İşgali dijitalleştirmek: Sekiz büyük teknoloji şirketi İsrail ordusu için ne yapıyor?

Filistin İçin Teknoloji serimizin önceki bölümlerinde, büyük teknoloji şirketlerinin İsrail’in gözetim ve imha politikalarındaki rolünü haber, yazı ve söyleşilerle çeşitli yönlerden ele almıştık. Serinin bu bölümünde, o bölümlerde adı sıkça geçen şirketlerin İsrail işgal gücüyle ilişkisini bir arada gözler önüne seren yeni bir rapordan yola çıkıyoruz. Who Profits Araştırma Merkezi’nin Haziran 2026’da yayımladığı “Digitizing Occupation: The Role of Big Tech in Israeli Military Infrastructure” (İşgali Dijitalleştirmek: Büyük Teknoloji Şirketlerinin İsrail Askeri Altyapısındaki Rolü) başlıklı rapor, Amazon, Cisco, Dell, Google, IBM, Microsoft, Oracle ve Palantir’in İsrail ordusu ve güvenlik aygıtıyla ilişkilerini şirket şirket belgeliyor.

Filistin İçin Teknoloji

20 Kasım 2024

Rapora göre bu şirketlerin sağladığı bulut altyapısı, sunucular, yapay zekâ araçları ve veri depolama kapasitesi, Gazze’deki soykırım saldırılarını kolaylaştırmak için kullanılırken, işgal altındaki Filistin topraklarının tamamında Filistin nüfusunu gözetlemenin ve denetlemenin aracı olmaya devam ediyor. Rapor, şirketlerin bir kısmının işgal altındaki Batı Şeria’daki yasadışı yerleşimlere de hizmet vererek Filistinlilerin mülksüzleştirilmesine dayanan yerleşim düzenini pekiştirdiğini ortaya koyuyor.

Raporun çizdiği tablo, tekil ihale ilişkilerinin ötesinde bir iç içe geçmişliğe işaret ediyor: Şirket mühendisleri askeri birimlerle ortak yazılım geliştiriyor, şirket ofisleri ordu konferanslarına ve hackathon’lara ev sahipliği yapıyor, lise öğrencileri şirketlerin desteğiyle ordunun seçkin teknoloji birimlerine hazırlanıyor.

Who Profits, yayın öncesinde raporda yer alan tüm şirketlerle iletişime geçerek bilgileri paylaştığını ve yanıt istediğini, ancak hiçbir şirketten yanıt alamadığını belirtiyor. Aşağıda, raporun sekiz şirkete ilişkin bulgularını özetliyoruz.

Amazon

Amazon’un bulut birimi AWS, İsrail hükümetinin, Savunma Bakanlığı’nın, ordunun, polisin ve cezaevi idaresinin başlıca bulut altyapı sağlayıcılarından. Şirket, 2021’de Google ile birlikte İsrail hükümetinin büyük ölçekli Nimbus bulut ihalesini kazandı. Mayıs 2028’e kadar geçerli olan ve 132 ay daha uzatılabilen sözleşme, devlet kurumlarına, orduya ve güvenlik servislerine ait çok büyük hacimdeki verinin şirketlerin bulut sunucularına aktarılmasını içeriyor. Amazon, Ağustos 2023’te İsrail’deki ilk yerel bulut bölgesini işletmeye açtı; böylece güvenlik kurumlarının verileri İsrail sınırları içinde, İsrail hukukuna tabi veri merkezlerinde işleniyor.

Rapora göre AWS, Ekim 2023’ten itibaren orduya benzeri görülmemiş ölçekte yapay zekâ hizmeti sağladı. Gazze’de kitlesel gözetimle toplanan bilgiler şirketin sunucularında depolandı ve Gazze’de kimi hava saldırılarının teyidinde kullanıldı. Gazze’de görev yapmış istihbarat görevlilerinin tanıklığına göre AWS, ordunun İstihbarat Direktörlüğü’ne operasyonel verilere sınırsız depolama sağlayan bir sunucu çiftliği sunuyor; bu sistemde tutulan bilgiler ise İsrail Hava Kuvvetleri’nin Gazze’ye saldırılarında birçok kez kullanıldı. Nimbus kapsamında AWS, Gazze’de yaygın olarak kullanılan Merkava Mark 4 tankları gibi silah sistemleri üreten devlet şirketleri Rafael, Israel Aerospace Industries ve Elta’ya da bulut hizmeti veriyor. Bunlara ek olarak Amazon’un çevrimiçi mağazaları, işgal altındaki Batı Şeria’daki yerleşimlerden gelen ürünleri satıyor; şirket 2019’da İsrail’deki operasyonunu başlattıktan sonra yerleşimcilere ücretsiz kargo sunarken Filistinli müşterilerden ücret alıyordu.

