İHD’den ‘kuyu tipi’ hapishaneler için kapatma çağrısı: "Bu mimari bir işkencedir"
İnsan Hakları Derneği İstanbul Şubesi, "kuyu tipi" olarak bilinen S, Y ve Yüksek Güvenlikli Hapishanelerin kapatılması çağrısında bulundu. Havalandırma yapısı nedeniyle gökyüzünün kuyu dibinden görünmesinden adını alan bu hapishaneler, mimari yapılarıyla bile birer işkence mekanı olarak nitelendiriliyor. İHD, mahpusların tek kişilik hücrelerde sosyal izolasyona maruz bırakıldığını ve bu durumun hak ihlallerine ve ölümlere zemin hazırladığını belirtti. Antalya Döşemealtı Kuyu Tipi Hapishanesi'nde tutulan Gürkan Türkoğlu, sevk talebiyle 267 gün açlık grevi yaptı ve talebi kabul edildikten sonra 5 Temmuz'da hastanede yaşamını yitirdi. İHD, yetkilileri kuyu tipi hapishaneleri kapatmaya ve açlık grevi yapan mahpusların taleplerini kabul etmeye çağırdı.
İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi bugün yaptığı açıklamada, kamuoyunda "kuyu tipi" olarak bilinen S, Y ve Yüksek Güvenlikli Hapishanelerin hak ihlallerine ve mahpus ölümlerine zemin hazırladığını belirterek kapatılması çağrısında bulundu. Dernek, havalandırma yapısı nedeniyle gökyüzünün sadece bir kuyunun dibinden bakıyormuş gibi görünmesinden dolayı bu adı alan hapishanelerin, mimari yapılarıyla bile tek başına birer "işkence mekanı" olduğunu vurguladı.
Kuyu tipi hapishanelere karşı açlık grevi yapan Gürkan Türkoğlu yaşamını yitirdi
İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi’nde düzenlenen açıklamayı İHD İstanbul Şubesi Hapishane Komisyonu Eş Sözcüsü Meral Nergis Şahin okudu.
Açıklamada öne çıkan başlıklar şöyle:
"Hapishanelerde artan hak ihlalleri, mahpus ölümlerine doğrudan veya dolaylı zemin hazırlamakta, mahpus ölümlerindeki artış devam etmektedir. Türkiye hapishanelerinde mahpus haklarının ihlali, sadece kamu görevlilerinin kasti eylemlerinden veya ihmallerinden ileri gelmemekte; mahpusların tek kişilik hücrelerde tutularak sosyal izolasyona maruz bırakılmalarından da kaynaklanmaktadır. Bu tür uygulamaların başında Kuyu Tipi hapishaneler gelmektedir."
"Mahpusların mutlak tecridi"
Tutuklanan Deniz Göktaş, Çorlu, Karatepe "Kuyu Tipi" Cezaevi'ne sevk edildi
"Havalandırmasından gökyüzünün bir kuyunun dibinden bakıyormuş gibi göründüğü için ‘kuyu tipi’olarak ifade edilen S, Y ve Yüksek Güvenlikli Hapishaneler, sadece mimari olarak bile bu hapishaneleri işkence mekanından farksız hale getirmektedir. Mahpusların mutlak tecridi amacını taşıyan, mahpusun fiziksel, zihinsel ve ruhsal durumu üzerinde ağır sonuçlar yaratan kuyu tipi hapishanelerin, toplumun muhalif kesimlerine yönelik bir proje olduğu insan hakları ve hukuk örgütleri tarafından dile getirilmişti. Nitekim İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun avukatı Mehmet Pehlivan, tutuklanan CHP’liler ve son olarak Deniz Göktaş’ın kuyu tipi olarak inşa edilen Tekirdağ Karatepe Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda tutulması, dile getirilen söz konusu itirazların haklılığını ortaya koymuştur."
"Mahpuslar sevk talebiyle açlık grevine yapıyor"
Antalya 'kuyu tipi'nde üç mahpus 200 günü aşkın süredir açlık grevinde
"Kuyu tipi hapishaneler mimari olarak bir işkence mekanıdır ve mahpusların ölümüne kadar varan insan haklarının ağır ihlaline sebebiyet vermektedir. Birçok kuyu tipi hapishanede mahpuslar, kuyu tipi olmayan hapishanelere sevk edilme talebiyle açlık grevi yapmaktadır. Bu talebi dile getirenlerden ve talebi açlık grevinin 267’nci gününde kabul edilen Antalya Döşemealtı Kuyu Tipi Hapishanesi’nde tutulan mahpus Gürkan Türkoğlu, 3 aydır tedavi altında olduğu Antalya Şehir Hastanesi’nde 5 Temmuz günü yaşamını yitirdi. Mahpus Gürkan Türkoğlu, talebi kabul edilmeden önce ve bilinci yerinde olmadığı sırada zorla müdahaleye maruz kaldı. Bilinci yerine geldiğinde tedaviyi reddedip talebi karşılanana kadar açlık grevine devam etti. Talebi kabul edildikten sonra açlık grevine son veren mahpus Gürkan Türkoğlu’nun durumu giderek kötüleşti ve tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitirdi."
"Talepler kabul edilsin"
Mahpus Kaya "kuyu tipi" hapishaneyi anlattı: En ağır işkence, insanın insandan koparılmasıdır
"İnsan Hakları Derneği olarak hapishanelerdeki tecrit uygulamalarının ağır insan hakkı ihlali teşkil ettiğini hatırlatarak yetkilileri, mimari olarak bir işkence mekanı olarak tasarlanan, toplumun muhalif kesimlerine karşı insan onuruna aykırı bir infaz rejimi aracı olarak kullanılan ve giderek fark gözetmeksizin tüm mahpuslar için uygulama amacı taşıyan Kuyu Tipi Hapishaneleri kapatmaya; kuyu tipi olmayan başka hapishanelere sevk talebi ile açlık grevi sürdüren mahpusların talebini kabul etmeye ve insan onura saygılı davranmaya çağırıyoruz."
(FY)
bianet İnsan Hakları Muhabiri (Temmuz 2026). Gazete Duvar (2019-2025) ve Kurdsat News'te (2025-2026) çalıştı. İstanbul Aydın Üniversitesi Gazetecilik Bölümü mezunu (2021).
