Li gorî nûçeya Rûdawê berdevkê zanîngehê diyar kiriye ku dê her du zaravayê kurdî, kurmancî û soranî jî bên xwendin.

Daxuyaniya zanîngehê îro hat belavkirin. Her weha di daxuyaniyê de weha hatiye gotin, “Zanîngeha Selaheddînê ya Hewlêrê hevkar û hevahenga sereke ya vekirina beşa Kurdî ya li Zanîngeha Pekînê ya Çînê ye.”

Berdevkê Zanîngeha Selaheddînê Saman Ebdulah destnîşan kiriye û gotiye:

“Ev beş ji bo Çîniyan e û ew dê îsal xwendekaran wergirin. Dê hejmara xwendekarên wergirtî di navbera 10 û 20î de be. Ew xwendekarên ku li Çînê li beşa Kurdî tên wergirtin, dê 3 salên yekem bi zaravayê Soranî bixwînin. Ew dê sala çarem jî bi Kurmancî bixwînin.”

Saman Ebdullah da zanîn ku ev yek ji bo wê ye ku derçû li ser zarava û şaxên cuda yên zimanê Kurdî bibin xwedî zanyariyên temam.

Beşa zimanê çînî li Iraq û Herêma Kurdistanê

Li Îraq û Herêma Kurdistanê tenê li Zanîngeha Selaheddînê beşa zimanê Çînî heye. Saman Ebdullah anî zimên ku li zanîngeha wan li beşa Çînî 100 xwendekar hene. Îsal dê xula sêyem a beşa Çînî xwendina xwe temam bike.

"Li gorî nûçeya Unikuirê, Yilmaz wê di 24ê Îlonê de cara yekem derkeve pêşberî dadwer.

Pêş lûtkeya NATOyê rojnameger, parêzer, akademisyen û aktîvîst jî di nav de gelek kes hatin desteserkirin

5 Tîrmeh 2026

Beriya Lûtkeya NATOyê di 23yê Hezîranê de di operasyona li Enqereyê de gelek rojnamevan, akademîsyen, parêzer, sendikavan, xwendekar, aktîvîstên ekolojiyê û parêzvanên mafên LGBTİ+yan hatibûn destserkirin û girtin. Yilmaz jî di nav wan de bû. 

Di jêpirsînê de seyrana 1ê Gulanê hat pirsîn

Hat diyar kirin ku di jêpirsîna parêzvana mafên LGBTİ+yan Duru Yilmazê de ji çalakiya têkildarî Lûtkeya NATOyê zêdetir, beşdariya wê ya seyrana di çarçoveya 1ê Gulanê de hatibû organîzekirin, pirsîne. 

Operasyonên Lûtkeya NATOyê: Yildiz Tar, Emel Memiş û xwebexşên TEMAyê serbest bûn

22 Tîrmeh 2026

Di çarçoveya heman operasyonê de Derhênerê Weşana Giştî yê Kaos GLyê Yildiz Tar jî hat desteserkirin û piştre hat girtin. Di dema îfadeyê de têkildarî NATOyê tişt ji Tarê nepirsîbûn lêbelê parvekirina wê ya hevpeyvîneke ku polîtîkayên "Sala Malbatê" yên desthilatdariyê rexne dike, jê pirsîn.

Lûtkeya NATOyê di 7-8ê Tîrmehê de li Enqereyê hat lidarxistin. Beriya lûtkeyê li Enqereyê civîn û meşên xwepêşandanê hatin qedexekirin. Di operasyonên ku di 23ê Hezîranê de dest pê kirin de ji bo 241 kesan ku biryara desteserkirinê hatibû dayîn û  ji wan 225 kes hatin desteserkirin û 178 kes jî hatin girtin.

Rapirsiya SONARê | Partiya Nû: Ji sedî 34,3, AKP: Ji sedî 30,2, CHP: Ji sedî 5

7 Tebax 2026

Partiya Nû li pêş e, CHP nakeve Meclisê

Di lêkolîna ku di navbera 28-31ê Tîrmehê de li 60 bajaran bi 2 hezar û 300 kesan re hat kirin de; piştî dabeşkirina dengên kesên biryarnedayî, kesên ku gotine “fikra min tune ye” û kesên protesto dikin, Partiya Nû bi rêjeya sedî 38,58an di rêza yekem de cih girt.

Dengên AKPê sedî 27,43; yên DEM Partiyê sedî 7,57; yên Partiya Zaferê sedî 5,49; yên MHPê sedî 5,18; yên İYİ Partiyê sedî 4,56 û yên CHPê jî sedî 2,94 hatin pîvan.

Xebata qadê ya vê lêkolînê, piştî ku Partiya Nû di 24ê Tîrmehê de bi awayekî fermî hat avakirin, hat kirin. GUNDEMAR bi taybetî diyar dike ku ev encam “asta destpêkê ya heyama avabûnê” ya partiyê nîşan didin.

Li gorî rapirsiyê ji sedî 79,26ê kesên ku di hilbijartina 2023an de dengê xwe dabûn CHPê, berê xwe dane Partiya Nû.

Li gorî simulasyona Parlamentoyê ya GUNDEMARê, Partiya Nû 308, AKP 225, DEM Parti 55 û MHP 12 parlamenteran derdixe; CHP jî di bin bendê de dimîne. Encam, bi lêkolînên meha Tîrmehê yên Ank-Ar û MetroPOLLê re hevdeng in.

Di senaryoyên texmînî yên ku GUNDEMARê di meha Gulan û Hezîranê de çêkiribûn de jî ji bo Partiya Nû sedî 35-36 piştgirî dihat dîtin; ev texmîn, bi avabûna partiyê re pêk hat.

(AEK/AY)

 Qanûna çarçoveyî bi şev di seat 00.00an de di Rojnameya Fermî de hat weşandin. Qanûna tekildarî pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk hatibû derxistin dê piştî rapora teyit û tespîtê ya Lijneya Ewlehiya Neteweyî (MGK) bikeve meriyete.

Qanûna Çarçoveyê ji bo pesendkirinê ji Erdogan re hat şandin

12 Tebax 2026

Erdogan: Bila ser xêrê be

Serokkomar Recep Tayîp Erdogan li ser hesabê xwe yê Xê qanûna çarçoveyî ku di Rojnemeya Fermî de hat weşandin parvekir û got bila li ser xêrê be.

Erdogan ji bo qanûna çarçoveyî ya 467 dengan di Desteya Giştî ya Meclise de bû qanûn spasî ji partiyên siyasî, Serokê MHPê Devlet Bahçelî û ji partiya xwe AKPê re kir û got ku ji niha û şûnve jî ew dê bi hemû saziyên dewletê ve pêvajoyê bi awayekî hesas û jidil bimeşînin.

Pêşnûmeya “pêvajoyê” li Parlamentoyê hat qebûlkirin

11 Tebax 2026

(AY)

Buldanê li ser hesabê xwe yê Xê daxuyanî da û diyar kir ku wan bi rêya parêzerê xwe Bişar Alinak serî li Wezareta Dadê daye.

Di serlêdanê de wekî armanca sereke eşkerekirina pêwendiyên siyasî û rêxistinî yên li pişt van kuştinan hat nîşandan. Di daxwaznameyê de hat xwestin ku bûyer bi hemû aliyên xwe ve careke din were lêkolînkirin. Her wiha hat xwestin ku berpirs werin destnîşankirin û ew kes werin darizandin.

Pervîn Buldanê di daxuyaniya xwe de bal kişand ser girîngiya dîrokî ya dozê û diyar kir ku nabe ev dosye tenê wekî “bûyereke berê” bê dîtin û got:

"Divê ev dosye di çarçoveya cînayetên siyasî yên nehatine eşkerekirin û pratîka bêcezahiştinê ya di dîroka nêzîk a Tirkiyeyê de were nirxandin. Wekî pêdiviyeke prensîba dewleta hiqûqê, mecbûrî ye ku bûyerên bi vî rengî bi awayekî bibandor werin lêkolînkirin û rastiya madî derkeve holê."

Buldanê anî zimên ku ew ji bo birêvebirina lêpirsîneke bibandor bi biryar in û dê pêvajoya hiqûqî ya ku ji bo tesbîtkirina kujeran û bicihatina dadperweriyê hatiye destpêkirin, ji nêz ve bişopînin.

Bugün avukatımız Bişar Alınak, Savaş Buldan, Adnan Yıldırım ve Hacı Karay cinayetlerinin tüm yönleriyle araştırılması, olayın arka planındaki siyasi ve örgütsel bağlantıların ortaya çıkarılması ile sorumluların tespit edilerek yargı mercileri önüne çıkarılması talebiyle Adalet…

— Pervin BULDAN (@PervinBuldan) August 17, 2026

(AY)

*Çavkanî: Rûdaw, Ajansa Welat

Li gorî daxuyaniya walîtiya Diyarbekirê, nêzî çar mehan berê pisikekê zarokek penc kiribû û di 10ê Tebaxê de jî ew zarok nexweş ketibû û biribûn nexweşxaneyê. Di 13ê Tebaxê de di encamên numûneyên hatibûn girtin de derket holê ku ew zarok har bûye. Li herêmê ligel xebatên tespîtkirina kesên berketî û lêkolîna filyasyonê, dermankirina bergiriyê ya ji bo harbûnê hate dest pê kirin. Şaredarî jî ji bo “xebatên têkildarî ajalên bêxwedî” hatin agahdarkirin.

Lêbelê di daxuyaniya walîtiyê de derbarê pisika ku tê gotin zarok penc kiriye de tu agahî nehatiye parvekirin ku ew pisik hatiye dîtin an na, ango di testa laboratuwarê ya ajalê de “harbûn” hatiye tespîtkirin an na.  Piştî vê bûyerê, di hin nûçeyan û parvekirinên li ser medyaya civakî de bangên ji bo komkirina pisikên li kolanan dijîn zêdebûn. Li ser vê yekê ajalparêzan bertek nîşan dan.

“Jinavbirina cûreyekî ajalan, ne têkoşîna li dîjî hariyê ye”

Inîsiyatîfa Ajal Jiyan Azadî têkildarî mijarê daxuyaniyeke bi sernavê “Destê xwe ji pisikan bikşînin” da. Insiyatîfê diyar kir ku bûyerek çêbûye, hûrgiliyên wê hîn zelal nebûne û li ser vê bûyera ne zelal kampanya ji bo komkirina pisikên li kolanan dijîn dane destpêkirin. Insiyatîfê bertek nîşanî vê yekê da.

Her weha Inîsiyatîfê destnîşan kir ku ji bo rê li ber belavbûna hariyê were girtin divê tedbîrên tenduristiya gel bên girtin, lê divê ev tedbîr ne jinavbirina cûreyek ajalan be. 

Di daxuyaniyê de bang li rayedaran hate kirin ku “Heta îro ji ber çi derzî nehatiye kirin? Pirsa ku divê bê pirsîn ev e” û her weha hate diyarkirin ku li herêmên ku harî ango nexweşiyên din ên vegirtî têne dîtin, divê karantîna, derzîkirin û şopandina epîdemîyolojîk esas were girtin.

Inîsiyatîfê di heman demê de polîtîkayên li ser hilberîn û bazirganiya bêkontrol a ajalên malê jî rexne kir û li dijî wê yekê derket ku dûrxistina komî ya ajalan ji qadên jiyana wan weke polîtîkayeke tenduristiya gel bête pêşkêşkirin.

(NÖ/AY)

Serokwezîrê Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzanî li ser êrişên bi dronan ên li ser ofîsa xwe peyamek belav kir û got:

"Piştî lêkolîna Dijîterora Kurdistanê, derket holê ku îro sibehê ofîsa min a taybet û mala Serokê Dezgeha Asayîş û Îstixbaratê bi dronên Îranê hatine armanckirin."

Li gorî nûçeya Rûdawê Serokwezîrê Herêma Kurdistanê di beşeke din a peyama xwe de got ku "Ew êrişên bêperwa ye û nayên qebûlkirin" û êriş bi tundî şermezar kir.

Mesrûr Barzanî bal kişand ser metirsiya heyî û got:

"Ev pêşhateke metirsîdar e û gefeke rasterast e li ser ewlehî û aramiya Herêma Kurdistanê. Ev êriş dê me ji bicihanîna erkên me û parastina welatiyên me sar nekin."

(AY)

Maça ku saet 21:30î li Stadyuma Amedê dest pê kir, ji aliyê gelek rayedaran ve hat temaşekirin.

Wezîrê Karên Navxweyî Mustafa Çîftçî, Wezîrê Ciwanî û Werzişê Osman Aşkin Bak, Waliyê Diyarbekirê Murat Zorluoglu û Serokê Federasyona Futbolê ya Tirkiyeyê Îbrahîm Hacıosmanoglu li gel gelek parlamenter û nûnerên partiyên siyasî di trîbunê de cihê xwe girtin.

Alîgirên ku hemû trîbunên stadyumê dagirtibûn, 90 xulekan bi sloganan piştgiriya tîma xwe kir û dirûşmên “Kî ne em? Kurd in em” bilind bûn.

Dia Saba xuleka 20î golek avêt lê ev gol jî ji ber ofsaytê nehat qebûlkirin û her du tîm bi wekheviya 0-0 çûn bêhnvedanê.

Amedsporê wekî ba û bahozê dest bi nîvê duyem kir. Dia Saba xuleka 53an de li nav qada ceza bi goleke klas tîma xwe 1-0 xist pêş.

Tîma kesk û sor piştî vê golê êrişên xwe zêde kirin. Saba xuleka 62yan de careke din tor hejandin û encam kir 2-0.

Amedspora ku bi serdestiya xwe maç dewam kir, xuleka 81ê bi gola Gokhan Gul ferq derxist 3an. Di maçê de ti golên din nehatin kirin û Amedsporê bi sê puanan silavek da Lîga Super.

Karakaş di daxuyaniya xwe ya li ser hesabê xwe yê medyaya civakî de got, "Ji ÎYÎ Partiya ku ez damezrîner û parlamenterê wê me, îstifa dikim."

Tê çaverêkirin ku îro di pîrozbahiya salvegera 25an a AKPê de Serokkomar Recep Tayyip Erdogan rozetê bi Karakaşî ve bike.

Duh (13ê Tebaxê) jî Parlamenterê Dîlokê Mehmet Mustafa Gurban ragihandibû ku wî ji ÎYÎ Partiyê îstifa kiriye. Bi îstifaya Karakaş re, hejmara kursiyên ÎYÎ Partiyê yên li Meclîsê daket 27an.

Omer Karakaşê ku 14 salan sekreteriya Devlet Bahçeli kiribû, di sala 2017an de ji MHPê veqetiyabû û di pêvajoya avakirina ÎYÎ Partiyê de cih girtibû.

(HA/AY)

Li gorî rapora İSİG di meha Hezîranê de herî kêm 214 karker di dema karkirinê de mirin e. 

73 ji van karkeran di sektora pîşesaziyê de, 60 di avahiyê de, 45 di çandiniyê de û 36 jî di sektora xizmetguzariyê de dixebitîn. Tenê 7 ji wan endamên sendîkayekê bûn. Endamtiya sendîkayê ya 207 karkeran nebû.

Meclîsa İSİGê, ji sedî 68ê daneyan ji çapemeniya neteweyî, ji sedî 32yê wan jî ji hevalên kar û malbatên karkaran, pisporên ewlehiya karî, bijîşkên cihê karî, sendîka û çapemeniya herêmî berhev kiriye.

Di meha Tîrmehê de karker herî zêde di beşên avahîsazî, guhestin, metal û çandiniyê de mirin e.

12 zarok û 14 koçber mirin

Di vê mehê de 12 karkerên zarok mirine. ji wan çar temenê wan di bin 14yî de, 8 jî temenê wan di navbera 15-17yî de bûn

Karkerên koçber di bin çerxa bêewlehiyê de ne, di bin şert û mercên herî xirab de tên xebitandin. Di vê mehê de 14 karkerên koçber jiyana xwe ji dest dan. Karker ji Sûriye, Hîndistan, Afganistan, Îran û Ûkraynayê hatibûn.

(HA/AY)

Cigirê Serokê Giştî yê AKPê Efkan Ala û Serokê MÎTê İbrahim Kalin jî di hevdîtinê de cih girtin.  Civîn zêdetirî demjimêrek û nîvan berdewam kir.

Şandeya Îmraliyê piştî civînê li ser naveroka wê daxuyaniyeke nivîskî belav kir û ragihand ku wan li gel Erdogan civîneke berhemdar pêk aniye.

Şandeyê bal kişand ser girîngiya yasaya nû ya pêvajoyê û got:

"Em bi Birêz Serokkomar Erdogan li ser bipêşketinên di Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk de axivîn.

Pesendkirina Yasaya Bihêzkirina Hevgirtina Neteweyî û Yekbûna Civakî bi dengekî pir bilind ê wekî 467 dengan li Parlamentoya Tirkiyeyê, cihê kêfxweşiyê ye. Me qonaxa ku pêvajo gihîştiyê û karên ku dê ji niha û pê ve werin kirin, bi awayekî dualî nirxandin."

Şandeya Îmraliyê di daxuyaniya xwe de diyar kir ku wan di civînê de tekezî li ser girîngiya yasayê kiriye:

 “ji bo hemû welatiyên Tirkiyeyê gelek girîng e ku bi vê yasayê deriyên serdemeke nû vebin ku tê de demokrasî û qada siyasetê xurt dibe. Di hevdîtinê de, îradeya hevbeş ji bo berdewamkirina bi biryar a pêvajoyê careke din hat piştrastkirin. Em dê ji niha û pê ve jî ji bo ku pêvajo di rêya aştî û demokrasiyê de li ser xêra her kesekî vî welatî bi pêş bikeve, di xebatên xwe de berdewam bin."

Şandeya DEM Partiyê di dawiya daxuyaniya xwe de spasiya hemû partiyên siyasî û beşên civakê kir.

Şandeyê da zanîn ku pêşniyar, rexne û hişyariyên civakê heta niha piştgirî û hêz daye wan.

(AY)

Maierê ji nûçegihanên Ajansa Mezopotamyayê (MA) Omer İbrahimoglu û Deniz Karabudak re axivî û got, dema ku ew li Stenbolê di hicreya yekkesî de dihat ragirtin, peywirdarekî êrişa zayendî li wê kiriye. Federasyona Rêxistinên Têkoşîna Çînî (FKO) ku navenda wê li Almanyayê ye jî di daxuyaniya xwe ya 12ê Tebaxê de cih da gotinên Maierê.

Ocak ayında Rojava ile dayanışmak için Türkiye'ye gelen Alman aktivist Paula Maier, gözaltında tecavüze uğradığını açıkladı.

pic.twitter.com/pOD788WbTO

— Medine Mamedoğlu (@MamedogluMedine) August 13, 2026

Maier: “Di hicreya yekkesî de ez rastî êrişa zayendî hatim”

Maierê piştî mehan têkildarî mijarê daxuyanî da û got ku di dema karûbarên dersînorkirinê yên li Stenbolê de, ew rastî tundkariya fîzîkî, psîkolojîk û zayendî hatiye.

Maierê diyar kir ku nehatine hiştin ku ew binivin û bêhna xwe bidin û got ku li gel tundkariya fîzîkî û psîkolojîk, ew bi xwe jî rastî êrişa zayendî hatiye hiştin.

Maierê destnîşan kir ku vegotina van tiştên ku jiyaye bi mehan domiyaye; bi taybetî piştî tundiya zayendî bi hestên tirs, şerm û tenêtiyê re rûbirû maye.

Maierê diyar kir ku di biryara min ji bo axaftinê de , bandora şahidiyên jinên din ên li ser tundkariya zayendî û piştevaniya wan heye.

“Divê îdîa bi awayekî serbixwe bên lêkolînkirin”

Li gorî nûceya rojnameya almanî tazê, berdevka siyaseta derve ya Koma Partiya Çep a Meclisa Federal a Almanyayê Cansu Ozdemir jî di derbarê gotinên Maier û endamên din ên şandê de daxuyanî da.

Ozdemirê destnîşan kir ku divê îdîa bi awayekî serbixwe û bi temamî bên lêkolînkirin û ji hikûmeta Almanyayê xwest ku ji bo ronîkirina bûyerê û piştgirîdana mexdûran hewl bide.

(NÖ/AY)

Me civîn di 12ê Tebaxê de bi awayê online li dar xist. Li ser navê Weqfa Ragihandinê ya IPSê/bianetê Koordînatora Atolye BİAyê Ceyda Sungur, Koordînatora Lêkolînan a Atolye BİAyê Sinem Aydınlı, Rêvebirê Karên Nivîsaran ê berpirsyar ê bianetê Vecîh Cuzdan û Nûçegihana Hevkaran a Civaka Sivîl a bianetê/Asîstana Atolye BİAyê Evrim Gunduz beşdarî civînê bûn. Her weja li ser navê Komeleya Berî Her Tiştî Zarok jî Hivran Timur û Zeynep Sidar Irmak di civînê de amade bûn.