Cisco Systems

Cisco, İsrail ordusuna ve polisine sunucu, siber güvenlik araçları ve iletişim sistemleri sağlıyor. Şirket, 2017’de Savunma Bakanlığı’nın 1 milyar şekellik sunucu ihalesini kazandı; ihale, ABD’nin İsrail’e verdiği dış yardımla finanse edildi. Cisco’nun ses, video ve veri aktarımını tek ağda birleştiren Unified Communications sistemi, ordunun farklı birimleri arasındaki iletişimi merkezileştirerek müdahale süresini kısaltıyor. Şirketin bilişim, siber güvenlik ve yük dengeleme sistemleri, 2020’de Necef’te kurulan ve ordunun 300 gözetim, istihbarat ve muharebe biriminin veri sistemlerini tek çatıda toplayan ordunun en büyük yeraltı veri merkezi “Davut’un Kalesi”ne entegre edildi.

Rapor, şirketin ordunun bilişim birimiyle ortak uygulama geliştirdiğini ve Ekim 2023’te, Gazze işgali sürerken, ordunun Cephe Gerisi Komutanlığı’nın “İsrail Ayağa Kalkıyor” dijital platformunun geliştirilmesini desteklediğini; yedek askerliğe çağrılan çalışanlarına da ödeme yaptığını aktarıyor. Cisco ayrıca “Klika” projesi kapsamında kurulan teknoloji merkezlerine iletişim teknolojisi sağlıyor; bu merkezlerin beşi Batı Şeria’daki yerleşimlerde, ikisi işgal altındaki Suriye Golanı’nda bulunuyor. Şirket, İsrail polisinin de uzun yıllardır iletişim ekipmanı tedarikçisi.

Dell Technologies

Dell, İsrail Savunma Bakanlığı’nın ve ordunun ana sunucu ve veri depolama tedarikçisi. Şirket, Ocak 2023’te orduya, Savunma Bakanlığı’na ve diğer güvenlik kurumlarına sunucu ve bakım hizmeti sağlayacağı, ABD dış yardımıyla finanse edilen 150 milyon doları aşkın ihaleyi kazandı. Temmuz 2024’te, Gazze’ye yönelik askeri saldırı sürerken, ordunun operasyonel sistemlerinin ve muharebe destek sistemlerinin etkinliğini artırmayı konu alan “IT For IDF” konferansına sponsor oldu.

Dell’in İsrail’deki iştiraki EMC Israel, ordunun ana veri depolama sistemleri sağlayıcısı; şirket 2010’da ABD yardım fonlarıyla finanse edilen 300 milyon dolarlık depolama ihalesini kazanmıştı. Dell aynı zamanda, askeri üslerin Necef’e taşınması projesi kapsamında kurulan askeri teknoloji güvenlik tesisinde yer alan şirketlerden biri. Rapor, bu projenin Necef’te Yahudi yerleşimini güçlendirmeyi amaçlayan daha geniş bir girişimin parçası olduğunu, bölgedeki Filistinli Bedevi toplulukların ise zorla yerinden edilmeyle karşı karşıya olduğunu vurguluyor.

Google

Google Cloud, Amazon’la birlikte Nimbus ihalesinin diğer ortağı. Rapora göre Google, bulut platformu üzerinden İsrail Savunma Bakanlığı’na kitlesel gözetim kapasitesi ile yüz tanıma, otomatik görüntü sınıflandırma, nesne takibi ve görüntülerin, konuşmaların ve yazıların duygusal içeriğini değerlendiren duygu analizi gibi makine öğrenmesi ve yapay zekâ araçları sağlıyor. Şirket, Bakanlığın araştırma-geliştirme direktörlüğü için İbranice ve Arapçaya uyarlanmış büyük dil modelleri geliştirme hizmeti de verdi. Ekim 2023’ten bu yana Google Cloud, ordu birimlerine benzeri görülmemiş ölçekte yapay zekâ teknolojisi sunuyor; Şubat 2024’te İsrail Ulusal Siber Direktörlüğü başkanı, Nimbus bulutu sayesinde muharebede “olağanüstü şeyler” yaşandığını söylemişti.

