.00

Mîtîng: Qada Bajar – 11.00

Konya

Kombûn : Qada Kılıçaslan – 14.00

Mîtîng: Qada Kılıçaslan – 15.30

Konya/Eregli

Kombûn : Qada Îstasyonê – 10.00

Mîtîng: Ber Abîdeya Ataturk – 11.00

Manisa

Kombûn : Sultancamii – 12.30

Mîtîng: Qada Komarê – 14.30

Mêrdîn 

Kombûn : PTTya Yenişehirê – 11.00

Mîtîng: Parka Karayolları – 12.00

Mersîn

Kombûn : Millet Bahçesi – 13.30

Mîtîng: Qada Komarê – 14.30

Mugla

Kombûn : Cihê bazara Akyol a Kevin – 11.00

Mîtîng: Bulvara Ataturk – 12.00

Mugla/Bodrum

Kombûn : Tepecik – 12.00

Mîtîng: Qada Aştiyê– 13.00

Mûş

Kombûn : Kolana Îstasyonê  – 13.30

Mîtîng: Qada Garê (Qada Pîrozbahiyê) – 14.30

Ordu

Kombûn : Qada Ceren Ozdemir – 10.30

Mîtîng: Qada Tayfur Gursoy

Rîze/Fîndikli

Mîtîng: Fîndikli – 11.00

Rîze/Pazar

Kombûn : Ber Stada Bajar a Pazarê – 13.00

Mîtîng: Qada Demokrasiyê ya Pazarê

Samsun

Kombûn : Ber Şubeya Genel-İşê – 11.30

Mîtîng: Qada Komarê – 13.00

Sêrt

Kombûn : Ber Madoyê – 13.00

Mîtîng: Qada Demokrasiyê ya Sêrtê – 14.00

Sînop

Kombûn : Ber Otogara Kevin – 11.30

Mîtîng: Qada Ugur Mumcu – 11.30

Sêwas/Dîvrîgî 

Mîtîng: Qada Komarê – 11.00

Şirnex

Kombûn : Pira Kevin a Cizîrê – 10.00

Mîtîng: Qada Pîrozbahiyê ya Kolana Şaredariyê – 11.30

Trabzon

Kombûn : Ber avahiya Tedaşê ya kevin – 12.00

Mîtîng: Qad Parkı

Riha

Kombûn : Novada AVM – 13.00

Mîtîng: Qada Pîrozbahiyê ya Qada Topçu – 14.00

Wan

Kombûn : Nexweşxaneya Hayatê – 12.30

Mîtîng: Qada Bajar – 13.30

Zonguldak

Kombûn : Qada Îstasyonê – 12.00

Mîtîng: Abîdeya Madenvanan – 13.00

*Nûçe, bi giranî ji bernameya 1ê Gulanê ya ku Konfederasyona Sendîkayên Karkerên Şoreşger (DİSK) eşkere kiriye, hatiye berhevkirin."

(VC/AY)

Bajarê Amedê hem bi dîroka xwe ya qedîm tê zanîn hem jî mazûvaniya gelek çand, bawerî û neteweyan kiriye. Wexta ku Amed tê gotin helbet yekser navçeya Sûrê tê bîra her kesî. Sûr bi şûnwarên xwe yên dîrokî qedîmbûna xwe nîşan dide û dîroka hezarên salan radixe ber çavan. 

Bedenên Sûrê bi dirêjahiya pênc kîlometre û nîv bajêr dorpêç dikin; li her bihosta wan birc û dergehên dîrokî mîna şahidan radiwestin. Mizgeftên bajêr jî bi mîmariya xwe ya resen, serê xwe di ser sûran re bilind kirine û balê dikişînin ser xwe.

Li aliyekî şûnwarên dîrokî li aliyekî jî bihara rengîn ku her derê xemilandiye harominyek nîşanî mêvanên Amedê dike. Li aliyekî ava Çemê Dîcleyê diherike li aliyekî jî her dar bi dar û beran û kulîlkan xemilî ye.

Bi objektîfên bianetê çend dîmenên Amedê:

Li gorî encamên Lêkolîna Hêza Kar a Malbatan; di kesên 15 salî û mezintir de, hejmara bêkaran 96 hezar kes kêm bûye û wekî 2 milyon û 873 hezar kes hat hesabkirin. Rêjeya bêkariyê di mêran de ji sedî 6,8, di jinan de jî wekî ji sedî 10,7 hat pêşbînîkirin.

Îstîhdam zêde bû

Hejmara kesên hatine îstîhdamkirin li gorî meha borî 226 hezar kes zêde bûye û derket 32 milyon û 425 hezarî. Rêjeya îstîhdamkirinê di mêran de ji sedî 66, di jinan de jî  ji sedî 31,5 e.

Di hêza kar de jî di heman qonaxê de bi giştî 129 hezar kes zêde bûye û gihîşt 35 milyon û 298 hezarî. Rêjeya beşdariya hêza kar di mêran de ji sedî 70,8 e û di jinan de jî weke ji sedî 35,3 hat tomarkirin.

Bêkariya ciwanan: Ji sedî 15,3 e

Di nava nifûsa ciwanan de (temenê 15-24) rêjeya bêkariyê 0,5 pûan daketiye û bûye ji sedî 15,3 e. Ev rêje di mêrên ciwan de ji sedî 12,8 e û di jinên ciwan de jî wekî ji sedî 20,4 hat pêşbînîkirin.

(HA/AY)

Heyeta karkerên madenê ku ji Serokê Giştî yê Sendîkaya Maden-Îş a Serbixwe Gokay Çakir, Pisporê Rêxistinbûnê Başaran Aksu, karkerên madenê Sinan Koçak û Ozcan Gultekin û parêzerekî pêk dihat, çûn Wezareta Karên Navxweyî.

Heyetê bi Alîkarê Wezîrê Karên Navxweyî Ali Çelik, Alîkarê Wezîrê Kar û Ewlehiya Civakî Faruk Ozçelik û Alîkarê Wezîrê Enerjî û Çavkaniyên Xwezayî Abdullah Tancan re hevdîtin pêkanî. Xwediyê Doruk Madencilikê Sabahattin Yildiz jî beşdarî civînê bû.

Civîna ku saet di 16.00an de dest pê kiribû, li dora saet 18.00an bi dawî bû. Piştî civînê him wezaretê him jî sendîkayê daxuyanî dan.

Wezaretê diyar kir û got, "Civîna li Wezareta Karên Navxweyî  bi lihevkirina aliyan bi dawî bû. Karkeran jî ragihandin ku wan bi xwediyê kar re li hev kirine û dawî li çalakiya xwe anîne."

Sendîkaya Maden-Îş a Serbixwe jî bi peyama "Em bi ser ketin" serkeftina xwe ragihand. Sendîkayê diyar kir ku çalakiya li ber TMSFê ya li Stenbolê û çalakiya li ber Yıldızlar SSS Holdingê ya li Enqereyê dê neyê kirin. Her wiha bang li gel hat kirin ku saet di 19.00an de li Parka Kurtuluşê beşdarî pîrozbahiyê bibin.

Serokê Sendîkayê Gokay Çakir piştî civînê daxuyanî da rojnamegeran û got:

"Ji bo dayîna pereyan 15 roj wext ji me xwestin. Garantorê vê sozê jî wezaret in. Ji vê saetê pê ve me dawî li çalakiya xwe anî.”

Başaran Aksu jî rexne li medyaya nêzî desthilatdariyê girt û got:

"Em li vir mîkrofonên cuda dibînin. Em pê kêfxweş bûn. Heta niha tunebûn. Heta îro çalakiya karkeran nedîtin. Em kêfxweşin ku li ber wezaretê dibînin”

(HA/AY)

Her weha Tanrikuluyê diyar kir ku qedexekirina bîranînên 1ê Gulanê yên li Taksîmê, tê wateya qedexekirina 1ê Gulanê bi xwe. Tanrikuluyê bi bîr xist ku di 1ê Gulana 1977'an de li Taksîm û Kazanci Yokuşuyê 43 kesî jiyana xwe ji dest daye û weha got:"

“‘43 hevalên me; ji ber polîtîkayên 'tûnd' ên desthilatdarên kujer û zûmreya leşkerî-sivîl a cûntager hatin qetilkirin. Xwîna hevalên me li vê qadê  û li Kazanci Yokuşuyê rijiya; tevlî ax, dar û şînahiya vê qadê bû."

Tanrıkuluyê destnîşan kir û got, "Em nikarin vê meydanê, hevalên xwe û xwîna wan a li erdê û di bin axê de, bi gotina Ahmed Arif "wisa xemgîn, wusa xerîb" bihêlin û herin', da zanîn ku di ser re 49 sal derbas bûne lê berpirs nehatine darizandin, rûbirûbûna rastiyan pêknehatiye û ji bo kesên jiyana xwe ji dest dane bîrdariyek nehatiye çêkirin."

Tanrıkuluyê destnîşan kir ku Taksîm ne tenê bi bîra 1ê Gulanê,  bi Berxwedana Geziyê jî xwedî wateyeke giştî û siyasî ye û weha got:

"Li vê qadê Berxwedana Geziyê jî qewimî. Di vê qadê de ji bo nifşên ciwan ên ku dixwestin cîhanê biguherînin asoyên nû vebûn. Taksîm qadeke giştî ye, qadeke azadiyê ye."

Tanrıkuluyê amaje bi qadên giştî yên li bajarên cuda yên cîhanê kir û diyar kir ku wekî Meydana Sor a li Moskovayê, Tiananmen a li Pekînê, Concorde a li Parîsê, Times a li New Yorkê, Trafalgar a li Londonê û Meydana Bajarê Kevn a li Pragê; Taksîm jî qada hevdîtin û îtîraza gelan e.

