Lübnan idam cezasına son verme yolunda

Lübnan Meclisi, ülkede idam cezasını kaldıran ve yerine müebbet hapis cezası getirilmesini öngören yasa tasarısını kabul etti.

Lübnan Adalet Bakanı Adil Nassar, yasanın Meclisten geçmesini "tarihi bir adım" şeklinde nitelerken, idam cezasının kaldırılmasının "suça karşı müsamaha gösterileceği anlamına gelmediğini" kaydetti.

Ülkede idam cezası son olarak, eski Cumhurbaşkanı Emile Lahud'un görevde olduğu 2004 yılında infaz edildi. Eğitim Bakanlığında görevli bir memur, izin talebinin müdiresi tarafından reddedilmesinin ardından çıkan kişisel anlaşmazlık sonucu 11 meslektaşını öldürmekten suçlu bulunarak idam edilmişti.

Lübnan Adalet Bakanlığı 2008 yılında 10 milletvekilinin imzasıyla idam cezasının affedilemez ve indirilemez ağırlaştırılmış müebbet hapisle değiştirilmesini öngören bir kanun tasarısı sunmuş, ancak söz konusu tasarı siyasi uzlaşı sağlanamaması nedeniyle meclis komisyonlarında kalmış ve yasalaşamamıştı.

BM'den karara övgü

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Lübnan Meclisinin ülkede idam cezasını tamamen kaldıran yasa tasarısını onaylamasını takdir ederek bunu "yaşam hakkına yönelik güçlü ve ilkesel bir taahhüt" olarak değerlendirdi.

​​​​​​​ Türk, yaptığı yazılı açıklamada, Lübnan'ın bölgede bu adımı atan "ilk ülke" olduğunu belirterek, kararı "insan hakları alanında önemli bir ilerleme" şeklinde niteledi.

Lübnan'ın yıkıcı saldırılara, ağır kayıplara ve büyük acılara maruz kaldığı bir dönemden geçtiğine dikkati çeken Türk, "Bu karar, böyle bir ortamda yaşam hakkına verilen güçlü ve ilkesel bir taahhüdü temsil ediyor." ifadesini kullandı.

Türk, kanunun gecikmeksizin yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanlığına hızla sevk edilerek onaylanması çağrısında bulunurken, halen idam cezasını uygulayan diğer ülkelere de Lübnan'ı örnek almaları tavsiyesinde bulundu.

BM'nin idam cezasını "insan onuruna ve yaşam hakkına aykırı" gördüğünü vurgulayan Türk, kararı desteklediklerini kaydetti.

Af Örgütü: Lübnan’da ölüm cezasının kaldırılması tarihi bir zafer

1977’den beri suçun niteliği, kişinin özellikleri ne olursa olsun, istisnasız her durumda ölüm cezasına karşı çıkan ve bu yönde çalışan Uluslararası Af Örgütü de kararı destekleyen bir açıklama yaptı.

Örgütün Orta Doğu ve Kuzey Afrika Bölgesel Direktörü Heba Morayef, bu kararın, ülkedeki insan hakları için önemli bir dönüm noktası ve zafer olduğunu belirterek, şunları söyledi:

“Adalet, geri dönüşü olmayan ve zalimane bir cezaya değil, insan haklarına dayandırılmalı. Bu yasanın kabulü, Lübnan’da insan hakları savunucuları ve örgütlerinin on yıllardır sürdürdüğü yorulmak bilmeyen savunuculuk çalışmalarının yanı sıra ölüm cezasını -genellikle adil olmayan yargılama süreçlerinin ardından uygulanan ve yükü sıklıkla en dezavantajlı kesimlerin omuzlarına binen- zalimane ve insanlık dışı bir ceza olarak gören kilit yetkililerin liderliğinin bir kanıtı.

Yasanın kâğıt üzerinde kalmaması ve uygulamaya geçmesi için Lübnan yetkilileri, şimdi tüm ölüm cezalarının hafifletilmesini sağlamalı ve bu cezanın kaldırılmasına ilişkin temel uluslararası sözleşmeyi onaylamalı. Yetkililer, bu yasayı, ceza adaleti kapsamında verilen tüm cezaların insan hakları ilkeleriyle uyumlu olmasını sağlamak da dahil olmak üzere, daha kapsamlı bir yasama reformuyla desteklemeli.”

Lübnan 144. ülke olacak

Yasanın, yürürlüğe girmeden önce nihai imza için Cumhurbaşkanı’na iletilmesi ve Resmi Gazete’de yayımlanması gerekiyor.

Uluslararası insan hakları hukuku kapsamında ölüm cezasının kaldırılmasını geri döndürülemez hale getirmek için Lübnan yetkilileri, ölüm cezasının kaldırılmasını amaçlayan Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’ne ilişkin İkinci İhtiyari Protokolü onaylamalı.

Yasa yürürlüğe girdiğinde Lübnan, tüm suçlar için ölüm cezasını kaldıran 114. ülke olacak. Toplam 145 ülke, yasada veya uygulamada ölüm cezasını kaldırmışken, 54 ülke ise bu cezayı uygulamayı hâlâ sürdürüyor.

2025’te 17 ülkede 2 bin 707 kişi infaz edildi

Uluslararası Af Örgütü’nün mayısta yayımladığı Ölüm Cezaları ve İnfazlar raporuna göre, 2025’te dünyadaki infaz sayısı, 44 yılın en yüksek oranına ulaştı.

2025’te 17 ülkede 2 bin 707 kişi infaz edildi. Bu, 3 bin 191 infazın tespit edildiği (Çin hariç) 1981’den bu yana kaydedilen en yüksek sayı.

Bu ciddi artış, korkuyla yönetmek için ölüm cezasını araçsallaştıran bir avuç hükümetten kaynaklandı.

İran’da 2024’te en az 972 olan infaz sayısı, iki katından fazla artarak 2025’te en az 2 bin 159’a ulaştı ve kaydedilen tüm infazların yüzde 80’ini oluşturdu.

2025'te İran ile birlikte ABD, Suudi Arabistan, Yemen, Mısır, Irak, Çin, Kuzey Kore, Vietnam, Somali, Kuveyt, Singapur, Afganistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Japonya, Güney Sudan ve Tayvan idam cezasını uygulayan ülkelerdi.

(HA)