Ağustos 2025’te eski bir Google çalışanı, ABD Sermaye Piyasası Kurulu’na (SEC) yaptığı şikâyette, şirketin Gemini yapay zekâ teknolojisinin bir İsrail askeri yüklenicisi tarafından kullanıldığını öne sürdü. Şikâyetteki belgelere göre Google, 2024’te, soykırım sürerken, resmi bir ordu e-posta adresinden gelen talep üzerine Gazze’nin insansız hava aracı görüntülerinin analizine teknik destek verdi; bu, şirketin yapay zekânın muharebe ve gözetimde kullanımını yasaklayan kendi politikasını ihlal ediyordu. Google Play ayrıca, Batı Şeria’daki İsrail Sivil İdaresi’nin Filistinlilerin hareket ve çalışma izinlerini yönettiği, kullanıcılarından kişisel verilerinin orduyla paylaşılmasına rıza göstermelerini isteyen “el Munassık” uygulamasını barındırıyor. Ağustos 2025’te, Gazze’de yaygın kıtlık yaşanırken, Google’a ait YouTube’da İsrail Dışişleri Bakanlığı’nın finanse ettiği ve Gazze’de açlık krizi olmadığını iddia eden sponsorlu bir video yayımlandı; Google, İsrail hükümetinin 150 milyon şekellik “uluslararası farkındalık kampanyaları” sözleşmesinin tarafıydı.

IBM

IBM, İsrail’deki iştirakleri IBM Israel ve Red Hat Israel üzerinden Savunma Bakanlığı’na ve orduya bulut, yazılım ve bilişim hizmetleri sağlıyor. Şirket, 2020’de üç yeni askeri bölgesel lojistik merkezinin 25 yıllığına ana bilişim tedarikçisi olarak sözleşme imzaladı. En büyük müşterisi İsrail ordusu olan Red Hat Israel’in OpenShift platformu, ordunun operasyonel bulutunun ve veri merkezinin altyapısını oluşturuyor; ordudaki birimlerin çoğu tarafından günlük operasyonlarda kullanılıyor. Red Hat, tüm askeri birimlere bulut ve veri işleme hizmeti veren Mamram birimiyle yakın işbirliği içinde; Aralık 2023’te ise şirket, ordunun Gazze operasyonuna verdiği adla “Demir Kılıçlar Harekâtı” temalı üç günlük bir hackathon’a ev sahipliği yaptı.

IBM’in en dikkat çekici rollerinden biri “nüfus yönetimi” alanında: Şirket, 2017’den bu yana İsrail Nüfus ve Göç İdaresi’nin nüfus kütüğünü yöneten “Eitan” sistemini kuruyor ve işletiyor. Bu kütük; İsrail vatandaşı Filistinlilerin, işgal altındaki Doğu Kudüs, Batı Şeria ve Gazze’de yaşayan Filistinlilerin ve işgal altındaki Suriye Golanı’ndaki Suriyelilerin bilgilerini içeriyor. Rapora göre kütükteki veriler; hareket özgürlüğü, oy hakkı, aile birleşimi ve hizmetlere erişim gibi alanlarda Filistinlilere yönelik ayrımcı politikaların uygulanmasında sistematik olarak kullanılıyor. Sistem ayrıca İsrail denetimindeki tüm sınır geçişlerini kaydediyor; Batı Şerialı Filistinlilerin yurt dışına çıkabildiği tek kapı olan Allenby Köprüsü de buna dahil. IBM, 1975’ten bu yana İsrail polisinin de temel bilgisayar altyapısını sağlıyor.

Microsoft

Rapora göre Microsoft’un Azure bulut platformu, İsrail istihbaratının Birim 8200’ü tarafından Gazze ve Batı Şeria’daki milyonlarca Filistinlinin telefon görüşmelerinin kayıtlarını depolamak için kullanıldı. En az üç yıl boyunca, Filistinlilerin her gün yaptığı milyonlarca görüşmenin kaydı Microsoft sunucularında tutuldu; şirket, birimin güvenlik standartlarına uygun önlemleri tasarlamak için Birim 8200 mühendisleriyle yakın çalıştı. Medyada yer alan bilgilere göre bu kayıtlar, soykırım sırasında Gazze’deki hava saldırıları için bombalama hedeflerinin belirlenmesinde kullanıldı. Microsoft, The Guardian’ın ifşasının ardından Eylül 2025’te Birim 8200’ün bazı bulut hizmetlerine erişimini engellediğini duyurdu.[1]