Tanrıkuluyê got: "Mirovê modern, mirovê ku îtîraz dike ye. Mirov ji van qadan îtîrazên xwe û daxwazên xwe tînin ziman. Naxwazin îtîrazên me bibihîzin, qadên me yên azadiyê yên giştî qedexe dikin."

Tanrıkuluyê anî ziman ku dixwazin giştîbûna Qada Taksîmê ji holê rakin û got: "Zilmê li mirovahiya pêşverû ya Tirkiyeyê dikin ku xwedî li meydanên azadiyê derdikevin."

Tanrıkuluyê diyar kir ku 'destjêberdana ji Taksîmê' tê wateya dûrketina ji qadên ku têkoşîna azadî û wekheviyê lê girseyî dibe; her wiha got ku ev yek tê wateya “windakirina rih û cîhana wateyê ya ku berdewamiya mekanan ava kiriye.”

Tanrıkuluyê polîtîkayên veguhertinê yên li Taksîmê jî rexne kir û weha got: “Dixwazin nirx û sembolên xwe yên paşverû serwer bikin. Dixwazin siyaseta AVMya mîna Dibistana Topçuyan, mizgeft û kûlliyeyê li Taksîmê û ji Taksîmê ber bi derve ve belav bikin.”

Tanrıkuluyê di dawiya axaftina xwe de sê daxwaz dubare kirin:

“Qada Taksîmê, Qada 1ê Gulanê ye; divê wekî ‘ Qada 1ê Gulanê’ bi qanûnî were qebûlkirin. Sûcdar û hêzdarên komkujiya 1ê Gulana 1977'an divê werin darizandin. Ji bo bîranîna kesên hatine qetilkirin, divê li serê Kazanci Yokuşuyê bîrdariyek were çêkirin.”

Piştî daxuyaniya çapemeniyê, girseyê ji bo bîranîna kesên jiyana xwe ji dest dane qornefîl danîn serê Kazanci Yokuşuyê. Girseyê bi hev re Marşa 1ê Gulanê got.

(HA/AY)

Ev koma Stand-upê ya di bin navê “Şîn û Şahî”yê de kom bûyî ev du sal in ku li gelek bajarên wek Êlih, Stenbol û Amedê jî her wiha derketin ser dikê.

Yek ji endamê Şîn û Şahîyê jî Menderes Kahramanê ku deh roj berê dîmenekî wî yê ji stand-upa li ser dika Êlihê ji mîlyonekê zêdetir hat temaşekirin.

Koma Şîn û Şahîyê ku doh li ser dika cihê bi navê Humanê ya li Wanê ku bi 5 kesan derketin ser dikê rastî eleqeyeke baş hat.

Me li ser Stand-upa kurdî bi Menderes Kahraman re axivî û ji me re him qala destpêka Şîn û Şahiya ku li Wanê destpêkirî him jî behsa xwe û henekên xwe ji me re kir. 

Menderes di axaftina xwe de wiha got: 

“Ji bo henekan çîrokên me kurdan gelek zêde ne û jixwe jiyana me kurdan jî henek in.Ev yek jî dike ku hewcebûn bi haziriyeke ji bo mirov henekan bike, nake.”

(WT/AY)

Işik, ji Girtîgeha Şakranê ya Îzmîrê bi destên kelepçekirî û di bin çavdêriya cendirmeyan de birin danişîna li 3emîn Dadgeha Cezayê ya Asliye ya Milasê. Danişîna ku di saet 10.00an de dest pê kir, heta saet 17.30an dewam kir.

Dayika Işikê Nejla Işik, Serokê Baroya Muglayê Levent Akgun, parlamenterên CHPê Cumhur Uzun û Mahmut Tanal, Serokê Bajarê Muglayê yê CHPê Nail Kızıl, Seroka Bajarê Muglayê ya Partiya Kedê (EMEP) Döndü Taka Çinar û nûnerên hin partiyên siyasî û saziyên sivîl danişîn şopandin.

Gundiyên Îkîzkoyê jî li Akbelenê 'nobeta edaletê' dan destpêkirin û doz ji wir şopandin.

Işikê di parastina xwe ya li dijî îdîanameyê de diyar kir ku armanceke wê ya sûckirinê tune ye û weha got: 'Min nizanibû ku ew wesayît ya heyeta keşfê ye; min digot qey rayedarên ku ji bo şîrketê hatine ne.

Piştî parastin û gotinan dozgerê danişînê derbarê Işikê de nêrîna xwe aşkere kir û xwest İşik girtî bimîne. Dadgehê jî li gorî vê yekê biryar da ku girtina Işikê berdewam bike.

Danişîna din a dozê wê di 1ê Hezîranê de pêk were.

(HA/AY)

Ekîbên Şubeya Têkoşîna Dijî Qaçaxçîtî û Sûcên Organîze yên Midûriyeta Emniyetê ya Rihayê, bi kordînasyona Serdozgeriya Komarî ya Bîrecîkê di 24ê Nîsanê de operasyon li dar xistibûn. Di nav 46 gumanbarên ku karûbarên wan ên li edliyeyê qediyan de; qeyûm û şaredarê berê Şeref Albayrak, endamên berê yên encumena şaredariyê, xebatkarên şaredariyê û esnaf hene.

Şeref Albayrak jî di nav de 29 gumanbar hatin girtin. Ji 17 gumanbarên din 3 kes hatin berdan û 14 kes jî bi şertê kontrola edlî serbest bûn.

Di operasyona 24'ê Nîsanê de ku derbarê qonaxa rêveberiya berê ya şaredariyê de hatibû destpêkirin, li ser 51 gumanbaran (ku 28 jê peywirdarên dewletê ne) lêpirsîn hatibû vekirin. Di wê demê de 50 gumanbar hatibûn destese kirin û 4 jê piştî îfadeyên li emniyetê hatibûn berdan.

Di çarçoveya lêpirsînê de xebatên ji bo girtina gumanbarekî din berdewam dikin.

(HA/AY)

Di çarçoveya lêpirsîna li dijî partiyên sosyalîst, saziyên şoreşger û rêxistinên ciwanan de gelek kes hatin desteser kirin.

Hat diyarkirin ku di nav kesên hatine desteserkirin de; endamên Partiya Sosyalîst a Bindestan (ESP), Platforma Piştevaniya Sosyalîst (SODAP), Partiya Avabûna Ji Nû Ve a Sosyalîst (SYKP), Piştevaniya Xwendekaran, Înisiyatîfa Xwendekaran, Federasyona Meclîsên Sosyalîst (SMF), xwendevanên Partizanê û parêzerên Buroya Hiqûqê ya Gel hene.

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê; kesên hatine desteserkirin birine Rêvebiriya Emniyetê a Stenbolê ya li Kolana Vatanê.

Li aliyê din, polîsan bi ser buroyên Rojnameya Ozgur Gelecek û Yeni Demokrasiyê de jî girt.

46 kes hatibûn desteserkirin

Duh (27ê Nîsanê) jî polîsan mudaxaleyî wan kesan kir ku bi banga Înisiyatîfa 1ê Gulanê ya Taksîmê, dixwestin kesên di 1ê Gulanên 1977, 1989 û 1996an de jiyana xwe ji dest dabûn li Kazanci Yokuşuyê bi bîr bînin. Di encamê de 46 kes hatibûn desteserkirin.

Li gorî nûçeya Sendika.Orgê; 43 kesên ku hatibûn desteserkirin, piştî karûbarên li emniyetê hatin berdan. Lê sê kes, bi hinceta ku ji ber dosyayên din biryara girtina wan heye, şev di bin çavan de man.

Ev asta herî bilind e ku SIPRIyê heta niha tomar kiriye û ev 11 sal in ku xercên leşkerî yên cîhanê li pey hev zêde dibin.

Li gorî rapora SIPRIyê ya Nîsana 2026an; xercên leşkerî yên cîhanê di 10 salên dawî de (2016-2025) ji sedî 41 zêde bûn. Rêjeya xercên leşkerî di nav dahata cîhanê de, di sala 2024an de ji sedî 2,4 bû, lê di 2025an de derket ji sedî 2,5an. Li cîhanê li serê her kesî 352 dolar xercê leşkerî dikeve.

Di raporê de hat diyarkirin ku; her çend xercên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DYA) kêm bûbin jî, ji ber bilindbûna herî zêde a li Ewropayê û zêdebûna li Asya û Okyanusyayê, xercên giştî yên cîhanî derketin jor. Heke em DYAyê hesab nekin, xercên leşkerî yên cîhanê di sala 2025an de ji sedî 9,2 zêde bûne.

Li Ewropayê ji sedî 14 zêde bûye: Asta herî bilind e ku SIPRIyê tomar kiriye

Li gorî SIPRIyê; di sala 2025an de xercên leşkerî li hemû herêman zêde bûne, tenê li parzemîna Amerîkayê kêm bûne. Zêdebûna herî balkêş li Ewropayê çêbû. Xerca leşkerî ya giştî ya welatên Ewropayê ji sedî 14 zêde bû û derket 864 milyar dolarî.

Ev, asta herî bilind e ku SIPRIyê heta niha ji bo Ewropayê tomar kiriye. Xercên li vê herêmê di navbera salên 2016 û 2025an de bûne du qat; rêjeya zêdebûnê wekî ji sedî 102 hat hesabkirin.

Tirkiye di rêza 18an de ye

Tirkiye, di lîsteya SIPRIyê de bi 30 milyar dolar xercê leşkerî, di sala 2025an de di cîhanê de di rêza 18an de cih girt. Xercên Tirkiyeyê li gorî sala 2024an ji sedî 7,2; li gorî sala 2016an jî ji sedî 94 zêde bûne. Li gorî daneyên SIPRIyê, rêjeya xercên leşkerî yên Tirkiyeyê di nav dahata wê ya neteweyî (GSYH) de di sala 2025an de bû ji sedî 1,9; para wê di nav xercên leşkerî yên cîhanê de jî wekî ji sedî 1 hat hesabkirin.

