Şarköy'de nesli tehlikedeki kum zambakları için koruma çemberi

Tekirdağ’ın Şarköy ilçesinde, nesli tükenme tehlikesi altında bulunan kum zambaklarının yetiştiği alan belediye tarafından koruma altına alındı.

Yaz aylarında yoğun biçimde kullanılan bir kumsalda tespit edilen kum zambaklarının çevresi Şarköy Belediyesi ekiplerince çevrilirken, alana bitkinin korunması gerektiğini belirten bir uyarı levhası yerleştirildi.

Bilimsel adı Pancratium maritimum olan kum zambağı, Şarköy kıyılarında genellikle ağustos ile ekim ayları arasında beyaz ve kokulu çiçekler açıyor.

Kum zambağını doğal ortamından sökmek, koparmak, ticari amaçla toplamak ya da bitkiye zarar vermek yasak. Bu fiiller için 2026 yılı itibarıyla 699 bin 245 liraya kadar idari para cezası uygulanıyor. Bitkinin yurt dışına çıkarılması da yasak kapsamında bulunuyor.

Artüz fotoğrafları Özcan’a gönderdi

Marmara Denizi üzerine yaptığı bilimsel çalışmalarla tanınan hidrobiyolog Levent Artüz, Şarköy’deki yazlığının yakınında gördüğü kum zambaklarının fotoğraflarını Prof. Dr. Tamer Özcan’a göndererek tür ve bölgedeki yayılımı hakkında bilgi istedi.

Özcan ise kum zambağı popülasyonunun dağılımı ile Marmara Denizi’nin akıntı rejimi arasında ilişki kurulabileceğini belirtti.

Hâkim akıntı doğrultusunda bulunan ve yoğun insan baskısına maruz kalan kıyılarda daha önce bu türe rastlanmadığını aktaran Özcan, küçük de olsa yeni bir popülasyonun ortaya çıkmasının araştırılması gerektiğini söyledi:

“Bu çelişki, yalnızca mevcut popülasyonun değil, Marmara kıyılarındaki yayılış dinamiklerinin de yeniden değerlendirilmesi gerektiğini düşündürüyor. Tohumların deniz akıntılarıyla taşınmış olması ve mahmuz yapısının oluşturduğu yeni sediman birikimi sayesinde uygun habitatın ortaya çıkması hipotezi, biyolojik ve jeomorfolojik açıdan oldukça makul görünüyor.”

“Yayılış alanı süreklilik gösteriyor”

Şarköy sınırları içinde sınırlı da olsa doğal bir kum zambağı popülasyonu bulunduğunu belirten Özcan, kıyı şeridindeki bazı doğal kumsalların ve insan baskısından uzak kalabilmiş az sayıdaki kumul alanın bu hassas türe ev sahipliği yaptığını ifade etti.

Şarköy’ün resmi olarak Önemli Bitki Alanı statüsünde olmadığını hatırlatan Özcan, batıdaki Kuzey Saros Kıyıları’nın ulusal ölçekte nadir türlerin bulunduğu alanlardan biri olduğunu söyledi. Kum zambağının da IUCN Kırmızı Liste sınıflandırmalarında “hassas” türler arasında değerlendirildiğini belirtti.

Kuzey Saros ile Şarköy kıyılarının batı-doğu yönünde doğrusal bir hat oluşturduğunu söyleyen Özcan, türün yayılış alanının bu hat boyunca süreklilik gösterebileceğini kaydetti.

En büyük tehdit yapılaşma ve plaj kullanımı

Şarköy genelinde turistik plajların yoğun olmasına rağmen, yazlık konutların ulaşmadığı ve plaj düzenlemesi yapılmayan bazı kıyılarda kum zambaklarının varlığını sürdürdüğünü belirten Özcan, bitkinin karşı karşıya olduğu tehditleri şöyle sıraladı:

“Şarköy kıyılarında hızla yayılan yazlık konutlar ve yoğun plaj kullanımı, kum zambağının buradaki varlığı açısından en büyük tehdidi oluşturuyor. İş makineleriyle yapılan kumsal temizliği de bitkinin toprağın altında bulunan soğanlarına zarar veriyor.”

Levent Artüz’ün yetkililere yaptığı bildirimlerin ardından Şarköy Belediyesi, kum zambaklarının bulunduğu alanı koruma altına aldı. Şarköy Belediyesi kum zambaklarının çevresini kapattı ve uyarı levhası koydu.

(HA)