Sızdırılan ticari kayıtlara dayanan gazetecilik araştırmalarına göre şirket, Ekim 2023 ile Ocak 2025 arasında hava, kara ve deniz kuvvetleri ile istihbaratta onlarca ordu birimine bulut ve yapay zekâ hizmeti verdi; bunlar arasında ordunun hedef bankasından sorumlu Ofek Birimi de vardı. Microsoft ayrıca, Batı Şeria ve Gazze’deki Filistin nüfus ve hareket kütüğünü yöneten, Filistinlilerin kontrol noktalarındaki hareketini izleyen “Rolling Stone” sistemini Azure üzerinden ayakta tutuyor; “el Munassık” izin uygulaması da Azure’da çalışıyor. Şirketin ürünleri polisin, Cezaevi İdaresi’nin ve Nüfus İdaresi’nin sistemlerine gömülü durumda. Microsoft bunun yanında, işgal altındaki Batı Şeria’daki Ariel yerleşiminde kurulu Ariel Üniversitesi’ne ürün ve sertifikasyon hizmetleri veriyor.

Oracle

Oracle, on yıllardır İsrail savunma kurumlarıyla ortaklık yürütüyor; Savunma Bakanlığı’na, orduya, hava kuvvetlerine, Batı Şeria’daki Sivil İdare’ye ve polise yazılım ve veri tabanı ürünleri sağlıyor. Rapora göre Oracle veri tabanları ordunun lojistik, istihbarat ve operasyonel süreçlerine hizmet ediyor; istihbarat sistemleri için veri çekmeyi ve operasyon bölgelerindeki komutanlara gerçek zamanlı veri aktarımını mümkün kılıyor. Ocak 2024’te şirketin CEO’su, güvenlik yardımı ile yapay zekâ ve bulut alanındaki fırsatları görüşmek üzere İsrail Savunma Bakanı ve Başbakan Netanyahu ile bir araya geldi. Aynı ay şirket, Gazze’de faaliyet yürüten seçkin birliklerdeki askerler için yarım milyon doları aşkın değerde 7 ton yardımcı ekipman bağışladı.

Oracle’ın İsrail iştiraki, Batı Şeria’daki Sivil İdare’ye “yasadışı inşaat” izleme sistemi için sunucu sağlıyor. Rapor, Beit El yerleşiminde bulunan Sivil İdare’nin Filistinlilerin ev ve altyapılarını yaygın biçimde yıktığını, C Bölgesi’ndeki Filistinli inşaat izin başvurularının yaklaşık yüzde 95’inin reddedildiğini hatırlatıyor. Şirketin veri tabanı ayrıca, Batı Şeria ve Doğu Kudüs’teki İsrail kontrol noktaları ile Allenby Köprüsü dahil sınır kapılarında konuşlanmış Rotem-Reut sınır kontrol sisteminin ve Filistinli işçilere çalışma izni veren “Mataş” sisteminin temelini oluşturuyor. Oracle, yirmi yılı aşkın süredir İsrail polisinin kritik sistemlerinin veri tabanı altyapısını da sağlıyor.

Palantir Technologies

Son zamanlarda adını daha sık duyduğumuz, büyük veri analitiği şirketi Palantir, dünya çapında ordulara ve güvenlik kurumlarına yapay zekâ destekli hedefleme araçları, tahmine dayalı analiz ve muharebe hamleleri önerebilen karar destek sistemleri satıyor. Şirket, Ocak 2024’te, Gazze’ye yönelik saldırılar bir soykırıma dönüşmüşken, İsrail Savunma Bakanlığı ile savaşla ilgili görevler için stratejik ortaklık anlaşması imzaladı. Şirkete on milyonlarca dolar kazandıracağı tahmin edilen anlaşma; hızlı veri analizi, muharebe alanında karar alma ve düşman hedeflerine ilişkin analizler üretip muharebe planları önerecek hedefleme teknolojilerini kapsıyor.

Kasım 2025’te ise Amerikalı ve Alman askeri personel, Gazze Şeridi’nin yaklaşık 20 kilometre kuzeyindeki Kiryat Gat’ta bulunan Sivil-Askeri Koordinasyon Merkezi’nde Palantir yazılımının açık olduğu bir ekranın önünde görüntülendi. Merkez, ABD’nin Gazze’ye uluslararası güç konuşlandırma planını desteklemek üzere Ekim 2025’te ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) tarafından kurulmuştu.

Dipnot:

[1] Yuval Abraham, “Microsoft, Filistinlilere saldırmak için kullanılan İsrail istihbarat arşivini depoluyor”, çev. Diyar Saraçoğlu, Bianet. https://bianet.org/yazi/microsoft-filistinlilere-saldirmak-icin-kullanilan-israil-istihbarat-arsivini-depoluyor-310535

(DS/VC)