Xerckirina 30 milyar dolarî ya Tirkiyeyê ji bo çekan, dema ku li ser nifûsa wê ya 86 milyon û 92 hezar kesî tê hesibandin, tê wê wateyê ku li serê her kesî nêzîkî 375 dolar (nêzîkî 16 hezar û 900 TL) xerc hatiye kirin.

Sê welatên ku barê wan ê leşkerî herî giran e; Ûkrayna, Cezayîr û Îsraîl bûn. Ûkraynayê ji sedî 40, Cezayîrê ji sedî 8,8 û Îsraîlê jî ji sedî 7,8ê dahata xwe ji bo xercên leşkerî veqetandin. Di nexşeya cîhanê ya rapora SIPRIyê de; Rûsya bi rêjeya ji sedî 7,5, Erebistana Siûdî bi ji sedî 6,5, Azerbaycan bi ji sedî 6,5 û Ermenistan bi ji sedî 6,1 di nav komên ku barê wan ê leşkerî herî zêde de hatin nîşandan.

(HA/AY)

Komîteya Hefteya Rûmetê ya Stenbolê ku bi salan e bi qedexe û astengiyan re rû bi rû ye; duh (26ê Nîsanê) temaya 34emîn a Hefteya Rûmetê ya LGBTİ+yan ya Stenbolê wekî 'AŞKERE Û ZELALÎ' ragihand.

Daxuyaniya komîteyê a têkildarî Hefteya Rûmetê a ku wê di navbera 22-28ê Hezîranê de pêk bê, weha ye:

Em li dijî hemû pergal û desthilatdariyên ku jiyana me dagir dikin, me îstîsmar dikin, kontrol dikin û hewl didin me dîsiplîne bikin û tune bihesibînin, bi eşkereyî xwe birêxistin dikin. Em sînorên ku ev pergal ji me re xêz dike red dikin; em ne tirsê, em wêrekî, piştevanî û berxwedanê mezin dikin. Wekî Hefteya Rûmetê ya LGBTİ+ ya Stenbolê; em dema Hefte û Meşa Rûmetê birêxistin dikin, him ji bo ku kolanan neterikînin têdikoşin, him jî veguherandina Meşa Rûmetê ya ji bo xeteke têkoşînê ya eşkere wekî wezîfeya xwe dibînin. Em temaya îsal radigihînin: AŞKERE Û ZELAL

Em aşkere ne, lewre em red dikin ku xwe veşêrin. 

Em zelal in, lewre em nakevin nav sînorê exlaqê sîstemê. 

Em bi her tiştên xwe li ber çavan e, lewre hebûna me nakeve nav sînorên we, ji sînorên we dibore.

Em lubunyayên ku her tim rêyekê dibînin û di qelîşkan re dikişin; me serê xwe li ber we netewand û em ê netewînin jî. Em ê aşkere û zelal bin. Em dizanin ku parastina zayendîtî, gotinên zayendî û nasnameyan, ne bi destûrên ji dewletê, saziyan an jî ji Serokomarê 12emîn, lê bi têkoşînê pêkan e. Lewma em bang dikin: Her kesê ku bêyî tirs, bêyî veşartin û bêyî ku serê xwe bitewîne, parçeyekî vê têkoşînê ye.

Em ji vir bangî her kesî dikin: Têkoşîna LGBTİ+yan ne tenê têkoşîna me LGBTİ+yan e; ew têkoşîna jinan, çîna karkeran, Elewiyan, Ermeniyan, Kurdan û ya hemû gelên bindest e. Têkoşîna LGBTİ+yan, yek ji xetên parastinê yên hevpar ên her têkoşînê ye û yek ji têkoşînên herî berxwedêr ên vê xakê ye. Em îsal her kesî vedixwînin ku bibin parçeyekî vê berxwedanê û xwedî li têkoşîna me derkevin. Em careke din radigihînin: Em ji têkoşîna yekbûyî venakişin.

Em ê biçin 8ê Adarê, bîranîna Komkujiya Pirsûsê, em ê ligel Dayikên Şemiyê bin, em ê biçin Newrozê, em ê biçin bîranîna Komkujiya Madimakê, em ê piştgirên têkoşîna çîna karkeran bin, em ê ji bo Hrant edalet bixwazin, em ê dijî qirkirina li Filîstînê biqîrin, em ê Roboskiyê bibîrbînin û em ê ji bo ajalan edaletê bixwazin. Em ê xwe ji vana şûnve negirin.

Di vê serdemê de ku şer, qirkirin, nefret û înkar zêde dibe, em bêdeng namînin. Li hemberî faşîzmê em tenê bi saxmayînê nasekinin; em ê serî netewînin û  di vê de bi israr bin. EM Ê AŞKERE Û ZELAL BIN.

Tiştên ku anîn serê me, me ji bîr nekirine û em ê ji bîr nekin. Em bi eşkereyî dibêjin: Jiyanên me tekane û wekhev in; heta em vê bi dest nexin em ranawestin. Em ê birînên xwe bi hêrs û têkoşînê bipêçin; her çend carinan em bitirsin jî, em ê piştevaniya hev bikin û vê bidomînin.

Daxwazên me nabe mijara bazarîyê. Gihîştina bêşert a LGBTİ+yan bi taybetî a kêmendam, înterseks û transan ya ji xizmetên tenduristî, stargeh, tenduristiya derûnî û piştgiriya hiqûqî mafek e. Tevî astengiyên bijîşkî û burokratîk ên ku dixwazin bixin pêşiya pêvajoyên lihevhatinê; tevî cezayên bi hinceta “exlaqê giştî' û 'mistehcenîyê'; tevî mekanîzmayên desteserkirin û zextê, em LGBTİ+ em ê li ser jiyan û bedena xwe zordestiyê qebûl nekin. Xuyaîbûna me; ji gotina me ya kesane ya piçûk heta kêfxweşiya me ya jiyanê, ji hêrsa me heta berxwedana me ya xurt, îlaneke eşkere ye ku em bi her awayî hene.

Em cîhanekê dixwazin ku lê saxmayîn ne îmtiyazek be; dewlet û patrîyarka biryarê nedin ka jiyana kê bi qîmet e û kî dikare bijî. Em cîhanekê dixwazin ku temenê jiyanê ne li gorî nasnameyê be. Em cîhanekê dixwazin ku lê karkeriya seksê neyê krîmînalîzekirin, ked neyê mêjandin, LGBTİ+ bi azadî bijîn û pîr û kal bibin; cîhanekê ku heta mafê me yê şînê jî neyê kontrolkirin.

Hinek ji bo vê dibêjin utopya; lê em dibêjin tiştekî teqez e. Em destûrê naxwazin. Em li gorî we najîn. Em paşve gav naavêjin. Em hevalên xwe yên têkoşînê yên ku me winda kirine, careke din bi rêzdarî bi bîr tînin; em silavên xwe yên bi hesret dişînin ji bo hemû dostên xwe yên lubunya yên ku neçar mane vê xakê biterikînin, lê em dizanin ku bê sedem neçûne û çav û guhên wan li ser me ne. Em ê bê guman rojekê bigihîjin hev!

(TY/AY)

Hevseroka DBPê ya Giştî Çîgdem Kiliçgun Ûçar, Hevberdevkên Înîsiyatîfê Gulcan Kaçmaz Sayyîgît û Mehmet Kamaç, parlamenter, endam û rêveberên saziyên sivîl ên civakî û partiyên Kurdistanî û delegeyên înîsiyatîfê beşdar bûn. Her weha Abdullah Ocalan jî peyamek şand konferansê.

Di Konferansê de peyamen ji Rojhilat û Rojavayê hatine şandin jî, hatin xwendin. Hevseroka Daîreya Têkiliyên Derve ya Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê Îlham Ehmed jî peyamek şand..

Encamnameya konferansê weha ye:

 “Di vê qonaxa dîrokî de ku rewşa hêzên li Rojhilata Navîn diguhere û sînor ji nû ve têne xêzkirin, ji bo Kurdan pir girîng e ku bi yekîtîya neteweyî tevbigerin. Tenê bi hatina cem hev Kurd dikarin di vê qonaxa krîtîk de mafên xwe bi dest bixin û destkeftiyên heyî jî biparêzin. Tê zanîn ku qelsî û nakokiyên navbera hêz û rejîmên herêmî, rê li pêşiya van hêzên derve vedikin û bandorên neyînî li tevahiya herêmê û bi taybetî jî pêşeroja gelê Kurd dikin. Di vê pêvajoyê de li Kurdistanê hem fersendên dîrokî hene û hem jî ji ber nebûna yekîtî û parçebûna hêzên Kurd xetereyên mezin. Yek ji rêyên herî girîng ji bo serkeftina gelê Kurd di têkoşîna xwe ya bi sedsalan a ji bo hebûn û azadiyê de, pêkanîna yekîtiya neteweyî ye. Gelê me jî di demên krîtîk de her gav pêwîstî bi yekîtiya neteweyî dîtiye û dizane ku serkeftin tenê bi dersên ji rabirdûyê hatine girtin û bi yekîtîyê dikare were bidestxistin.”

