12. Yargı Paketi Adalet Komisyonu’ndan geçti
*TBMM Adalet Komisyonu, "12. Yargı Paketi" olarak bilinen 29 maddelik kanun teklifini kabul etti. Düzenleme, idareye karşı icra takibinden önce yazılı başvuru şartı getiriyor, miras kalan taşınmazlarda ilk açık artırmayı mirasçılarla sınırlıyor ve pay sahiplerinin teminat muafiyetini kaldırıyor.
*Noter belgeleri elektronik ortamda gönderilebilecek, Danıştay daire sayısı 2030'a kadar korunacak. İdare mahkemelerinde tek hakimle görülecek dava kapsamı genişliyor, duruşmalar arası süre üç ayla sınırlanıyor. İşkence ve kötü muamele suçlarında HAGB uygulanamayacak, hukuki konularda bilirkişiye başvuran hakim ve savcılara disiplin cezası getirilecek.
*Genetik ve dijital verilere saklama kuralları konuluyor. IBAN dolandırıcılığı mağdurlarına ceza indirimi düzenlemesi eklendi. Yargıtay'ın bozma yetkisini sınırlayan 27. madde metinden çıkarıldı.
Kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen ve yargı sistemine yönelik birçok düzenleme içeren kanun teklifi, TBMM Adalet Komisyonu’nda kabul edildi.
AKP İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel başkanlığında toplanan komisyonda, “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” görüşüldü. Toplam 29 madde ve bir geçici maddeden oluşan teklif, komisyondan geçti.
Görüşmeler sırasında teklifin 27’nci maddesi metinden çıkarıldı. Bu madde, ilk derece mahkemelerinin kararlarının Yargıtay tarafından yalnızca görevsizlik veya yetkisizlik gerekçeleriyle bozulmasını engellemeyi amaçlıyordu. Komisyon ayrıca “IBAN mağdurları” olarak bilinen dolandırıcılık mağdurlarına yönelik ceza indirimi düzenlemesini teklife ekledi.
İdareye karşı icra takibinden önce başvuru şartı geliyor
Teklifle birlikte İcra ve İflas Kanunu’na yeni bir madde eklenmesi planlanıyor. Düzenleme, idare aleyhine hükmedilen para alacakları, vekalet ücretleri ve yargılama giderleri için doğrudan icra takibi başlatılmasını sınırlandırıyor.
Yeni sisteme göre alacaklılar, icra takibinden önce ilgili idareye yazılı başvuru yapacak ve ödeme için hesap bilgilerini bildirecek. İdarenin ödeme için bir aylık süresi olacak. Bu süre içinde ödeme yapılmazsa alacaklı icra takibi başlatabilecek.
Düzenlemeyle gereksiz icra takiplerinin azaltılması, kamu kaynaklarının daha verimli kullanılması ve alacakların daha hızlı tahsil edilmesi hedefleniyor.
Miras kalan taşınmazların satışında yeni dönem
Teklif, miras yoluyla kalan taşınmazların satışında da yeni bir yöntem getiriyor.
Buna göre mirasçılar arasında ortaklığın giderilmesi amacıyla yapılacak satışlarda ilk açık artırma yalnızca mirasçılar arasında gerçekleşecek. İlk artırmada verilen teklifler, taşınmazın toplam değerini ve satış giderlerini karşılamak zorunda olacak.
İlk artırmada alıcı çıkmazsa ikinci artırma herkese açık şekilde yapılacak. Düzenleme ile mirasçıların mülkiyet haklarının korunması ve uygulamadaki suistimallerin önlenmesi amaçlanıyor.
Pay sahiplerinin teminat muafiyeti kaldırılıyor
Ortaklığın satış yoluyla giderilmesi işlemlerinde artırmaya katılan pay sahiplerinin teminat yatırmama hakkı kaldırılıyor.
