Yunanistan’ın Selanik kentinde organize edilen beynelmilel belgesel festivali 5 Mart Perşembe gecesi yapılan açılış töreniyle başladı. Törende konuşan ABD’li yönetmen Ivy Meeropol savaşa teslim olmuş bir dünyanın ciddiyeti ve ağırlığıyla seyircilere seslendi. E.Jean’e Sor (Ask E.Jean) adlı belgeselin altında imzası olan Meeropol, Donald Trump’ın iki kere yargılanıp ceza almasına yol açan davalara, bizi filmin cesur kahramanı Elizabeth Jean Carroll aracılığıyla dahil etti.
Sonradan ABD başkanı olacak Trump tecavüz ve hakaretten suçlu bulunmuş, halen ödemediği milyonlarca dolarlık cezalara çarptırılmıştı. Açılışta gösterilen belgesel hazır bulunanlar tarafından heyecanla takip edildi, sık sık Trump’ın rezil hallere düşmesi yüzünden gülüşmelere yol açtı, sona erdiğinde de hararetle alkışlandı.
Festivalde yer alacak filmler arasında Volkan Üce imzalı 2m2 belgeseli de mizah gücüyle sinema severleri muhakkak ki tavlayacak.
Belgeselde Türkiye ve Belçika’da birer cenaze levazımatçısı ölüm hakkında seyirciye beyin jimnastiği yaptırırken hoş vakit geçirtmekten de geri kalmıyor.
2026 Belçika yapımı 83 dakikalık belgeselde insan hayatında dinî açıdan da büyük ağırlığı olan vefat dinamiğinin birileri için ticari değeri gözümüze sokuluyor.
Uluslararası Rotterdam Film Festivalinde de yer almış olan 2m2 belgeselinde insanlığı en başından meşgul eden ölüm masaya yatırlırken kara mizah ağır meselenin eğlenceli bir dille işlenmesini mümkün kılıyor. Felsefi, şiirsel ve sanatsal açıdan defalarca irdelenmiş ölüm olgusu kapitalist demistifikasyona uğruyor ve adeta kutsallıktan arındırılıyor. Filmi seyrederken en derin korkularımızla yüzleşmek ve onları aşmak için gür bir kahkahanın faydasını bir kez daha hatırlayacağız.
80 kızgın gazeteci
Basın hürriyetinin dünya çapında yok edilmeye çalışıldığı günümüzde Avrupa’nın en pespaye rejimlerinden Viktor Orban iktidarı da muhakkak ki elinden geleni ardına koymuyor. Siyasi baskı sonucunda Macaristan’ın en büyük bağımsız basın ajansı Index.hu’nun çöküşüne şahit oluyoruz. Protesto tarihinde örneği ender görülebilecek biçimde 80 gazeteci topluca istifa ediyor. Genelde savaş alanlarında muhabirlik yapan András Földes kamerasını bu defa ajanstaki hadiseyi teferruatlı biçimde belgelemek için kullanıyor. Yönetmen hanesinde adını Anna Kis ile gördüğümüz Földes 80 kızgın gazeteci (80 dühös újságíró/80 angry journalists) adlı belgeselde bize, işin mutfağından görüntülerle ulaşıyor.
Yeni medya kuruluşu Telex.hu’nun ortaya çıkması ortamdaki baskı mekanizmalarını pek hafifletemiyor. Gazetecileri koruması öngörülen mekanizmalar tek tek çökertilirken demokratik düsturlar gözardı ediliyor, lakin ödün vermeye hiç niyeti olmayan gazeteciler direnişlerini sürdürüyor.
Basın hürriyetine inananlar için Index.hu’ya olanlar damardan bir uyarı kıymeti taşıyor ve aynı zamanda ders alınması gereken bir misal oluşturuyor. Kirli çamaşırlarının teşhir edilmesinden hiç hoşlanmayan totaliter rejimler sansürü dayatmaya, baskıyı artırmaya, hukuk dışı müdahalelerde
bulunmaya devam ettikçe serbest ifade hakkını savunanların mücadelelerini sürdüreceği muhakkak.
2026 Macaristan, Almanya, Çekya, Norveç ve Danimarka ortak yapımı 95 dakikalık ibretlik belgesel CPH:DOX’un programında da yer alıyor.
Filistin’de doktorlar
ABD’li olup kimlikleri Filistinli, Yahudi ve Zerdüşti olarak tanıtılan üç doktor Gazze’de hayat kurtarmak üzere göreve başlıyor, lakin kendilerini tıbbi müdahale ile siyasetin tam ortasında buluyorlar. Bölgedeki acımasız müdahalede ABD’nin de rol alması bir yana, her geçen gün artan şiddet ve yıkımın doktorların mesleklerini ifa etmesini iyice imkânsızlaştırmasına şahit oluyoruz. Her şeye rağmen, asil ve kutsal faaliyetlerini sürdürebilmek doktorlar için esas olduğundan, Gazze halkıyla bütünleşmeyi ve büyük bir dayanışma örneği sergilemeyi başarıyorlar.
2026 ABD, Malezya, Qatar, Danimarka ve Filistin yapımı 93 dakikalık belgeselde farklı kökenlere sahip olsalar da aynı amaç uğruna profesyonelliklerini konuşturan üç doktora hayran olmamak ne mümkün!
Yönetmen Poh Si Teng’in Amerikalı doktor (American doctor) adlı belgeseli Sundance’te dünya prömiyerini gerçekleştirdikten sonra Selanik dışında True/False, SXSW, CPH:DOX ve Salem’in programında da yer alıyor.
Çarpıcı belgesel seyirciyi Gazze’nin hastanelerinden ABD siyasetinin karar mekânlarına da taşıyor, hakikat belgeleriyle teşhir edilirken Filistin meselesinin trajik yollarında hepimizi tesir altında bırakıyor.
Pek yakında, Selanik’te…
Selanik Belgesel Festivali’nde geri sayım
(MT/NÖ)
