İtalya’nın son yıllarda dünyaya kazandırdığı en sansasyonel belgesel yönetmeni Gianfranco Rosi görkemli sinemasıyla tekrar karşımızda.
Öğretmen greviyle gündemde olan Tophane’deki İtalyan Lisesi’nde okumuş Rosi kamerasını bu defa Vezüv Dağı ve Napoli Körfezi'ne yöneltiyor.
Bulutların altında (Sotto le nuvole/Below the clouds) adlı belgesel bizi İtalya’nın en “sıcak” noktalarından birine sürüklerken cilalı ve fiyakalı ülkenin hakikate yakın bir manzarasıyla karşı karşıya bırakıyor.
Siyah beyaz görüntüler bazen seyirciye Salgado estetiğini hatırlatacak kadar yücelirken muhteşem coğrafyaya tüm gezegenle bağları olan bir organizma hissiyle bakıyoruz.
2025 İtalya yapımı 114 dakikalık belgeselde bölgenin zengin tarihinden, gündelik hayatına, gecenin paranoyaları ayaklandıran gerginliğinden, tepemizden bir türlü ayrılmayan kara bulutların ağırlığına, ziyadesiyle “epik” bir anlatımla doyuyoruz.
Neredeyse mistik bir seyahate çıkıp adeta transa geçmek bile mümkün, Rosi’nin Napoli’ye yakışan Barok yaklaşımıyla…
Tarikat dehşeti
İtalya deyince akla gelen Katolik dünyasının merkezi Vatikan belli ki bazıları için yeterince ikna edici bulunmamış. Kadın yönetmen Alba Zari, anneannesi ve annesi yüzünden çocuk yaşta “dahil olduğu” Tayland’daki bir tarikatla hesaplaşmaya girişiyor. Hazreti İsa’ya mürit kazandırmak amacıyla bedenleri serbest bir cinsellik çerçevesinde kullandırılan kadın kahramanlarımızın pişmanlığı apaçık biçimde görülse de filme damgasını vuran Alba’nın travmatik benliği oluyor.
İtalya’nın en kasvetli coğrafyalarından biri olan Trieste ve çevresi, maziyle alakalı mevzubahis yüzleşmenin fonunu oluştururken genç sinemacı Alba’nın Selanik’teki aurası hassas ruhlu bir çocuğunki kadar yumuşaktı.
2025 İtalya yapımı 98 dakikalık Beyaz Yalanlar (White lies) belgeseli aracılığıyla, dinî unsurların sömürüldüklerinde nelere yol açabildikleri bir kez daha gözümüze sokuluyor.
Gençliğin olmazsa olmazlarından ihtiras sorumsuzluklara yol açıyor, olan bilhassa kendini savunma imkânı olmayan çocuklara oluyor. Kişisel hikayesini büyük bir cesaret ve incelikle yansıtan Alba Zari’nin ortaya çıkardığı samimi eser benzer yollardan geçmiş insanlar için bir katarsis vazifesi görebilir.
Hiyerarşinin tahakkümü
Uzun zamandan beri gezegen çapında ayyuka çıkmış, din adamlarının bilhassa oğlan çocuklarına yönelik cinsel tacizlerinden, kendini dine adamış rahibelerin de azade olmadığı anlaşılıyor.
Rahibeler Vatikan’a Karşı (Suore contro il Vaticano/Nuns vs. Vatican) adlı çarpıcı belgeselde dinî hiyerarşinin üst basamaklarında yer alanların, müessesenin şanını korumak üzere nasıl birbirini kolladığı da gözümüze sokuluyor.
Kadın yönetmen Lorena Luciano 2025 İtalya-ABD ortak yapımı 92 dakikalık çalışmasıyla geleneksel belgesel formatında, araştırmacı gazetecilik nüanslı sürükleyici bir film kotarmış. Katolik dünyasının liderleri Papaların da dahil olduğu, skandalı örtbas etme ve suçluya gerekli cezayı vermeme refleksi neyse ki şu andaki ABD kökenli Papa sayesinde bir ölçüde “dondurulmuş” vaziyette. Ne de olsa tacizleri herkesçe bilinmesine rağmen senelerce kilise tarafından korunan rahip Marko Rupnik’in dünya çapında popüler mozaikleri Vatikan’ın resmi sitesinden kaldırıldı (Bu yeterli midir?).
Otoriter bir yapının altında ezilerek, kendini suçlu hissetmek suretiyle sesini çıkaramayan rahibeler artık tek tek ortaya çıkıp istismarlarına maruz kaldıkları tacizci ve tecavüzcüleri afişe ediyor; kendini hukuktan azade hisseden din adamları hak ettikleri cezalardan sıyrılsa da adaletin yerine gelmesi için uğraşan rahibeler artık seslerini duyurabiliyor; üstelik bazıları kiliseden ayrılıp eski hayatlarına dönmeyi göze alarak!
(MT/HA)
