Suriye geçici hükümeti ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında haftalarca süren çatışmaların ardından 30 Ocak’ta kapsamlı bir anlaşma imzalandı. Anlaşma ateşkesin sağlanmasını, askeri ve idari yapıların kademeli olarak bütünleştirilmesini ve Suriyeli Kürtlerin temel haklarının düzenlenmesini de kapsıyor.
Bu çerçevede ilk olarak SDG tarafından Haseke Valiliği’ne aday gösterilen Nureddin İsa Ahmed, 7 Şubat’ta göreve başladı. Akabinde SDG Genel Komutanlık Üyesi Sipan Hemo 10 Mart’ta, Suriye Savunma Bakanlığı’nın Doğu Bölgesi’nden (Rojava/Kuzeydoğu Suriye) sorumlu Bakan Yardımcısı olarak atandı.
Son olarak SDG’nin önerisiyle Elmaz Romî Kobanî Belediyesi Başkanlığı görevine atandı.
Romî, göreve geliş süreci, siyasal geçmişi, Kobanî’nin ihtiyaçları ve demokratik entegrasyon tartışmalarına ilişkin bianet'in sorularını yanıtladı.
Elmaz Romî, Kobanî Belediye Başkanlığı görevine atandı
"Özerk yönetimden önce de kurumsal çalışmaların içindeydim"
Öncelikle, sizi biraz tanıyabilir miyiz, daha önce hangi alanlarda çalıştınız? Bu göreve atandığınızı nasıl öğrendiniz?
Kobanî’nin Helınce köyünde doğdum, Halep’te üniversitede spor bölümünü bitirdim. Özerk yönetim ilan edilmeden önce de çeşitli kurumlarda çalışıyordum. Özerk yönetim ilan edildiğinde ise sürecin ilk katılımcılarından biri oldum. O dönem Öğretmenler Birliği adıyla bir yapı vardı orada çalıştım. Kısa bir süre Kobanî’de öğretmenlik yaptım. Özerk yönetim ilan edildikten sonra gençler adına spor sorumlusu olarak görevlendirildim. Ancak Kobanî savaşı başlayınca bu çalışmalara ara vermek zorunda kaldık.
Kobanî savaşı sona erer ermez, 2015’te gençlik spor kulübünün sorumluluğuna getirildim ve yaklaşık üç yıl bu görevi yürüttüm. Daha sonra kadın yönetiminde yardımcı olarak görev aldım. Ardından Kongra Star çalışmalarına katıldım; burada da yöneticilik yaptım ve yaklaşık iki buçuk yıl boyunca kadın çalışmalarıyla ilgilendim.Daha sonra Demokratik Birlik Partisi’nin (PYD) çalışmalarına katıldım. Orada daha çok halkla ilişkiler alanında çalıştım. Sonrasında da ekolojik çalışmalar için önerildim ve iki yılı aşkın süre bu alanda görev yaptım.
"Belediye için önerilmem demokratik entegrasyon başlığıyla bağlantılı"
Ekolojik çalışmalarımın ardından ismim belediye için önerildi. Daha önce önemli kurumların çoğu Cezire tarafındaydı. Fakat ilk kez Kobanî’de de bu demokratik entegrasyonun gerçekleşmesi için çalışmalar yürütüldü. Askeri açıdan entegrasyon çalışmaları daha önce başlamıştı, şimdi ise ilk kez idari alanda da bir adım atılmış oldu. Benim de aralarında bulunduğum isimler Halep’e sunuldu. Yapılan değerlendirme sonucunda benim ismim kabul edildi. Şu an belediyede benim dışımda altı kişi daha görev yapıyor. Bunlardan biri yardımcım, beş kişi de tenfiz meclisinde çalışıyor. Bu düzenlemeler yapıldıktan ve görev bize devredildikten sonra pazartesi günü belediye çalışmalarına başladık. Böylece Kobanî’de idarî anlamda ilk demokratik entegrasyon düzenlemesi hayata geçirilmiş oldu.