"Komeleya Berî Her Tiştî Zarok"ê projeyeke nû ji bo mafên zarokan daye destpêkirin

10 Mijdar 2022

Di civînê de, em li ser xebatên çand-huner û piştevaniya psîkososyal ên ku Komeleya Berî Her Tiştî Zarok bi zarokan re birêve dibin, atolyeyên wan ên ji bo zimanê dayikê û xebatên wan ên li taxên navçeya Sur a Amedê axivîn.

Hîvran Tîmûr: Piştî tayînkirina qeyuman komeleya me weke pêdiviyeke ava bû

Hîvran Tîmûrê diyar kir ku li Amedê di sala 2017an de piştî tayînkirina qeyuman ji bo şaredariyan û girtina hin saziyan, li bajêr pêdiviyek çêbû. Komeleya Berî Her Tiştî Zarok di encama van pêdiviyan de ava bû.

Piranîya xebatên komeleyê ji çalakiyên çand-hunerê pêk tên. Tîmûrê ku destnîşan kir ku ew xebatên xwe bi şêwezarên kurdî, kurmancî û kirmanckî/zazakî dimeşînin û piştevaniya psîkososyal jî beşeke ji çalakiyên wan e.

“Li Semsûrê zarok hîna jî nikarin mafên xwe bi kar bînin”

16 Cotmeh 2023

Tîmûrê aşkere kir ku piştî erdhejên 6ê Sibata 2023an wan li Semsûrê jî dest bi xebatan kir û diyar kir ku di van demên dawî de wan dîsa giranî daye ser Amedê. Tîmûrê destnîşan kir ku xebatên li Sûrê jî bi demê re ber bi rêxistinbûna taxê ve berfireh bûne û got:

“Dema em li Sûrê bicih bûn, me dît ku hewcedariyên cuda hene. Me dît ku zarokên li vir him ji komên olî yên tûndrew bandor bûne, him jî li gel malbatên xwe piştî şerên bajarî ên sala 2015an travmayên giran jiyane. Vê yekê pirsiyara ‘di warê rêxistinbûna taxê de em dikarin çi bikin?’ bi me re çêkir. Niha atolyeyên me hene ku em bêyî tu projeyan, bi awayekî xwebexş birêve dibin.”

Zeynep Sîdar Irmak: Em hewl didin bi zarokan re tîmeke şanoyê ava bikin

Zeynep Sîdar Irmakê da zanîn ku piştî wan komele bar kir Sûrê, wan di heyama havînê de dest bi xebateke pîlot kir. Irmakê destnîşan kir ku armanca wan dîtina hewcedariyên zarokên taxê û baldariya wan a li ser atolyeyan bû. Her weha Sîdar Irmakê ragihand ku bi pêşengiya dilxwazan çar atolye hatin vekirin, malbatan rasterast serî li van atolyeyan dan û atolyeyan du mehan berdewam kirin.

Irmakê got ku wan xwestiye piştî heyama havînê jî xebatên xwe bidomînin. Ji bo vê yekê jî diyar kir ku wan ji zarokên beşdarî atolyeyan bûne komek ava kiriye:

“Me ji zarokên ku beşdarî atolyeyan bûbûn komeke ji heft kesî pêk tê ava kir. Em bi malbatan re axivîn. Heke malbat jî bipejirîne ango em destûrê ji malbatan bigirin, em dixwazin di heyama dibistanê de jî bi vê komê re perwerdeyên drama, kûkla û kurdî bidomînin û ji wan tîmeke şanoyê ava bikin.”

Irmak: Armanca me ew e ku em vê xebatê li navçeyên cuda jî bikin

Zeynep Sîdar Irmakê behsa wê yekê kir ku komele li navçeya Çinara Amedê li dijî zewacên di temenê piçûkî de û zewacên bi darêzorê xebatan dimeşîne. Irmakê got ku xebata li Çinarê ji bendewariyên wan zêdetir bi pêş ketiye. Komele plan dike ku di heyama nû de xebatên weke vê li Bismil û Farqînê jî bike.

Irmakê destnîşan kir ku ew ê di heyama nû de çarçoveya atolyeyan jî berfirehtir bikin:

“Em ê perwerdeyên wekheviya zayendî ya civakî, tenduristiya zêdebûnê û tenduristiya zayendî jî li atolyeyên xwe zêde bikin. Me atolyeyên li Çinarê wekî du perwerdeyên cuda yên ji bo mêran û ciwanên nûgîhaştî plan kiribûn. Em ê xebatên nû jî bi veqetandina koman û berfirehkirina van sernavan bi rêve bibin.”

Tîmûr: Di mijara aşitiyê de bi tu awayî zarok wekî aktorekê nehatin nirxandin

Hîvran Timûrê got ku komeleyê mijara aşitiyê jî girtiye rojeva xebatên xwe û destnîşan kir ku di nîqaşên ku tên kirin de serpêhatî û gotinên zarokan bi têra xwe cih nagirin.

Tîmûrê da zanîn ku wan berê bi zarokan re xebatên wênegiriyê meşandine û ji ber vê ezmûnê jî wan dest bi fikirînê kiriye ku ka rojnamegeriyeke aştîxwaz ya zarokparêz dikare çawa bê avakirin. Tîmûr weha pê çû:

“Em niha hewl didin ku mijara aşitiyê bixin rojeva xwe. Di mijara aşitiyê de zarok wekî aktorek tu carî nehatin nirxandin. Zarok nikarin di medyayê de bi nêrînên xwe cih bigirin û hema bêje ev ne pêkan e. Em fikirîn ku 'Gelo rojnamegeriyeke aştîxwaz taybet ji bo zarokan dikare çawa bibe?' Me demeke berê atolyeyên wênegiriyê didan zarokan. Me got ku ka em dikarin vê yekê bi vê mijarê re girê bidin û çi tiştî derxin holê û em di nav xwe de li ser vê difikirin.”

Pêşniyara xebata hevpar a ji bo rojnamegeriya zarokparêz

Di civînê de em li ser fikra Komeleya Berî Her Tiştî Zarok a li ser rojnamegeriya aştîxwaz ya ji bo zarokan axivîn. Her weha weke berdewamiya vê nêrînê em li ser wê yekê axivîn ku bê ka em dikarin bi hev re têkildarî xebatên rojnamegeriya zarokparêz çi bikin.

Di civînê de me behsa xebatên bianetê yên têkildarî rojnamegeriya zarokparêz kirin. Her weha di civînê de em li ser wan rê û rêbazên ku zarok çawa dikare di nûçeyan de wekî aktorek cih bigirin û nêrînên xwe bîne ziman, axivîn.

Hûn dikarin Komeleya Berî Her Tiştî Zarok ji platformên medyaya civakî yên wekî Facebook, X, Instagram, YouTube û Linkedinê bişopînin.

(EG/AY)

Ayşegul Dogan bi lêv kir ku wan qanûna çarçoveyî di civîna Desteya Rêveberiya Navendî (MYK) de jî nirxandiye û wiha got:

“Di dîroka Tirkiyeyê de cara yekem qanûnekî bi vî rengî amade bû. Piştî muzakere û nirxandinên bi rojan, qanûn hat amadekirin. Di encama dengdayîneke mezin bi 467 dengan ew qanûn di Desteya Giştî ya Meclise de hat erêkirin û bû qanûn. Ji bo me qanûneke girîng bû. Cara yekêm em jî qanûnekî îmza dikin.”

Pêşnûmeya “pêvajoyê” li Parlamentoyê hat qebûlkirin

11 Tebax 2026

"Kêmasiyên qanûnê hene lê girîngiya wê jî heye"

Ayşegul Doganê destnîşan kir ku ew qanûn ji bo çareseriyê derfetên hiqûqî derdixin û wiha got:

“Helbet ev qanûn ji hemû pirsgirêkan re çareseriyê nayne. Em kêmasiyên wê rexne dikin lê girîngiya wê jî tînin ziman. Cara yekêm bi awayekî şênber em derbasî merhaleyeke qanûnî bûn. Di pirsgirêka sed salan de cara yekem gaveke qanûnî heye. Yên li dijî pêvajoyeyê jî hene. Helbet rexne û pêşniyar, pêvajoyê xurt dike. Hinek dibêjin ew pêvajo dewletê lewaz dike. Ew ne pêvajoyeke dan û standinê ye. Bi vê pêvajoyê 86 milyon welatî sûd digirin. Şer û pêvçûnan ji bilî qirîza aborî û demokrasiyê, tiştek bi xwe re neanî. Ji bo wê jî hemû gavên şer bi dawî bike tevî kêmasiyan jî ji bo me girîng e. Ji bo tu dayik negirîn divê em hemû berpirsyariyê bigirin. Hinek jî dibêjin ew dayîna tavizan e. Niha rêxistinê xwe fesîh kiriye û ji bo fesîxkirina rêxistinê hiqûqî bibe qanûnek hatiye amadekirin. Di vir de çi tavîz heye. Hinek jî weke ku welat dê parçe bibe propagandayê dikin. Lê berovajî vê propagandayê em qala hevgirtinê dikin. Ew gav ji bo xurtkirina pêşeroja me ye. Hinek jî weke ku pirsgirêk bi polîtikayên ewlehiyê tên çareserkirin propagandayê dikin. Hinek jî dibêjin, ‘berê jî pêvajo destpêkirin lê têk çûn û hûn çawa baweriyê tînin.’ Em jî dibêjin ‘divê hemû alî ji pêvajoyên têkçûne dersan bigirin. Dersgirtin jî bi qanûnê pêkan e. Niha ew yek jî tevî hêdî tê meşandin, lê ji bo pirsgirêk werin çareserkirin gav tên avetin û hewldanek heye.”

Metna pêşnûmeya “pêvajoyê” aşkere bû

5 Tebax 2026

"Ev qanûn ji bo çareseriyê zemîna hiqûqê ava dike"

Di berdewama axaftina xwe de Ayşegul Doganê anî ziman ku divê ji bo daxwazên wan bi cih werin têkoşîna hevpar bê xurtkirin û wiha got:

“Ew qanûn helbet hemû bendewariyên me dabîn nake. Lê bi hezaran kes dê di girtîgehan derbikevin. Bi hezaran kes dê bikarin vegerin. Ew qanûn xwedî wê potansiyeleyê ku zemîneke hiqûqî ji bo çareseriyê ava bike. Rêya me hertim aştî û demokrasiyê ye. Heta niha qada siyaseta demokratîk her tim ji ber van hincetan dihat krîmînalîzekirin. Lê niha serdemekê nû destpê dike. Ew qanûn ji bo merhaleyeke nû derî vedike. Pêkanîna qanûn jî tê meraqkirin. Xebatên me jî didomin. Hin destê werin amadekirin lê xebatên wê di rojên pêş de dê diyar bibe.”

Pêşnûmeya “pêvajoyê” li Parlamentoyê ye

10 Tebax 2026

Kongreya DEM Partiyê di 6ê Îlonê de ye

Ayşegul Doganê da zanîn ku ew dê kongreyê xwe di 6ê Îlonê de li Navenda Çandê ya Nazim Hîkmet a Enqereyê li dar bixin û wiha got:

“Ew kongre dê bibe kongreyeke amadekirinê ya ji nû ve avakirinê. Amedekariyên me yên kongreyê jî didomin. Bi kongeya 6ê Îlonê em starta ji nû ve ava kirinê bidin. Ji aliyê din vê jî em amadekariya civînên gel dikin. Em tevlîbûna jin û ciwanan pir girîng dibinin. ji bo ew pêvajo bi awayekî serkeftî encam bibe em ê beşên cuda yên civakê re jî civînan li darbixin.”

Ayşegul Dogan tekildarî hevdîtina heyeta DEM Partiyê bi Serokkomar Erdogan re jî diyar kir ku ji bo pêkanîna qanûnê hê demeke diyarkirî nîn e û got ku ji bo qanûn were pêkanîn divê hin gav werin avêtin.

Agahiya lêpirsînê du roj piştî ku Mabel Matiz stran û klîb weşand hat.

Dozgeriyê derbarê mijarê de daxuyaniyek da. Her weha dozgeriyê îdîa kir ku vîdeo klîb û gotinên stranê sûcê "mistehceniyê" pêk tînin û ragihand ku lêpirsîn daye destpêkirin.

Stran û klîba belavbûyî ev bû:

Ji ber satrana "Perperişan" hate darizandin û beraat kir

Serdozgeriya Komarê ya Stenbolê ji bo strana Mabel Matiz a bi navê “Perperişan” ku di Îlona 2025an de belav bûbû jî bi heman îdîayê lêpirsîn vekiribû.

Wezareta Malbat û Xizmetên Civakî jî bi hinceta ku “li dijî aramiya giştî û tenduristiya giştî ye” xwestibû bê astengkirin. Dadweriya cezê û aştiyê ya nobedar a Enqereyê ji bo stranê biryara astengkirinê dabû û sansur kiribû.

Lêpirsîna ku li Mabel Matiz hatibû vekirin paşê veguherîbû dozê. Hunermend li 54emîn Dadgeha Cezayê Eslîyeyê a Stenbolê hate darizandin û beraat kir.

Mabel Matiz xelata xwe diyarî LGBTI+yan kiriye

14 Hezîran 2023

(HA/AY)

Fransa, Ingilîstan, Almanya û Îtalya jî di nav de 32 welatan rejîma Îranê ya ku cezayên darvekirinê zêde kiriye bi daxuyaniyeke hevpar şermezar kirin û xwestin rejîm vê sepana zextê bi dawî bike.

Li Îranê di sala 2025an de 1500 kes hatine darvekirin

2 Çile 2026

Di daxuyaniyê de weha hat gotin:

"Bikaranîna cezayê bidarvekirinê ya ji bo bêdengkirina xwepêşandanan, tirsandina civakê û cezakirina kesên ku mafên xwe yên mirovî bi kar tînin nayê qebûlkirin. Divê gelê Îranê di bikaranîna mafê xwe yê azadiya raderbirînê û kombûna aştiyane de azad be."

Wezareta Karên Derve ya Fransayê ragihand ku destpêkê 26 welatan û Berpirsa Siyaseta Derve ya Yekîtiya Ewropayê Kaja Kallasê daxuyanî îmze kiriye. Pişt re welatên din jî tevlî bûne û hejmara îmzeyan gihîştiye 32 welatan.

Saziyên mafparêz ên Îranê: Rejîmê di salekê de 48 jin darve kiriye

13 Nîsan 2026

Wezîrê Karên Derve yê Fransayê Jean-Noel Barrot li gel daxuyaniyê li ser hesabê xwe yê Xê ev tişt got:

"Heft meh piştî ku gelê Îranê ji bo daxwaza dad û rûmetê rabû ser pêyan û tawanên komî hatin kirin, rejim bidarvekirinan pirtir dike û xwînê dirijîne. Divê dawî li vê guvaşa nemirovî were. Divê berpirs hesab bidin. Divê girtiyên siyasî serbest werin berdan. Divê gelê Îranê paşeroja xwe bi azadî diyar bike û rêz li mafên wan ên bingehîn were girtin."

Awistralya, Zelandaya Nû, Îrlanda, Îtalya, Almanya û gelek welatên din ên Ewropayê jî di nav wan welatan de bûn ku bangî Îranê kir.

Wan xwest ku Îran "demildest dawî li bikaranîna cezayê darvekirinê bîne û hemû kesên ku bi awayekî kêfî hatine desteserkirin serbest berde."

Îranê rexne qebûl nekir

Li hemberî vê yekê Wezîrê Karên Derve yê Îranê Ebas Eraqçî rexne qebûl nekirin û li ser Xê wiha weha nivîsî:

"Divê welatên wekî Fransayê dev ji dayîna dersên 'mafên mirovan' û hiqûqa navneteweyî berdin. Ev durûtî gelekî eşkere û cihê şermê ye.Piştgiriya we ya ji bo komkujiyên Îsraîlê yên li Xezeyê û êrişên li ser Îranê, hemû helwestên we yên sêncî têk birine."

Di 5 mehan de 56 bidarvekirin

Destpêka vê mehê Komîserê Bilind ê Mafên Mirovan ê Neteweyên Yekbûyî Volker Turk diyar kiribû ku Tehran cezayê bidarvekirinê ji bo "belavkirina tirsê" bi kar tîne.

Li gorî amarên Neteweyên Yekbûyî, ji 19ê Adarê ve bi tohmetên “ewlehiya neteweyî” herî kêm 56 kes hatine bidarvekirin. Ji wan 27 kes bi xwenîşandanan re têkildar bûn. Turk hişyarî da ku bêhtirî 100 kesên din di bin metirsiya bidarvekirinê de ne.

Her weha rayedarên Îranê ragihand ku zêdetirî 3 hezar kesan mirine lê wan bûyerên tundiyê bi "çalakiyên terorê" yên bi piştgiriya Amerîka û Îsraîlê ve girê dan.

HRANA: Îranê di meha Hezîranê de 127 kes darve kirin

24 Hezîran 2026

Rêxistinên mafên mirovan ên li derveyî Îranê jî hejmareke gelekî pirtir tomar dikin û dibêjin ku hêzên ewlehiyê gule berdane xwenîşanderan.

Li gorî raporeke Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî, Îranê sala borî bêhtirî 2 hezar û 150 kesan bidarve kirine.

Îran bi vê yekê re piştî Çînê li cîhanê bû welatê duyem ku herî pir cezayê bidarvekirinê pêk tîne.

(AY)

Şandeyê, li ber Avahiya Serokatiya Meclisê ya Bloka Eyê bersiva pirsên rojnamevanan da û paşê derbasî Kulliyeya Serokkomariyê bû.

Hevdîtin, li derdora saet 16.30an dest pê kir.

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê Pervîn Buldanê bi lêv kir ku ew dê hevdîtineke girîng bi serokkomar re pêk bînin û wiha got: 

“Em ê li ser çend mijaran biaxivin. Wan mijaran piştî hevdîtinê em ê daxuyaniyeke nivîskî bidin û di wir de aşkera bikin. Di hevdîtinê de hemû bendewarî û tiştên bên kirin biaxivin. Bi qanûnê em derbasî merhaleyeke nû dibin. Divê pêvajo bi lêzgîn bê meşandin.”

Mîthat Sancar jî destnîşan kir ku aştî rêyeke dirêj e û wiha got: 

“Ji bo li ser rê bimeşin jî hewcehî bi qanûnan heye. Bi qanûna çarçoveyî gava yekem a qanûnî hatin avêtin. Em ê pêşniyarên xwe bînin ziman. Her wiha em ê nêrînên xwe yên li ser piştî vî qanûnî gavên divê bên avêtin jî bînin ziman. Hê em neçûnê giravê. Em li bendê ne di demekê zû de biçin giravê. Ji bo rêveçûna pêvajoyê hewcehî bi desteyan heye. Piştî rapora MGKê qanûn bikevê meriyetê. Em ê ji birêz serokkomar re jî pêşniyara xwe ya divê ew qanûn di demekê zû de bikeve meriyetê, bikin.”

‘Piştî vê hevdîtinê divê em bi Ocalan re hevdîtinê bikin”

Pervîn Buldan diyar kir ku piştî hevdîtina bi serokkomar re ew li bendê ne di demekê zû de biçin Girava Îmraliyê û ev tişt anî ziman:

 “Piştî vê hevdîtinê divê di demekê zû de bi birêz Ocalan re hevdîtinê bikin. Piştre li ser desteya li meclisê bê avakirin bi birêz Numan Kurtulmuş re hevdîtin bikin. Lê ji bo hevdîtinan hê plansaziyek tune ye. Lê beriya qanûn bikeve meriyetê biryarên Dadgeha Mafê Mirovan a Ewropa û divê bikeve meriyetê. Bendewariya civakê jî ew ê em ê van bînin ziman. Divê ji aliyê hiqûqî ve gav bên avetin.”

Qanûna Çarçoveyê ji bo pesendkirinê ji Erdogan re hat şandin

12 Tebax 2026

(FY/AY)

Tezkereyên Serokkomariyê yên Ozgur Ozel û Velî Agbaba yên derbarê rakirina parêzbendiyê 6ê Tebaxê, ya Sera Kadigîlê jî 7ê Tebaxê gihiştin Serokatiya Parlamentoyê.

Serokatiya Parlamentoyê ev fezleke xistin lîsteya "Belgeyên Hatî" û ji Komîsyona Têkel re şandin.

Komîsyona navborî, ji endamên Komîsyona Destûra Bingehîn û ya Dadê pêk tê.