“Dema ku em li sedsala borî dinêrin, destpêşxeriya yekîtiya neteweyî ya hevbeş a hêzên Bakur, bi saya hewldanên Mam Celalê nemir, bû wesîleya ragihandina giştî ya protokolekê li Şamê ku bi navê ‘Protokola 1993’ tê zanîn, di nav Kurdan de hêviyek mezin çêkir. Her çend ji wê rojê ve gelek hewldan hebin jî, heta niha ew yekîtî li gorî daxwaza Kurdan neçûye serî. Dîsa hewldanên birêz Ocalan ên li ser vê mijarê ji destpêka salên 2000an heta vê serdema dawî jî berdewam in. Dema ku di sala 2013an de Birêz Abdullah Ocalan daxwaz û bangewazî kir ku Kongreya Neteweyî ya Kurd kom bibe birêz Mesûd Barzanî bi destnişana xwe li ser navê her sê rêberên Kurdan (Mesûd Barzanî, Abdullah Ocalan, Mam Celalê nemir), hemû hêzên ji çar aliyên Kurdistanê vexwendin Hewlêrê. Bi xebatên wê kombûnê, Kurd gelekî nêzîkî yekîtîya neteweyî bûn. Lê belê, ji ber destwerdana hêzên derve, dîsa yekîtîya neteweyî nekarî ava bibe.”

“Ev parçebûyin her tim rê daye wan ku bi hêsanî polîtîka û komployên xwe yên li dijî Kurdan bicîh bînin. Berovajî wê jî hatina ba hev a Kurdan, rê li pêşiya xetereyên mezin girtiye. Dema ku çeteyên DAIŞê êrişî gelê me li Rojava, bi taybetî li Kobanî kirin, yekîtiya hêzên Kurd di parastina axa Kurdistanê de wekî mertalek pola şer kir. Dîsa di bûyerên dawî de jî helwesta bêhempa ya Kurdan di parastina Rojava de bi dirûşmeya ‘Yek e, Yek e, Yek e, gelê Kurd Yek e’ hemû sînorên çêkirî yên li ser axa xwe ji holê rakirin û hebûna xwe nîşanî hemû cihanê dan. Vê helwestê îspat kir ku yekîtîya neteweyî dikare bibe tekane garantiya pûçkirina planên dagirkeran. Mînakên ku hatine jiyîn jî nişan dane ku ger hêz dibin yek, hemû hevsengî li gor berjewendiya wan diguhere. Li ser vê bingehê lihevkirin, çêkirina stratejiyeke hevpar û pêşxistina bernameyeke neteweyî ya demokratîk dê berjewendiyên gelê me biparêze.”

“Biryarên ku di wê konferansê de hatine girtin û çalakiyên hevbeş ên hêzên Kurdî di sala borî de, divê ji bo hemû partîyên siyasî yên li seranserê Kurdistanê bibin emsal. Li ser vê esasê beşdarên konferansa me ya bi navê “Kurdên Bakûr Yekîtiya Xwe Ya Neteweyî Nîqaş Dikin” diyar kirin ku pêvajoya aştî û civaka demokratik a ku ev saleke zêdetir e li Tirkiyeyê didome, êdî veguhere qonaxeke yasayî. Ji ber ku pêvajo yekalî û sist didome û tu gavên ber biçav nayên avêtin, ev jî dibe sedema şikestina hêviyên civakê. Ji bo ku pêvajo li gor hêviyên civakê û bi serkeftî bigihe armanca xwe, divê dewlet nasname û hemû mafên Kurdan ên neteweyî di zagona bingehîn de teqez bike. Herwiha, divê li gorî qanûnên heyî tevbigere, girtiyên siyasî serbest berde û tavilê qanûnên pêwîst ji bo mafê hêviyê û darizandinên siyasî derxîne.”

“Konferansa me helwesta şeş partiyên Kurdî yên li Rojhilat a ji bo avakirina eniyeke hevpar bi dilxweşî pêşwazî dike û diyar dike ku divê ev yek ji aliyê tevahiya cîhanê ve wekî maf û xwesteke xwezayî û mirovî ya gelê me yê li wir were naskirin. Beşdarên konferansa me li ser rewşa dawî xebat, daxwaz û daxuyaniyên hemû kom, rêxistin û aliyên siyasî yên cuda ku di derbarê yekîtiya neteweyî de tên kirin, girîng dibîne. Heke gelê me îro îradeyek xurt ji bo pêkanîna yekîtiya neteweyî ya Kurd nîşan dabe, tekane bersiva ku partî û komên siyasî dikarin bidin ev e ku gavên ji bo vê yekîtiyê bavêjin, bi helwestek hevpar bi hev re bixebitin û berjewendiyên takekesî û siyasî bidin aliyekî.”

(AY)

*Çavkanî: Ajansa Welat

Erdnîgariya Herêmê bi gelek deverên xwe yên xwezayî û dîrokî bala mirovan dikişîn e. Ev erdnigarî ji mirovahiyê re malovanî kiriye. Mirovahiyê, li vê erdnigariyê çavên xwe vekiriye, mirov ji axa wê têr bûne û ji ava wê vexwarine. Ji ser vê axê li cîhanê belav bûn. Xwedî dîrokeke kevnar e. Gund û warên kevnar nîşeneya bedewiya wê ne. Xwezaya wê, çem û kaniyên wê, çiya û newalên wê, dar û daristanên wê ispata buhiştiya wê ne.  

Li vî welatî hin dever hene ku nasnameya xwe ji dîrokê digirin û di heman demê de rê û ber dane dîrokê. Ev av û şirav, çem û kanî ji destpêka dîrokê hatine û ber bi dîrokê ve diherikin.

Roj ji van diyaran hiltê, bi tîna rojê jiyan diafire, xweza bedew dibe û dilê mirovahiyê gerim dibe. Dîrok xwe dispêre vê erdnîgariya bedew û li ser vê axê şênber dibe.

Em jî li ser vê axê mêvanin. Ji vê av û axa pîroz têr dibin, dijîn û giyanê xwe dewir dikin. Em ji ax, dîrok û xwezaya Kurdistanê hez dikin. Her wiha hewil didin ku bidin nasîn û hezkirin. Yek ji cihê ku bala me dikişîne Gundê Emrûdê û xwazaya vî gundî ye. Emê dîmenên rengîn, bedew û dîrokî yên vê gera xwe bînin pêşberî we.

Dîrok hin caran mirov ber bi cihên taybet ve dibe ku mirov dikare zayîna mirovahiyê û avabûna cihanê fêhm bike. Ev erdnîgariya ku hûn dibînin jî yek ji wan deveran e. Em bawerin kêm kes ev cihê bedew û taybet dîtiye. 

Ev der Gundê Emrût e. Ev newala ku li ber çavan û av jê diherike jiyanê diafirîn e. Ev şirava bêhempa dişibe dilê vê erdnîgariyê. Gundê Emrût 13 kîlometroyan dûrî Navçeya Qosera Mêrdînê ye. Her wiha ji Mêrdînê jî 20 kîlometroyan dûr e.

Wekî di dîmenan de jî xuya dike ev der gundekî dîrokî ye. Tê gotin ku dîroka vî gundî diçe heta serdema Nemrût. Jixwe wiha xuya ye ku navê xwe ji wir girtiye. Di serdema xwe de li gund keleheke dirokî û qesreke kevnar hebûye. Lê niha tenê bermahî û kavil mane. Ev gund jî wekî bi hezaran gundê Kurdistanê di sala 1994an de ji aliyê dewletê ve hatiye valakirin û xirakirin.

Ev gund xwedî xwezayeke gelekî dewlemend e û wekî parçeyekî buhiştê ye. Şirava vê derê jî wekî dilê van çiya û deşata Qoserê dixuye. Ji bo niştecihên herêmê çavkaniya jiyan û debarê ye. Her wiha dar û berên wê, kanî û rûbarên wê, dehl û deviyên wê van çiyayan dixemilîn e.

Bi taybetî jî di mehên Adar û Nîsanê de mirov li pêşberî xweşî û geşiya wê sermest û heyran dimîn e. Kaniya serê dehlê, çavkaniya xwezaya bedew û niştecihên gund e. Ev ava ku ji quntara çiyê dize û diherike jiyanê ava dike û can dide candarên vê herêmê. 

Dema ku demsal dibe bihar, kaniya serê dehle gur û geş dibe û xweza xweştir dike. Li dawiya newalê ava ku veduguhere şiravê dîmenekî bêhemba diafire û mirov dikişîne nav xuşikiya xwe. Ev şirava bedew û bêhempa bûye remza Gundê Emrûdê.

Ev çem û rûbarê ku li vê newalê diherikin, dibe şirav traverten ava kiriye. Ev traverten jî rengekî bêhempa dide vê xwezayê.

Gundê Emrûdê li herêmê yek ji gundê herî dîrokî ye. Di nava çar çiyayan de hatiye avakirin û xwedî dîrokeke kevnar e. Belê gundê dîrokî hilweşiyaye lê cihokên avê, aşên avê hêj jî li ser piyan e. Wekî gelek deverên dîrokî ku nehatine ronîkirin, heta niha zêde lêkolîneke ku dîroka mirovahiyê ronî bike li ser vê herêmê jî nehatiye kirin.

Li vî gundî her wiha keleheke bi navê Keleha Nemrût heye. Lêkolînek li ser nehatiye kirin lê tê gotin ku dîroka wê diçe heta beriya zayînê. Lê belê ji vê kelehê tenê bermahî û kavil mane. Li gorî niştecihên vî gundî, tê gotin ku Nemrût bi xwe hatiye li vî gundî kele ava kiriye û wekî havîngeh bi kar anî ye, bêhna xwe lê vedaye û dem derbas kiriye.

