LGBTİ+ aktivistine cezada indirim yok: Gerekçe “olumsuz kişilik özellikleri”

Mersin’de iki X (Twitter) paylaşımı gerekçe gösterilerek “cumhurbaşkanına hakaret (TCK 299)” suçlamasıyla yargılanan LGBTİ+ ve insan hakları aktivisti Aytok Zozan Viyan, istinafta beraat etti.

Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı hazırladığı iddianamede Viyan’ı şu paylaşımları yapmakla suçladı:

“Yaşadığım ülkenin cumhurbaşkanı beni düşman bellemiş, gurur duydum fobik!” (30 Ekim 2024)

“#kayyım Sana boyun eğmeyeceğiz, diktatör. Halklar ve uluslar kendi kaderlerini belirleme hakkına sahiptirler.” (20 Kasım 2024)

Savcılık, paylaşımların “cumhurbaşkanına hakaret” suçunu oluşturduğu iddia etti ve Viyan’ın TCK 299 uyarınca cezalandırılmasını istedi.

“Paylaşımlar ifade özgürlüğü kapsamında”

Dava Mersin 26. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Viyan, mahkemedeki savunmasında LGBTİ+ ve insan hakları aktivisti olduğunu, paylaşımları Türkiye’de ve dünyada yaşananlara eleştirel bakış açısı getirmek amacıyla yaptığını söyledi.

“Yaptığım paylaşımların ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum” diyen Viyan, beraatini talep etti.

Avukatı da savunmasında, paylaşımların “hakaret” değil, Viyan’ın ifade özgürlüğü kapsamında yaptığı politik eleştiriler olduğunu söyledi. “Fobik” kelimesinin LGBTİ+ hakları bağlamında ayrımcılığa karşı eleştirel bir ifade olduğunu belirten müdafi avukat, “kayyım” ve “diktatör” ifadelerinin de seçim ve seçilme hakkı ile kayyım politikalarına yönelik eleştiri niteliği taşıdığını belirtti.

Ertelememeye gerekçe: Kişilik özellikleri

Mahkeme Viyan’a önce 1 yıl hapis cezası verdi. Paylaşımın alenen yapıldığı gerekçesiyle cezayı 1 yıl 2 aya çıkarıldı. Gerekçeli kararında söz konusu ifadelerin cumhurbaşkanının “onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek” nitelikte olduğunu savundu.

Mahkeme, takdiri indirim, erteleme, seçenek yaptırıma çevirme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümlerini de uygulamadı. Gerekçe olarak da Viyan’ın kişilik özelliklerini gösterdi:

“...Sanığın pişmanlığının gözlemlenemediği, belirlenen olumsuz kişilik özellikleri, suçun öncesindeki ve sonrasındaki davranışları, cezanın uyarma amacı özellikleri doğrultusunda umulan yarar ve varılan kanaate göre takdiri indirim sebeplerinin oluşmadığı…”

Viyan ilk derece mahkemesinin kararını istinafa taşıdı. Avukatı buradaki savunmasında, iddianamedeki paylaşımların bağlamından koparıldığı, Viyan’ın LGBTİ+’lara yönelik ayrımcılık ve kayyım politikaları hakkında kamusal tartışmaya katkı sunduğunu ifade etti.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi ise ilk derece mahkemesinin kararını kaldırarak Viyan’ın beraatine hükmetti. Kesinleşme şerhinde, Viyan’a yüklenen “cumhurbaşkanına hakaret” suçunun yasal unsurlarının oluşmadığını belirtti.

Hükmü CMK 223/2-a (Yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması) üzerinden kurdu.

30 bin TL maktu vekâlet ücretinin hazineden alınarak Viyan’a verilmesine hükmetti.

“Kimlik bilgilerim ifşa edildi, hedef gösterildim”

Viyan, bianet’e yaptığı açıklamada yargılamaya giden sürecin 2024 Ocak’ında sosyal medyada hedef gösterilmesiyle başladığını söyledi.

X’te anonim hesaplar tarafından fotoğrafının, kimlik ve iletişim bilgilerinin, aile bilgilerinin, konumunun ve eğitim bilgilerinin ifşa edildiğini anlatan Viyan, paylaşımda “Bu arkadaşı milliyetçilerin ve muhafazakârların insafına bırakıyorum” anlamına gelen ifadeler yer aldığını belirtti.

Viyan, bunun üzerine avukatları aracılığıyla Mersin’de şikâyette bulunduklarını, bazı hesapların kapatıldığını ancak kalan hesapların kimlik ifşasını sürdüğünü anlattı.

Bir süre sonra polis tarafından arandığını, telefonu açmayınca babasının arandığını anlatan Viyan, polisle yaptığı görüşmede kendisine tehditkâr bir dil kullanıldığını kaydetti.

Avukatıyla birlikte emniyete giderek ifade verdiğini anlatan Viyan, burada kendisine “fobik” ifadesinin geçtiği paylaşımın gösterildiğini, ancak daha sonra açılan davada “diktatör” ifadesinin yer aldığı başka bir paylaşımın da suçlama konusu yapıldığını söyledi.

Viyan, süreci şöyle anlattı:

“Emniyete ifadeye gittiğimizde bize ‘diktatör’ ifadesinin geçtiği paylaşım gösterilmedi. Bize yalnızca ‘fobik’ ifadesinin geçtiği paylaşım soruldu. Ancak 5-6 ay sonra davanın bu paylaşım üzerinden de açıldığını gördük. Duruşmada 1 yıl 2 ay hapis cezası verildi. HAGB de uygulanmadı. Yaklaşık bir, bir buçuk yıl süren sürecin ardından istinaftan beraat kararı çıktı.”

Viyan, ilk derece mahkemesinin hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını uygulamamasına da tepki gösterdi:

“Kararda kişilik özelliklerimle ilgili ifadelerle HAGB uygulanmadığı yazıyordu. Sistematik olarak bu da bir fobiklik. Kaldı ki söz konusu davanın açılma nedeninin LGBTİ+ kimliğim olduğu da çok açık.”

BİA MANİFEST 2/ KASIM 2019

"TCK 299 Kaldırılmalı"

26 Kasım 2019

(HA)