Li aliyê din, Serdozgeriya Komarê ya Enqereyê ragihandibû ku di çarçoveya lêpirsîna bi tohmeta "wergirtina bertîlê ya bi awayekî zincîreyî" de ji bo rakirina parêzbendiya Ozgur Ozel û Velî Agbaba di 4ê Tebaxê de fezleke hatine amadekirin.

(HA/AY)

Li gorî nûçeya Kaos GLyê, li Wanê kesên ku xwe wekî komeke ciwanên misilman pênase dikin afîş daliqandin e û di afîşê de  gotinên weke “Malbata we ji hevzayendî, komunîzm, feminîzm, demokrasî, deîzm û ateîzmê tenê Îslam diparêze” cih digirin.

Li Enqereyê li dijî cihê LGBTÎ+yan operasyon: 7 kes hatin girtin

28 Tîrmeh 2026

Her weha di afîşê de jin û mêrek, du zarokên wan û sîwanek li ser “îslam” nivîsiye hene. Jin û mêr di bin sîwana ku li ser “Îslam” nivîsî de zarokên xwe ji rengên keskesorê diparêzin.

Li ÎHDya Wanê Komîsyona LGBTÎ+yan ava bûbû

Di bin banê Şaxa ÎHDê ya Wanê de Komîsyona LGBTÎ+yan di Hezîranê de di çarçoveya Meha Rûmetê de hatibû ava kirin. Komîsyonê di daxuyaniya damezrandina xwe de ragihandibû ku wê li dijî zext, cudakarî û tundkariyê têkoşîna xwe bidomîne.

“Di 12emîn Pakêta Darazê de dê xalên li dijî LGBTÎ+yan cih negrin"

17 Hezîran 2026

(NÖ/AY)

Serokê Şaredariya Bajarê Mezin a Stenbolê (ÎBB) Ekrem Îmamoglu da zanîn ku ew derbasî Partiya NÛ bûye.

Daxuyaniya ku Îmamoglu li ser hesabê xwe yê Xê parve kiriye wiha ye:

"Welatiyên min ên qedirbilind, rêhevalên min ên hêja, ez ji endamtiya xwe ya Partiya Gel a Komarî ya 17 salan îstifa dikim. Ev biryar, encama wan nirxan e ku ez ji bo paşeroja welatê me pê bawer im û encama wê berpirsyariyê ye ku ez li hemberî miletê me hildigirim. Ez spasiya hemû rêhevalên xwe dikim ku me heta îro bi hev re ked daye û em mil bi mil meşiyane. Îro em ji bo ku paşeroja Tirkiyeyê ya bihêztir, demokratîktir û bi hêvîtir bi hev re ava bikin rêyeke NÛ vedikin. Ez we vedixwînim ku hûn bibin beşek ji vê meşê, em hêviyê bi hev re mezin bikin û paşerojê bi hev re ava bikin."

Berdevkê CHPê Muslim Sari jî diyar kir ku îstifa "ne cihê ecêbmayînê ye" û got, "îstifakirina wî di rastiyê de biryareke derengmayî ye".

(AEK/AY)

Çavkaniya barana meteoran ji wan hûrikan pêktên ku stêrka bi dûvik a bi navê "109P/Swift-Tuttle" li pey xwe dihêle. Dema Cîhan di wê herêma van hûrikan re derbas dibe, parçeyên wan ên dikevin atmosferê dişewitin û şopên ronahiyê çêdikin.

TUBİTAKê jî diyar kir ku Çalakiya Çavdêriya Ezman ku di navbera 12-15ê Tebaxa 2026an de li Gola Emre ya li Afyonkarahisarê li dar dixe, rastî barana meteoran a Perseidê a herî zêde tê.

Demên herî guncaw piştî nîvê şevê ne

Meteor dê piştî ku hewa tarî bibe werin dîtin. Lê belê tê çaverêkirin ku dema herî guncaw ji bo dîtinê saetên di navbera 02.00 û 05.00an de be.

Ji ber zêdebûne ronahiyê ya li navendên bajaran, cihên tarî, vekirî û yên ku qada wan a dîtinê berfirehtir e tên pêşniyarkirin ku ji bo baştir barana meteoran bê temaşekirin.

Ji bo temaşekirina barana meteoran pêdivî teleskop ango dûrbînê nîne.

Bajar bi bajar saetên destpêkirina çavdêriya Perseidê:

Çawa dikare were temaşekirin?

Ji bo dîtina ezmên pêdivî bi amûreke taybet nîn e. Divê ji cihê ku ronahî lê zêdeye dûr bikeve, qadekê ku pêşiya wê bi dar an avahiyan nehatibe girtin hilbijêre. Her weha divê bi qasî 20 xulekan meriv di tariyê de raweste da ku çavê wî/wê fêrî tarîtiyê bibin û wê demê baştir dikare baranê bibîne.

Li Stenbolê herêmên ku ji ronahiya bajar hinekî dûr in Şîle, Agva, Riva, Anadolu Feneri, Poyrazkoy, Çatalca û Terkos e; li Enqereyê Kizilcahamam û dora wê û li Îzmîrê jî qadên tarî yên mîna Karaburunê ji bo temaşekirina barana meteoran baş in.

(NÖ/AY)

Hatibû îdiakirin ku Saziya Ewlehiya Taybet ji ber "dilgiraniyên ewlehiyê" xwestiye ku Donald Trump balafireke din bi kar bîne.

"Gelek gef li min tên xwarin"

Trump li ser vê mijarê destnîşan kir û got:

"Ev yek bi temamî bi Saziya Ewlehiya Taybet ve girêdayî ye. Ew çi bibêjin ez li gorî wê dikim. Loma ez li gorî rênimayên Saziya Ewlehiya Taybet û artêşê tevgeriyam. Wan ji min xwest ku ez bi balafireke cuda herim ku ew jî ji bo ewlehiyê vebijêrkek bû."

"Wan xwest ez vê bikim, min jî kir. Ew çi bibêjin ez wê dikim. Bi baweriya min gefek hebû. Min li ser vê mijarê zêde pirs nekirin. Gelek gef li min tên xwarin."

Mijara Îranê

Donald Trump got ku ew di mijara dan û standinan de baweriya xwe bi Îranê nayîne û got, "Kesê herî dawî yê ku baweriyê bi Îranê bîne ez im. Wan her tim derew li min kirin."

Trump destnîşan kir ku Îranê di dema dan û standinan de gelek caran derew li wan kirine û got:

"Ez baweriya xwe bi Îranê nayînim. Çima hûn wekî ku ez ji wan bawer dikim diaxivin? Ez kesê herî dawî me ku baweriyê bi Îranê bînim. Wan her tim derew li min kirine. Niha li ser Tengava Hurmizê kontrola me ya tam heye. Kontrol ne di destê wan de ye, kontrola tam di destê me de ye. Ew der ya me ye."

(FY/AY)

Di 10ê Tebaxê de li Lijneya Giştî a Parlamentoyê di dengdanê de 467 parlamenteran dengê "erê", 87an dengê "na" dabû û 7 parlamenter jî bêalî mabûn.

Pêşnûmeya “pêvajoyê” li Parlamentoyê hat qebûlkirin

11 Tebax 2026

Qanûna Çarçoveyê ji 12 madeyan pêk tê, bi wê armancê hatibû amadekirin ku ji bo pêvajoya çareseriyê, bingeheke hiqûqî ava bike.

Ji bo yasaya ku ji parlamentoyê derbas bûye were sepandin divê Erdogan wê erê bike.

Li Parlamentoyê kîjan partiyê ji bo pêşnûmeya “pêvajoyê” çi deng da?

11 Tebax 2026

Piştî erêkirina Erdogan, dê yasa di Rojnameya Fermî de were weşandin û bi awayê fermî dest pê bike û piştî ku yasa ket dewrê dê ew mekanîzmayên ku di Yasaya Çarçoveyê de hatine destnîşankirin dest pê bikin.

"Qanûna Çarçoveyê" ji aliyê Lijneya Giştî ya Parlamentoyê ve hat pejirandin.

Piştî qebûlkirina yasayê, li ser mijara “Gelo Hevserokê berê yê HDPyê Selahattîn Demîrtaş dê ji vê yasayê sûdê wergire yan na?” daxuyaniyên cuda hatin dayîn.

Daxuyaniya parêzerê Demîrtaş

Mahsunî Karamanê parêzerê Selahattîn Demîrtaş, berê li ser hesabê xwe yê medyaya civakî bal kişandibû ser vê mijarê û gotibû:

“Demirtaş û hevalên wî tenê ji ber xala 302yan a Qanûna Cezê a Tirkan (TCK) girtî ne ku ew xal di nav çarçoveya qanûnê de ye. Dema ku ev biryar bikeve meriyetê, ji bo berdana wan ji aliyê hiqûqî ve ti guman nîne.”

Fetî Yildiz name şand

Rojnameger Alîşer Delek di bernameyeke televîzyona Haberturkê de li ser mijarê got:

“Kekê wî Nurettîn Demîrtaşê ku di nav kadroyên çiyê de ye dê vegere lê rewşa Selahattîn Demîrtaş ne zelal e.”

Rojnameger Delek piştî vê nirxandina xwe eşkere kir ku Alîkarê Serokê Giştî yê MHPyê Fetî Yildiz ji wî re peyamek şandiye.

Delek li ser peyama ku ji Fetî Yildiz hatiye wiha axivî:

“Min di weşanê de behsa rewşa Demîrtaş kir. Min got 'Nurettîn Demirtaşê birayê wî dê vegere lê rewşa Selahattîn Demîrtaş ne diyar e.' Birêz Fetî Yildiz, ji weşana Haberturkê re notek şand û got, "Selahattîn Demîrtaş di çarçoveya yasayê de ye.'”

(FY/AY)

562 parlamenter tevlî dengdanê bûn û pêşnûme bi 467 dengên erê, 87 dengên nexêr û 7 dengên bêalî hat qebûlkirin.

Li Parlamentoyê kîjan partiyê ji bo pêşnûmeya “pêvajoyê” çi deng da?

11 Tebax 2026

Ajansên nûçeyan û rojnameyan ev qanûn wekî "qonaxeke dîrokî" pênase kirin û bal kişandin ser nêrînên rêveberiya PKKyê, helwesta herêmî ya Tirkiyeyê ya li Rojhilata Navîn û pêşeroja siyasî ya Serokomar Erdogan.

Pejirandina qanûnê di rojeva cîhanê de ye

Ajansa nûçeyan Reuters ku navenda wê li Îngiltereyê ye, qanûn wekî "qanûneke dîrokî" binav kir. Ajansê diyar kir ku ev qanûn ji dema banga Abdullah Ocalan a ji bo çekdanîn û fesixkirina PKKyê û vir ve "gaveke herî berbiçav" e ku hatiye avêtin.

Rojnameya Financial Times ku rojane li Londrayê derdikeve, li ser rola ku qanûn dikare li Rojhilata Navîn bilîze nivîsî. Li gorî rojnameyê, dibe ku ev peyman bibe sedema aramiya siyasî ya Rojhilata Navîn û ji nû ve avakirina Suriyeyê. Rojnameyê destnîşan kir ku ev gav weke demokratîk tê nirxandin, lêbelê zextên li ser partiya opozîsyona sereke ya Tirkiyeyê didome û ev jî nakokiyeke. Rojnameyê diyar kir ku li gorî analîstan ev qanûn dê piştgiriyê bide nêzîkbûna peywendiyên bazirganî yên di navbera Tirkiye û Iraqê de û gihîştina peymanekê ya li ser herikîna petrolê ya di xeta boriyê ya Kerkûk-Ceyhanê re û got: "Hewldana aşitiyê ji niha ve bandor li herêmê kiriye." Financial Timesê her wiha behsa wê yekê jî kir ku ev gava hatî avêtin ji bo Serokomar Erdogan di hilbijartinan de dikare bibe qezenceke.

Pêşnûmeya “pêvajoyê” li Parlamentoyê hat qebûlkirin

11 Tebax 2026

New York Times: Dibe ku qanûn ji bo Demirtaş jî rêyekê veke

The New York Times ku rojnameyeke rojane ye û li New Yorkê tê weşandin, bal kişand ser gotinên cîgirê serokê giştî yê AKPê Efkan Ala. Rojnameyê ku behsa naveroka qanûnê kir û diyar kir ku dibe ku ev qanûn rê li ber berdana Selahattin Demirtaş veke. Rojnameyê bal kişand ser wê yekê ku Kurdên li Tirkiyeyê rastî "cûdakariya bi destê dewletê" tên û zimanê û çanda kurdî tên tepeserkirin.

Kanala nûçeyan Al Jazeera ku navenda wê li Qeterê ye, qanûn ji bo dawîanîna li pevçûnên ku bi salan e berdewam dikin wekî "gaveke girîng" nirxand. Kanala nûçeyan diyar kir ku 3 hezar û 500 girtiyên têkiliyên wan bi PKKyê re hene, ev jî ji sê paran yekê hemû girtiyên li girtîgehên Tirkiyeyê ye.

Pêşnûmeya “pêvajoyê” li Parlamentoyê ye

10 Tebax 2026

Encamên herêmî yên qanûnê

Ajansa nûçeyan a fermî ya Çînê Xinhuayê, qanûn wekî "gaveke dîrokî" nirxand. Ajansa ku behsa naveroka qanûnê û pêvajoya dîrokî ya pevçûnên Tirkiye-PKKyê kir, behsa gotinên lêkolînerê payebilind ê navenda ramanê ORSAMê ya li Enqereyê Oytun Orhan kir ku ji ajansê re axibû. Her weha Xinhuayê behsa nêrînên rojnamevan Mahmut Bozarslan ê li Amedê kar dike jî kir û diyar kir ku baweriya raya giştî ya beramberî vê gava hatiye avêtin tê ceribandin.

Di nûçeya Mohammed Yossry de ku li Voice of Emiratesê weşiya ye pêvajoya ku Tirkiye têde derbas dibe weke "pêvajoyeke muzakereya siyasî ya sazkirî" hat binavkirin. Platforma nûçeyan diyar kir ku bandora pratîkî ya qanûnê dê bi rêziknameyên îdarî yên ku dê werin derxistin û biryardariya demdirêj a aliyan a ji bo pêkanîna gavên li ser hatine lihevkirin ve girêdayî be.

Kathimerini ku navenda wê li Yewnanistanê ye, bal kişand ser wê yekê ku dibe ku qanûn bibe xwedî encamên herêmî. Rojnameyê behsa wê yekê jî kir ku ev rêzikname dikare derfetê bide Serokomar Erdogan ku ji bo du heyaman derbas bike, di peywirê de bimîne û piştgiriya DEM Partiyê bi dest bixe. Rojnameyê cih da axaftina parlamentera DEM Partiyê Gulistan Kiliç Koçyigit û nêrînên PKKê yên li ser qanûnê.

Metna pêşnûmeya “pêvajoyê” aşkere bû

5 Tebax 2026

Le Monde: Piştî pevçûna 40 salan daxwaza wekheviyê

Saziya weşanê France 24 a li Fransayê, bal kişand ser daxuniya cîgirê Serokkomar Cevdet Yilmaz ku gotibû ev qanûn Abdullah Ocalan nagire nav xwe. Saziya weşanê behsa nêrîna rêveberiya PKKyê ya li ser rewşa hiqûqî ya Abdullah Ocalan kir. Saziyê da zanîn ku PKKyê ji bo vê qanûnê gotiye: 'Heke Ocalan azad nebe, ev yasa metnekî mirî ye'.

Rojnameya Le Mondeyê ku navenda wê li Fransayê ye, pevçûna di navbera Tirkiye û PKKyê de bi pîvanên wê yên dîrokî girt dest. Rojnameyê bal kişand ser daxuyaniya ku Hevserokê Giştî yê DEM Partiyê Tuncer Bakirhan ji rojnamevanan re dabû.

Kovara nûçeyan India Today ku navenda wê li Hindistanê ye, qanûn wekî "efûya bişert" binav kir. Kovarê destnîşan kir ku di qanûnê de ti xalên derbarê statûya Abdullah Ocalan an jî muhtemela berdana wî de nîn in û diyar kir ku rêveberiya PKKyê vê qanûnê kêm dibîne. Kovara nûçeyan behsa dînamîkên herêmî yên ku qanûn dikare bandorê li wan bike kir û bal kişand ser wê yekê ku Erdogan dikare piştgiriya DEM Partiyê bi dest bixe da ku ji bo tixûbê du heyaman ê heyî wêdetir bibe namzed.

(EÖ/AY)

Yekîtiya Paytextên Kolombiyayê (Asocapitales) li ser rewşa dawî ya piştî erdheja 7,4 pileyî ya ku welat hejand daxuyaniyek da. Yekitiyê da zanîn ku hejmara kesên di erdhejê de mirine bûye 132 û zêdetirî 700 kesî jî birîndar bûne.

Li gorî çapemeniya neteweyî, li Pereira, Cali, Quibdo, Manizales û Armeniayê ku herî zêde zirarên giyanî û malî lê çêbûne, rewşa awarte hat ragihandin û li van bajaran ji ber sedemên ewlehiyê qedexeya derketina derve hat sepandin.

Li Kolombiyayê bi pileya 6,6an erd hejiyaye

25 Gulan 2023

Xebatên lêgerîn û rizgarkirinê li bajaran bênavber berdewam dikin. Ji van bajaran herî zêde li Pereirayê wendahî çêbûne û 60 kesî canê xwe ji dest da.

Li gorî çapemeniyê, ji bo 188 kesan serlêdana windabûnê hatiye kirin û fikar hene ku hejmara miriyan hîn zêdetir bibe.

Hate ragihandin ku li Cali, bajarê sêyemîn ê herî mezin ê welêt e, ji ber erdhejê hin rê hilweşiyane û 10 nexweşxane nikarin xizmetê bidin; ji paytext Bogota û Medellinê tîmên lêgerîn û rizgarkirinê ji bo piştgiriyê hatin şandin bo herêmê.

Li Quibdo û Manizalesê jî erdhej bû sedem ku xizmetên av, elektrîk, telekomunîkasyonê û veguhastinê asteng bibe.

Li Caliyê qedexeya derketina derve hat ragihandin

Şaredarê Caliyê Alejandro Eder di daxuyaniya xwe ya bo çapemeniyê de diyar kir ku ji bo pêşîgirtina li bûyerên talanê û dabînkirina ewlehiyê qedexeya derketina derve hat ragihandin û destnîşan kir ku ev biryar ji bo ku tîmên rewşa lezgîn û rizgarkirinê xebatên xwe bi rengekî ewletir û leztir bimeşînin hatiye girtin.

Navenda Lêkolînên Jeolojîk ya DYAyê (USGS) ragihandibû ku erdhejek bi mezinahiya 7,4 pileyî çêbûye û navenda wê nêzî 5 kîlometre rojhilatê bajarokê San Jose del Palmarê yê li rojavayê Kolombiyayê ye.

Li Venezuela, Ekvador û Panamadayê jî hatibû hiskirin

Erdhej ji bilî Kolombiyayê, li herêmên cûda yên Venezuela, Ekvador û Panamadayê jî hatibû hiskirin.

Li gorî nûçeya malpera Telesurê ku navenda wê li Venezuelayê ye, ji ber erdheja li Kolombiyayê, li Venezuelayê rûyê derveyî yê hin avahiyan bi qismî hilweşiyane û zirar gihîşt katedralek û balafirgehekê.

(HA/AY)

Pêşniyaryasaya bi 467 dengên erê, 87 dengên nexêr û 7 dengên bêalî hat qebûlkirin.

DEM Partî, MHP û AK Partiyê bi temamî piştgiriya pêşnûmeya "Bihêzkirina Hevgirtina Neteweyî û Yekbûna Civakî" kirin.

Pêşnûmeya “pêvajoyê” li Parlamentoyê hat qebûlkirin

11 Tebax 2026

Li gorî tabloya fermî ya dengdana vekirî, di nav mixalefetê de encama herî balkêş ji nav Partiya NÛ derketiye holê.

Partiyê parlamenterên xwe azad kirin, 54 parlamenterên wê dengê “na”, 35 parlamenteran jî dengê “erê” dan.

Her 29 parlamenterên ÎYÎ Partiyê li dijî yasayê derketin. Ji CHPyê jî 2 parlamenteran dengê “na” û 29 parlamenteran dengê “erê” dan.

Li gorî encamên dengdana vekirî ya Parlamentoyê ya di ser asta partiyan de, 561 parlamenter beşdarî dengdanê bûne.

Ji 592 parlamenterên li Parlamentoyê, jê 31 beşdarî dengdanê nebûn.

Pêşnûmeya “pêvajoyê” li Parlamentoyê ye

10 Tebax 2026

Partiya NÛ

Partiya NÛ ji bo dengdana Qanûna Çarçoveyê biryareke mecbûrî wernegirt û parlamenterên xwe serbest hiştin. Encam wiha bûn: 35 parlamenteran dengê “erê”, 54 parlamenteran dengê “na” da û 2 parlamenter jî beşdarî dengdanê nebûn.

