Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, emekli olduktan sonra çalışmayı sürdürenleri ilgilendiren önemli bir karar verdi. Kurul, çalışma günleri eksik bildirilen emekli işçilerin hak kaybı yaşadığını ortaya koydu ve bu yönde emsal niteliği taşıyan bir sonuca ulaştı.
İstanbul Ticaret Gazetesi’nin aktardığına göre, bir boyacı ustası emekli olduktan sonra 2013 ile 2019 yılları arasında aynı işyerinde aralıksız çalıştı. Buna karşın işveren, SGK kayıtlarında işçiyi bazı aylarda yalnızca 10 gün çalışmış gibi gösterdi.
Emekli işçi durumu fark edince mahkemeye başvurdu. Başvurusunda, emekli olmasına rağmen fiilen çalıştığını, SGK’ya eksik bildirilen günlerinin ve gerçek ücretinin tespit edilmesini talep etti. İşveren ise işçinin kısmi süreli çalıştığını savundu ve 10 günlük bildirimlerin gerçeği yansıttığını öne sürdü.
İlk Derece Mahkemesi, delilleri ve tanık anlatımlarını değerlendirdi. Mahkeme, işçinin ayda 30 gün çalıştığı sonucuna vardı. Ayrıca SGK sistemine bildirilmeyen 325 günün de kayda geçmesi gerektiğine karar verdi.
Karar istinaftan döndü
İşveren ve SGK karara itiraz edince dosya Bölge Adliye Mahkemesi’ne taşındı. İstinaf dairesi farklı bir değerlendirme yaptı. Daire, davacının zaten emekli aylığı aldığını, açılan dava sonucunda aylığında bir artış olmayacağını belirtti. Bu nedenle davayı açmak için güncel hukuki yarar bulunmadığı görüşünü benimsedi ve davayı usulden reddetti.
Bunun üzerine dosya Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin önüne geldi. Daire, istinafın “hukuki yarar yok” yaklaşımına katılmadı. Emekli olsa bile işçinin sigortalılık tespitini isteme hakkı bulunduğunu vurguladı ve kararı bozdu. İstinaf mahkemesi önceki görüşünde ısrar edince dosyaya son olarak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu baktı.
Yargıtay’dan emsal nitelikte değerlendirme
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, emekli işçiyi haklı buldu ve benzer uyuşmazlıklar açısından yol gösterici bir karar verdi.
Kararın gerekçesinde birkaç başlık öne çıktı:
Kurul, sigortalılığın yalnızca emekli maaşıyla sınırlı bir hak oluşturmadığını vurguladı. Bir kişinin tüm sigorta kollarına ya da yalnızca sosyal güvenlik destek primine tabi olması, kamu düzenini ilgilendiren bir hukuki statü yaratıyor. Bu nedenle çalışan, bu haktan kendi isteğiyle bile vazgeçemiyor.
İş kazası ve meslek hastalığı riski önem taşıyor
BirGün'ün haberine göre, Kurul, emekli çalışanın maaşı artmasa bile eksik günlerin tespiti için dava açabileceğini belirtti. Çünkü bildirilmeyen çalışma süresi, iş kazası ya da sonradan ortaya çıkabilecek meslek hastalıkları bakımından kritik önem taşıyor. Böyle bir durumda kayıt altındaki günler, işçinin haklarını doğrudan etkiliyor. Kurul, bu ihtimali tek başına hukuki yarar için yeterli gördü.
Kıdem, ihbar ve diğer işçilik alacakları gerçek çalışma süresine bağlı
Kararda, hizmet tespitinin yalnızca SGK açısından değil, iş hukuku alacakları bakımından da belirleyici rol oynadığına dikkat çekildi. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti gibi alacaklar, SGK’ya bildirilen günlere göre değil, gerçek çalışma süresine göre hesaplanıyor. Bu nedenle eksik bildirilen günlerin tespiti, işçinin alacağı tazminatı doğrudan etkiliyor.
Kurul, “Emekli işçi dava açamaz” yaklaşımının işverenleri emekli çalışanları sigortasız ya da eksik primle çalıştırmaya yöneltebileceğine işaret etti. Böyle bir sonucun sosyal güvenlik hakkının zorunlu niteliğiyle bağdaşmayacağını belirtti.
(EMK)
