Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC), 2028 Los Angeles Olimpiyatları ve sonraki oyunlarda trans kadın ve cinsiyet gelişim farklılıkları (DSD) olan sporcuların kadın kategorisinde yarışmasını yasakladı.
IOC Başkanı Kirsty Coventry, söz konusu kararın “biyolojik erkeklerin kadın kategorisinde yarışmasının adil olmayacağı” gerekçesiyle alındığını açıkladı.
Yeni kurala göre, kadın kategorisinde yarışmak isteyen tüm sporcuların SRY (Y kromozomu geni) testi yaptırması gerekecek. Bu test genellikle yanak sürüntüsü veya tükürük örneği ile uygulanıyor.
Coventry, kararın hem bireysel hem de takım sporlarını kapsadığını ve bilimsel verilere dayandığını iddia etti.
Dünya Atletizm Federasyonu’ndan kadın sporculara ‘cinsiyet testi’ şartı
Kararın gerekçesindeki transfobi
IOC’nin yayımladığı 10 sayfalık politika belgesine göre, trans kadınlar ve DSD sporcular, erkek ergenliği sürecinden geçmenin “avantajlarını” koruyor.
Belgeye göre erkek sporcuların çoğu koşu ve yüzme gibi etkinliklerde yüzde 10-12, atma ve zıplama gibi etkinliklerde yüzde 20’nin üzerinde, fiziksel güç gerektiren sporlarda ise yüzde 100’ün üzerinde performans avantajı bulunuyor: “XY trans sporcular ve XY-DSD sporcular genellikle testislere sahiptir ve testosteron seviyeleri erkek aralığındadır. Çoğunluğu androgenlere duyarlıdır; bu da büyüme, gelişim ve atletik kariyerleri boyunca bu testosteronu kullanabildikleri anlamına gelir.”
The Guardian’da yer alan habere göre, komitenin yeni politikası amatör veya yerel spor programlarını kapsamıyor; ancak IOC, tüm uluslararası spor federasyonlarının bu politikayı uygulamasını önerdi.
Karara bazı kesimler destek verirken, bazıları eleştirdi. Dsdfamilies derneği ise sürecin orantılı ve güncel DSD bakım standartlarına uygun olması gerektiğini belirterek, uygulamanın azınlık gruplara zarar verme riski taşıdığını vurguladı.
AİHM’in Caster Semenya kararı
Son uygulama, hem trans kadınlara hem de cinsel gelişim farklılıkları olan cis (cinsiyet kimliği ile doğumda atanan cinsiyeti aynı hizada olan) kadınlara yönelik ayrımcı politikaların derinleştiğine işaret ediyor.
Öte yandan, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 11 Temmuz 2023’te Güney Afrikalı olimpiyat ve dünya şampiyonu Caster Semenya lehine karar vererek, "adil yargılanma hakkı" ile "özel yaşam hakkı"nın ihlal edildiğine hükmetmişti.
Semenya, DSD politikalarının şekillenmesinde kilit bir figür olarak, kadın sporculara yönelik tıbbi müdahale tartışmalarının merkezindeki isimlerden biri. (TY)