Bi vî awayî di nav Partiya NÛ ya xwedî 91 parlamenteran de, piraniya komê li dijî rewşa heyî ya pêşnûmeyê derket.

Serokê Giştî yê Partiya NÛ Ozgur Ozel jî di axaftina xwe ya li Lijneya Giştî de wiha gotibû:

“Mafê me yê herî zêde heye ku em ji vê yasayê re bêjin ‘na’ lê yên ku vî mafî naxin pêşiya mafê aştiyê yê vî gelî jî em in.”

Metna pêşnûmeya “pêvajoyê” aşkere bû

5 Tebax 2026

Parlamenterên Partiya NÛ yên dengê "Erê" dane ev in: Umut Akdoğan, Cavit Arı, Ali Mahir Başarır, Bilal Bilici, Tekin Bingöl, Burhanettin Bulut, Utku Çakırözer, Özgür Ceylan, Doğan Demir, Türkan Elçi, Murat Emir, Yunus Emre, Zeynel Emre, Ali Gökçek, Gökhan Günaydın, İsmet Güneşhan, Özgür Erdem İncesu, Özgür Karabat, Asu Kaya, Aykut Kaya, Okan Konuralp, Özgür Özel, Turan Taşkın Özer, Ahmet Tuncay Özkan, Evrim Rızvanoğlu Emir, Mustafa Sarıgül, Namık Tan, Mustafa Sezgin Tanrıkulu, Yüksel Taşkın, Bülent Tezcan, Aliye Timisi Ersever, Yaşar Tüzün, Aylin Yaman, Harun Özgür Yıldızlı, Gökan Zeybek

Parlamenterên Partiya NÛ yên dengê "Na" dane ev in: Fethi Açıkel, Veli Ağbaba, İzzet Akbulut, Nurhayat Altaca Kayışoğlu, Şeref Arpacı, Ednan Arslan, İbrahim Arslan, Ensar Aytekin, Murat Bakan, Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu, Ayhan Barut, Bekir Başevirgen, Uğur Bayraktutan, Süleyman Bülbül, Murat Çan, Nail Çiler, Aliye Coşar, Talat Dinçer, Cemal Enginyurt, Mustafa Erdem, Eylem Ertuğ Ertuğrul, Aşkın Genç, Gökçe Gökçen, Hikmet Yalım Halıcı, Metin İlhan, Elvan Işık Gezmiş, Mühip Kanko, Barış Karadeniz, Reşat Karagöz, Evrim Karakoz, Seda Kâya Ösen, Melih Meriç, Servet Mullaoğlu, Tahsin Ocaklı, Süreyya Öneş Derici, Suat Özçağdaş, Gizem Özcan, Talih Özcan, Fahri Özkan, Ümit Özlale, Hasan Öztürk, Kayıhan Pala, Sibel Suiçmez, Orhan Sümer, Mehmet Tahtasız, Mahmut Tanal, Ayça Taşkent, Seyit Torun, İsmail Atakan Ünver, Cumhur Uzun, Mehmet Salih Uzun, Ayşe Sibel Yanıkömeroğlu, Deniz Yavuzyılmaz, Deniz Yücel

Yên beşdarî dengdanê nebûn ev in: Ulaş Karasu, Gamze Taşcier

 ÎYÎ Partî

ÎYÎ Partî bi temamî (wekî blokekê) li dijî pêşnûmeyê derket.

Li gorî girtenameya Parlamentoyê, her 29 parlamenterên ÎYÎ Partiyê dengê “na” dan. Ji vê partiyê ti parlamenterî dengê “erê” yan “bêalî” neda û kesekî ku beşdar nebe jî nebû.

Gava ku 54 dengên na yên Partiya NÛ û 29 dengên na yên ÎYÎ Partiyê bi hev re bên nirxandin, tê dîtin ku ji 87 dengên na, 83 deng ji van her du partiyan hatine.

CHP

Di CHPya xwedî 45 parlamenteran de, 29 parlamenteran dengê “erê” û 2 parlamenteran dengê “na” dan; 14 parlamenter jî beşdarî dengdanê nebûn.

Bi vî awayî beşa herî mezin a CHPyê piştgirî da verastkirinê lê du parlamenterên wan li dijî pêşnûmeyê derketin.

Parlamenterên CHPê yên dengê "Erê" dane ev in:  Cevdet Akay, Gamze Akkuş İlgezdi, İnan Akgün Alp, Engin Altay, Cem Avşar, Barış Bektaş, Kadri Enis Berberoğlu, Sururi Çorabatır, Deniz Demir, Semra Dinçer, Kadim Durmaz, Sevda Erdan Kılıç, Gürsel Erol, Ali Karaoba, Ali Fazıl Kasap, Yüksel Mansur Kılınç, Gülcan Kış, Rıfat Turuntay Nalbantoğlu, Faik Öztrak, Ali Öztunç, Hasan Öztürkmen, Mahir Polat, Oğuz Kaan Salıcı, Orhan Sarıbal, Müzeyyen Şevkin, Erdoğan Toprak, Rahmi Aşkın Türeli, Ediz Ün, Hüseyin Yıldız

Parlamenterên CHPê yên dengê "Na" dane ev in:  İlhan Kesici û Jale Nur Süllü.

Yên beşdarî dengdanê nebûn ev in: Mustafa Adıgüzel, Türker Ateş, İlhami Özcan Aygun, Aysu Bankoğlu, Tahsin Becan, Gülizar Biçer Karaca, Vecdi Gündoğdu, Ömer Fethi Gürer, Mehmet Güzelmansur, Selma Aliye Kavaf, Serkan Sarı, Ahmet Baran Yazgan, Nermin Yıldırım Kara, Nurten Yontar.

Parlamenterekî serbixwe û Partiya Demokrat jî dengê “Na” da.

Li gorî tabloya fermî, dengên “na” wiha belav bûn: Partiya NÛ 54, ÎYÎ Partî 29, CHP 2, parlamenterên serbixwe 1, Partiya Demokrat 1. Bi vî awayî bi giştî hejmara dengên “na” gihîşt 87an.

Partiya Jinûve Refahê 

Serokê Giştî yê Partiya Jinûve Refahê (Yenîden Refah) ya Fatîh Erbakan, beriya dengdanê ragihandibû ku dê partiya wî ji bo pêşniyaryasayê dengê bêalî bide.

Encamên Parlamentoyê nîşan da ku vê daxuyaniyê bi heman awayî di koma partiyê de cih girtiye. Her çar parlamenterên wan jî dengê “bêalî” da.

Di Partiya Rêya Nû de jî 3 parlamenter “bêalî” man, 16 parlamenterên partiyê dengê “erê” da û parlamenterek jî beşdarî dengdanê nebû. Bi vî awayî bi giştî hejmara dengên “bêalî” bû 7.

Dabeşkirina dengan

AK Partî: 268 erê, 9 kes beşdar nebûn

DEM Partî: 55 erê, 1 kes beşdar nebû

MHP: 44 erê, 2 kes beşdar nebûn

Ji van her sê partiyan ti parlamenterî dengê “na” yan jî “bêalî” neda.

Dengên partiyên siyasî yên biçûktir jî bi piranî ji bo erêkirinê bûn.

Ji Partiya Rêya Nû 16, ji serbixweyan 7, ji HUDA PARê 4, ji Partiya Karkerên Tirkiyeyê (TÎP) 3, ji Partiya Herêmên Demokratîk (DBP) 2, ji Partiya Kedê (EMEP) 2, ji Partiya Çep a Demokratîk (DSP) 1 û ji Partiya Saadetê jî parlamenterekî dengê “erê” da.

Li gorî tabloya dengdana vekirî ya Parlamentoyê, bi giştî 31 parlamenter beşdarî dengdanê nebûne.

Li gorî partiyan dabeşbûna kesên ku beşdar nebûne jî wiha ye: CHP 14, AK Partî 9, Partiya NÛ 2, MHP 2, serbixwe 2, DEM Partî 1 û Rêya Nû 1.

(HA/AY)

Pêşniyaryasaya bi 468 dengên erê, 88 dengên nexêr û 6 dengên bêalî hat qebûlkirin.

Pêşnûmeya “pêvajoyê” li Parlamentoyê ye

10 Tebax 2026

Tê pêşbînîkirin ku ev yasa ji bo pêvajoya çareseriya Pirsgirêka Kurdan bibe çarçoveyeke yasayî.

Pêşniyaryasa di encama hevdîtin û gotûbêjên li Lijneya Giştî de, bi piraniya dengan ji parlamentoyê derbas bû.

Pêşniyaryasaya bi 468 dengên erê, 88 dengên nexêr û 6 dengên bêalî hat qebûlkirin. Piştî vê Parlamento heta 1ê Cotmehê ket betlaneyê.

Metna pêşnûmeya “pêvajoyê” aşkere bû

5 Tebax 2026

Yasa ji 12 madeyan pêk tê

Yasaya Bihêzkirina Hevgirtina Neteweyî û Yekbûna Civakî, bi madeyên bicihkirinê re bi giştî ji 12 madeyan pêk tê.

Ji bo ku yasa were bicihkirin, şert hatiye danîn ku biryara Komîteya Ewlehiya Neteweyî (MGK) di Rojnameya Fermî de bê weşandin.

Pêşnûmeya "Bihêzkirina Hevgirtina Neteweyî û Yekbûna Civakî" li Komîsyona Dadê hat pejirandin

9 Tebax 2026

(AEK/AY)

Serokê Giştî yê Partiya NÛ Ozgur Ozel li ser navê partiya xwe axivî.

Pêşnûmeya “pêvajoyê” li Parlamentoyê ye

10 Tebax 2026

Ozgur Ozel da zanîn ku ew îro pirsgirêka herî mezin a Tirkiyeyê diaxivin û wiha axivî:

“Em îro mijara Kurd diaxivin. Mijara Kurd ne tenê mijara terorê, berdana çekan û ewlehiyê ye. Mijara Kurd mijara hemwelatiya wekhev, serdestbûna hiqûqê, siyaseta demokratîk û nûnertiya wekhev e. Ew mijar mijara 86 milyon a welatiyan e. Em xwediyê mîrateya avakirina komarê û temsîliyeta siyasete ne. Aştiya civakî ne li dijî dewleta uniter e lê berovajî wê temam kirina wê ye. Li ser tirsê dewlet nikarê be avakirin. Çareseriya demokratîk a pirsgirêka Kurd dê dewleta me xurt bike. Me tu carî bi berjewendiyên siyasî vê mijarê nenêrî. Em her tim li cihê rast sekinin. Dûh me çi got em îro jî wê dibêjin. Divê ew mijar li ber çavê milet bi awayekî siyasî be çareser kirin. Bi salan me ew yek parast.”

"Dema pêvajo berdewam dikir em rastî zextên mezin hatin"

Di berdewama axaftina xwe de Ozgur Ozel destnîşan kir ku tevî tahrîkên desthilatê jî ew li ser masayê ranebûn û wiha pê dê çû:

“Me piştgirî da rapora komîsyonê. Me di serî de jî got em ê piştgiriyê bikin û denetime bikin. Ji ber ku ew ji bo me regezeke. Em ne ew kesên ku li Dolmabahçeyê bi rahmetî Sirri Süreyya Onder re rûniştin û piştgrê ew girtin hepse. Ew pêvajo bi awayekî şenber nehat rêvebirin. Li pişt deriyan qanûnek hat amade kirin. Partiya ku herî zede mafê wê ye ji vê qanûnê re beje na em in. Lê em mafê xwe nakin pêşya mafê aştiyê ya gel. Dema pêvajo berdewam dikir em rastî zextên mezin hatin. Em rastî êrişên mezin hatin. Lê tevî vê yekê jî em li hemberî aştiyê nabin asteng. Bi rojanê ji bo em vê qanûnê re bejin na rexne û pêşniyar ji me tên kirin. Me ji bo çareseriyê Partiya Yenî ava kir.”

"Em ê xwedî li aştiya ku desthilat jê direve derbikevin"

Ozgur Ozel bal kişand ser rapora hevpar a komîsyonê ya ji bo demokratîkbûyinê û wiha got:

“Di rapora komîsyonê de bi cihanîna biryarên Dadgeha Mafê Mirovan a Ewropa hebû. Berdana girtiyên siyasî hebû. Bi dawîkirina sepanên qeyûm hebû. Gavên demokratik hebûn lê ew di vê qanûnê de cih negirt. Hemû kes aştiyê dixwazin lê baweriyê ji desthilatê naynin. Erdogan demokratik nebû û nabe. Ji bo wê em van ji desthilatê re nahêlin. Em li pêşya aştiyê nasekinin. Armana çareseriya demokratik e. Em aştiyê teslîmî berjewendiyên siyasî nakin. Têkoşîna rast niha destpêdike. Têkoşîna demokrasiyê û hemwelatiya wekhev niha destpêdike. Em li pişt îmzaya xwe ya ku danê komîsyonê. Em ê şopdarê rapora komîsyonê ya berdana girtiyên siyasî, bi dawîkirina sepanên qeyûman bibin. Em ê têkoşîna demokrasî û hemwelatiya wekhev bidin. Em ê xwedî li aştiya ku desthilat jê direve derbikevin. Em ê vê qanûnê re bêjin erê.”

Bakirhan: Em welatekî ku hemû kes bikarin wekhev û azad bijîn dixwazin

10 Tebax 2026

 

 

 

 

 

Bu gönderiyi Instagram'da gör

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ömer Öcalan (@omer_ocalan)'in paylaştığı bir gönderi

Di hevdîtinê de xwîşka Abdullah Ocalan Fatma Ocalan û biraziyên Abdullah Ocalan Omer, Berfîn û Alî Ocalan jî cih digirin.

(NÖ/AY)

Heverokê Giştî yê DEM Partiyê Tuncer Bakirhan li ser navê partiya xwe axivî.

Pêşnûmeya “pêvajoyê” li Parlamentoyê ye

10 Tebax 2026

Tuncer Bakirhan di destpêka axaftina xwe de di şexse Sirri Sureyya Onder de kesên ji bo aştiyê canê xwe ji dest danê bi bîr anî. 

“Şer êşên mezin ava kir”

Tuncer Bakirhan anî ziman ku pirsgirêka Kurd a sed salan ji mijara ewlehiyê ber bi bingeha hiqûqê ve tê û wiha axivî: 

“Di destpêka komarê de pirsgirêka Kurd bi qanûnên rêveberiya bi zext û dadgehên îstîklalê hat destgirtin. Niha şanse ku em vê înkarê derbas bikin li pêş me ye. Cara yekem pirsgirêk li ser hiqûqê tê nîqaşkirin. Parlamento ji berpirsyariya vê pirsgirêke çareser bike re rû bi rû ye.”

“Niha şansek li pêşiya me ye ku em vê tekiliyê bi hiqûq û demorkasiyê mîsoger bikin. Rojên dîrokî werekiya siyasî dixwaze. Îro ew werekî li vê meclisê heye. Di navbera Mezopotamya û Anatoliyayê de xwişk-biratiya bi hezaran salan heye. Destura bingehîn a 1921an rêveberiyên herêmî re derfet vedikir. Lê piştrê ew yek xira bû. Şer êşen mezin ava kir. Sed sal berê Kurd derveyî hiqûqê hatin hiştin. Ew qanûna çarçoveyî gava yekem ku Kurdan tev li hiqûqê dibin. Bi banga Aştî û Civaka Demokratîk a birêz Ocalan roleke avakar lîst di vê pêvajoyê de.”

“Em ê têkoşîna xwe mezintir bikin”

Tuncer Bakirhan destnîşan kir ku ew pêşerojeke hiqûqî ya ku fikarên ewlehiyê ya gelen Tirkiyeyê û daxwaza wekheviyê ya gelê Kurd di nav hev de digirin dest û wiha pê dê çû: 

“Sed sal berê Kurd hatin înkar kirin û niha Kurd dînamîkên sereke yên Rojhilata Navîn in. Heke xwişk-biratiya Kurd û Tirk baş bê nirxandin, ev yek dê aştî û aramiyê tînê li Rojhilata Navîn. Li vê erdnîgariyê her tim şer hat pêşxistin û cara yekem bi qanûnan rûpelek tê vekirin. Ew gava yekem e. Ew qanûn ne tavîz e û bi vê pêvajoyê hemû kes bi ser dikeve. Em bang li gelen Tirkiyeyê dikin; Em naxwazin vî welatî parçe bikin. Bi aştiyê welat parçe nabe lê bi şer parçe dibe. Armanca me ew e ku êşên nû neyên jiyîn. Em ji fikarên gelê xwe yên ’em ê dîsa bên xapandin’ re jî dibêjin, Kurd êdî nayên xapandin. Ji bo mafên demokratîk ên gelê Kurd em ê têkoşîna xwe mezintir bikin. Ev pêvajo ne ji bo parçebûnê lê ji bo hevgirtina civakî derfeteke mezin ava dike.”

“Em welatekî ku hemû kes bikarin wekhev û azad bijîn dixwazin”

Di dawiya axaftina xwe de Tuncer Bakirhan diyar kir ku divê ew gava yekem bi gavên demokratîk be mîsogerkirin û axaftina xwe wiha bi dawî kir:

“Ya ku gava yekêm bi wate bike demokratîkbûyîn e. Piştî meha Cotmehê dema meclis vebû, divê em ji nû ve avakirineke nû ku hemû nasname, netew û baweriyên derveyî komarê ma ne pêk bînin. Gavên entegrasyona demokratîk û sereratkirinên qanûnî bên avetin. Aştî serkeftina hemû gelen Tirkiyeyê ye. Bi aştiyê êdî cenazeyên kesî nayên. Aborî dê bê xurtkirin. Helbet kemasiyên vê qanûnê hene. Daxwazên demokratîk weke mafê zimanê dayikê, xwe rêveberiyê cih negirtinê. Lê ew qanûna destpêke ya ji bo vekirina deriyê siyaseta demokratîk e. Em ê ji vî derî derbas bibin û van kêmasiyan jî temam bikin. Divê hemû netew û bawerî bi awayekî azad karibin xwe ava bikin. Em welatekî ku hemû kes bikarin wekhev û azad bijîn dixwazin.”

(AY)

*Çavkanî: Ajansa Welat

Li gorî nûçeya Ajansa Welat tîman ji bo dîtina mayîn û paşmahiyên şer, dest bi xebatên lêgerîn û paqijkirinê kirine.

Çavdêriyê diyar kir ku li gundê Cilbirê ku zêdetirî 70 xanî tê de hene, beşek pir mezin a avahiyan di dema bombebaranan de bi temamî yan jî hinekî hatine rûxandin.

Hat destnîşankirin ku gund di nav salan de veguheriye xeta eniyê û di encama bombebaranên berdewam de xanî û milkên xelkê ziyaneke mezin dîtine.

SOHRê ragihand ku piştî dagirkeriya 8 salan, şêniyên gund li bendê ne ku vegerin ser mal û milkên xwe lê fikar û metirsiya li ser hebûna mayîn û guleyên neteqiyayî hîn jî berdewam dike.

Îro jî pêşnûme ji bo Lijneya Giştî a Parlamentoyê tê nîqaşkirin. Piştî nîqaş û nirxandinên partiyên siyasî li ser qanûna çarçoveyî li bendê ne qanûn di encama dengdayînê de di Desteya Giştî ya Meclisê de bê erêkirin û bibe qanûn.

Rojeva parlamentoyê weha ye:

Serokê Giştî ê MHPê Devlet Bahçelî ji bo şopandina pêşnûmeya “pêvajoyê” hat Parlamentoyê.

Piştî ku rojnamegeran bi bîr xist ku derbarê pêşnûmeya qanûnê de nîqaş hene, Bahçeli bersiva "Hûn ê 18 saetan li bende bimînin" da. 

🔴MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, çerçeve yasa teklifinin görüşüleceği TBMM Genel Kurulu’na geldihttps://t.co/aes45Mg2Kx pic.twitter.com/RsFsnnD9Gj

— İlke TV (@ilketvcomtr) August 10, 2026

Serokê Koma AKPê Abdullah Guler, Serokê Koma CHPê Faik Oztrak û Cîgirê Serokê Koma Partiya Yeni Yolê Selçuk Ozdag, berî rûniştinê ji bo silavdayînê çûn gel  Bahçelî.

Gulistan Kiliç Koçyigit: Firsendeke dîrokî li pêş me ye

Cîgira Serokê Koma DEM Partiyê Gulistan Kiliç Koçyigitê diyar kir ku ew pêşnûmeya qanûnê ji bo demokratîkbûnê û çareseriya aştiyane ya pirsgirêka Kurd wekî destpêkek girîng dibînin. Koçyigitê destnîşan kir ku kêmasiyên pêşniyarê hene û banga pêkanîna biryarên AYM û DMMEyê, xurtkirina azadiya derbirînê û rêxistinbûnê, rakirina astengiyên li ber zimana dayikê û misogerkirina îradeya kesên hatine hilbijartin kir.