Li gund Çiyayê Tenûriyê û di çiyayî de şikeftên kevnar hêj jî hebûna xwe diparêzin. Ev şikeft ji mirovahiyê re û niştecihên vê herêmê re bûne stargeh. Dema em li dîroka mirovahiyê dinêrin, em dibînin ku yek ji cihê di destpêkê de mirovan lê stirîne şikeft in. Ev cih jî bi çiya, şikeft, av û axa xwe malovanî ji mirovahiyê re kiriye.

Lê belê em hêj jî dîroka vî gundê bedew baş nizanin. Sedema wê jî ew e ku li vê herêmê lêkolîneke berfireh û xebateke arkeolojîk nehatiye kirin. Ji bo dîroka vê herêmê pêwistî bi lêkolîneke berfireh a arkeolojîk û antropolojîk heye.

Lê belê rastiyek heye ku ev der parçeyek ji buhiştê ye. Di gera xwe de me ev dît û xwest bi we re parve bikin.

Di dawiya meha Nîsanê de em li vê derê bûn mêvan, geriyan û ji ber baran, zîpik û teyrokê me xwe spart yek ji van şikeftên kevnar. Li vê şikevtê awazek bilind bû û ji quntara van çiyayan ber bi deşta Qoserê belev bû.

Niha jî em xatir ji we dixwazin ku bi hêviya li buhiştike din hev du dîtinê û we bi van dîmenên xweş û awaza ku ji vê buhiştê bilind dibe re rû bir û dihêlin.

(RB/AY)

Di bajêr de cihekî ku mirov here û her berhema dixwaze bigre û bistîne zêde ne mimkûn e. Berhemên nû derketî bi taybetî yên bi kurdî, ji bo xwendekar xwe bigihêjînin wan bi rojan li bendê dimînin.

Yek ji pirtûkfiroşê ku 6 salan di Sûka Sihafan de mayî û hewld dida ku vê pirsgirêka ji bo pirtûkan çareser bike Yalçin Yokûş e. Gelek berhemên ku me serê Wanê dianî binê û me berhemên nedîtin ji pirtûkxaneye Yalçin Yokûş peyda dikirin. Lê di meseleya berhemên kurdî de ev yek bêguman ji bo pirtûkxaneya Beydebayê jî derbasdar bû.

Pirtûkfiroş Yalçin Yokûş ew bi xwe jî xwendekarî pir jêhatîye û xwestiya van xwendinên xwe bi gelek kesên ku ji pirtûkan hez dikin re parve bike. Li ser vê yekê 6 sal berê li Sûka Sihefan pirtûkxaneyekê vedike lê piştî sûk di çerçoveya projeya nûkirinê de hat xerakirin bar dike taxa Şerefiyeyê ya navenda Wanê.

Di nivê Sûka Wanê de mirov dikare bêje ku pirtûkxaneya Beydebayê dibe nefesek ji bo xwîneran. Derbarê pirtûkxane û xwînerên berheman de Yalçin Yokûş bi bianetê re axivî û wiha got: 

“Li Wanê em ji parkan bigirin heta gelek tiştan, cihê ku mirov lê nefes bigire kêm in. Min jî xwest bi pirtûkxaneyeke ku xwînerên ji xwendinê hez dikin, hem bên lê çay û qahweya xwe vexwin hem jî cihê lê xwendinê bikin û li ser berheman nîqaş bikin, vekim.”

(WT/AY)

Cîgirê Serokê Meclisê yê AKPî Bekir Bozdag bersiva pêşnûmeyê da û got ku derbarê 43 parlamenterên DEM Partiyê de 628 dosya li ber destê Komîsyona Destûra Bingehîn û Edaletê ne. 

Li gorî bersiva ku ji bo pêşnûmeya pirsa Cupoloyê hatiye dayîn, hejmara herî zêde ya dosyayan bi 628 fezlekeyan yên derbarê  parlamenterên DEM Partiyê de ne.

Hezar û 52 dosye hene 

Di bersivê de hate gotin ku derbarê 71 parlamenterên CHPî de 325 dosya, derbarê 5 parlamenterên AKPî de 8 dosye, derbarê 9 parlamenterên MHPî de 11 dosye, derbarê 9 parlamenterên İYİ Partiyê de 30 dosye, derbarê parlamenterekî Partiya Yenî Yolê de dosyeyek heye. 

Her wiha hate gotin ku derbarê 3 wekîlên TÎPê de 42 dosye, derbarê parlamenterekî DBPê 2 dosye, derbarê 3 parlamenterên serbixwe de 5 dosye û bi giştî derbarê 145 parlamenterên 8 partiyan de hezar û 52 dosyayên bi daxwaza rakirina parêzbendiyê hene. 

Di bersivê de cih da navên kesên parlamenteriya  wan hatiye betalkirin ev in:

 Li gorî vê; ji 1ê Kanûna Paşîna 2015an ve parlamenteriya parlamentera Wanê Fîgen Yuksekdag Şenoglû, ya Amedê Nûrsel Aydogan, ya Sêrtê Besîme Konca, yê Şirnexê Ferhat Oncu, yê Mûşê Ahmet Yildirim, yê Rihayê Îbrahîm Ayhan, yê Amedê Osman Baydemîr, ya Colemêrgê Selma Irmak, ya Colemêrgê Leyla Guven, ya Amedê Mûsa Farisogûllari,  yê Hatayê Şerafettîn Can Atalay û parlamenterê  Şirnexê Faysal Sariyildiz, ya Şirnexê Tûgba Hezar Ozturk, ya Agiriyê Leyla Zana û parlamentera Amedê Semra Guzelê hatine betalkirin.    

(AB/AY)

KARLIOVA VE VARTO'DA 22 KÖYÜ ETKİLEYECEK JES PROJESİ

“Havamızın, suyumuzun kirlenmesine, hayvanlarımızın kıyımına izin vermeyeceğiz”

2 Nisan 2026

Li dijî projeya JESê a li Gimgimê îro mîtîngek pêk hat. Bi hezaran kes beşdarî mîtîngê bûn. Gelek li beşdaran li bajarên cûda yên Tirkiyeyê hatibûn. Ji bajarên weke Stenbol, Îzmîr, Enqere, Kocaelî û Antalya bi sedan welatî bi bi dehan otobus bi rê ketin da ku tevlî meşa li Gimgimê bibin. 

Ji bo mîtîngên ekolojiyê yên Gimgim û Kanîreşê bang hate kirin

23 Nîsan 2026

📍Mîtînga Ekolojiyê a Gimgimê bi beşdariya hezaran kesan dest pê kir

Bi hezaran welatî bi saetên sibê re li qada mîtîngê kom bûn û dest bi meşê kirin@VartoEkoloji @SumeyyeBoz_ pic.twitter.com/kpx5oCmbPu

— bianet Kurdî (@bianet_kurdi) April 24, 2026

Şahînê da zanîn ku piştî Nisêbîn ji aliyê rêveberiyên herêmî ve wekî “Bajarê Jinê” hatiye ragihandin wan zêdetir girîngî daye xebatên jinê û li ser hin xebatên ku pêş xistine ev tişt anî ziman: “Me di 8ê Adara 2025an de Navenda Piştevanî û Jiyanê ya Jinan (NAVJIN) ava kir. Li vê navendê gelek xebatên cur be cur ji bo jinan tên pêşxistin. Eleqeyek baş ji bo NAVJINê heye.”

Bi domdarî hevşaredar Şahîn wiha got:

“Jinên Nisêbînê jinên pêşengin. Dewlemendiya Nisêbînê ji wê tê. Daxwaza jinan a di warê aborî de xwe rêvebibin heye. Ji bo wê jî me “Bostanê Jinê” ava kir. Niha di wî bostanî de jin çandiniyê dikin. Niha hevala di 6 donimî de sîr çandine. Em armanc dikin ku bostanê jinê zêde bikin.”

Yek ji xebatên Şaredariya Nisêbînê ku ji bo jinan pêş xistiye jî “Bankaya Tov” e. Hevşaredar Gulbîn Şahîn li ser vê xebata xwe jî ev tişt anî ziman:

“Bankaya Tov jî yek ji xebatên me ye ku me ew jî bi destê jinê ava kiriye. Niha nêzî 45 cureyên tov ji gundan kom kiriye. Wan tovana jî niha hevalên me diçînin, zêde dikin û li hevalên jin belav dikin. Ew jî van şitil û tovan diçînîn zêde dikin û ji me re tînin. Ev xebata me jî didome.”

Her wiha Gulbîn Şahîn, behsa gelek projeyên ji bo jinan ku pêş dixin kir û destnîşan kir ku ew niha bingeha kooperatîfa jinê  ava dikin. Gulbîn Şahîn diyar kir ku dê gelek komunên jinan pêş bixin û xwest ku jin yek bi yek di nav xebatan de cih bigire. Şahîn, ev tişt jî anî ziman: “Em dixwazin jin bi fikir û projeyên xwe jî werin. Pêwistiya me bi projeyên jinan ên ji bo jinan heye. Jin ku dixwazin di siberojê de bajarekî çawa bibîne bi fikir û projeyên xwe bi me re parve bikin.”

(RB/AY)

Patrîkê 85emîn ê Ermeniyên Tirkiyeyê Sahak Maşalyan, wekî her sal, di vê 24ê Nîsanê de jî di ayîna ku li Dêra Surp Hagop a Altımermerê hat lidarxistin de axaftinek kir.

Maşalyan di axaftina xwe de wiha got: “Di binê vê xakê de ne tenê êşên me, birînên kesên din ên ku hîn xwîn jê diçin jî hene. Em nikarin tenê bi vegotina çîroka xwe bigihîjin çareseriyê. Divê em guh bidin yên din jî, êşên wan fêm bikin û ji bo paşerojeke hevpar li xalên hevbeş bigerin. Bi vê têgihîştinê, em banga xwe ya ji bo avakirina aştî, lihevhatin û dostaniya di navbera gelên Tirk û Ermen de dubare dikin.”

