Kadîr Înanir ji bo gel hunermendekî rastîn bû

Bi mirina Kadîr Înanir, ne tenê sînemaya Tirkiyeyê, lê hemû kesên ku bi huner, wijdan û nirxên mirovahiyê bawer dikin, yek ji dengên xwe yên girîng winda kirin. Ew di dirêjahiya emrê xwe de ne tenê bi lîstikvaniya xwe, lê bi helwesta xwe ya li hember neheqî, zordarî û cudakirinan jî cihê xwe di bîra gelan de girt.

Ji bo gelek Kurdan, Kadîr Înanir tenê stêrkekî Yeşilçamê nebû. Ew hunermendek bû ku her dem pê bawer bû ku gelên vî welatî dikarin bi hev re bi rûmet, maf û aştiyê bijîn. Di demên ku gotina aştiyê ne hêsan bû de, ew bê tirs bal kişand ser pêdiviya diyalogê, hevdu guhdarîkirinê û çareseriya pirsgirêkan bi rêyên demokratîk.

Kadîr Înanir gelek caran di axaftinên xwe de got ku aştî ne nîşaneya lawaziyê ye, nîşaneya wêrekiyê ye. Ji ber vê yekê, ew her dem piştgirî da hewildanên ku armanca wan rawestandina şer, xurtkirina biratiya gelan û avakirina jiyanek hevpar bû. Wî bawer dikir ku huner divê zimanê aştiyê be, ne zimanê nefretê.

Di fîlmên xwe de jî ev helwest bi zelalî dihat dîtin. Karakterên wî pir caran ji aliyê kesên bindest, kedkar û bêdeng ve bûn. Ew kesên ku di nav civakê de mafên wan dihatin binpêkirin, li ser perdeyê dengê xwe di Kadir İnanır de didîtin.

Di Selvi Boylum Al Yazmalım de, bi karaktera Îlyas, ew ne tenê çîrokeke evînê got. Ew fîlm temaşevanan kir ku li ser fedakarî, berpirsiyarî û wateya rastîn a hezkirinê bifikirin. Ev fîlm heta îro jî wek şaheserek di dîroka sînemayê de tê qebûlkirin.

Di Tatar Ramazan de, Ramazan sembola mirovekî bû ku li hember zordarî û neheqiyê serî nedida. Têkoşîna wî ji bo rûmet, maf û edaletê, gelek kesan bandor kir û ew karakter bû sembola berxwedana li hember neheqiyê.

Di Yılanların Öcü de ew êşa gundiyan, neheqî û tekoşîna ji bo mafên mirovan nîşan da. Di Tomruk, Dila Hanım, Devlerin Aşkı û gelek berhemên din de jî, karakterên wî her tim bi wijdan, cesaret û rûmet hatin avakirin. Ji ber vê yekê, temaşevan tenê lîstikvanek nedîtin; wan kesek dît ku êş, hêvî û daxwazên civakê li ser perdeyê diaxivand.

Lê ya ku Kadîr Înanir ji gelek hunermendan cuda dikir, tenê serkeftina wî ya hunerî nebû. Ew di jiyana xwe ya civakî de jî her tim piştgirê aştiyê, hevjiyanî û diyalogê ma. Di salên ku civak bi cudabûn û pevçûnan re rû bi rû bû, wî bi dengekî vekirî bang li hemû aliyan dikir ku çareserî bi axaftin, guhdarîkirin û rêzgirtina mafên hemû gelan pêk were.

Ev helwest bû sedema ku gelek Kurdan ew wek hunermendekî wijdanê bibînin. Ji bo wan Kadîr Înanir ne tenê lîstikvanek mezin bû; ew kesek bû ku bawer dikir aştiya rastîn tenê bi dadperwerî, wekhevî û rêzgirtina rûmeta hemû mirovan ava dibe.

Di dîroka Tirkiyeyê de gelek hunermend hatin û çûn. Lê pir hindik kes hebûn ku hunera xwe bi helwestek civakî û wijdanek mirovî re yek kirin. Kadîr Înanir yek ji wan kesan bû. Ew nîşan da ku hunermend divê ne tenê li ser perdeyê, lê di nav civakê de jî berpirsiyar be.

Îro em bi xem navê wî tînin bîra xwe. Lê ev xem bi spasiyek mezin re tê. Spasiya ji bo hunermendekî ku bi fîlmên xwe gelek nifşan mezin kir, bi peyvên xwe hêvî da û bi helwesta xwe nîşan da ku aştî, biratî û dadperwerî nirxên ku ji me hemû gelan re hevpar in.

Kadîr Înanir ji vê dinyayê çû, lê şopa ku di huner, wijdan û bîra gelan de hişt, qet nayê jibîrkirin. Fîlmên wî dê her tim li ser perdeyan bijîn, lê ya ku wî ji bo gelan hişt,ne  tenê berhemên hunerî ne. Wî mîrasek ji mirovatî, dadperwerî, aştî û hêviyê hişt. Di demên ku dengên aştiyê kêm dibin, peyv û helwesta wî dê bîranîna me bibe ku aştiya rastîn tenê bi rêzgirtina rûmeta mirovan, bi hevdu guhdarîkirin û bi dadperweriyê ava dibe. Ji bo gelek kesan, û bi taybetî ji bo gelek Kurdan, ew hunermendek bû ku bawer dikir gel dikarin bi hev re bi biratî û azadiyê bijîn. Ji ber vê yekê, navê Kadîr Înanir ne tenê di dîroka sînemayê de, lê di dîroka wijdana civakê de jî bi rêz dê were bîranîn.

Bi rêz û silava bîranînê, em navê Kadîr Înanir tînin bîra xwe. Hunermend dikare ji vê cîhanê here, lê heger di dilê gelan de cih bigire, ew qet namire. Navê wî dê her tim bi huner, bi wijdan û bi hêviya aştiyek ku hemû gelan bi rûmet û wekhevî tê de dijîn re were bîranîn.

(AÖ/AY)