TUİKê daneyên Roja Serjimêriyê ya Cîhanê ya 2026an eşkere kirin
Saziya Îstatîstîkan ya Tirkiyeyê (TÜİK) û Fona Serjimêriyê ya Neteweyên Yekbûyî (UNFPA), di çarçoveya Roja Serjimêriyê ya Cîhanê ya 2026an de înfografîkek ku daneyên herî dawî yên li ser serjimêriya cîhanê û Tirkiyeyê li xwe digire, amade kirin.
Ev înfografîk ku li ser bingeha "Pêşbîniyên Serjimêriyê yên Cîhanê yên 2025an" a Neteweyên Yekbûyî û daneyên TUİKê yên sala 2025an hatiye amadekirin, rewşa Tirkiyeyê ya di nav serjimêriya cîhanê de, rêjeya zarok, ciwan û pîran, rêjeya zayînê û bendewariya jiyane ya di dema jidayikbûnê de bi awayekî berhevkirî radixe ber çavan.
Li gorî van daneyan, serjimêriya cîhanê gihîştiye 8,2 milyarî. Tirkiye jî bi serjimêriya xwe ya nêzî 85,7 milyonî, di nav 194 welatan de di rêza 18an de cih girtiye û ji sedî 1ê nifûsa cîhanê pêk tîne.
Di sala 2025an de rêjeya serjimêriya zarokan li cîhanê ji sedî 29,3 bû. Ev rêje li Tirkiyeyê wekî ji sedî 24,8 hat pîvan û ket bin navgîniya cîhanê.
Di rêjeya serjimêriya ciwanan de jî rewşeke dişibe vê heye. Rêjeya ciwanan ya navgîniya cîhanê ji sedî 15,6 e, her weha rêjeya ciwanan li Tirkiyeyê wekî ji sedî 14,8 hat tomarkirin.
Serjimêriya kal û pîran li ser rêjeya cîhanê ye
Li gorî înfografîkê, di sala 2025an de rêjeya nifûsa pîr û kalan li cîhanê ji sedî 10,4 e. Ev rêje li Tirkiyeyê bi ji sedî 11,1an, hinekî li ser rêjeya cîhanê re ye.
Welatê ku rêjeya serjimêriya kal û pîran tê de herî zêde ye, bi ji sedî 36an Monako ye. Li pey Monakoyê welatên wekî Japonya, Îtalya, Portekîz û Yûnanistan tên.
Rêjeya zayînê li bin rêjeya cîhanê de ye
Rêjeya giştî ya zayînê li Tirkiyeyê di sala 2025an de wekî 1,42 zarok hat diyarkirin. Rêjeya cîhanê jî 2,24 zarok e.
Welatê ku rêjeya zayînê tê de herî bilind e, bi 5,94 zarokan Nîjer e. Welatê ku xwediyê rêjeya herî nizm a zayînê ye jî bi 0,75 zarokî Malta ye.
Li Tirkiyeyê, di temenê zayînê de jî guhertin çêbûne. Di sala 2001an de temenê ku zayîn tê de her herî zêde bû di koma temenê 20-24an de bû, lê di sala 2025an de ev rewş guherî û çû ser koma temenê 25-29an.
Li gundewaran rêjeya zayînê zêdetire
Li gorî dabeşkirina gund û bajaran, rêjeya giştî ya zayînê li herêmên ku wekî gund hatine binavkirin 1,75 zarok e. Ev rêje li bajarên ku qelebalixiya wan di asta navîn de ye 1,53, li bajarên pir qelebalix jî 1,33 zarok e.
(NÖ/AY)