Li gorî nûçeya Agosê Maşalyan weha gotiye:

“Gelê me yê xwedî bawerî, îro dîsa 24ê Nîsanê ye. Roja ku me vedixwîne da ku em li ber yek ji rûpelên herî biêş ên dîroka xwe bi rêzdarî serê xwe bitewînin. Îro, wê trajediyê tîne bîra me ya ku beriya sedsalekê qewimî û di jiyana me ya neteweyî û ruhanî de şopên kûr hiştin. Em windahî, koçberî, sirgûn û ew êşa nayê pênasekirin a ku gelê me di salên Şerê Cîhanê yê Yekem de jiya û ji nifşekî derbasî nifşê din bû, bi bîr tînin. Lêbelê, ev bîranîn ne tenê ji bo mayîna di nav rûpelên tarî yên borî de ye; di heman demê de bangek e da ku em wateyekê bidin tiştên ku em tê de derbas bûne û berê xwe bidin paşerojê.

Li ser vê xaka ku bi sedsalan gelên cuda bi hev re lê jiyane, kevneşopiya jiyana bi hev re birîneke mezin xwariye. Lê belê, heman erdnîgarî vê rastiyê jî tîne bîra me: Gel ne ji bo dijminatiya hetahetayê,  ji bo jiyana bi hev re, ji bo diyalog û ji bo fêmkirina hevdu hatine vexwendin.

Di binê vê xakê de ne tenê êşên me, lê birînên kesên din ên ku hîn xwîn jê diçin jî hene. Em nikarin tenê bi vegotina çîroka xwe bigihîjin çareseriyê. Divê em guh bidin yên din jî, êşên wan fêm bikin û ji bo paşerojeke hevpar li xalên hevbeş bigerin. Bi vê têgihîştinê, em banga xwe ya ji bo avakirina aştî, lihevhatin û dostaniya di navbera gelên Tirk û Ermen de dubare dikin. Trajediya borî divê ne bibe dîwarekî mayînde, lê divê bibe pireke ku bi dersên îbretê hatiye hûnandin da ku em paşerojê dadperwertir û bi aşitî ava bikin.

Ne înkar û ne jî dijminatiya kûr birînan sax nakin. Her wiha, bikaranîna vê mijarê wekî amûreke siyasî jî xizmeta nêzîkbûna gelan nake. Pêşketina rastîn ji diyaloga ku li ser bingeha ji dilbûn, rêzgirtina hevdu û nirxên mirovî hatî avakirin, çêdibe. Ji ber vê yekê, em bang li hemû aliyan dikin ku pirên dostaniyê ava bikin, hevkariyên çandî û aborî pêş bixin û dorhêlekê biafirînin ku tê de dîrok ne bi tirs û nefretê, lê bi lêgerîna heqîqet û edaletê were axaftin.

Em hemû gavên ku di borî û îro de ji bo nêzîkbûn û hestiyariya hevdu hatine avêtin, bi teqdîr pêşwazî dikin. Di vê çarçoveyê de, em dixwazin peyamên sersaxiyê yên birêz Recep Tayyip Erdoğan, Serokkomarê Komara Tirkiyeyê, yên ku her sal bi boneya 24ê Nîsanê diweşîne û bang li Patrîkxaneya me jî dike, bi bîr bînin. Rêz û hestiyariya ku di van peyaman de tê ziman, wekî gavên girîng tên dîtin ku dikarin alîkariya pêşketina fêmkirina hevdu ya di navbera gelan de bikin.

(TY/AY)

Li gorî nûçeya Global Timesê, ev keşf di merasîma vekirina 11emîn 'Roja Fezayê ya Çînê' de ku li bajarê Çengdûyê hat lidarxistin, ji raya giştî re hat ragihandin.

Ev mîneralên fosfatê ji nimûneyên kevir û axê derketine û wesayîta keşfê ya bi navê 'Çang’e-5'ê kom kiriye. Her weha navên 'magneziyoçangızit-(Y)' û 'çangızit-(Ce)' li van mîneralan kirine.

Ev mîneralên di kategoriya 'fosfatên kêmpeyda' de ne, ji aliyê Komîsyona Polînkirin, Têgeh û Mîneralên Nû ya Yekîtiya Mîneralojiyê ya Navneteweyî ve hatin pejirandin û bi vî rengî wekî mîneralên fermî hatin qebûlkirin.

*Şêwazê krîstalî yê îdeal ê Changesit-(Ce)’yê. (Fotograf: Akademiya Zanistên Jeolojîk a Çînê)

 (TY/AY)

Li gorî nûçeya Can Kirbaş ku li Ajansa Mezopotamyayê weşiyayê ku Hevseroka Giştî ya Partiya Herêmên Demokratîk (DBP) Çîgdem Kiliçgun Ûçar, aktivîsta Tevgera Jinên Azad (TJA) Sebahat Tuncel û her wiha gelek siyasetmedar û aktivîstên ekolojiyê beşdarî mitîngê bibin.

Di 24 Nîsanê de li Gimgimê û di 25ê Nîsanê de li Kanîreşê li dijî projeya JESê wê mîtîngên ekolojiyê bên kirin. Welatî, nûnerên partiyên siyasî û nûnerên rêxistinên civaka sivîl ji bo beşdariya mitîngan bang kirin.

"Em ê gundê xwe terk nekin û li ber xwe bidin"

Yek ji şêniyên gundê Qerxabazarê Mahsûn Avci diyar kir ku axa ku ew lê dijîn ji hêla dîrokî û olî ve ji bo wan bi qîmet e û got:

"Ev qada jiyana me ye. Ji ber vê yekê em li dijî wê ne. Ji ber vê, em li dijî projeya JES'ê ne. Ji ber ku ew madeyên zirardar derdixe û erdê wêran dike. Em ê di 24'ê mehê de bi xwişk û birayên xwe yên li Gimgimê mitîngekê li dar bixin. Em li benda hemû gelê xwe ne. Her wiha di 25'ê mehê de li Kanîreşê mitîngek me heye. Em li benda xwişk û birayên xwe yên li wir jî ne. Îro roja hevgirtin û biratiyê ye. Divê em li dijî kesên ku axê wêran dikin bisekinin." 

Her weha Halîl Harmanci jî diyar kir ku li Qerxabazarî JESê naxwazin û got ku ew naxwaze ev proje xwezayê wêran bike û got:

 "Em ê gundê xwe terk nekin. Em ê heta mirinê, heta dawiyê li ber xwe bidin. Sedema ku çav berdana erdnîgariya me, bedewiya wê ye. Li gundê me sewalvanî û av heye. Me zarokatiya xwe li vir derbas kir. Em naxwazin ew bên gundê me."

Parlamentera DEM Partiyê ya Mûşê Sumeyye Bozê bi bîr xist ku qanûnên der barê avhewa û madenê de û her weha desteserkirina bilez, hatine derxistin û diyar kir ku ev biryar yekûna tercîhên siyasî ne. Sumeyye Bozê bi bîr xist ku xweza di bin navê enerjiya domdar de ji bo berjewendiyên şîrketan tê pêşkêşkirin û got ku qanûn li gorî daxwazê li ser gel tên ferzkirin û got: 

"Pêdivî ye ku rêziknameyên qanûnî yên ku gel paşguh dikin bên demokratîkkirin û li gor xweza û mirovan bin û guh bidin daxwazên gel.Em hemû mirov û parêzvanên jiyanê vedixwînin Mitînga Mezin a Gimgimê. Meseleya ku tê xwestin li Gimgimê bê pêkanîn, meseleya man û nemanê ye. An em ê tune bibin, an jî em ê hemû bi hev re ji bo hebûna xwe têbikoşin. Em hemû kesên hesas vedixwînin mitînga 24'ê Nîsanê ku dê hevseroka me ya giştî ya DBP'ê Çîgdem Kiliçgun Ûçar û aktivîsta TJA'yê Sebahat Tuncel jî beşdar bibin."

"Em li benda gelê xwe ne"

Hevserokê DBP'ê yê Mûşê Ûmût Yilmaz, bal kişand ser xetera ku proje bibe sedema wêraniyeke mezin. Yilmaz diyar kir ku ev mitîng dê li Tirkiye û Herêmê yekemîn mitînga mezin a ekolojiyê be û got: 

"Em li her deverê amadekariyan dikin. Em bang li hemû xelkê Mûşê dikin; werin em hemû ber bi Gimgimê ve biherikin û li dijî vê wêrankirina jîngehê dengê xwe bilind bikin. Tiştê ku îro li wir dest pê dike, dê rê li ber karesatekê veke ku dê li seranserê herêmê belav bibe."

"Em ê rê nedin"

Endamê Şaxa OHD a Mûşê Îsmaîl Mazlum Saysal destnîşan kir ku proje ne tenê gefê li wêrankirina çavkaniyên bingehîn ên debarê dixwe, di heman demê de zirarên cidî dide xwezayê jî û got ku proje ji bo qezenca şîrketan xizmetê dikin. Saysal bi bîr xist ku ji gelek deverên Tirkiyeyê dê kes beşdarî mitînga Gimgimê bibin û got:

"Ez difikirim ku divê em dengê xwe bi tundî li dijî JES a plankirî bilind bikin. Divê em bi hev re bin. Wekî OHD a Mûşê, em gelê xwe vedixwînin mitîngê." 