Gülistan Kılıç Koçyiğit:

📌Önümüzde tarihi bir fırsat var, Meclis'in ortak aklına inanıyoruz.

📌Barışı birlikte kalıcılaştıralım, eşit yurttaşlığı birlikte güçlendirelim. pic.twitter.com/wW1a6TT4vS

— Süreç (@baris_sureci) August 10, 2026

Dervîşoglu silav li Bahçelî nekir

Serokê Giştî yê CHPê Kemal Kiliçdaroglu got ku ew ê tevkariyê li pêvajoya "Tirkiyeya Bêteror" bikin, lê belê ew ê li dijî hewldanên ku ji bo "jihev veqetîn û pevçûnê" bingehê amade dikin bisekinin.

Serokê Giştî yê İYİ Partiyê Musavat Dervişoglu diyar kir ku ew ê li Civata Giştî ji bo pêşnûmeya "qanûna çarçoveyê" dengê "na" bikar bînin û bang li parlamenteran kir ku piştgiriyê nedin vê pêşnûmeyê.

Dervişoglu dema ku hat Civata Giştî, silan neda Serokê Giştî yê MHPê Devlet Bahçelî.

Pêşnûmeya bi sernava "Bihêzkirina Hevgirtina Neteweyî û Yekbûna Civakî" ya di çarçoveya “Pêvajoya Civaka Demokratîk û Aştiyê” de hatiye amadekirin li Lijneya Giştî a Parlamentoyê ye.

Endamê Dîwana Serokatiyê ya Parlamentoyê yê MHPyî Celal Adan wê serokatiyê ji rûniştina Lijneya Giştî re bike.

#CANLI | Çerçeve Yasa Meclis’te görüşülüyor https://t.co/4d8YWRgrLF

— bianet (@bianet_org) August 10, 2026

Piştî ku pêşnûme li Lijneya Giştî ket rojevê, dê serokên giştî yên partiyên siyasî an jî nûnerên wan mafê axaftinê bigirin. Di destpêkê de dê axaftinên erênî ji bo pêşnûmeyê bên kirin. Her weha piştre jî dê axaftinên li dijî pêşniyarê bên kirin.

Lijneya Giştî dê piştre derbasî nîqaşên li ser tevahiya pêşnûmeyê bibe. Piştî ku ev beş bi dawî bû, dê xalên pêşnûmeyê yek bi yek bên nîqaşkirin.

Şandeya Îmraliyê û Heverokên Giştî ên DEM Partiyê hatin Parlamentoyê

Heverokên Giştî ên DEM Partiyê Tuncer Bakirhan û Tulay Hatimogullari û endamên Şandeya Îmraliyê Mîthat Sancar û Pervîn Bûldan silav dan Bahçelî.

Dem Parti eş Genel Başkanları Tuncer Bakırhan ve Tülay Hatimoğulları ile İmralı heyeti üyeleri Mithat Sancar Pervin Buldan kuliste Bahçeli’nin yanına giderek selamlaştı.

Kısa süreli sohbet ettiler

Pervin Buldan: selam vermek istedik pic.twitter.com/TXNHtvsK1r

— Balâ Ateş (@balaates) August 10, 2026

Parlamenterê DEM Partiyê

Parlamenterê DEM Partiyê yê Colemergê Onur Duşunmez jî  bi lêv kir ku ew di rojeke dîrokî re derbas dibin û piraniya meclisê li rex aştiyê cih girt û wiha got: “Ez hêvî dikim ew gava yekem bibe wesîleya destpêka avakirina Komara Demokratîk.”

Parlamenterê DEM Partiyê yê Şirnexê Mehmet Zekî Îrmez jî diyar kir ku ew hêvî dikin ew gava yekem bibe wesîleya aştiyê û ew dê têkoşîna xwe ya ava kirina Komara Demokratîk û aştiya mayindê bidomînin.

Parlamenterê DEM Partiyê yê Stenbolê Celal Firat jî bi lêv kir ku şer bandor li ser hemû kesan kiriye û got ku ew ji bo hemû kesên piştgiriya aştiyê dikin re spasiyê dikin.

Parlamentera DEM Partiyê ya Mêrdînê Berîtan Guneş jî gotinên Aram Tîgran ku gotibû ‘Heke ez careke din bêm dinyayê dixwazim hemû çekan bihelînim û bikim saz û cumbuş’ bi bîr xist û got ku ew qanûn ji bo aştiyê deriyekî vêdike.

Parlamentera DEM Partiyê ya Stenbolê Kezîban Konukçu jî bal kişand ser çalakiya karkerên madenê û xwest mafên karkerên madenê bi cih werin.

Parlamenterê DEM Partiyê Vezîr Coşkun Parlak jî bi lêv kir ku ew qanûn derfeteke mezin ava dike û parlamento ji rojeke dîrokî re malivaniyê dike û got ku ew hêvî dikin ew qanûn bibe wesîleya aştiyê.

Parlamenterê DEM Partiyê yê Mêrsînê Alî Bozan jî bi lêv kir ku divê rexneyên çêker ên li ser qanûna çarçoveyî ber bi çav bê girtin û xwest ew qanûn bibe wesîleya aştiyê.

Parlamenterê DEM Partiyê yê Mêrdînê Kamuran Tanhan jî got ku ew di rojeke dîrokî re derbas dibin û anî ziman ku ew qanûn rêya aştiyê û biratiyê ronî dike.

Parlamenterê DEM Partiyê yê Amedê Serhat Eren jî destnîşan kir ku firsendeke dîrokî ji bo aştiyê heye û xwest ew qanûn bibe destpêka hiqûqeke nû.

Parlamenterê DEM Partiyê yê Bedlîsê Huseyîn Olan jî bi lêv kir ku qanûna çarçoveyî derfet ava kiriye ku pirsgirêka Kurd çarçoveya ewlehiyê de were zemîna hiqûqê.

Piştî axaftina parlamenteran cîgirên serokê komên partiyan axivîn.

Cîgirê Serokê Koma Yenî Yolê Bulent Kaya bi lêv kir ku di vê serdemeke ku şer bi dawî dibe de berpirsyariyeke mezin dikeve ser hemû kesan û got ku piştî di meha cotmehê de meclisê dest bi xebatan kir ji bo demokratîkbûyînê jî xebat bên pêşxistin.

Cîgirê Serokê CHPê Rahmî Aşkin Turelî jî da zanîn ku ji bo aştiyê ew dê piştgiriyê bidin qanûn.

Partiya NÛ: Helwesta me serokê me yê giştî diyar bike

Cîgirê Serokê Koma Yenî Partiyê Murat Emîr jî destnîşan kir ku li gor rapora komîsyonê gava yekêm tê avetin û wiha got: “Lê xala din a rapora komîsyonê jî demokratîkbûyîn bû. Lê mixabin li ser vê xalê tu gav nehatin avêtin. Ji bo qanûna çarçoveyî jî me rexneyên xwe anîn ziman. Lê ji bo qanûn helwesta me ji aliyê serokê me yê giştî ve were diyarkirin û em ê ji raya giştî re parve bikin.”

Cîgirê Serokê Koma AKPê Abdulhamît Gul jî destnîşan kir ku bi vê qanûnê ew ê planên emperyalîst li dijî biratiyê jî hilweşînin.

Piştî axaftina Serokwekîlan pêşniyarên ÎYÎ Partî û AKPê li ser qanûn hatin xwendin û parlamenteran li ser pêşniyaran mafên axaftinê girtin. Piştî axaftinan pêşniyar ji dengdayînê re hat pêşkêşkirin û nehat qebûlkirin. Piştrê jî navber ji bo rûniştinê hat dayîn. Piştî navberê rûniştin dê berdewam bike.

Mahmut Arikan:"Çareserî bi avakirina biratî û aştiyê pêkan e"

Di serî de Serokê Giştî yê Partiya Saadetê Mahmut Arikan axivî. Mahmut Arikan bi lêv kir ku ew di sedsala 2yemîn a komarê de ne û wiha axivî:

“Lê hê jî pirsgirêkên divê em çareser bikin hene. Em îro li ser qanûneke ku hem paşeroj û hem jî pêşeroja Tirkiyeyê eleqadar dike diaxivin. Em di berê de biratiya vî welatî diparêzin. Tevî rexneyan jî me piştgiriya pêvajoyê kir. Ew piştgirî ne piştgiriya desthilat an şexsan e. Piştgiriya me ji bo çareseriyê ye. Çekberdan û ji holê rabûna şer tenê destpêkek e. Çareserî bi avakirina biratî û aştiyê pêkan e. Di vir de mesele ne rakirina ji holê ya terorê ye. Di heman demê de sedemên avabûna terorê ji holê rakirin e. Her wiha piştî teror bi dawî bû em ê Tirkiyeyeke çawa ava bikin. Divê em bersiva vê bidin; Ew qanûn terorê ji holê radike yan sedemên avabûna terorê ji holê radike? Ji ber wê jî çarçoveya partiya Saadetê bernameyeke avakirina biratiyê ye. Heta edalet nebe aştî nikarê mîsoger bibe. Heke hûn ê aştiya civakî ava bikin divê hûn baweriyê xurt bikin.”

‘Hêvî dikim ew pêvajo jî nebe xweziyek û bigihêje encamê’

Piştre jî Cîgirê Serokê Koma Yenî Yolê Mehmet Emîn Ekmen axivî. Mehmet Emîn Ekmen gotinên  Abdullah Ocalan ên di salên 1993yan de ji bo aştiyê anî bû ziman, bi bîr xist û got ku ew wê demê pir nêzî çareseriyê bûne xwezî bi ser biketa û ev tişt anî ziman:

 “Em hêvî dikin ew pêvajo jî nebe xwezî. Em bawer in li gor salên derbasbûyî ew pêvajo ji bo çareseriyê xurttir e. Sedema wê jî yek rola birêz Devlet Bahçeliyê û Abdullah Ocalan ku bersiv da vê bangê, pêvajo anî merhaleyê. Amadekirina qanûneke bi vî rengî pir zehmet e. Jixwe ew zehmetî di xalan de jî diyar e. Di xalan de diyar e ku ew zehmetî hê derbas nebûye. Pêşkêşkirina bi vî rengî ya qanûnê jî pirsgirêk bû. Qanûn dereng hat xistin. Sedema vê jî israra teyît û tespîtê bû. Divê ew nebûna şert û handîkapên vê dê bibin. Divê di serî de zemîna hiqûqî pêk bihata û di 6 mehan de endamên rêxistinê bixwesta vê hiqûqê sûd bigirin dê bihata. Yek jî dema endamên rêxistinê vegeriyan divê bernameyeke entegrasyonê bikeve meriyetê. Lê di vê qanûnê de li ser entegrasyonê tiştek tune ye. Hêvî dikim ew pêvajo jî nebe xweziyek û bigihêje encamê.”

CHP: Em ê dengê erê bidin

Piştrê jî parlamenterê CHPê yê Qersê Înan Akgun jî destnîşan kir ku ew di serdemekê nû de û wiha axivî:

“Geşedanên heyî nîşan didin ku li pêşiya Tirkiyeyê xeter e jî hene û bi qasî xetereyan derfet jî hene. Pêşeroj ên bikarin bi wêrekî demokratîkbûyînê ava bikin e. Aştî tenê bi azadiyê pêkan dibe. Em hêvî dikin ew qanûn bibe wesîleya aştiyê. Em ji bo hemû kesên ji bo aştiyeke bi rûmet jiyana xwe ji dest dane bi rêzdarî bi bîr tînin. Em weke CHPê ne tenê piştgiriyê didin di heman demê de jî pêşengiyê dikin û vê helwesta xwe bidomînin. Ew pêvajo pêvajoya xurtkirina biratiyê ye. Em ê piştgiriya xwe bidomînin û rê nadin kesên li dijî pêvajoyê dixwazin di nava civakê de tundiyê pêş bixin. Yek jî kêmasiya qanûn ew ê ku li gor xala 7an a rapora komîsyonê ya demokratîkbûyînê cih negirtiye. Ew yek kêmasiyek e. Lê bi vê qanûnê dest bi destpêkek e dikin. Em îro ji bo ji dewrê derketina çekan gava yekem diavêjin. Dema em xalên qanûnê dinêrin li gor xalan em nikarin efûyeke taybet binirxînin. Heke çek bêdeng bibin biratî xurt dibe. Biratî xurt bibe Tirkiye jî xurt bibe. Bi aştiyê hemû kes dê serbikevin û Tirkiyeyê jî bi serbikevin. Weke CHPê em ê di vê pêşniyarê de dengê erê bidin.”

"Werin em bi hev re komarê bi azadiyê xurt bikin"

Parlamenterê CHPê yê Stenbolê Oguz Kaan Salci di destpêka axaftina xwe de Sirri Sureyya Onder bi bî anî û diyar kir ku xwezî Sirri Sureyya Onder jî di nav wan de bûna.

Oguz Kaan Salci bal kişandin ser geşedanên herêmî yên salên derbasbûyî û heyî û ev tişt anîn ziman:

“Derbaskirina xetereyan bi aştiya civakî pêkan e. Berpirsyariya meclisê ew ê ku vê bigihîne encamê. Aştî ne bi tenê radestkirina çekan lê bi firehkirina qada demokratîk a siyasetê pêkan dibe. Divê ew pêvajoya li gor geşedanên herêmî destpêkiriyê dema geşedan guherîn bi dawî nebin. Êdî hincetên kesî neman ku ji ber terorê demokrasiya me paşguh bike. Her wiha divê wekheviya civakî pêk were. Heke welatiyek ji ber nasnameya xwe li hemberî dewletê xwe nekare îfade bike ew tê wateyê ku komara me temam nebûye. Dem hatiye ku em komara xwe bi demokrasiyê mîsoger bikin. Werin em bi hev re komarê bi azadiyê xurt bikin.”

Fetî Yildiz: "Ew qanûn ne efûyek e"

Cigirê Serokê Giştî yê MHPê Fetî Yildiz jî bi lêv kir ku armanca "Tirkiyeya bêteror" ne tenê polîtîkayeke ewlehiyê ye di heman demê de polîtîkaya dewletê ya serdestiya hiqûqî, xurtkirina çepheya hundir, piştgiriya civakî û xurtkirina aboriyê ye û wiha pê dê çû:

“Piştî PKKê kongreya xwe kir û xwe fesîh kir pêvajo derbasî merhaleyeke nû bû. Piştre jî bi temsîleke ji ser sedî 93yan komîsyonek hat avakirin. Piştre jî bi mutabakateke mezin raporeke hevpar hat amadekirin. Tirkiyeya bê teror tê wateya aştiyê û biratiyê. Bi vê qanûnê tê armanckirin ku qewimînên derbasbûnê careke din pêk neyên. Ew qanûn ne efuyek e. Şîroveyên bi vî rengî dûrketina ji rastiyê ye.”

Salên dirêj ên pevçûn û şerên çekdarî li heremê bandoreke kûr li ser jiyana siyasî, civakî, aborî û çandî ya civakê kiriye. Di van salan de mijara ewlehiyê bûye yek ji mijarên sereke yên jiyana rojane û gelek pirsgirêkên civakî, ku di şertên din de dikaribûn bibin mijarên sereke yên nîqaşê, Lê ew di paşxane de man.

Îro em di qonaxeke nû de ne. Bi kêm bûna şer û pevçûnên çekdarî û bi bihêztirbûna rêya siyaseta demokratîk, deriyekî nû li ber civakê vedibe. Ev qonax bêguman dikare wekî derfetek dîrokî were nirxandin. Lê divê were zanîn ku rawestandina şer bi xwe re çareseriya hemû pirsgirêkên civakê nayîne. Dawiya pevçûnê destpêka karêkî din e: avakirina civakeke ewle, dadmend, azad, demokratîk û hevkar.

Di civakên ku demeke dirêj di nav pevçûn û şer de jiyane de, piştî kêm bûna pirsgirêkên ewlehiyê, pirsgirêkên civakî yên berê di bin siya şer de mabûn, hêdî hêdî tên ber bi çav. Ev rewş ne tenê taybetî ya civaka Kurd e,di gelek civakên cîhanê de ku ji şer û pevçûnê derketine, piştî aştiyê mijarên wekî bêbawerî, xizanî, bêkarî, tundî, têkçûna malbatê, sûc û dûrketina ciwanan ji perwerde û jiyana civakî derketine pêş.

Ji ber vê yekê, qonaxa nû divê ne tenê wekî qonaxa “piştî şer” were dîtin; divê wekî qonaxa ji nû ve avakirina civakê were dîtin.

Pirsgirêka yekem: Hukmê qanûnê û baweriya civakê

Yek ji bingehên civakeke demokratîk hukmê qanûnê ye. Di civakeke ku qanûn li hember hemû kesan wekhev de, mafê kesê ne bi hêza malbatê, aşîretê, pereyê an jî têkiliyên siyasî tê parastin; bi qanûnê tê parastin.

Di hin deveran de hîn jî tê dîtin ku têkiliyên malbatî, aşîretî û komî dikarin di çareserkirina pirsgirêkan de ji qanûnê bêtir bandorê bikin. Ev rewş dikare baweriya kesan bi dadgeh, dezgehên dewletê û rêbazên demokratîk kêm bike.

Eşîret û malbat dikarin di civakê de xwedî rolê çandî û dîrokî bin; lê divê ev têkilî li pêşiya maf û azadiya kesane nebin. Civaka nû têgihîştineke nû dixwaze: divê ferd li pêş komê, maf li pêş desthilatdarîyê û qanûn li pêş tolhildana şexsî be.

Dijberiya tolhildanê û dawîkirina pevçûnên malbatî

Yek ji pirsgirêkên girîng ên civakî pevçûnên navbera malbat û aşîretan e. Hin caran pevçûnek ku bi bûyereke biçûk dest pê dike, dikare ji nifşekê derbasî nifşekî din bibe.

Di civaka nû de divê kultura tolhildanê cihê xwe bide kultura gotûbêjê, lihevhatinê û dadmendiyê. Zarok divê ne bi mirasê dijminatiyê mezin bibin. Divê nifşên nû fêr bibin ku dijberiya dîrokî dikare bi axaftin, lêborîn, dadmendî û lihevhatinê bi dawî bibe.

Aştiya civakî tenê ew nîne ku çek nehatin bikaranîn; aştiya civakî ew e ku kes bi bawerî û bê tirs dikare li cihê ku lê dijî bijî.

Jin û mafên jinan

Azadiya civakê bê azadiya jinan ne mimkûn e.

Tundîya nav malê, kuştina jinan, zordariya li ser jinan û astengkirina wan ji perwerde, kar û jiyana civakî ne pirsgirêkên kesane ne. Ev pirsgirêk bi têgihiştinên civakî, perwerdehiyê, newekheviya zayendî û kultura ku hin caran tundîyê rewa dike re girêdayî ne.

Jin divê ne tenê wekî dayik, hevjîn an endamê malbatê were dîtin; divê wekî kesekî bi maf, îradeyek û bi dengê xwe were pejirandin.

Civaka demokratîk ew civak e ku jin dikarin bê tirs perwerdehiyê bibînin, bixebitin, deng bidin, serokatiyê bikin, beşdarî jiyana siyasî bibin û parastina xwe ya yasayî li dijî tundûtûjiyê werbigirin.

Ciwan: Hêza herî mezin a pêşerojê ne

Di vê serdema nû de, ciwan dikarin bibin hêza herî mezin a li pişt guhertina civakî. Lêbelê, bêkarî, xizanî, bêhêvîbûn, devjêberdana dibistanê, tiryakbazî û nebûna derfetên civakî dikarin ciwanan ber bi rêyên ku pêşeroja wan û pêşeroja civakê dixe xetereyê ve bibin.

Ji ber vê yekê, meseleya ciwanan divê bibe yek ji mijarên sereke yên siyaseta civakî.

Ciwan hewceyê dibistan, zanîngehên baş, cihên kar, navendên çandî, pirtûkxane, tesîsên werzîşê û derfetên huner û şahiyê ne.

Heke em dixwazin ciwan nekevin nav tundî, sûc û narkotîkê, divê em ji wan re alternatîfên jiyanê ava bikin.

Ciwan divê hest bikin ku li vê civakê de cihê wan heye, dengê wan tê bihîstin û paşeroja wan dikare li vir were avakirin.

Narkotîk û çeteyên sûc

Madeyên hişber yek ji mezintirîn gefên li ser civakê ne, nemaze ji bo ciwanan. Bêkarî, bêhêvîbûn, nebûna çalakiyên civakî û hesta bêarmanciyê dikarin ciwanan bixin bin bandora madeyên hişber û komên sûc.

