2022’de gazetecileri karşı kullanılmayacağı söylenilerek Meclis’ten geçirilen "halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma (TCK 217/A) yasası, gazetecilere yönelik soruşturma ve davalarda giderek daha sık kullanılan bir araç haline geldi.
Kamuoyunda “dezenformasyon yasası” olarak bilinen madde kapsamında yasanın çıkartıldığı Ekim 2022’den bu yana 83 gazeteci bu iddiayla soruşturma geçirdi, gözaltına alındı, tutuklandı ya da yargılandı.
verilernediyor.com’un kurucusu ve araştırmacısı Ali Sefa Korkut’un haberine göre aradan geçen üç buçuk senede bu 83 gazeteciye 114 kez “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlaması yöneltildi.
Bu suçlama kapsamında gazetecilere 54 kez soruşturma, 39 kez ise dava açıldı. 11 kez gözaltı işlemi uygulanırken, 10 kez de bu suçlama gerekçe gösterilerek tutuklama işlemi yapıldı.
Kullanışlı ceza: Adli kontrol
Açılan 54 soruşturmanın 41’i takipsizlikle sonuçlandı. Beş soruşturma devam ederken, bir soruşturmada da gazeteciye imza ve yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol yasağı uygulandı. Yedi soruşturmanın akıbeti hakkında ise bilgi edinilemedi.
Açılan 39 davada ise tablo şöyle:
Gazetecilere yönelik 11 gözaltı işleminde ise adli kontrol yaptırımları öne çıktı:
- 4 gazeteciye yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol,
- 3 gazeteciye hem karakola imza verme hem de yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol,
- 1 gazeteciye konutu terk etmeme ve yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol,
- 1 gazeteciye de basın özgürlüğünün sınırları hakkında iki kitap okuyup özetini çıkarma şeklinde adli kontrol uygulandı.
- 2 gazeteci ise yaptırımsız serbest bırakıldı.
10 tutuklama işleminin yarısı ise tahliyeyle sonuçlandı:
Üç gazeteci hapis cezasına çarptırıldı
Dezenformasyon yasasının yürürlüğe girdiği tarihten bu yana üç gazeteci ise “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlamasıyla hapis cezasına çarptırıldı.
Her ne kadar istinafta bozulmuş olsa da bu cezaların ilki, Şubat 2023’te gazeteci Sinan Aygül’e verildi.
Aygül, 13 Aralık 2022’de yaptığı paylaşımla, Bitlis Tatvan’da bir çocuğun bir polis ve uzman çavuş tarafından istismar edildiğini yazdı. Bunun üzerine tutuklanan Aygül, 22 Aralık 2022’de tahliye edilse de 28 Şubat 2023’te 10 ay hapis cezasına çarptırıldı.
Van Bölge Adliye Mahkemesine yaptığı istinaf başvurusu 26 Mayıs 2023’te reddedilen Aygül, dosyayı Yargıtay’a taşıdı. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, istinaf mahkemesinin Aygül hakkında verdiği hükmü oy birliğiyle bozdu. Bunun üzerine yeniden yargılanan Aygül beraat etti.
Bu suçlamayla hapis cezasına çarptırılan ikinci gazeteci, Mezopotamya Ajansı’ndan (MA) Yüsra Batıhan oldu.
6 Şubat depremleri hakkında enkaz bölgelerinden haber yapan Batıhan, X hesabından, AFAD’ın basını engellediği ve gönderilen yardımlara el koyduğuna yönelik iki paylaşım yaptı. Batıhan, bunun üzerine açılan davada 10 ay hapis cezasına çarptırıldı.
Üçüncü gazeteci ise Sedef Kabaş. Kabaş, 8 Şubat 2024’teki “Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan: ‘Elektrik ve doğalgazda seçimden sonra %150-%200 arası zam bekleyebiliriz.’ Artık vermeden yetkiyi görüyorsun etkiyi…” şeklindeki paylaşımı nedeniyle 4 Kasım 2025’te 10 ay hapis cezasına çarptırıldı.
Yıllara göre suçlanan gazeteciler
En fazla suçlanan üç gazeteciden ikisi halihazırda cezaevinde
Bazı gazeteciler ise bu suçlamanın birden fazla kez hedefi oldu. BirGün Gazetesi’nden İsmail Arı, 21 Mart akşamına kadar dördü soruşturma, biri de dava olmak üzere toplam beş kez “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” ile suçlanmıştı. Soruşturmaları takipsizlik, davası ise beraatla sonuçlanan Arı, 21 Mart akşamı bu suçlamaya altıncı kez maruz kaldı. Bu yönüyle “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlamasının en fazla yöneltildiği gazeteci olan Arı, 22 Mart’ta tutuklandı.
Arı’nın ardından, dört soruşturmayla BirGün Gazetesi’nden Kayhan Ayhan ve Deutsche Welle (DW) Türkçe’den Alican Uludağ geldi. Ayhan’ın soruşturmalarının üçü takipsizlikle sonuçlandı, biri de sürüyor. Halihazırda “cumhurbaşkanına alenen hakaret” suçlamasıyla tutuklu bulunan Uludağ hakkındaki iki soruşturma ve iki dava ise devam ediyor.
Oktay Candemir, Ruşen Takva ve Timur Soykan üç kez; Aslıhan Gençay, Barış Pehlivan, Dinçer Gökçe, Evren Demirdaş, Fatih Altaylı, Furkan Karabay, Fırat Bulut, Gökhan Özbek, Medine Mamedoğlu, Mehmet Yetim, Sebahattin Yum, Seyhan Avşar, Zübeyde Sarı ve İsmail Saymaz ise iki kez bu suçlamanın hedefi oldu.
Ahmet Sesli, Evrim Kepenek, Gökhan Özbek, Hasan Sivri, İlknur Bilir, Medine Mamedoğlu, Mehmet Yetim, Mir Ali Koçer, Ercan Küçük, Bilal Özcan ve Latif Sansür gibi isimler de bu suçlamayla hakkında soruşturma açılan, yargılanan, gözaltına alınan ya da tutuklanan diğer gazeteciler.
(HA)