"Kobanî ismi korunmalı, bu halk için kırmızı çizgidir"
Şam ile entegrasyon konusunda Kobanî Belediyesi'nin kırmızı çizgileri var mı?
Kobanî ismi son derece önemli ve kendine özgü bir isim. Sembolik anlamı çok yüksek. Kobanî’ye başka bir adla, Ayn el-Arab diyerek sesleniyorlardı. Oysa Kobanî bütün dünyada tanınmış ve kabul edilmiş bir değere sahip. Özellikle direnişle dünyaya adını duyurmuş bir kent, 2014’te IŞİD’e karşı yürütülen direniş bu durumu daha da belirginleştirdi.
Bu nedenle Kobanî halkı, kentin adının korunmasında ısrarcı. Biz de belediye olarak çalışmalarımızı Kobanî ismi üzerinden yürütüyoruz ve bu ismin değişmemesi gerektiğini savunuyoruz. Anlaşmanın başlangıcında da bu durum dile getirildi. Elbette ileride bazı düzenlemeler olabilir, ancak Kobanî’nin ismi ve özgünlüğü korunacak. Bu, Kobanî halkı için son derece önemli ve kırmızı çizgidir.
"Kobanî’nin ihtiyaçlarının ne olduğunu çok iyi biliyoruz"
Belediyeyi yönetme konusundaki bakış açınız nedir? Belediye kararlarını halkın onayına veya doğrudan istişareye açmayı planlıyor musunuz?
Biz Kobanî’nin çocuklarıyız. Kobanî’nin ihtiyaçlarının ne olduğunu çok iyi biliyoruz. 2014’teki saldırılardan bu yana kent birçok kez hedef alındı, kuşatma altında kaldı. Hem kentte hem de çevre köylerde defalarca çatışmalar yaşandı ve büyük yıkımlar meydana geldi. Bu nedenle Kobanî’deki idari ve belediye çalışmaları son derece önemli. Bizden önce görev yapan belediye de Kobanî için önemli işler yaptı. Ancak kente ve bölgeye yönelik saldırılar nedeniyle belediye çalışmaları birçok kez durmak zorunda kaldı. Bu nedenle önceki yönetimin başlattığı ve tamamlamak istediği çalışmaları sürdürmek ve sonuçlandırmak istiyoruz.
“Halep vilayetiyle yaptığımız görüşmelerde Kobanî’de büyük bir yıkım yaşandığını, kentin defalarca kuşatıldığını, ağır çatışma ve savaş süreçlerinden geçtiğini anlattık. Bu nedenle Kobanî’nin diğer şehirler gibi sıradan ele alınamayacağını söyledik. Bir yandan direniş anlamında bütün dünyada özel bir görünürlüğü var, diğer yandan yaşanan yıkım çok ağır. Bu yüzden bugün Kobanî’de belediye hizmetleri açısından kapsamlı çalışmalar yapılması gerekiyor. Bugüne kadar yapılanların üzerine eklenmesi, eksik kalan hizmetlerin tamamlanması ve kentin ihtiyaçları doğrultusunda gerekli çalışmaların yürütülmesi son derece önemli.”
“Daha önce Kobanî’nin gelirleri Kuzeydoğu Suriye yönetiminden geliyordu. Fakat bugün entegrasyonun şartları gereği artık bu kaynakların Halep’ten, yani Halep vilayetinden gelmesi gerekiyor. Diğer şehirlere bütçe ve kaynak nasıl gidiyorsa, Kobanî’ye de aynı şekilde gitmeli.”
"Yeniden inşa için bütçe ve uzman ekip gerekli"
Kobani'de insanlar büyük siyasi meselelerden önce su, elektrik, ekmek ve güvenlikten bahsediyor. Öncelik listeniz nedir? Kadınların, çocukların, yaşlıların ve Kobani şehrinin öncelikle neye ihtiyacı var?