Ji ber vê yekê, şerê li dijî narkotîkê ne tenê karê polîs û dezgehên ewlehiyê ye. Malbat, dibistan, şaredarî, dezgehên tenduristiyê, rêxistinên civakî û medya hemû divê di vê warê de berpirsiyarî bistînin.

Divê ji ciwan re ne tenê bê gotin “Venexwe”; divê ji wan re derfetên perwerde, kar, huner, werzîş û jiyana civakî bêne dayîn.

Her weha, çeteyên sûc dikarin li deverên ku hukmê qanûnê qels e û kontrola civakî kêm dibe hêzdar bibin. Ji ber vê yekê, serdestiya qanûnê, rêveberiya baş, şefafî û civaka sivîl jî ji bo ewlehiya civakî girîng in.

Perwerde: Bingehê ji nû ve avakirina civakê

Heke di qonaxa nû de yek war divê bibe navenda nîqaşê, ew perwerde ye.

Perwerde ne tenê dîtina karekî ye. Perwerde kesên wisa pêş dixe ku dikarin berpirsiyariyê bigirin ser xwe, mafên xwe bizanin, rêzê li mafên yên din bigirin û pirsgirêkan bi aştiyane çareser bikin.

Civatek bi dibistanên bihêz xwedî pêşerojek bihêztir e.

Ji ber vê yekê, divê daxwazên civakî yên di derbarê kalîteya perwerdeyê, gihîştina ciwanan a agahdariyê, parastina zarokan ji şert û mercên neyînî, û xurtkirina mamoste û saziyên perwerdehiyê de zêde bibin.

Çand, ziman û nasname

Ji nû ve avakirina civakê bê parastina çand û zimanekê ne gengaz e.

Ziman ne tenê amûra ragihandinê ye; ew hafizaya civakê, dîroka wê, hestên wê û nasnameya wê ye jî. Parastin û pêşxistina zimanê Kurdî dikare bibe yek ji bingehên avakirina baweriya civakî û hêza çandî.

Divê zarok û ciwan dikarin bi zimanê xwe bixwînin, binivîsin, biaxivin û çanda xwe nas bikin. Huner, muzîk, edebiyat, tiyatro û medya dikarin di vê qonaxê de roleke girîng bilîzin.

Civaka sivîl û çanda hevkarîyê

Civatek ku bi tevahî xwe dispêre dewletê û hêvî dike ku hemû pirsgirêk bi rêbazên siyasî werin çareserkirin, dê di avakirina civatek bihêz de zehmetiyan bikşîne.

Rêxistinên civakî, komeleyên jinan, komeleyên ciwanan, sazîyên çandî, komên akademîk, rêxistinên xebatê û hemû avahîyên sivîl dikarin dê di avakirina baweriyê de roleke girîng bilîzin.

Di vê serdema nû de, divê çanda "ez û tu" cihê xwe bide çanda "em".

Civak bi hevkariyê tê xurtkirin. Bawerî, hevkarî, rêz û berpirsiyariya di navbera kesan de divê bingeha têkiliyên nû be.

Demokrasî ne tenê hilbijartin e

Demokrasî ne tenê hilbijartin, parleman û nûnertiya siyasî ye.

Demokrasî di jiyana rojane de dest pê dike.

Dema ku jin bê tirs derdikeve kolanê, demokrasî heye.

Dema ku zarok dikare bê tirs bixwîne, demokrasî heye.

Dema ku kes dikarin mafên xwe bi rêya qanûnê bi kar bînin demokrasî heye.

Dema ku mirov li hember kesê din ji ber nasname, ziman, malbat an ramana wî şiddetê bikar nayîne, demokrasî heye.

Ji ber vê yekê, qonaxa nû divê bibe qonaxa avakirina çanda demokratîk a jiyanê.

Ezmûna rastîn a civaka Kurd

Îro civaka Kurd li ber ezmûneke nû ye.

Ezmûna demên berê bi gelemperî li ser parastina hebûn, nasname û mafên siyasî bû. Lê îro, ji bilî van daxwazan, îmtîhaneke din jî heye: Gelo em dikarin civatek ji hundir ve dadmend, ewle, wekhev û demokratîk ava bikin?

Ev pirsek girîng e.

Civakek dikare li hember zordariya derve bisekine; lê heke di hundirê xwe de tundê rewa bike, mafê jinan binpê bike, ciwanan bêhêvî bike û li şûna qanûnê tolhildanê hilbijêre, wê demê aştiya wê hîn ne temam e.

Gihiştina civakekê ne tenê bi kapasîteya wê ya li hember zextên derveyî tê pîvandin; ew di heman demê de bi wêrekî wê ya rûbirûbûn û nîqaşkirina pirsgirêkên xwe yên navxweyî jî tê pîvandin.

Pêşeroj çawa dikare were avakirin?

Avakirina civakek nû hewceyê xurtkirina çend bingehan dike:

Serkeftina rastîn çi ye?

Rawestandina çekan destpêkeke girîng e. Lêbelê, aştiyeke mayînde tenê wê demê dikare were bidestxistin ku tundûtûjî bi tevahî ji jiyana civakî were rakirin.

Serkeftina rastîn ne tenê bi dawîanîna şer e. Serkeftina rastîn ew e ku zarok bê tirs mezin bibin; jin di ewlehiyê de bijîn; ciwan xwedî hêvî û armanc bin; her kes ji hêla qanûnê ve were parastin; malbat û eşîr ji tolhildanê azad bin; çeteyên madeyên hişber û sûc di civakê de cih nagirin; û her kes hîs bike ku di şekildana pêşerojê de roleke wî heye.

Civaka Kurd di ber deriyekî dîrokî de ye

Ev derî dikare rê li ber qonaxeke nû veke. Lê ev qonax nikare tenê li ser daxwazên siyasî were avakirin. Ew xebata civakî, perwerde, hiqûq, çand, aborî, jin, ciwan, zarok û civaka sivîl hewce dike.

Ji ber vê yekê, îmtîhana nû ya Kurdan ne tenê îmtîhana siyasî ye; ew îmtîhana avakirina civakeke nû ye.

Şer dikare bi rawestandina çekan bi dawî bibe; lê aştiya rastîn dema ku di malbatê, dibistanê, kolanê, kargehê, dadgehê û jiyana rojane de cihê xwe bigire, dest pê dike.

Ji ber ku destkeftiya herî mezin ne bidawîhatina şer e; destkeftiya herî mezin ew e ku aştî bibe beşek ji çanda civakê û her aliyê jiyanê.

(AÖ/AY)

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê Rêveberiya Tevgerê têkildarî qanûna çarçoveyê gotiye ku ger qanûn zimanê aştiyê ji xwe re esas bigire û ji aliyê Abdullah Ocalan ve were birêvebirin dikare pêk were.

Pêşnûmeya "Bihêzkirina Hevgirtina Neteweyî û Yekbûna Civakî" li Komîsyona Dadê hat pejirandin

9 Tebax 2026

Daxuyaniya "Rêveberiya Tevgerê" weha ye:

“Qanûna çarçoveyê ku bi mehan e tê hêvîkirin ji komîsyonê derbas bû û wê li meclîsê bê erêkirin. Gelek kes bi tundî li ber vê qanûnê rabûn û hinekan jî qanûn ji gelek aliyan ve rexne kirin. DEM Partiyê gelek kêm û kurtiyên qanûnê li komîsyonê rexne kir û ya ku divê piştî qanûnê bê kirin destnîşan kir.

Rêber Apo piştî daxuyaniya Devlet Bahçelî gotibû, hêza min heye ku rewşa şer a ji ber pirsgirêka Kurd bikişîne ser zemîna hiqûqî û siyasî. Bi Banga Aştî û Civaka Demokratîk a 27ê Sibata 2025an re nexşerêya vê yekê bi şênberî danî holê.

Tevgera me ya Azadiyê li ser bingeha banga Rêber Apo ji bo pêşveçûna pêvajoya aştî û civaka demokratîk berpirsyariya xwe bi cih anî. Li ser vê bingehê sal û nîvek e şer naqewime.

Di nava vê demê de ji bo pêkhatina aştiyê, demokratîkbûn û çareseriya pirsgirêka Kurd li meclîsê Komîsyona Demokrasî, Xwişk-Biratî û Piştevaniya Mîllî ava bû, di encama hevdîtinên vê komîsyonê de li gel kêmasiyên cidî jî raporek hate amadekirin ku dikare girîng bê dîtin.

Zimanê qanûna kok divê zimanê aştiyê be

Rêber Apo di vê pêvajoyê de ji bo derxistina qanûneke kokê ya ku rêya çareseriya pirsgirêka Kurd û demokratîkbûnê diyar bike, hem bi rayedarên dewletê hem jî bi DEM Partî û Tevgera me ya Azadiyê re têkilî û diyalog danî. Me jî di vê pêvajoyê de nîqaşên li ser qanûna kokê ji nêz ve şopand. Têkildarî pêşnûme qanûnê ku bi şêweyên cuda gihîşt me, bi rêya daxuyaniyan me nêrîn û rexneyên xwe pêşkêşî raya giştî kirin. Beriya her tiştî me destnîşan kir ku zimanê qanûneke kokê ya ku aştiyê ji xwe re dike armanc divê ne zimanê şer be, divê zimanê aştiyê be. Weke ku Rêber Apo got, me bal kişand ser wê yekê ku divê ne bi wî şêweyî be ku ji rêzê, teng û xizmetê ji siberojê re nake, divê li gorî hesasiyetên aliyan bê amadekirin. Me destnîşan kir ku ji bo gavên qanûn diyar bike bêne avêtin, divê teqez Rêber Apo azad be û karibe bi rengekî azad kar bike. Me girîngiya wê yekê anîn ziman ku ev qanûn divê soza wê yekê bide ku di çarçoveya hin gavên diyarkirî de qanûnên azadiyê û demokratîkbûnê derxîne.

Rêber Apo ji xwe beriya daxuyaniya me bi rêya heyeta DEM Partiyê ji raya giştî re ragihandibû ku divê şêwe û armancên qanûna çarçoveyê çi be. DEM Partî û hêzên demokratîk jî di vê pêvajoyê de li ser mijara qanûna çarçoveyê nêrînên xwe, pêşniyarên xwe destnîşan kirin û di vê mijarê de hin hevdîtin jî kirin.

Qanûna ku bi mehan e tê nîqaşkirin û gelê me, me û hêzên demokrasiyê nêrîna xwe diyar kirin, ji bilî dijberiya meyleke dijminê Kurdan a li meclîsê ya bi provokasyonan, bi erêkirina hemû hêzên din ên siyasî ji komîsyona edaletê ya meclîsê derbas bû.

Pêkanîna qanûnê yekser bi rêvebirina Rêber Apo pêkan e

Di nava vê qanûnê de şaşitî û kêmasiyên cidî hene. Pêşniyarên ku di rapora komîsyona meclîsê de ji bo çareseriya pirsgirêka Kurd û demokratîkbûnê hatin kirin, di vê raporê de cih negirtine. Lewma tam bersiv nedaye armancê. Bêyî bikaranîna têgeha Kurd vegotina bêçekbûnê nîşan dide ku pirsgirêk bi rengekî hevgirtî nehatiye nirxandin. Li gel kêmasiyên cidî yên naverokê, têgeh û zimanê hatiye bikaranîn jî ji bo qanûneke bi armanca aştiyê pirsgirêkeke cidî ye. Bêguman ev ziman zimanekî welê ye ku gelê me û Tevgera me nikare qebûl bike.

Tevgera me jî gelê me jî destnîşan kiriye ku eger wê qanûnek bê derxistin û ev pêvajo bê meşandin, ev yek tenê bi mercên karkirinê û jiyanê yê azad ê Rêber Apo dibe. Ev yek jî di her firsendê de bilêv kiriye. Tenê bi mercên azad ê jiyan û karkirinê yê Rêber Apo têkildarî tevgera me dikare gav bê avêtin û bicihanîn. Ev yek bi rêvebirina yekser a Rêber Apo pêkan e. Pêvajoya aştî û civaka demokratîk tenê bi mercên karkirin û jiyana azad a Rêber Apo dikare bi pêş ve biçe. Weke Tevgera Azadiyê bi pêşdîtina ku Rêber Apo bibe xwedî mercên azad ên karkirin û jiyanê me hemû gav avêtin. Devlet Bahçelî hîn di roja destpêkê de soza bicihanîna mafê hêviyê ji bo Rêber Apo da.

Devlet Bahçelî û rayedarên AKPê diyar dikin ku ev pêvajo polîtîkayeke dewletê ye. Axaftin hemû jî di çarçoveya vê polîtîkayê de têne kirin. Devlet Bahçelî destnîşan kiribû ku di pêvajoya aştî û civaka demokratîk de Rêber Apo wê bibe ‘Koordînatorê Siyasîbûnê û Pêvajoya Aştiyê’. Rayedarên dewletê jî ev pêşniyara Devlet Bahçelî qebûl kirin. Lê belê rola ku Rêber Apo di vê pêvajoyê de pê rabe, di qanûna çarçoveyê de nehatiye diyarkirin. Tenê bi rengekî nediyar hatiye gotin, desteya di bin serokatiya alîkarê serokkomar bê avakirin wê karibe desteyan ava bike. Eger Rêber Apo nikaribe di nava mercên azad ên jiyan û karkirinê de koordînatoriyê ji vê desteyê re bike, gelek xusûsên ku qanûn diyar dike wê pêk neyê.

Rê û rêbazên bicihanîna qanûnê

Lewma rê û rêbazên bicihanîna qanûnê girîng e. Her qanûn, gava ku bi rê û rêbazên rast bi cih hate anîn hingî dikare bikeve meriyetê. Rê, rêbaz, rêvebirin û uslûp girîng e. Ji ber ku ev qanûn bi ferzkirineke yekalî pêk nayê. Di mijareke ewçend girîng de rê û rêbazên afirîner û pêşîvekirinê girîng e. Bi kurtasî, ev qanûn eger zimanê aştiyê esas bê girtin û pratîkbûna wê ji aliyê Rêber Apo ve hate meşandin û rêvebirin, her wiha bi qanûnên demokratîk ên nû yên bêne derxistin were xwedîkirin, hingî dikare bi cih bê anîn.

Qanûnê li ser bingeha demokratîkbûnê pêşîvekirina li qada siyasî ya demokratîk daniye pêşiya xwe. Karê siyasî yê demokratîk tenê bi demokratîkbûna ku azadiya rêxistinbûn û fikrî misoger dike, dikare bê meşandin. Ji ber vê yekê ev qanûna çarçoveyê bêyî derengxistinê divê bi kar û qanûnên li ser esasê demokratîkbûnê bê biserxistin. Weke ku Rêber Apo û hemû hêzên demokratîk destnîşan kir, divê ev qanûn bibe destpêkek. Eger bibe qanûnek ku pêşî li pêşketinên piştre veke, hingî wê rola kok û çarçovebûyînê bi cih bîne.

Tê xwestin ku gerîla bêçek bibe û bê. Eger biçe Tirkiyeyê li ser bingeha azadiya fikrî û rêxistinbûnê nikaribe siyaseta demokratîk bike, eger li ser bingeha rêxistinbûn û gotinên xwe bê sûcdarkirin û were girtin, hingî daketina gerîla ya li deştê li aliyekî, siyasetmedarên ku ji neçarî çûne Ewropayê jî wê nikaribin vegerin. Ev tenê mînakeke şênber e. Bêguman gelek rêyên cuda yên demokratîkbûn û çareseriya pirsgirêka Kurd hene.

Ev qanûn destpêkek e. Di serî de pirsgirêka Kurd ji bo çareseriya hemû pirsgirêkan divê têkoşîna demokratîkbûnê bê pêşvebirin. Lewma divê gelên me û hêzên demokrasiyê hemû ji bo demokratîkbûnê û çareseriya pirsgirêka Kurd xwe bi rêxistin bikin û têbikoşin. Hingî wê qanûna hate derxistin bi rastî jî xwedî rola qanûna çarçoveyê be; wê bibe destpêkek ji bo pêşketinên girîng.”

(VC/AY)

Wezareta Tenduristiyê ya li Xezeyê, derbarê wendahiyên canî yên di êrîşên Îsraîlê de yên ji Cotmeha 2023an vir ve de daxuyanî da. Her weha di daxuyaniyê de daneyên dawî hat parvekirin.

Hate ragihandin ku di 24 demjimêrên dawî de cenazeyên 2 kesên ku yek di êrîşa nû de û yek jî di êrîşên berê de jiyana xwe ji dest dabû û cenazeyê wî nû ji bin kavilan hatibû derxistin, tevî 8 birîndaran anîne nexweşxaneyên Xezeyê.

Hate diyar kirin ku ji 10ê Cotmeha 2025an ve ku li Xezeyê agirbest ketibû meriyetê, di êrîşên Îsraîlê de 1258 kesan canê xwe ji dest dane, 4 hezar û 139 kes birîndar bûne û ji bin kavilan jî cenazeyên 807 kesan hatine derxistin.

Di êrîşên Îsraîlê yên li ser Xezeyê de yên ji Cotmeha 2023an vir ve hejmara miriyan derket 73 hezar û 386an û ya birîndaran jî gîhaştiye 174 hezar û 250 kesan. 

Hatiye destnîşankirin ku li Xeta Xezeyê di bin kavilan de hîn jî bi hezaran cenaze hene.

Ev pêşnûme ku di çarçoveya pêvajoya çareseriyê de wekî "yasaya çarçoveyê" tê naskirin, li Komîsyona Dadê ya Parlamentoyê hat gotûbêjkirin.

Piştî qebûlkirina xala 10an, hemû projeyasa hat pejirandin. Di civînê de ji ber îtirazên ÎYÎ Partiyê yên li ser xalan alozî zêde bû.

Partiyên siyasî dikarin îro heta saet 11:00an îtirazên xwe yên li ser biryara Komîsyonê bi awayekî fermî pêşkêş bikin.

Civîna ku 18 demjimêran berdewam kir, piştî qebûlkirina hemû xalan bi dawî bû.

Tê pêşbînîkirin ku pêşnûme piştî 48 saetan biçe Civata Giştî ya Parlamentoyê da ku deng li ser were dayîn.

Metna pêşnûmeya “pêvajoyê” aşkere bû

5 Tebax 2026

(NÖ/AY)

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê keça Mûsa Anter, Rahşan Yorozlu, bi rêya parêzerê xwe Bişar Abdî Alinak serlêdan kir û xwest ku doza ku di 21ê Îlona 2022an de bi hinceta "demborîyê" hatibû girtin, ji nû ve bê vekirin.

Mûsa Anter hat yadkirin

20 Îlon 2016

Di daxwaznameya serlêdanê de hat xwestin ku lêkolîn û lêpirsînên kêm ên di pêvajoya lêpirsîn û darizandina dozê de bên temamkirin, delîlên fîzîkî yên di naveroka dosyayê de bi rêbazên zanistî yên edlî û krîmînal ên rojane ji nû ve werin nirxandin û rastiya madî bi hemû aliyên xwe ve derkeve holê.

Her weha hat diyar kirin ku divê kiryarên di nav zincîra fermandariyê de werin tespîtkirin, derbarê wan de lêpirsîna edlî yên pêwîst werin kirin û doz bi hemû aliyên xwe ve bê ronîkirin.

DOZA QETILKIRINA MÛSA ANTERÎ

Dadgehê bi mehneya ku ketiye ber demboriyê doza qetilkirina Mûsa Anterî betal kiriye

22 Îlon 2022

(EMK/AY)

Serdozgeriya Komarê ya Stenbolê dosyeya dozê amade kir û şand 29emîn Dadgeha Hiqûq û Esliyê ya Stenbolê. Li gorî vê divê bi lezgînî biryara fesixkirina komeleya bê dayîn û bi sedema xebatên sûc ên hatine kirin, pêkanîna armanca avabûna komeleyê nepêkan bûye.

Halûk Levent jî di nav de 14 kes hatin girtin

16 Tîrmeh 2026

Di doznameyê de diyar bûye ku komele bûye navendek ku gelek sûc tê de hatine kirin. Ji ber ku li dijî qanûnan tevgeriya ye, hat xwestin ku xebatên komeleyê bi lezgînî bên rawestandin. Her weha 8emîn Dadgeha Cezê û Aştiyê ya Stenbolê ji bo birêvebirina mal û milkên komeleyê heyetek wekî qeyyûm tayîn kir.

29emîn Dadgeha Hiqûq û Esliyê ya Stenbolê daxwaznameya dosyeyê nirxand û biryar da ku hemû xebatên Komeleya Ahbapê heta ku doz bi dawî dibe wek tedbîr bên rawestandin.

