JTI, di sala 2018an de bi pêşengiya Rêxistina Rojnamegerên Sînornenas (RSF) ku di qada azadiya çapemeniyê de xebatên xwe dimeşîne, wekî sîstemeke pîvanên navneteweyî derket pêş.
Armanca vê înîsiyatîfê ew e ku saziyên medyayê ne tenê li gorî nûçeyên ku hildiberîne, li gorî rêbaz û pêvajoyên amadekirina wan nûçeyan jî binirxîne.
Di serdemeke ku baweriya bi medyayê li hemû cîhanê kêm bûye de, proje dixwaze platformên ‘medyaya pêbawer’ ava bike û piştgiriyê bide wan. Bi vî awayî tê armanc kirin ku ji bo raya giştî çarçoveyeke referansê ya hevpar were amadekirin daku mirov karibin nûçegihaniya rast û pêbawer ji yên din cuda bikin.
Pêvajoya sertîfîkasyona JTIyê, bi ‘xwenirxandina’ saziyan a ku beyanên wan bi xwe tê de ne dest pê dike. Piştre, bi pêvajoyeke lêkolînê ya ku ji aliyê kontrolkerên serbixwe ve tê meşandin berdewam dike û bi parvekirina encaman a ji bo raya giştî bi dawî dibe. Di vê pêvajoyê de, saziya medyayê ji aliyê avahiya edîtoriyal, mekanîzmayên biryargirtinê û lihevhatina pîvanên pîşeyî ve bi hûrgulî tê lêkolînkirin.
Çarçoveya pîvanan, qadeke berfireh a ku prensîbên bingehîn ên rojnamegeriyê dihewîne li xwe digire. Di vê nirxandinê de prensîbên wekî serxwebûna edîtoriyal, pêkanîna rêzikên exlaqî û veqetandina nûçeyê ji dîtinê (şîroveyê) dibin diyarker; her wiha saziyên medyayê divê avahiya xwedîtiyê û çavkaniyên fînansekirina xwe jî bi awayekî zelal bidin nîşandan.
Li gel vê, hin xalên din jî ji bo vê sertîfîkayê pir girîng in: Divê rêbazên kontrolkirina rastiya nûçeyan diyar bin, sîstema serastkirina xeletiyan bi awayekî zelal bixebite û nêrînên xwendevanan werin guhdarkirin. Her wiha, şert û mercên xebata rojnamegeran, ewlehiya wan û pîvanên profesyonel ên di nav saziyê de jî di vê çarçoveyê de tên nirxandin.
Sertîfîkaya JTIyê, bi taybetî di serdemeke ku dezenformasyona li medyaya dîjîtal zêde dibe û krîza baweriyê kûr dibe de, wekî amûreke ku asta şefafiyet û hesabdayîna saziyên medyayê nîşan dide tê nirxandin. Ev sîstem ne tenê ji bo xwendevanan, di heman demê de ji bo reklamker û platformên dîjîtal jî mekanîzmayeke referansê pêşkêş dike ku pê saziyên medyaya pêbawer ji yên din werin cudakirin.
Girtina vê sertîfîkayê ji aliyê bianetê ve nîşan dide ku medyaya serbixwe ya li Tirkiyeyê bi pîvanên rojnamegeriya navneteweyî re li hev dike. Ev sertîfîka di heman demê de îspata şefafiyet û berpirsyariyê ye û dikare ji bo saziyên din bibe mînak.
(Mİ/AY)