Düzenlemenin gerekçesinde, bazı pay sahiplerinin bu avantajı kullanarak yüksek teklifler verdiği, ancak daha sonra ödeme yapmayarak ihalenin iptal edilmesine neden olduğu belirtildi.
Yeni düzenlemeyle pay sahipleri de diğer katılımcılar gibi teminat yatıracak. Hazine ise açık artırmalarda teminattan muaf tutulmaya devam edecek.
İhale bedelini ödemeyenlere para cezası uygulanacak
Teklif, en yüksek teklifi veren ancak ihale bedelini süresi içinde yatırmayan kişiler için yeni yaptırımlar getiriyor.
Buna göre yatırılan teminat iade edilmeyecek. Teminat, satış masraflarını karşılamak için kullanılacak ve kalan miktar hak sahiplerine ödenecek.
Ayrıca ihale bedelini yatırmayan kişiye teklif ettiği bedelin yüzde 5’i oranında idari para cezası uygulanacak.
Noter belgeleri elektronik ortamda gönderilebilecek
Noterlik Kanunu’nda yapılacak değişiklikle noter belgeleri ve defterlerinin mahkemeler, Cumhuriyet başsavcılıkları ve yetkili kurumlar tarafından incelenmesi kolaylaşacak.
Noter belgelerinin onaylı örnekleri güvenli elektronik imza ile dijital ortamda gönderilebilecek. Elektronik gönderimin mümkün olmadığı durumlarda fiziki belge kullanılacak.
Bu işlemler için posta ve yol masrafı dışında ücret alınmayacak.
Teklif, Danıştay’ın mevcut iş yükünü dikkate alarak daire sayısının azaltılmasını dört yıl erteliyor.
Düzenlemeyle Danıştay’ın daire sayısı 23 Temmuz 2030’a kadar korunacak. Boşalan üyeliklere aynı sayıda yeni üye seçilecek.
İdare mahkemelerinde tek hakimle görülecek davalar genişliyor
İdare ve vergi mahkemelerinde tek hakim tarafından karara bağlanabilecek dava türlerinin kapsamı genişletiliyor.
Düzenlemeyle içtihadı yerleşmiş ve heyet incelemesine ihtiyaç duyulmayan uyuşmazlıkların daha hızlı sonuçlandırılması amaçlanıyor.
İstinaf incelemelerinde gerekçe değişikliği yapılabilecek
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda yapılacak değişiklikle bölge idare mahkemeleri, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulduğu ancak gerekçesini eksik veya hatalı gördüğü durumlarda kararı kaldırmadan gerekçeyi değiştirebilecek.
Ayrıca bazı usul eksikliklerinde dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilebileceği yeni düzenlemeler getiriliyor.
Bazı bölge idare mahkemesi kararlarına temyiz yolu açılıyor
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda, bölge idare mahkemelerinin bazı kararları için Danıştay’da temyiz yolu yeniden açılıyor.
Ancak tek hakimle görülen ve temyiz incelemesine ihtiyaç olmadığı değerlendirilen bazı davalarda bu yol kapalı olacak.
Adli Tıp Kurumu üyelerine uzmanlık şartı
Teklif, Adli Tıp Kurumu ihtisas kurullarında görev yapacak başkan ve üyeler için uzmanlık veya doktora şartı getiriyor. Kurul başkanları, üyeleri ve bazı yöneticiler için dört yıllık görev süresi uygulanacak.
Hakim ve savcı yardımcılarının sınav sistemi değişiyor
Türkiye Adalet Akademisi’nin vereceği eğitimler ve sınavlara ilişkin esaslar yeniden düzenleniyor. Sınavların yüz tam puan üzerinden değerlendirilmesi ve mazeret sınavlarına ilişkin kurallar belirleniyor.
Hukuki konularda bilirkişiye başvuran hakim ve savcılara disiplin yaptırımı
Hakim ve Savcılar Kanunu’nda yapılacak değişiklikle, hakimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurmak disiplin yaptırımı kapsamına alınacak.