Hevşaredara Mûşê Tuba Sayilganê jî banga beşdarbûna mitînga Gimgimê kir û got:

"Wekî ku hûn dizanin, mitînga ekolojiyê a mezin, ya yekem a bi vî rengî li Tirkiye û Kurdistanê, dê di 24'ê Nîsanê de li Gimgimê ji bo protestokirina JES a plankirî bê lidarxistin. Em we hemûyan vedixwînin ku bi hesasiyet nêzî bibin û beşdar bibin, da ku pêşî li wêrankirina ekolojiyê li Gimgimê, herêmên din ên Kurdistanê û li seranserê Tirkiyeyê bigirin. Em di 24'ê Nîsanê de li benda hemû gelê xwe ne ku bên Gimgimê." 

"Em ê li dijî talankirina xwezayê rabin"

Hevserokê DEM Partiyê yê Mûşê Îlyas Aslan, destnîşan kir ku mirov beşek ji xwezayê ne û bi bîr xist ku piştî qanûna avhewayê ya ku ji aliyê Meclisê ve hatiye derxistin, li gelek bajaran ruxsetên madenê hatine dayîn. Aslan bi bîr xist ku xebatên lêgerîna zêr li Giyadînê û projeya JES'ê ya li Gimgimê dê zirarê bidin herêmê û got: "Ya ku divê em îro bikin ev e ku em li dijî vê jeotermalê bisekinin. Wek DEM Partî û saziyên demokratîk, em ê bi beşdarbûneke xurt di mitînga ku dê di 24'ê Nîsanê de li Gimgimê bê lidarxistin de li dijî wêrankirina xwezayê bisekinin."

(AY)

Alîkarê Serokê Komîsyona Çapemenî, Weşan û Propagandayê yê Partiya Wekhevî û Demokrasiyê ya Gelan (DEM Partî) Tayîp Temel, Serokê Partiya Demokrat a Kurdistanê(PDK) Mesûd Barzanî, Serokê YNKê Bafil Talebanî û Serokê Herêma Kurdistana Iraqê Nêçîrvan Barzanî jî bi boneya Roja Rojnamegerên Kurd daxuyanî weşandin.

Di daxuyaniya DEM Partiyê de hat gotin ku rojnamegeriya Kurdî di tevahiya dîrokê de li dijî zilm, sansûr û qedexeyan hebûna xwe domandiye û berdêlên giran daye. Ji ber astengî û qedexeyan ne li ser axa xwe, lê ji Qahîreyê heta Cenevreyê, ji Londonê heta Stenbolê, ji bo hebûna xwe li ber xwe daye.

Daxuyaniya DEM Partiyê weha ye:

Kevneşopiya çapemeniya Kurdî 128 sal berê di 22ê Nîsana 1898an de bi Rojnameya Kurdistanê ku ji hêla Mîqdat Mîdhed Bedirxan ve li Qahîreyê hat weşandin dest pê kir. Ew kevneşopî îro bûye sembola mîrateyek û berxwedaneke mezin. Meşaleya ku li sirgûniyê, di nav şert û mercên dijwar de û di bin zexteke mezin de pêket, gava yekem bû ji bo sazûmanîkirina lêgerîna heqîqetê.

Rojnamegeriya Kurdî di tevahiya dîrokê de li dijî zilm, sansûr û qedexeyan hebûna xwe domandiye û berdêlên giran daye. Ji ber astengî û qedexeyan ne li ser axa xwe, lê ji Qahîreyê heta Cenevreyê, ji Londonê heta Stenbolê, ji bo hebûna xwe li ber xwe daye. Roja Rojnamegeriya Kurdî, ku ji sala 1973an vir ve tê pîrozkirin, tevî êriş, astengî, polîtîkayên îmha û asîmîlasyonê û komkujiyan, bi israr rêya ku Mîqdat Mîdhed Bedirxan vekiriye şopandiye û birik kevneşopiya azadiya çapemeniyê parastiye.

Îro hîna jî rojnamegerî di bin gefên giran de ye. Rojnamegerên ku ji ber nûçeyên xwe tên darizandin, tên girtin û pênûsên wan di bin gefê de ne, astengiya herî mezin a li pêşiya Aştî û Civaka Demokratîk e. Bi vê boneyê, em dubare dikin ku çalakiyên rojnamegeriyê ne sûc in û divê rojnamegerên di girtîgehê de demildest bên berdan.

Em di 22ê Nîsanê Roja Rojnamegeriya Kurdî de xebatkarên çapemeniya azad ên ku bi hişmendiya vê dîroka birûmet, bi berdêla canê xwe têkoşîna xwe ya ji bo heqîqetê didomînin, hem şahid û hem jî beşdarên vê dîroka birûmet in, hilgirên bîranînê ne û parêzvanên ziman û çanda Kurdî ne, silav dikin. Em hemû şehîdên çapemeniyê yên ku di rêya rastiyê de jiyana xwe ji dest dane bi rêzdarî bi bîr tînin.

Di 128emîn salvegera rojnamegeriya Kurdî de, em ê dûpat dikin ku em ê bibin dengê rastiyê. Roja Rojnamegeriyê li hemû xebatkarên çapemeniya Kurd, bi taybetî li Mîqdat Mîdhed Bedirxan, damezrînerê Rojnameya Kurdistanê pîroz be. Em di serî de Musa Anter, Gurbetellî Ersoz, Nagihan Akarsel, Cîhan Bilgin û Nazım Daştan û hemû şehîdên çapemeniyê bi rêzdarî û bi minet bi bîr tînin. Em li ber bîranînên wan, mîrateya wan a têkoşînê û berxwedana wan serê xwe bi rêzdarî ditewînin.

Mesûd Barzanî Roja Rojnamegeriya Kurdî pîroz kir

Peyama Mesûd Barzanî ya ji bo Roja Rojnamegeriya Kurdî weha ye:

“Bi boneya Roja Rojnamegeriya Kurdî û 128emîn salvegera derketina yekemîn Rojnameya Kurdistanê ji aliyê Mîr Miqdad Mîdhet Bedirxan ve ku her wiha hevdem e li gel salvegera damezirandina Sendîkaya Rojnamegerên Kurdistanê, ez pîrozbahiyeke germ li rojnameger û medyakarên Kurdistanê û endamên Sendîkaya Rojnamegerên Kurdistanê dikim.

Di vê bîranînê de, ez hêviya serkeftinê ji hemû rojnameger û medyakarên hêja yên Kurdistanê re dixwazim. Ez piştgiriyê didim erka girîng û rola rojnamegerên Kurdistanê yên ji bo parastina doza rewa ya gelê me, kûrtirkirina çanda aştîxwazî û bihevrejiyanê û her wiha parastina nirxên bilind ên civaka Kurdistanê.”

Bafil Talebanî: Em rûmeta rojnamegeran diparêzin

Serokê Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê (YNK) Bafil Celal Talebanî bi boneya 128 saliya weşandina yekem rojnameya Kurdî peyamek weşand.

Talebanî, 128 saliya weşandina rojnameya Kurdistanê li rojnamevanan pîroz kir û bal kişand ser azadiya derbirînê û parastina rûmeta rojnamevanan û diyar kir, ew ji bo nivîskarên ku bi berpirsiyarî û rastgoyî dixebitin, dabînkirina hawîrdorek xebatê ya guncaw ji bo xwe pêşîniyek dibînin.

Serokê YNKyê di peyama xwe de got, ew serbilind e ku rêya Serok Mam Celal, ku parêzvanekî bihêz ê çapemeniya azad bû, mîrat digire. Bafil Celal Talebanî got ku parastina vê azadiyê dilsoziya bi rêya ku ew dişopînin re ye.

Serokê YNKyê got ku ew rêzê li xebata dijwar û şevên bêxew ên hemû rojnamevanên ku di çarçoveya prensîbên pîşeyê xwe de bi dilsozî karê xwe dikin û ji bo ragihandina rastiyê xizmetê dikin, digirin.

Nêçîrvan Barzanî "Em pêbendî azadiya rojnamegeriyê ne"

Serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî di peyama xwe de ev roj li hemû rojnameger û medyakarên Kurdistanê pîroz kir û hêviya serkeftinê ji wan re xwest. Peyama Barzanî weha ye:

"Azadiya derbirîna ramanê wekî bingeheke sereke ya demokrasiyê û civakeke medenî ya bi pêşketî ye. Bi vî awayî dê mafê gihîştina agahiyan misoger bibe û parastina pîşeyî ya ji bo rojnamegeran bê dabînkirin."

Nêçîrvan Barzanî anî zimên ku rojnamegeriya azad û wêrek, di avakirina hikûmeteke baş û dadperwer de hevpareke bibandor e.

Serokê Herêma Kurdistanê ji rojnamegeran daxwaz kir ku bi dilsozî û pîşetiyeke mezin, berjewendiya giştî û aştiya civakî biparêzin û got:

"Rola xwe di bicihanîna çanda pêkvejiyanê, hevdûqebûlkirin û lêborînê de bilîzin. Her wiha ruhê welatparêziyê û hezkirina welêt geş bikin."

(AY)

Nisêbîn jî yek ji wan navçeyên li ser sînêrê Bakur û Rojavayê ye û bi Qamişloyê re cîran e. Navê xwe her bi Nisêbîna Rengîn tê ser zimanan. Bi têkoşîn û berxwedana xwe navdar e. Gel û civak hevgirtî û rêxistinî ye. Li herêma navçeyê bi dehan şûnwarên xwezayî û dîrokî hene. Gelê navçeyê jî bi germahî û dilsoziya xwe ya bi Kurdewarî tê nasîn. Ji dîrokê ve ye girêdana gel a bi nirxên xwe û têkoşîna azadiyê ve tê zanîn. Li gel vê yekê jî polîtîkayeke taybet a dewletê li ser vê navçeyê û gel tê meşandin.