Oguzhan Ugur jî di nav de 9 kesên din hatin girtin

21 Tîrmeh 2026

(HA/AY)

Metna pêşnûmeya “pêvajoyê” aşkere bû

5 Tebax 2026

"Modela Tirkiyeyê"

Yildiz, rêzikname wekî “Modela Tirkiyeyê” pênase kir û pratîkên qanûnî yên di pêvajoyên IRA û FARCê de wekî mînak nîşan daye. Yildiz ev tişt gotin:

“Pêvajoya “Tirkiyeya Bêteror”, bi wijdan, hiş û feraseta gel birêve diçe. Rêziknameyên îdarî û qanûnî yên ku bên kirin dê encamên mayînde bi dest bixin; li ser bingeha biratî, yekitî û entegrasyonê, aramiya hundirîn ku destkeftiya herî biqîmet a 'Modela Tirkiyeyê' ye, dê li ser bingehên xurt bilind bibe. Rêziknameyên serdema veguhêz yekbûneke ji rêze-makanîzmayan e ku armanc dikin piştî pêvajoyên dirêj ên pevçûnên dijwar di nava civakan de aşitî, mafên qurbaniyan û lihevkirina siyasî ava bikin. Ev mekanîzma bi gavên wekî îtirafkirina tawanê, tezmînata qurbaniyan û serbestberdana sînordar piştgiriya lihevkirina saziyî dikin. Armanc li vir ew e ku hem berpirsiyariya tawanê bê girtin ser milan û hem jî bîra civakî bê tamîrkirin.

Di cîhanê de du mînakên girîng hene. Yek ji van mînakan Brîtanya ye. Di pêvajoya ku di çarçoveya 'Peyamana Înê ya Xêrê' (Good Friday Agreement) ya 1998an de hatî ava kirin de, piştî ku rêxistina çekdar IRAya ku armanc dikir ji Brîtanyayê vegete û Îrlandaya Bakur tevlî Komara Îrlandayê bibe çek berdan, nêzîkî 400 girtî di çarçoveya Northern Ireland Act 1998 de yekser serbest bûn. Rêziknameyên qanûnî wekî parçeyek ji guherîna reftaran hatibûn sêwirandin ku dê tevkariyê li aşitiya civakî bikin.

Modeleke din a dişibe vê, pêvajoya ku Kolombiyayê û FARCê ye. Bi peymana aşitiyê ya ku di sala 2016an de hat îmzakirin re, piraniya koma çekdar a serhildêr FARC'a ku li dijî nehevsengiya civakî û polîtîkayên dewletê yên li Kolombiyayê di xeta Marksîst-Lênînîst de hatibû ava kirin, çek berdabûn. Di vê sistemê de, ji bo endamên berê yên FARCê yên ku li xwe mikur hatin sûc kirine, di şûna cezayê girtîgehê de bi gelemperî 5–8 sal azadiya bi kontrol hat pêşbînîkirin. Lê belê ji bo tawanên giran cezayên girtîgehê yên sînordar hatin sepandin. Îniya we bi xêr be.”

(FY/AY)

Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê kovara xêz û xêzeçîrokan a bi navê Bajarê, bi zaravayên Kurmancî û Kirmanckî diweşîne.

Ev kovar ji du mehan carekê bi awayê online tê weşandin û armanca wê ew e ku çanda xwendinê ya bi zimanê dayikê bi pêş bixe.

Danasîna jiyana Eyşe Şanê 

Di hejmara Tîrmeh û Tebaxê ya 2026an de danasîna jîyana hunermenda navdar Eyşe Şan û karakterê efsanewî yê çîrokên wêneyî Ken Parker tên kirin.

Her wiha, Keko, Kûto û Dedektîfên Kuçeyên Teng Zilkîf bi serpêhatiyên xwe yên nû di rûpelên kovarê de cih digirin.

Xwendevan dikarin bi awayekî bêpere li ser malpera bajar.tr xwe bigihînin hemû hejmarên kovarê.

(AY)

*Çavkanî: AW

Li gorî nûçeya Rûdawê herêma ku teqîn lê çê bûye piraniya şêniyên wê Durzî ne.

Ajansa nûçeyan a fermî a wî welatî, SANAyê ragihandiye ku li taxa Ceramanayê ya paytex Şamê teqemeniya destçêkirî ya ku di nava otobusekê de hatibû bicihkirin teqiya ye.

Li gorî agahiyên ku nûçegihanê AAyê yê li herêmê ji rayedarên parastina sivîl girtine, di teqînê de li gorî daneyên destpêkê 2 kesan canê xwe ji dest dane û 13 kes jî birîndar bûne.

Wezareta Tenduristiyê da zanîn ku piştî teqînê amadekariyên li nexweşxaneyên herêmê derxistine asta herî bilind û birîndar ji bo dermankirinê birine  nexweşxaneyan.

Li Şamê di 7ê Tîrmehê de li nêzî Wezareta Geştiyariyê du êrîş hatibûn kirin, di êrîşan de kesekî jiyana xwe ji dest dabû û 36 kes birîndar bibûn.

Wezareta Karên Navxweyî ya Suriyeyê du roj piştî êrişan ragihandibû ku kesên tevlî bûyerê bûne hatine girtin.

Fermandarê Ewlehiya Navxweyî yê Bejahiya Şamê Tuggeneral Ahmed ed-Dalati diyar kiribû ku di lêpirsînên derbarê van êrîşan de hatibû tespîtkirin ku şaneya hatî girtin bi DAIŞê re têkildar e.

(HA/AY)

Di bersivên ku ji bo pirsyara “Vê yekşemê hilbijartina giştî çêbibe hûn dê dengê xwe bidin kîjan partiya siyasî?” hatine dayîn de, Partiya NÛ him weke rêjeya mitleq û him jî piştî belavkirina dengên kesên bêbiryar rêza xwe ya yekem parast.

Beriya ku dengên kesên bêbiryar bêne belavkirin, rêjeya dengên Partiya NÛ ji sedî 24,1 û rêjeya dengên AKPê ji sedî 21,2 hate pîvandin. Piştî belavkirina dengên kesên bêbiryar, Partiya NÛ derket ji sedî 34,3an û AKP 4 pûan li paş ma.

Di serokkomariyê de Erdogan di rêza yekem de ye

Li gorî nûçeya Gazete Pencereyê, di bersivên pirsyara vekirî ya “Vê Yekşemê hilbijartina serokomariyê çêbibe hûn dixwazin kî bi ser bikeve?”de Erdogan partiya xwe li pey xwe hişt. 

Erdogan bi ji sedî 27,4an di rêza yekem de cih girt, Ekrem İmamoglu ji sedî 11,4, Ozgur Ozel ji sedî 11 û Mansur Yavaş jî di ji sedî 10,2an de ma.

Rêjeya yên ku hilbijartina pêşwext dixwazin ji sedî 59,4 e

Beşek mezin a beşdarên rapirsiyê ji pirsiyara  “Li gorî we divê hilbijartina giştî ya pêşwext bê kirin an na?” re bersiva erê dan. Ji sedî 59,4ê kesên ku bersiva rapirsiyê dane gotin “Erê”, ji sedî 32,9an jî gotin “Na”.

Xwesteka guherînê

Rêveberê Lêkolîna Rawestê Roj Girasun ku encam şîrove kirin, daxwaza hilbijartina pêşwext bi xwesteka guherînê ya civakê ve girê da. Gîrasûn diyar kir ku ev meyl di lêkolînên din de jî xwe nîşan dide.

Girasun da zanîn ku di xebatên Lêkolîna Rawestê de jî Partiya NÛ di rêza yekem de ye û bi bîr xist ku her çiqas serdestiya hejmarî niha di destê muxalefetê de be jî, psîkolojiya siyasî û hêza desthilatdariyê dikarin vê tabloyê biguherînin.

(AEK/AY)

Komeleyê xwest ku di pêşnûmeya qanûna çarçoveyê ya bi navê "Bihêzkirina Hevgirtina Neteweyî û Yekbûna Civakî" de guhertin bên kirin.

Metna pêşnûmeya “pêvajoyê” aşkere bû

5 Tebax 2026

ÎHD di daxuyaniya li ser hesabê xwe yê Xê parve kir de diyar kir ku pêşnûmeya qanûnê ji bo pirsgirêka Kurd bi rêbazên demokratîk bê çareserkirin wekî gaveke girîng dibînin.

ÎHD pêşniyar kir ku pêşnûme ne li gorî ruhê pêvajoyê ye û serketina pêvajoyê tenê bi bernameyek demokratîkbûnê pêkane.

Ayşegul Dogan: Divê em têkoşîna hevpar mezintir bikin

6 Tebax 2026

Pêşniyarên ÎHDê wiha ne:

“*Di xala 1an a pêşnûmeya qanûnê de, piştî tespîta Desteya Ewlehiya Neteweyî (MGK) bêyî ku ji demê re bihêle didemeke maqûle (herî zêde mehek) hatiye destnîşankirin wê bihêle ku pêvajo bilez bimeşe.

*Em dixwazin destnîşan bikin ku xalên 3 û 6an ên pêşnûmeya qanûnêku di navbera milîtanên rêxisitinê cudakariya celebê sûc û dîroka sûc dikin ne li gorî bendewariyên pêvajoyê û qanûnê ne. Divê ev qanûn bi tevahî hemû darizandin an cezakirinên ku ji ber pirsgirêka Kurd çêbûne ji holê bên rakirin, ev yek wê pêvajoya bêçekkirin û aştiya civakî bileztir bike.

*Li gorî çarçoveya xala 2yan ‘Berpirsyarên qetilkirina bi qestî’ ji ber cudahiya kategorîk ku hatiye çêkirin, di heman demê de ji ber sepandina di dozên dadwerî de jî pirsgirêke.Di sepanê de bêyî ku çek bi kar bîne ceza dixwin û di rewşên hewldana qetilkirinê de jî li gorî xala 302’an a TCK’ê ceza tên ayîn. Ger ev cûdakariya li gorî celebê sûc di qanûnê de cih bigire, ji bo herî kêm di sepanê de rê li ber krîzekê veneke, divê nezelaliya vê qanûnê ya pênasekirina hewldana qetilkirinê were verastkirin.

*Serdemên xalên 3, 6 û 7an ên biryarên taloqkirina dema darizandin û cezakirinê û bêpariya mafan (qedexeya siyasî ya 2 û 3 salan) ku hatine destnîşankirin, li pêşiya beşdariya siyasî astengiyan derdixin. Dibe ku beşdariya siyaseta li şûna çekê bê sînordarkirin û ev helwest nayê qebûlkirin. Hewldana ku kesên ji qanûnê sûdê wergirin li derveyî siyasetê bê girtin wê xetereyên in bi xwe re bîne. Astengkirina çalakiyên siyasî yên kesekî ku jixwe di bin çavdêriyê de ye nehewce ye û ne di cih de ye.

*Em di wê baweriyê de ne ku ‘Komîsyona Çavdêriyê’ ya ku li gorî xala 7an a pêşnûmeya qanûnê li meclisê were avakirin, ji beşdarbûna siyasî re vekirî be û di heman demê beşdarkirina nûnerên civaka sivîl û pisporên çareserkirina pevçûnan wê baweriya gel a bi pêvajoya aştiyê re zêde bike.

*Her çiqasî şertên serlêdanê ji bo milîtanên çekdar ên ku ji qanûnê sûdê wergirin verastkirineke maqûl be jî ji bo kesên li derveyî welat û bi taybetî yên ku di girtîgehê de ne ti hinceteke maqûl tineye. Ji ber vê yekê em pêşniyar dikin ku ji bo kesên li derveyî welat û yên di girtîgehê de ne bêyî ku li li benda serlêdanê bin prosedurên dadwerî û îdarî divê bên bicihanîn.

*Akademisyenên Aştiyê yên ku ji ber ramanên xwe ji kar hatine dûrxistin û karmendên giştî yên ku ji ber têkilî û girêdanên wan ji xizmeta giştî hatine dûrxistin ku li derveyî qanûnê hatine hiştin, hesta edaletê bi kûrahî hejandiye. Divê Akademisyenên Aştiyê û karmendên giştî yên ku ji xizmeta giştî hatine dûrxistin di nava qanûnê de cih bigirin.”

(FY/AY)

Metna pêşnûmeya “pêvajoyê” aşkere bû

5 Tebax 2026

Ayşegul Dogan bi lêv kir ku qanûna çarçoveyî destpêkeke girîng e û wiha got:

“Ew qanûn ji bo 86 milyonan pir girîng bû. Ew îmza ji bo pêşeroja me xwedî wate bû. Em jî dibêjin ji bo kesên ji bo jiyaneke hevpar têdikoşin, bi xêr be. Em hemû kesên berdelên mezin danê bi rêzdarî bi bîr tînin. Em dest bi serdemeke dîrokî dikin. Di sedsala 2emîn a komarê de em di pêvajoyeke ku bi hev re avakirinê de ne. Divê em têkoşîna hevpar mezintir bikin. Bi vê qanûnê deriyê aştî û demokrasiyê û avakirinê hat vekirin. Helbet kemasiyên wê hene. Lê ji bo derfetên erênî destpêkek e. Ew qanûn helbet pirsgirêka Kurd çareser nake, ew giredayî têkoşîna me ye, lê deriyekî vedike.”

Ayşegul Dogan destnîşan kir ku divê têkoşîna aştî û demokrasiyê be mezinkirin û wiha pê dê çû:

“Ew qanûn di encama müzakere û hevdîtinên demdirêj de pêkhat. Em hemû kesên piştgiriya vê qanûnê dikin re spas dikin. Ew qanûn ji bo vegera welat jî deriyekî vedike. Cara yekem pirsgirêk bi qanûnan tê destgirtin. Me jî pêşniyar kiribû ku ji bo şopandinê lîjne werin avakirin. Di qanûnê de pêşbîniya lîjneyan jî girîng bû. Avakirina lijneyeke li meclise pir girîng e. Ew berpirsyariya hemû partiyên siyasî ye. Bi dawîbûna serdema çekan, demokratîkbûyinê hewce dike. Derfeta, ji bo mafê zimanê dayike, mafê xwe îfadekirinê zemîneke demokratîk vedike.”

"Divê birêz Ocalan karibe di koordînasyonê de cih bigirê"

“Birêz Ocalan aktorê sereke yê vê pêvajoyê ye. Divê birêz Ocalan karibe di koordînasyonê de cih bigire û şert û mercên wî jî li gor vê bên sererastkirin. ji bo pêşvêçûna pêvajoyê û ji holê rabûna xetereyan ew yek pir girîng e. Divê em hemû şert û mercên aştiyê bi hev re ava bikin. Em qala pêşerojeke hevpar dikin. Divê em vê derfetê baş bikarbînin. Em bi vê cidiyetê nêz dibin û divê hemû kes jî li gor vê cidiyete nêz bibin. Deriyek nû vedibe, divê em bi hev re di vî derî de derbas bibin. Divê em dev jî zimanê dijber û dijmantiyê berdin û zimanekî aştiyanê bi kar bînin. Di serî de desthilat û hemû partî jî zimanekî aştiyanê bi kar bînin.”

Ayşegul Dogan li ser pirsên rojnamegeran jî diyar kir ku nediyar e ku dê endamên rêxistinê bi banga Abdullah Ocalan vegerin a na. Her wiha Ayşegul Dogan li ser pirsa rola Herêma Kurdistanê jî diyar kir ku rola rêveberiya Herêma Kurdistanê heta niha pir girîng bûye û erênî nêz bûye.

Ayşegul Dogan bi lêv kir ku li gor qanûna çarçoveyî, divê girtiyên siyasî ben berdan û got ku jixwe beriya vê qanûnê jî girtiyên siyasî yên derbarê wan de biryarên Dadgeha Mafê Mirovan a Ewropa (DMME) hene, bên berdan.

(NÖ/AY)

Li gor nûçeyên ku bianetê ji rojnameyên herêmî û netewî, ji malperên nûçeyan û ajansan berhev kirin, mêran di meha Tîrmehê de bi kêmanî 28 jin û zarokek kuştine. Mêran, herî kêm 5 mêrên ku li gel jinan bûne jî kuştine.

Mêran tundkarî bi kêmanî li 54 jinan kirin, îstîsmar bi kêmanî li 11 zarokên keç û kur kiriye, bi kêmanî 13 jin tacîz kirine. Her weha mêran di meha Tîrmehê de 64 jin neçarî karkeriya seksê kirin.

Mêran di heft mehên destpêkê ên sala 2026an de 170 jin kuştine.

Saziyên çapemeniyê di meha Tîrmehê de ji bo mirinên 39 jinan û 8 zarokan gotine “mirinên bigûman” e.

Ji bo hemû raporên tûndkariya mêran yên bianetê bitikîne

Kuştin

Mêran di meha Tîrmehê de bi kêmanî 28 jin kuştin; par di heman mehê de ev hejmar 32 bû. 

Mêran ji bo ku “xwestine veqetin / nexwestine li hev bên” 12  jin kuştin e. Mêran du jin ji ber hesûdiyê kuştiye.

Her weha çapemeniyê “hêcata” kuştina 14 jinan nenivîsiye.

Hevjîn û destgirtiyan bi kêmanî 20 jin kuştine. Endamên malbatê yên weke bav/kur, nevî 6 jin kuştine. Jinekê zavayê wê û jinekê jî cîranê wê ew kuştiye.

Mêran 20 jin li nava malan, 8 jin jî li qadên derveyî malan kuştine. Mêran bi çekên guleber 14 jin, bi amûrên birînê yên weke kêr û birekê 8 jin kuştine. Mêran sê jin bi fetisandinê û jinekê jî bi lêdanê kuştine.

Kuştina Zarokan

Mêran di meha Tîrmehê de herî kêm zarokek kuştin. Di heman meha sala par de ev hejmar 5 bû. Bavê zarokê ew kuşt.

Tacîz

Mêran di meha Tîrmeha 2026an de herî kêm tacîz li 13 jinan kirine. Par di heman mehê de ev hijmar 39 bû. Du jinên ku mêran ew tacîz kirine weke geştiyar hatibûn Tirkiyeyê.

Mêran li qadên derveyî mal yên weke kolan, mixaze, wesayîtê cemaweriyê û nexweşxane tacîz li 13 jinan kirine.

Jinekê şofêr, jinekê sîyasetmedar û du jin jî hevalê wan ew tacîz kirine. Çapemeniyê nenivîsiye bê ka mêrê ku tacîz li 9 jinan kirine nas e an ne nas e.

Êrişa zayendî / Tecawiz

Di Tîrmehê de bûyerek tecawizê çêbûye. 

Îstismara li zarokan

Mêran di meha Tîrmehê de îstîsmar bi kêmanî li 11 zarokên keç û kur kirine. Par ev hejmar di heman mehê de dîsa 8 bû.

Mêran li qadên derveyî malan yên weke dibistan û parkan îstismar li 7 zarokan kirin. Li nava malan 4 zarok îstismar kirin.

3 zarok bavê wan, zarokek hevalê bavê wê, du zarok xizmê wan û zarokek jî bergdûr ew îstismar kiriye.

Çapemeniyê nenivîsiye bê ka mêrê ku herî kêm 4 zarok îstismar kirine nas e an ne nas e.

Tundkarî / Birîndarkirin

Mêran di meha Tîrmehê de bi kêmanî 54 jin birîndar kirin. Par di heman mehê de ev hejmar 85 bû. 

Herî kêm 4 jin bi birîndarî rakirin nexweşxaneyê. Bi kêmanî 36 jin hevjîn, hevjînê berê û destgirtiyê wan ew birîndar kirine. Du jin kurê wan, jinekê cîranê wê, jinekê wezîfedarê apartmanê, jinekê katîp, jinekê polîs, jinekê futbolîstê kevin û jinekê jî siyasetmedar ew birîndar kir.

Çapemeniyê nenivîsiye bê ka mêrê ku herî kêm 10 jin birîndar kirine nas e an ne nas e.

Mêran, ji ber ku “nexwestine li hev bên, xwestine veqetin” bi kêmanî 26 jin birîndar kirin. Çapemeniyê hêceta birîndarkirina 28 jinan nenivîsiye.

Mêran herî kêm 5 jin bi çekên guleber birîndar kirin. Her weha 6 jin bi amûrên birînê birîndar kirine. Mêran 41 jin bi lêdanê birîndar kirine.

Mêran mala jinekê û wesayîta jinekê şewitand.Mêran li nava malan 34 jin, li nava wesayitên guhastinê yên cemawerî, kolan ango li derveyî malan 20 jin birîndar kirin.

Karkeriya seksê ya mecbûrî

Mêran di meha Tîrmehê de bi kêmanî 64 jin neçarî karkeriya seksê kirin. Par di heman mehê de ev hejmar 74 bû. Di nav wan de zarok jî hebûn. 

