Boğaziçi Üniversitesi öğrencisiyken Bienal’de mihmandarlığını üstlenmiş olduğum sanatçı Jean-Michel’e anında âşık olmuştum.
Misafir edildiği Pera Palas’ta geçirdiğimiz muhteşem geceden sonra onu İstanbul’un benim için en şahsi, en değerli, en romantik köşesine götürmek farz olmuştu.
Lakin nesillerdir yazlıkçı olarak ikamet ettiğimiz Burgaz Adasında şehvetle bağlandığım bir erkekle görünmeye cesaretim yoktu; dolayısıyla onu komşu Heybeliada’ya sürüklemiştim.
Mevsimlerden güneşli bir sonbahar olmasına rağmen adanın en arkasında in cin top oynuyor, arada sadece bazı faytonlar geçiyordu.
Muhteşem Çam limanına tepeden bakan ücra bir bankta birbirimize sarıldığımzda ona coşkun hislerimi aktarmaya çalışırken, aslında o ana kadar asgari sayıda maruz kaldığım Yeşilçam aşk filmi repliklerinin ağzımdan dökülüverdiğini fark edip kendime şaşırmıştım; ama zaten yazının ana mevzuu bu değil…
Jaripeo adlı belgesel Meksika’nın rodeo dünyasında eşcinsel olmanın zorluklarını irdelerken maçoluğun tavan yaptığı ortamda homoseksüelliğini gizlice yaşamayı tercih edenlere de geniş zaman ayırıyor.
Piyasaya çıktığı andan itibaren festivallerin gözdesi haline gelen cilalı film yalnız LGBTQIA+ içerikli olanların değil, Sundance, Berlinale, Glasgow, Selanik, CPH:DOX, Hot Docs, San Francisco gibi festivallerin programında da yer aldı, pek yakında Seattle’da da seyirciyle buluşacak.
Bilhassa video klip estetiğine yaslanmış erotik gerginliğin sık sık zirve yaptığı 2026 Meksika, ABD, Fransa ortak yapımı 70 dakikalık belgeselin yönetmenleri ve senaryo yazarları, kadın sinemacı Rebecca Zweig ve alandaki şahsi tecrübelerini filmin ana kahramanı sıfatıyla bizimle paylaşan seksi sanatçı Efraín Mojica.
Çekici kovboy klişesinin eşcinsellikle harmanlanarak imaj değiştirmesinde büyük rolü olan Brokeback Mountain filminden sonra, adını Latin Amerika’daki rodeolardan alan Jaripeo belgeseli basmakalıp maçoluğu yerle yeksan ediyor. Ne de olsa kovboyların becerilerini teşhir ettikleri boğa rodeoları bolca alkolün tüketilmesiyle eşcinselliğin de daha rahat yaşanabildiği arenalara dönüşüyor. Aklıma hayatım boyunca bana muhtelif kereler yöneltilmiş ”Seni çok sevdim ya, meyhanede karşılıklı bir rakı içelim!” diskuru geliyor…
Kuir kovboy
Kırsal taşranın dayanılmaz muhafazakârlığında eşcinsel hislerin bastırıldığı, mevzunun dile getirilmediği, suçluluk duygularının ister istemez kabardığı aşikâr. Ayrıca bir şeylerin gizlice yaşanması adrenalini de ister istemez tetikleyen mühim bir unsur.
Belgeselde homoseksüelliğini gizli kapaklı veya aleni şekilde, ama muntazaman yaşayanların yanında bu işe bir kaçamak olarak bakanlar hakkında da malumat sahibi oluyoruz. Fakat mutlaka alkole sığınıp bu aksiyonlara ancak içkiliyken cesaret edenler için kahramanlarımızdan biri “Sadece geceleri gey olanlar” ifadesini münasip görüyor. Güpegündüz, mısır tarlasının derinliklerinde kendini kamufle ederek cep telefonuyla yapılan heyecan verici seks davetleri bu yüzden genelde karşılıksız kalıyor.
Üstelik filmdeki arzu nesnelerinden kaslı kahramanımız eşcinsel dürtülerinden bahsederken ne kendinde, ne de münasebete gireceği şahıslarda efemine tavırlardan hoşlanmadığını belirtiyor. Geleneksel maço klişelerine uygun kuvvetli, kaslı ve erkeksi tavırlı adamların kendisini tahrik ettiğini ağırbaşlılıkla ifade ediyor; toplumun reddetmediği bir kişi olabilmek için bunun şart olduğunu düşünüp ilişkilerini bu yönde oluşturuyor. “Efemine olacaksa bir kadınla sevişmem bence daha mantıklı!” diye de ekliyor...
Boğaziçi öğrenciliğim bittikten epey sonra yeni sevgilimi Burgaz’a götürüp ebeveynime resmen tanıştırmam da aynı dinamiklerden besleniyordu aslında. Ekrem’in eşcinselliği bence “bariz” olmadığı için onu gururla teşhir etmem gene de ters tepmiş, hemen yan dairedeki yatakta coşkulu bir şeylerin yaşandığını hisseden babam kıyameti kopardığı gibi, anneme “İşte senin eserin!” diye sövmüştü.
Belgeselde cinsel yönelimlerini yakınlarına açıklayanlardan, ataerkil ailede korkulan figür olan babalara kıyasla annelerin mevzuya daha anlayışlı biçimde tepki verdiğini öğreniyoruz.
Paratoner şahsiyet
Lakin boğa rodeosu müdavimlerine yapıştırılabilecek “ibnelik” yaftasına karşı toplum çaresini çoktan üretmiş vaziyette. Merhum Seyfi Dursunoğlu’nun canlandırdığı Huysuz Virjin karakterini hatırlatan belgeselin bir diğer kahramanı gayet kalabalık etkinlik sırasında peruğu, abartılı makyajı, rüküş kıyafetleriyle ortalıkta dolaşarak erkeklerle aleni şekilde flört ediyor, samimiyetle birçoğuna sarılıyor, öpüşüp deyim yerindeyse "koklaşıyor". O, adeta bir panayır coşkusunun yaşandığı ortamda cemiyet tarafından kabul gören, muhafazakâr eşcinsellik kalıplarına uygun bir moderatör sanki; akla gelebilecek farklı şüpheleri ortadan kaldıran bir paratoner adeta, yani cengâver bir yıldırımsavar.
Boğaziçi öğrenciliğim sürerken hiç âdeti olmamasına rağmen babamın bir gün beni karşısına alıp Şehir Hatları Karaköy-Kadıköy vapurunda kulak misafiri olduğu bir sohbeti aktardığı anı dün gibi hatırlıyorum. Suratından düşen bin parça, adeta şoke olmuş halde hakkımda duyduğu teferruatlı eşcinsellik diskurunu aktardıktan sonra benim büyük bir pişkinlikle arkadaş grubumuzda benden daha efemine tavırlı Oğuz’u “satmam” benim için hayatî önem taşıyan”diplomatik” bir manevraydı: “Evet biliyorum” demiştim, “Onunla yakın dostluk kurmuş olmamız yüksek ihtimalle mevzubahis dedikodulara yol açıyor, bundan gocunacak değilim!” cümlesi dudaklarımdan dökülürken yüzümün kızarmamış olması da ayrıca şaşırtıcıydı.
(RL/NÖ)