Amaç, bilirkişilik sisteminin yalnızca teknik ve özel uzmanlık gerektiren alanlarda kullanılması.
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda kanuni faiz hesabında yeni sistem getiriliyor.
Yeni düzenlemeye göre faiz oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranı esas alınarak belirlenecek.
Türk Medeni Kanunu’nda yapılacak değişiklikle kısıtlılara ait taşınır ve taşınmaz mallar, UYAP’a entegre elektronik satış portalı üzerinden satılabilecek.
Düzenleme ile daha fazla kişinin satışlara katılması ve malların daha yüksek bedelle satılması hedefleniyor.
Genetik veriler için saklama ve imha kuralları geliyor
Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılacak değişiklikle moleküler genetik inceleme sonucu elde edilen verilerin saklanması ve imhasına ilişkin kurallar belirleniyor.
Bazı durumlarda veriler hemen silinecek. Mahkumiyet veya davanın düşmesi gibi durumlarda ise kararın kesinleşmesinden itibaren 20 yıl saklanacak.
Bilgisayarlarda yapılan arama ve el koyma işlemleri sonucu elde edilen veriler için yeni saklama süreleri getiriliyor.
Veriler, kararın kesinleşmesinden itibaren 15 yıl muhafaza edilecek ve sürenin sonunda Cumhuriyet savcısı huzurunda imha edilecek.
HAGB bazı suçlarda uygulanmayacak
Teklif, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) uygulamasında da değişiklik yapıyor.
İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi nedeniyle işlediği kötü muamele kapsamındaki suçlarda HAGB uygulanamayacak.
Kaçak sanıklara ise belirli şartlarla yeniden yargılama talep etme hakkı getiriliyor.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yetkisi genişliyor
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 308’inci maddesinde değişiklik yapılıyor.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz edebileceği kararların kapsamı genişletiliyor. İtiraz süresi de bir aydan üç aya çıkarılıyor.
Destekten yoksun kalma ve iş gücü kaybı tazminatlarında faiz hesabı yeniden düzenleniyor.
Kazancın bilindiği dönem için olay tarihinden, bilinmediği dönem için karar tarihinden itibaren faiz uygulanacak.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki belirsiz alacak davasına ilişkin madde yürürlükten kaldırılıyor.
Düzenlemeyle hak arama süreçlerinde yaşanan belirsizliklerin azaltılması amaçlanıyor.
Davacılar, dava süreci devam ederken kalan alacaklarını ıslah yapmadan talep edebilecek.
Duruşmalar arasında üç aylık sınır geliyor
Yazılı yargılama usulündeki davalarda duruşmalar arasındaki süre kural olarak üç ayı geçemeyecek. Elektronik ortamda duruşmaya katılan kişiler için bazı işlemler dışında fiziki imza zorunluluğu kaldırılıyor. Mahkemelerin birleştirme kararlarına karşı doğrudan istinaf başvurusu yapılabilecek. İstinaf mahkemelerinin yeniden verdiği bazı kararlar için temyiz yolu açılıyor.
Teklifte yer alan ve Yargıtay’ın yalnızca görevsizlik veya yetkisizlik gerekçesiyle bozma yapmasını sınırlayan madde komisyondaki görüşmeler sırasında metinden çıkarıldı.
IBAN mağdurlarına ceza indirimi geliyor
Teklife eklenen düzenlemeyle, dolandırıcılık suçlarında belirli şartları taşıyan bazı sanıklar için cezada indirim yapılması öngörülüyor.
Düzenleme kapsamında, dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştirakin belirli fiillerle sınırlı kalması halinde, suçun haksızlık içeriği dikkate alınarak cezada yarı oranında indirim uygulanabilecek.
12. Yargı Paketi: IBAN paylaşımına yeni ceza düzenlemesi
12. Yargı Paketi: LGBTİ+’lar, sosyal medyada kimlik doğrulama, çocuk cezaları ve nafaka, tekliften çıkarıldı
(EMK)