ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın uluslararası gemi trafiğine açılması için verdiği süreyi uzatarak, ABD'nin İran enerji santrallerine yönelik tehditlerini beş gün erteleyeceğini söyledi.
Trump kendi sosyal medya platformu Truth Social'daki açıklamasında, savaşın bir çözüme kavuşturulması olasılığını da gündeme getirdi ama İranlı yetkililer müzakere iddiasını reddetti.
ABD'nin kamu yayın ağı PBS, bununla birlikte "Trump'ın geri adımı"nın ABD ve İran'ın bölgedeki siviller için potansiyel olarak felaket sonuçlar doğurabilecek tehditler savurmasının ardından bir nebze olsun rahatlama sağladığını söyledi.
PBS'nin haberine göre, Trump Truth Social'daki açıklamasının ardından gazetecilere İran'ın "bir anlaşma yapmak" istediğini ve ABD elçisinin "saygın" bir İranlı liderle görüşmeler yaptığını iddia etti. Ortadoğu özel elçisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner'in pazar geç saatlere kadar görüşmeler yaptıklarını ve müzakerelerin devam edeceğini söyledi.
Trump, İran ile bir anlaşmaya varılırsa, ABD'nin İran'ın tartışmalı nükleer programı için kritik öneme sahip zenginleştirilmiş uranyumunu alacağını iddia etti.
Trump'ın sosyal medyadan yaptığı açıklamanın hemen ardından İran devlet televizyonu, ABD Başkanının "İran'ın kesin uyarısı üzerine" geri adım attığını duyurdu.
Tasnim Haber Ajansı "Savaşın başlangıcından bu yana, bazı arabulucular tarafından Tahran'a mesajlar gönderildi[ğini], ancak İran'ın net yanıtı[nın], gerekli caydırıcılık seviyesine ulaşılana kadar savunmaya devam edeceği yönünde oldu[ğunu]" bildirdi.
"Bu tür psikolojik savaşla, ne Hürmüz Boğazı savaş öncesi durumuna döner ne de enerji piyasaları sakinleşir." dedi.
Ajans ABD'nin Ortadoğu'ya daha fazla amfibi saldırı gemisi ve ek deniz piyadesi konuşlandırmasının İran üzerine bir kara saldırısıyla bağlantılı olabileceği konusunda uyarıda bulundu.
İran Savunma Konseyi, "Düşmanın İran kıyılarını veya adalarını hedef alma girişimi, doğal ve yerleşik askeri uygulamalara uygun olarak, Basra Körfezi ve kıyılar boyunca tüm erişim yollarının mayınlanmasına yol açacaktır." diye uyardı.
Trump, İran'a kara kuvvetleri gönderme planı olmadığını, ancak tüm seçenekleri elinde tuttuğunu söyledi. İsrail, kara kuvvetlerinin savaşa katılabileceğini ima etti.
Dördüncü haftada durum
Dördüncü haftasına giren savaş, İran'ın dini liderinin öldürülmesi, önemli bir İran doğalgaz sahasının bombalanması ve Körfez Arap ülkelerindeki petrol ve doğalgaz tesisleri ve diğer sivil altyapının hedef alınması türünden birçok dramatik dönüm noktasına tanık oldu. Çatışma 2 bini aşkın insanın ölümüne, küresel ekonominin sarsılmasına, petrol fiyatlarının yükselmesine ve dünyanın en işlek hava koridorlarından bazılarının tehlikeye girmesine neden oldu.
Son saldırı tehditlerinin gerçekleşmesi halinde İran'da ve Körfez çevresinde çok geniş bir bölgede halkın elektriği kesilebilir ve birçok çöllük ülkede içme suyu sağlayan tuz arıtma tesisleri devre dışı kalabilir. Nükleer tesislere yönelik olası saldırının sonuçları konusunda da kaygılar büyüyor.
Trump önce süre verdi sonra uzattı
Trump hafta sonu, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki ablukasını 48 saat içinde kaldırmaması halinde ABD'nin İran'ın enerji santrallerini "yok edeceğini" söylemişti; bu süre Washington saatiyle pazartesi geç saatlerde sona eriyordu.
Ancak Trump pazartesi sabahı, ABD ve İran'ın savaşta "tam ve kesin bir çözüm" sağlayabilecek "çok iyi ve verimli görüşmeler" yaptığını yazdı.
Trump, enerji santrallerine yönelik saldırı tehdidinin askıya alınmasını da "süren toplantı ve görüşmelerin başarısı"na bağladı ama devlet yayın organı İRNA, Dışişleri Bakanlığının herhangi bir müzakere olduğuna ilişkin haberleri yalanladığını duyurdu.
Gazete, "ABD Başkanının açıklamaları, enerji fiyatlarını düşürme ve askeri planlarını uygulamak için zaman kazanma çabalarının bir parçasıdır." dedi.
Hakan Fidan haber getirip götürüyor
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakci, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile telefon görüşmesi yaptığını söyledi. Türkiye, daha önce Tahran ve Washington arasındaki müzakerelerde arabulucu rolü üstlenmişti.
Cumhurbaşkanı Abdülfettah el-Sisi de pazartesi günü yaptığı açıklamada, Mısır'ın İran'a çatışmayı azaltmaya odaklanan "açık mesajlar" ilettiğini belirtti.
İran misilleme tehdidinde bulundu
İran'ın paramiliter Devrim Muhafızları, Trump'ın tehdidini yerine getirmesi halinde Amerikan üslerine elektrik sağlayan tüm bölgelerdeki enerji santrallerini ve "Amerikalıların hisselerinin bulunduğu ekonomik tesisleri, sanayi ve enerji altyapılarını" vuracağını söyledi.
İran parlamento başkanı Muhammed Bagher Kalibaf, İran'ın bölgedeki hayati altyapıları, Körfez ülkelerinde içme suyu için kritik öneme sahip enerji ve tuzdan arındırma tesisleri de dahil olmak üzere meşru hedefler olarak değerlendireceğini söyledi.
Birleşmiş Milletlerin kıdemli yetkilisi Jorge Moreira da Silva, dünyanın şimdiden "petrol, yakıt ve doğalgazda katlanarak artan fiyatlar" da dahil dalgalanma etkisi gördüğünü ve bunun başta Asya ve Afrika'daki gelişmekte olan ülkeler olmak üzere milyonlarca insanı derinden etkilediğini söyledi.
Silva "askeri bir çözüm yok" dedi.
(AEK)