Çûn û hatina min a vê navçeyê dem bi dem çê dibe. Lê beriya bi 10 salan li Nisêbînê derferê min ê demekê lê bimînim û bigerim çê bûbû. Hem beriya xwerêveberiyên cewherî û hem jî piştî rêveberiyên cewherî min rewşa Nisêbînê ji nêz ve şopandibû. Piştî 10 salan careke din li Nêsêbînê me û li hevalekî bi navê Şîrîn ku ji min re rêbertiyê dike li kolanên vê navçeyê digerim. A rast hestekî xerbî û bê wate bi min re ava bû. Ne li holê rengîniyeke xuya dikir ne jî kêfxweşiyek. Dibe ku di deh salên dawî de şopên guleyên tang, top û çekên giran bi giştî nebe jî jêbiribûn. Lê belê şop û bandora ew şerê dijwar ê li ser mejî û giyanê civakê nekarîbûn jê bibin. Berovacî, ew şobên li ser civakê kûrtir û êşa wê xedartir bûbû.

Li aliyekî di navbera gelê Nisêbîn û Qamişloyê de xetên dijwar êm ku mirov nikaribe derbas bibe hatine avakirin, li aliyê din jî ew çanda civakî ya hevgirtî û rêxistinî ji holê hatiye rakirin. Wekî berê kes nikare derbasî “bin xetê” bibe ku xizmên xwe bibînin û bi bazirganiyê dikaribin debara xwe bikin.

Encama polîtîkayên dewletê

Êşan herî zêde di nav civakê de jin û dayik hîs dikin û dikişînin. Dayika Emîne (66) ku ji 8 saliya xwe ve ye ji gundekî Midyadê hatiye li Nisêbînê dijî bi zehmetiyên ku pê re rû bi rû mane dadikeve û bi dilşewatî dibêje “Jiyan ne mîna berê ye.” Belê rastiyek heye jiyan wekî berê nabohure. Bi taybetî jî pîştî sala 2015yan êdî jiyan ne mîna berê ye. Dayika Emîne dibêje:

“Heta şerê 2015an rewşa milet baş bû. Însanetî hebû, milet ji hev hez dikirin, cîranê me hemû nas bûn, em diçûn civatên hev lê bi salan e em di van tokiyana de ne kesek di hundirê mala xwe de bimir e jî haya kesî ji kesî çê nabe.” Dayika Emîne bi van gotinan balê dikişîne ser xeterî û texrîbatên bi gelek rêbazên cû da bi ser gel ve tên pêşxitin ku polîtîkaya hilewşandina bajêr, jiyana rêxistinî ya civakî û avakirina TOKÎyan û van tiştan tîne ziman: “ Xudê bi serê kesî ve neyne. Wele ev Nisêbûn çû û yeke din anîn. Ne sûk û bajar, ne jî miletê wê wekî yê berê ye. Gelek kes ji derve hatin û miletê me jî çûn bajarên din. Kes nema kesî nas dike. Xwezî bi demên berê. Ma çima emê di van TOKİyan debû na.”

Girîngiya bazirganiyê

Hem di warê civakî û mirovî de, hem jî di warê domandina jiyan û debarê de zehmetiyên kûr hene. Dayika Emîne dibêje:

“Li gorî salên borî kar hebû û debar dibû. Lê niha ne xuşkî kar heye û ne jî debar dibe.” Bi vê ve dayika Emîne balê dikişîne ser debara gelê Nisêbînê û yek ji debara wan a jiyanê deriyê di navbera Nisêbîn û Qamişloyê de û wiha pê dadikeve: “Berê deriyê Suriyeyê (Qamişlo) vekirî bû milet diçû ji wê aliyî çay, qehwe, şekir, sol, firaq û gelek tiştên din dianîn. Berê milet bi xêra derî pariyekî nan dixwarin. Zehf fêda darî li milet hebû. Hem ê ku diçû dianî jê nan dixwar û hem jî kesên dikirîn bi erzanî distendin. Lê niha rewş xirab e.” Dayika Emîne, balê dikişîne ser girinîya bazirganiya li ser derî dibêje: “Heke derî vebe dê milet bêhnekê bistîne.”

“Niha perîşanî ye”

Yek ji wan dayikên dilşewet jî dayika Hatîce ya 63 salî ye. Dayika Hatîce ku li Nisêbînê mezin dibe, dizewice û zarokên zarok û neviyên wê jî li vê derê mezin dibin behsa rewşa berê û niha dike û dibêje:

“Berê jiyan xweş bû. Me bi erd û zeviyan debara xwe dikir. Lê niha perîşanî ye. Debar nabe û milet nizane wê çi bike. Dema deriyê Sûriyeyê vekirîbû rewşa Nisêbînê jî baş bû. Erzanî hebû. Em saetekê duduyan dûçûn Qamişloyê me ji xwe re hin tişt dianîn. Pê debara xwe dikir. Me ji xwe re çay dianî, hine dianîn û li vê derê difirotin. Niha ew jî hatiye girtin. Em dixwazin derî vebe. Dama derî vekirîbe wê erzanî hebe.”

Nisêbîn ketiye çi rewşê?

Di nav axaftina xwe de dayika Hatîce dibêje: “Niha kes nikare biçe mala cîranekî. Hemû deriyên bînayan bûne bi şifre. Kurdên me perişan bûne.” Di gotinên dayika Hatîce de jî xuya dike ku hevgirtin û rêxistinbûyîna civakî li vê Nisêbînê ketiye çi rewşê.

(RB/AY)

Hunermendê Kurd Pîroz bi rapbêjiyê navdar e û di vî warî de berheman hildiberîne, distrîne û diweşîne.

Vîdeoya strana bi navê “Lao” fermo:

Yek ji stranên Pîroz “Lêxe” ye. “Lêxe” di heman demê de navê singleya wî ya 2019an e ku li ser platformên dijîtal parve bûbû. Ji bo strana "Lêxe" bitikîne

Li lêxeyê çend risteyên rengîn:

“Ehe wisa ye birayê min wisa ye. Betal in birê min, kêrî tiştekê nayên. Ev çawa çêbû! Aaaha ji xwe ew ji me kêm bûn ha! Betal in betal in, eynî wisa ye birayê min! Mala min ê ji we re! Betalî xweş e!

“Eeeeww ji bo xatirê xatiran bes bikin birebirr! Êdî bes heww! Ji çar aliyan ve kom û kuflet ev çawa çêbû ji serê me! De ka xwe bidin alî rêya me vekin hêêê!”

Ji bo zêdetir agahiyên derbarê hunermend Pîroz de bitikîne

Navnîşan û têkilî:

Katip Mustafa Çelebi Mh., Büyük Parmakkapı Sk., No: 7 Kat: 5 Beyoğlu, İstanbul

Rezervasyon: 0(545) 942 42 39

(AY)

Serdozgeriya Komarî ya Tunceliyê ku lêpirsîna Gulîstan Dokuyê birêve dibe, ji Serdozgeriya Komarê ya Erziromê daxwaza girtina îfadeya Sonel kiriye. Di nivîsa ku ji dozgeriyê re hat şandin de hat diyarkirin ku Sonel “delîlên suc ji holê rakiriye, veşartiye ango guheriye û ji bo van sûcan jî têra xwe guman hene”.

Şahidê bûyera Gulistan Dokuyê: Dema hat kuştin ez di wesayîtê de bûm

16 Nîsan 2026

Bi fermana Wezîrê Navxweyî Mustafa Çiftçi ji bo Gulîstan Dokuyê Sonel ji wezifeyê hatibû girtin.

Sonel, di navbera 13ê Hezîrana 2017an û 9ê Hezîrana 2020an de li Dersîmê wezîfedarbû û di 17ê Nîsanê de li Xarpêtê hatibû desteserkirin

Di lêpirsîna Gulistan Dokuyê de 11 kes hatin desteser kirin

14 Nîsan 2026

(Mİ/AY)

Li gorî nûçeya JINNEWSê ji ber ku di 7ê Sibata 2025an de di dema desteserkirinê de Degerê bertek nîşanî îşkenceya lê hatiye kirin û zexta psîkolojîk a li malbata wê hatiye kirin daye, bi îdiaya ku “ji bo peywir neyê bicihanîn li ber xwe daye” û “heqaret kiriye” doz lê hate vekirin.

Derbarê rojnameger Oznur Degerê de lêpirsîn hat destpêkirin

23 Kanûn 2024

Îdianame ji aliyê Serdozgeriya Komarî ya Qoserê ve hate amadekirin û ji aliyê 6emîn Dadgeha Cezayên Esliyeyê ya Qoserê ve hate qebûlkirin.

Her weha di heman demê de derbarê xwişk û dayika Oznûr Degerê de jî bi îdiaya ku “ji bo peywir neyê bicihanîn li ber xwe daye”doz hate vekirin. 

Danişîna destpêkê a dozê dê di 14ê Tîrmehê de pêk were.

Derbarê Oznur Degerê de lêpirsîn hat vekirin

24 Cotmeh 2025

(AY)

Her weha piraniya lîstikan dê li Navenda Çand û Kongreyê ya ÇandAmedê bên pêşandan. Hinek performans jî dê li qadên cuda yên bajar bên pêşandan. Li gel lîstikên şanoyê, her wiha dê gotûbêj, panel, atolye û hevdîtinên hunermendan jî bên lidarxistin.

Lîstik dê bi zimanên cuda bên pêşandan û li jêrê jî bi zimanên Kurdî, Tirkî û Ingilîzî bê nivîsandin.

11emîn Festîvala Şanoyê ya Amedê: Ji bo Aştiyê Diyalog

13 Nîsan 2026

Lîstik û dîrokên dê di festîvalê de bên pêşandan wiha ne:

11emîn Festîvala Şanoyê ya Navneteweyî ya Amedê bi beşdariya 19 welatan wê pêk were

7 Nîsan 2026

(AY)