(EMK/AY)

Di daxuyaniya ku li hesabên medyaya civakî yên Şanoyên Bajarî yên Şaredariya Bajarê Mezin a Stenbolê (İBB) hatiye dayîn de ji bo xizmên Erenusê sersaxî hat xwestin. Di daxuyaniyê de weha hat gotin:

"Em bi xemgîniyeke mezin pê hesiyan ku yek ji navên hêja yên şano û wêjeya Tirk Bilgesu Erenusê wefat kiriye. Em Bilgesu Erenusa ku bi berhemên xwe xebatên mezin ji bo wêjeya şanoyê kiriye û nivîskara lîstika 'Yaftalı Tabut' ya ku di repertuvara me de cih digire, bi rêz û rehm bi bîr tînin."

Ji bo Erenusê di 8ê Tebaxê de li Sehneya Harbiyeyê Muhsin Ertugrul saet di 10.30an de dê merasîm bê li dar xistin.

(Mİ/AY)

Di mala Ozalperê de lêgerîn hat kirin û piştî îfadeyên li emniyetê birin Enqereyê.

Li dijî Şaredariya Menderesê operasyon: Şaredar İlkay Çiçek jî di nav de 21 kes hatin desteserkirin

4 Tebax 2026

Cîgirê Serokê Koma Partiya Nû Murat Emir piştî desteserkirina Seroka Bajarê Manisayê li ser hesabê xwe yê medyaya civakî daxuyaniyek da û got: "Desteserkirina Seroka me ya Bajarê Manisayê İlksen Ozalperê ne gaveke hiqûqî ye, berdewamiya projeyeke organîze ya tola siyasî ye ku bi fermana qesrê tê meşandin."

Emir di berdewamiya daxuyaniya xwe de weha got: "Hûn ê bi dosyayên xwe yên bêbinî, bi girtinên xwe û lêpirsînên xwe yên çêker nekaribin siyaseta sivîl bi dawî bînin!"

Gotinên "poşmaniyê" yên Şaredarê Uşakê Ozkan Yalim

Hat hînbûn ku lêpirsîna derbarê Ozalperê de di çarçoveya îfadeyên poşmaniyê yên Şaredarê Uşakê Ozkan Yalimê ku ji kar hatibû dûrxistin de û di çarçoveya raporên MASAKê û qeydên HTSyê tê meşandin.

Di çarçoveya heman lêpirsînê de pêştir Şêwirmendê Şaredarê Bajarê Mezin ê Manisayê Demirhan Gozaçan, ajokarê wî Anil Demir û Rêveberê Giştî yê Şehzadeler A.Ş. Cem Yuzer hatibûn girtin.

(AEK/AY)

Pêşnûme ji 12 xalan pêk tê û qanûn, sûcên avakirin an jî birêvebirina PKK û KCKyê, endamtiya rêxistinê, alîkariya bi zanebûn û propagandaya rêxistinê li xwe digire. Her wiha sûcên ku di çarçoveya xebatên vê rêxistinê de hatine kirin û yên li ser Qanûna Fînansekirina Terorê ya hejmar 6415an jî di nava çarçoveya yasayê de ne.

Her weha sûcê kuştina bi qesdî yê ku di çarçoveya xebatên rêxistinê de hatiye kirin û lêpirsîn û darizandinên li ser sûcên beriya 1ê Hezîrana 2005an ku cezayê heta hetayê (muebed) yan jî muebeda girankirî hewce dikin, li derveyî çarçoveyê hatine hiştin.

Abdullah Guler qala avakirina Komîsyona Meclisê û geşedanên pêvajoyê kir û nevaroka qanûna çarçoveyî ji raya giştî re eşkere kir.

Xal û navaroka pêşnûmeya qanûna çarçoveyî bi vî rengî ye:

PÊŞNÛMEYA TÊKİLDARÎ BİHÊZKİRİNA YEKBÛNA CİVAKÎ Û HEVGİRTİNA NETEWEYÎ

Armanc û çarçove

XALA 1 – (1) Armanca vê qanûnê ev e: Piştî ku saziyên ewlehiyê destnîşan dikin ku hebûna fiilî ya rêxistina PKK/KCK û her cure pêkhateyên bi wê ve girêdayî bi dawî hatiye û hemû çek û cebilxaneyên di bin kontrola wê de teslîm kiriye û biryara Desteya Ewlehiya Neteweyî (MGK) ya ku vê destnîşankirinê pejirandiye di Rojnameya Fermî de weşandiye, karûbarên derengxistina lêkolîn û dadgehkirinan û cîbicîkirina hukmên mehkûmiyetê û karûbarên din ên ku dê bên kirin diyar bike.

(2) Hukmên vê qanûnê, sûcên damezrandin an rêvebirina rêxistina PKK/KCK, endamtiya rêxistinê an jî bi zanebûn û bi dilxwazî alîkariya rêxistinê û propagandakirina rêxistinê û sûcên ku di çarçoveya çalakiyên vê rêxistinê de hatine kirin û sûcên ku di berjewendiya vê rêxistinê de li gorî qanûna pêşîgirtina fînansmanê ya 7/2/2013 bi hejmar 6415 hatine rêkûpêkkirin, digire nav xwe.

Pênase

XAL 2 – (1) Di vê Qanûnê de Rêxistin: Rêxistina PKK/KCK û hemû pêkhateyên wê yên girêdayî,
b) Komîte: Komîteya ku li gorî maddeya 7an a vê Qanûnê dê were damezrandin, diyar dike. Derengxistina lêkolîn û dadgehkirinan

XAL 3 – (1) Bi şerta ku saziyên ewlehiyê destnîşan bikin ku hebûna fiilî ya rêxistinê bi dawî hatiye û hemû çek û cebilxaneyên di bin kontrola wê de teslîm kiriye û biryara Desteya Ewlehiya Neteweyî ya ku vê destnîşankirinê pejirandiye di Rojnameya Fermî de weşandiye, ji bilî lêkolîn û dadgehkirinên li ser sûcê kuştina bi qestî ya di çarçoveya çalakiyên rêxistinê de û sûcên ku berî 1/6/2005 hatine kirin û cezayê girtîgehê ya jîyanî an jî girtîgehê ya jîyanî ya girantir hewce dikin, lêkolîn û dadgehkirinên li ser sûcên ku di navbera xala 1ê de ne û sînorê jorîn ê cezayê wan 15 sal an kêmtir e, bi 5 salan û yên ku cezayê wan ji 15 salan zêdetir e an jî cezayê girtîgehê ya jîyanî an jî girtîgehê ya jîyanî ya girantir hewce dikin, bi deh salan têne derengxistin. Di dema derengxistinê de dema parastina dadgehê naxebite. Dosyeyên van sûcan û delîlên ku ji bo îspatkirina sûcê bi kêr tên, ji dîroka biryara derengxistinê ve di dema derengxistinê de têne parastin. Li ser tişt û nirxên mal û milk ên ku mûsadereyê digirin, digel biryara derengxistinê biryara tasfiyeyê jî tê dayîn û tên tomarkirin wekî dahata Xezîneyê. Biryar ji kesên ku mafê serlêdanê li rêyên qanûnî heye re tê ragihandin. Di biryarê de mafê serlêdanê û îtîrazê, dem û mercî tê nîşandan.

(2) Kesên ku mafê serlêdanê li rêyên qanûnî heye, dikarin di nav du hefteyan de li dijî biryarên ku li gorî fıkra yekemîn ji aliyê dozgeriyên komarê ve hatine dayîn, li dadweriya ceza ya aştiyê serî lê bidin. Li dijî biryarên dadgehê yên derengxistina dadgehkirinê yên li gorî fıkra yekemîn jî dikarin di nav du hefteyan de îtîraz bikin.

(3) Lêkolînên ku dê li ser sûcên ku berî weşandina biryara Desteya Ewlehiya Neteweyî di Rojnameya Fermî de hatine kirin û di navbera xala 1ê de ne û piştî vê dîrokê tên destpêkirin, bi destûra Desteya Ewlehiya Neteweyî ve girêdayî ne. Tedbîrên parastinê û dosyeyên di lêkolîna rêya qanûnî de.

XAL 4 – (1) Tedbîrên parastinê yên girtin û kontrola dadgehî yên ku li ser sûcên ku li gorî xala 3yan biryara derengxistinê dê li ser wan were dayîn, ji aliyê dadwer an dadgeha xwedî desthilatî ya qonaxa lêkolîn an dadgehkirinê û dadgeha herêmî ya dadwerî an jî daîreya ceza ya têkildar a Dadgeha Bilind ve têne nirxandin û heke şertên wê hebin, biryara rakirina van tedbîran tê dayîn.

(2) Li ser dosyeyên ku di lêkolîna îstînaf an temyîzê de ne û bi sûcên ku li gorî xala 3yan biryara derengxistinê dê li ser wan were dayîn ve girêdayî ne, biryara betalkirinê tê dayîn.Tomarkirina biryarên derengxistinê û dîsa kirina sûc.

XAL 5 – (1) Biryarên derengxistinê yên ku li gorî xala 3yan têne dayîn, di pergaleke taybet de têne tomarkirin. Ev tomar dikarin tenê dema ku bi lêkolîn an dadgehkirinekê ve girêdayî ji aliyê dozgeriyên Komarê, dadwer an dadgehê ve werin xwestin, ji bo armanca ku di fıkra duyemîn de hatiye diyarkirin, werin bikaranîn.

(2) Heke di dema derengxistinê de, ji dîroka biryara derengxistinê ve, yek ji sûcan were kirin, biryara derengxistinê tê rakirin û lêkolîn û dadgehkirin berdewam dike. Di rewşa mehkûmiyetê de, cîbicîkirina cezayê li gorî xala 6an nayê derengxistin û hemû encamên hukmên mehkûmiyetê çê dibin. Heke dema diyarkirî bê sûckirin derbas bibe, biryara ku ne hewce ye dadgehkirin were kirin an jî biryara ketina dadgehê tê dayîn. Derengxistina cîbicîkirina hukmên mehkûmiyetê.

XAL 6 – (1) Bi şerta ku saziyên ewlehiyê destnîşan bikin ku hebûna fiilî ya rêxistinê bi dawî hatiye û hemû çek û cebilxaneyên di bin kontrola wê de teslîm kiriye û biryara Desteya Ewlehiya Neteweyî ya ku vê destnîşankirinê pejirandiye di Rojnameya Fermî de weşandiye, ji bilî kesên ku ji ber sûcê kuştina bi qestî ya di çarçoveya çalakiyên rêxistinê de hatine mehkûmkirin û kesên ku ji ber sûcên berî 1/6/2005 hatine kirin cezayê girtîgehê ya jîyanî an jî girtîgehê ya jîyanî ya girantir li ser wan hatiye birîn, ji bo sûcên di navbera xala 1ê de:

a) Cîbicîkirina cezayên kesên ku bi tevahî 15 sal an kêmtir cezayê girtîgehê li ser wan hatiye birîn, bi 5 salan,
b) Cîbicîkirina cezayên kesên ku bi tevahî pênzdeh sal an kêmtir cezayê girtîgehê li ser wan hatiye birîn, bi pênc salan,
b) Cîbicîkirina cezayên kesên ku bi tevahî ji pênzdeh salan zêdetir cezayê girtîgehê an jî cezayê girtîgehê ya jîyanî an jî girtîgehê ya jîyanî ya girantir li ser wan hatiye birîn, bi deh salan,bi biryara dadwerê cîbicîkirinê tê derengxistin. Sepandina vê fıkrayê cîbicîkirina biryarên mûsadereyê asteng nake. Di dema derengxistinê de dema parastina cezayê naxebite.

(2) Li dijî biryarên derengxistinê yên ku li gorî fıkra yekemîn ji aliyê dadwerê cîbicîkirinê ve hatine dayîn, dikare îtiraz were kirin.
(3) Biryarên derengxistinê yên ku li gorî fıkra yekemîn têne dayîn, di pergala ku li gorî fıkra yekemîn a maddeya 5an hatiye damezrandin de têne tomar kirin. Ev tomar dikarin tenê dema ku bi lêkolîn an dadgehkirinekê ve girêdayî ji aliyê dozgerê Komarê, dadwer an dadgehê ve werin xwestin, ji bo armanca ku di fıkra çaremîn de hatiye diyar kirin, werin bikar anîn.
(4) Heke di dema derengxistinê de, ji dîroka biryara derengxistinê ve, yek ji sûcên terorê were kirin, dadwerê cîbicîkirinê biryara derengxistinê radike û biryara berdewamkirina cîbicîkirina cezayê dide. Heke dema diyarkirî bê sûckirin derbas bibe, cezayê dayî wekî hatî cîbicîkirin tê hesibandin. Şopandina biryarên derengxistinê ji aliyê serdozgeriyên Komarê ve tê kirin.Şopandin, hevkarî û sepandin.

XAL 7 – (1) Şopandin û nirxandina sepandina çalakiyên di navbera vê Qanûnê de; piştî weşandina Qanûnê di Rojnameya Fermî de, ji aliyê Desteya Ewlehiya Neteweyî ve tê kirin ku di bin serokatiya Cîgirê Serokkomar de, Wezîrê Dadê, Wezîrê Karûbarên Derve, Wezîrê Karûbarên Navxweyî, Wezîrê Parastinê, Sekreteriya Giştî ya Serokkomariyê, Serokê Teşkîlata Îstîxbarata Neteweyî û Sekreterê Giştî yê Desteya Ewlehiya Neteweyî pêk tê. Heke hewce be, Desteya Ewlehiya Neteweyî dikare komîsyonên jêrîn damezrîne, nûnerên wezaret, sazî û damezrandinan û kesên pêwîst ji bo civînên Desteyê û komîsyonan bixwîne.
(2) Komîte dikare ji bo pêşdebirina pêvajoyê li cem rêxistinê, di komîsyonên jêrîn de wezîfedar bike.
(3) Piştî weşandina biryara Desteya Ewlehiya Neteweyî ya ku di xala 1ê de hatiye diyarkirin di Rojnameya Fermî de, li gorî armanc û çarçoveya vê Qanûnê; li gorî raporta çavdêriyê ya tasfiyekirina temam a rêxistinê, dikare bi demsalî ji aliyê Desteya Ewlehiya Neteweyî ve nirxandin were kirin. Heke Komîte pêwîst bibîne, dikare li ser rêkûpêkkirinên dadgehî, îdarî û qanûnî daxwazê bike.
(4) Biryarên derengxistinê yên ku li gorî vê Qanûnê têne dayîn, piştî weşandina biryara Desteya Ewlehiya Neteweyî ya ku di xala 1ê de hatiye diyarkirin di Rojnameya Fermî de, bi demsalî ji aliyê Desteyê ve têne nirxandin û heke pêwîst were dîtin;
(a) Rakirina hemû encamên bêparbûna mafan a ji ber lêkolîn û dadgehkirinan, ji dadweriya ceza ya aşitiyê an dadgehê,
b) Rakirina hemû encamên bêparbûna mafan a ji ber hukmên mehkûmiyetê, ji dadweriya cîbicîkirinê,ji aliyê Desteyê ve tê xwestin. Li ser daxwazê, merciyê têkildar biryar dide. Li dijî van biryaran dikare îtiraz were kirin. Ji bo ku li gorî benda vê fıkrayê daxwaz were kirin, ji bo biryarên derengxistinê yên pênc salî divê du sal û ji bo yên deh salî divê sê sal ji dîroka biryarê ve derbas bûbe.
(5) Komîte bi awayekî birêkûpêk Meclîs li ser xebatên xwe agahdar dike. Ji aliyê Serokatiya Meclisê ve, ji bo şopandina çalakiyên di navbera vê Qanûnê de, Komîsyona Şopandinê tê damezrandin. Komîsyona Şopandinê çalakiyên di navbera vê Qanûnê de dişopîne û dikare pêşniyaran bike.
(6) Xizmetên sekreteryayê yên Desteya Ewlehiya Neteweyî ji aliyê Sekreteriya Giştî ya Serokkomariyê ve tên pêkanîn. Teslîmkirina çek û malzemeyan.

XAL 8 – (1) Çek, cebilxane, alav, amûr, madeyên teqemenî û her cure malzemeyên ku endamên rêxistinê yên di navbera vê Qanûnê de bi xwe re anîne an jî îlan kirine, tên tomarkirin.
(2) Usûl û esasên sepandina vê xalê, bi wergirtina nêrîna saziyên ewlehiyê, ji aliyê Wezareta Karûbarên Navxweyî û Wezareta Parastin ve tên diyarkirin.

XAL 9 – (1) Hukmên vê Qanûnê, piştî weşandina biryara Desteya Ewlehiya Neteweyî ya ku di xala 1ê de hatiye diyarkirin di Rojnameya Fermî de, di nav şeş mehan de yên ku bi nivîskî li serdozgeriyên Komarê yên cihê xwe an jî saziyên ku ji aliyê Desteyê ve hatine wezîfedarkirin daxwaz dikin ku ji hukmên vê Qanûnê sûd werbigirin, tên sepanandin. Wezîfe û berpirsiyarî.

XAL 10 – (1) Wezîfeyên ku di navbera vê Qanûnê de hatine dayîn, ji aliyê sazî û damezrandinên giştî yên têkildar ve bi lez tên pêkanîn.
(2) Kesên ku wezîfeyên di navbera armanc û çalakiyên vê Qanûnê de pêk tînin, ji ber van wezîfeyên xwe berpirsiyariya hiqûqî, îdarî an jî cezayî nagİrin.

XAL 11 – (1) Ev Qanûn di dîroka weşandina xwe de dikeve meriyetê.

XAL 12 – (1) Hukmên vê Qanûnê ji aliyê Serokkomar ve tên cîbicîkirin.

Saziyê hişyarî da ku dibe ku ev rewş heta meha Cotmehê girantir bibe.

Rapora UN Womenê: Ji ber krîza fînanse kirinê, xizmetên jiyanî yên ji bo jinan kêm dibin

16 Tîrmeh 2026

Li 12 eyaletan rewş di asta xeteriyê de ye

Li gorî WFPyê, bi dest neketina xurekê ji bo zarokan li 12 eyaletên welat gihîştiye asteke krîtîk. 

Hate diyar kirin ku li Hilmend, Daykundî, Zabul, Beglan, Uruzgan, Paktîka, Nuristan, Sar-i Pul, Gur, Kandahar, Faryab û Logarê bi awayekî lez pêdiviya zarokan bi dermankirinê heye da ku bikaribin bijîn. 

“Dê jiyana zêdetir zarokan bikeve xetereyê”

WFPyê destnîşan kir ku ger fona pêwîst neyê peydakirin, bernameyên xurekê dê hîn bêtir bêne biçûkkirin. 

Saziyê ragihand ku ger bi lezgînî piştgirî neyê kirin û rê li ber vê yekê neyê girtin di mehên pêş de dibe ku mirina zarokan zêdetir bibe.

FİSA: Di nav 5 mehên destpêkê ên 2026an de 303 zarok ji ber xemsariyê mirin e

7 Tîrmeh 2026

3,7 milyon zarok û 1,2 milyon jin

Li gorî pêşbîniyên WFPyê yên ji bo sala 2026an, li Afganistanê ji bo nêzîkî 3,7 milyon zarokan xureka pêwîst bi dest nakeve. Her wiha tê pêşbînîkirin ku 1,2 milyon jinên ducanî û yên ku şîr didin zaroka bi vê rewşê re rûbirû ne û xurekê têra xwe bi dest naxe û bi birçîbûnê re rûbirû ne. 

Navendên tenduristiyê hate girtin, dermankirin hatin rawestandin

Ji ber kêmkirina fonên alîkariya mirovî, li seranserê Afganistanê di sala 2025an de 142 navendên tenduristiyê hatin girtin. 

Ji ber vê yekê, zêdetirî 13 hezar zarokan nekarîn ji dermankirina xurekê sûd werbigirin. Her wiha pirsgirêkên peydakirinê yên ku ji ber şerên herêmî û girtina sînorê Pakistanê derketine holê, bûne sedem ku nêzîkî mîlyonek jin û zarok pênc mehan nikaribin xwe bigihînin xizmetên xurekê yên bingehîn.

UNICEF: Ji Helebê 228 zarok gihîştin Rojava

16 Çile 2026

Ji bo şeş mehan pêdivî bi 540 milyon dolaran heye

WFPyê diyar kir ku ji bo domandina bernameyên dermankirin û rêgirtinê yên ji bo zarokan û jinên ducanî û şîr didin, di şeş mehên bê de hewcedariya wan bi 540 milyon dolarî heye.

Saziyê diyar kir ku ji bo xizmetên xurekê û rêgirtinê fon nemaye û banga piştgiriya lezgîn li civaka navneteweyî kir.

(NÖ/AY)