Kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda kabul edilen 7589 sayılı Kanun, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yargının etkinliğini artırmayı, süreçleri hızlandırmayı ve uygulamadaki aksaklıkları gidermeyi hedefleyen yeni düzenleme; miras hukuku, idari yargı, ceza adalet sistemi ve bilişim suçları başta olmak üzere birçok alanda kritik değişiklikler getiriyor.
Miras taşınmazlarının satışında ilk teklif hakkı mirasçıların
Yeni kanuna göre, tüm maliklerinin mülkiyeti miras yoluyla edindiği ve bünyesinde üçüncü bir kişinin payı bulunmayan taşınmazlarda ortaklığın satış yoluyla giderilmesi sürecinde yeni bir döneme geçildi. Buna göre:
·Yapılacak ilk açık artırmaya yalnızca mirasçılar katılabilecek.
·İlk artırmada teklifler taşınmazın tahmini değerinin tamamı üzerinden sunulacak.
· İhale bedelini süresi içinde yatırmayarak süreci aksatan kişilere, teklif ettikleri tutarın yüzde 5’i oranında idari para cezası kesilecek.
İdari yargıda "Tek Hâkim" dönemi genişliyor
Yargı yükünü hafifletmek amacıyla idari yargıda tek hâkimle karara bağlanacak davaların kapsamı esnetildi:
·Konusu 486 bin Türk lirasını aşmayan bazı iptal ve tam yargı davalarında kararları tek hâkim verecek.
·Öğrencilerin not, sınıf geçme, yurt, burs ve kredi işlemleri; kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, lojman, harcırah, izin ve uyarma cezalarına ilişkin açtığı davalar tek hâkim sınırına dahil edildi.
· İstisna: Öğrencilerin okuldan uzaklaştırılması veya ilişiğinin kesilmesi sonucunu doğuran ağır disiplin cezaları bu uygulamanın dışında tutuldu.
Bazı idari davalara temyiz yolu kapatıldı
Danıştayın iş yükünü azaltmaya yönelik adımlar kapsamında; tek hâkimle görülen davalar, yabancılar ve uluslararası koruma mevzuatından doğan uyuşmazlıklar ile yalnızca vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine itiraz edilen dosyalar için Danıştaya temyiz başvurusu yapılamayacak.
Banka hesabı ve IBAN kullanımını kullandıranlara ceza indirimi
Dolandırıcılık vakalarındaki araç kullanımına ilişkin ceza politikalarında esnekliğe gidildi:
·Dolandırıcılık suçuna iştiraki; yalnızca banka hesabı, kredi kartı, ödeme aracı veya kripto varlık cüzdanı bilgilerini başkasına vermekle sınırlı kalan sanıkların cezalarında yarı oranında indirime gidilecek.
-Kanun yürürlüğe girmeden önce bu suçtan hüküm giyen ve dosyası üst mahkemede bulunan kişilerin durumları yeniden değerlendirilmek üzere ilk derece mahkemelerine iade edilecek.
·İnfaz aşamasındaki hükümlüler, mağdurun maddi zararını 6 ay içinde tamamen karşılamaları hâlinde etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilecek.
Genetik verilere 20 yıllık saklama sınırı
Ceza soruşturma ve kovuşturmalarında elde edilen genetik verilerin korunmasına dair yeni standartlar getirildi:
·Elde edilen genetik veriler, kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir dijital sisteme kaydedilecek.
·Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı (TAK) kararlarında veriler derhal silinecek. Diğer durumlarda ise mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 20 yıl sonra imha edilecek. Nedeni ortadan kalkan durumlarda ilgili kişi verilerinin silinmesini talep edebilecek.
İşkence ve kötü muamelede HAGB kaldırıldı
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) müessesesi yeniden yapılandırıldı:
·2 yıl veya daha az süreli hapis cezalarında HAGB uygulanmaya devam edecek.
· Ancak işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işledikleri kötü muamele suçlarında HAGB uygulanması tamamen yasaklandı.
-HAGB kararlarına karşı istinaf ve belirli koşullarda temyiz kanun yolu açıldı.
Kanuni Faiz Merkez Bankası Reeskont Oranına Bağlandı
Taraflar arasında faiz oranının kararlaştırılmadığı durumlarda esas alınan kanuni faiz sistemi güncellendi:
· Yeni kanuni faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) kısa vadeli kredi işlemlerine uyguladığı reeskont oranının yüzde 80'i esas alınarak belirlenecek.
·Reeskont oranında yılın ilk yarısında 5 puan veya üzerinde bir değişim yaşanırsa, yılın ikinci yarısında bu yeni oran uygulanacak.
Yargılamaların uzamasını önlemek amacıyla hukuk davalarında duruşmalar arasındaki süre en fazla 3 ay olarak belirlendi. Bilirkişi incelemesinin uzaması veya talimat yazışmaları gibi zorunlu hallerde hâkim, gerekçesini karara yazarak daha uzun bir ara verebilecek.
Yürürlük Tarihi: Kanunun elektronik satış ve uzaktan duruşmalara ilişkin maddeleri 3 ay sonra, diğer geniş kapsamlı hükümleri ise Resmi Gazete’de yayımlandığı gün itibarıyla yürürlüğe girdi.
(EMK)