Her şeyden önce Kobanî’de özellikle mühendisler ve uzmanlar tarafından kapsamlı çalışmalar yapılması gerekiyor. Bu ekibin kentin tüm ihtiyaçlarını tek tek tespit etmesi gerekir. Yeniden inşa sürecinin yürütülmesi için güçlü bir bütçeye ihtiyaç var. Entegrasyon koşullarından biri de budur. Kobanî merkezinde ve merkezin dışındaki bölgelerde meydana gelen bütün yıkımların onarılması, yıkılan idarî kurumların, yolların, evlerin ve yerleşim alanlarının yeniden inşa edilmesi gerekiyor. Bu ihtiyaçları Halep vilayetine bildirmemiz, onlar tarafından da karşılanması gerekiyor. Aynı şekilde Kobanî için ne kadar bütçe gerektiğinin de belirlenmesi şart. Uzman ekibin acil ve gerekli ihtiyaçları saptaması, kısa vadede yapılması gerekenleri ortaya koyması ve bunların hizmet olarak hayata geçirilmesi gerekiyor.
"Entegrasyon halkın değerlerini koruyacak şekilde yürütülmeli"
Entegrasyona ilişkin kaygılarınız var mı?
Halkımız çok acı çekti. Son savaşta da, yani Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile hükümet güçleri arasında yaşanan çatışmalarda da büyük acılar yaşadı. Bu nedenle demokratik entegrasyonun sağlıklı bir şekilde yürütülmesi gerekir. Halk arasında mevcut entegrasyon çalışmalarından memnuniyetsizlik yaratan durumlar olabilir. Ancak halkın korunması, değerlerinin gözetilmesi, Kürt halkının kimliği ve kültürünün korunması için bu sürecin demokratik ve adaletli biçimde yürütülmesi şart.
Bu konuda halkımızın bize yardımcı olacağına, umutlu olacağına ve destek vereceğine inanıyoruz. Demokratik entegrasyon sürecinde kendi değerlerimize, kurumlarımıza, kültürümüze ve kimliğimize sahip çıkmamız gerekiyor.
Halkın kendi kurumlarına ve yönetimlerine sahip çıkması gerekiyor. Demokratik entegrasyonun nasıl gerçekleşeceği belirleyici. Kendi haklarımızı elde edebilmemiz için bu süreci her yönüyle ele almamız gerekiyor.
"Bir kadın belediye başkanı önemli, ama yeterli değil"
Yerel yönetimlerde kadınların varlığının artması somut olarak ne gibi bir fark yaratır? Bir de Şam'ın toplumsal cinsiyet açısından bakış açısını düşündüğümüzde isminizin onaylanmasına şaşırdınız mı?
Başta ciddi tereddütler vardı. Geçici Suriye hükümetinin bir kadının belediye başkanı olarak görev yapmasına onay vermeyeceğine dair güçlü bir kanı vardı. Fakat sonra kabul ettiler. Yavaş yavaş kadınlar idarî çalışmalarda daha görünür ve daha kabul edilebilir hâle geldi. Benim ismimin, yani bir kadının isminin önerilmesi ve kabul edilmesi gerçekten şaşırtıcıydı. Aslında geçici hükümetin bir kadının belediye başkanı olmasına onay vermesi, yıllardır yaptığımız kadın çalışmalarının bir sonucu ve gücüydü.
Özellikle kadın çalışmaları konusunda önemli gelişmelerin devam etmesi gerekiyor. Kobanî’ye bir kadının belediye başkanı seçilmesi bu açıdan önemli, bir başarı; ancak yeterli değil. Daha fazla çalışmamız gerekiyor. Hem Kürt kimliğiyle hem de kadın kimliğiyle anayasada yer almamız ve haklarımızın güvence altına alınması gerekiyor.
KUZEY VE DOĞU SURİYE ÖĞRETMENLER BİRLİĞİ’NDEN NESRÎN MÛSA REŞİK
“Anayasal güvence olmadan verilen hiçbir söz kalıcı değil”
(NÖ)
