Nijerya’da petrol sızıntıları yaşam hakkını tehdit ediyor

Nijerya’nın Nijer Deltası’nda yaşayan topluluklar, yıllardır devam eden petrol sızıntıları nedeniyle temiz suya, sağlıklı gıdaya ve geçim kaynaklarına erişmekte güçlük çekiyor. Petrol faaliyetleri devlete ve şirketlere büyük gelir sağlarken, bölgede yaşayanların sağlığını, geçim kaynaklarını ve yaşamını tehdit ediyor.

Nijer Deltası’nda yaşayanların önemli bir bölümü geçimini balıkçılık ve tarımdan sağlıyor. Ancak kuyu patlamaları ve petrol sızıntıları, hem su kaynaklarını hem de tarım arazilerini kirletiyor. Su yüzeyinde oluşan petrol tabakası oksijen alışverişini engelliyor, deniz canlılarının üreme alanlarını yok ediyor. Kirlenen topraklar ise çiftçilerin üretim yapmasını giderek zorlaştırıyor.

Trump’ın petrol savaşlarında yeni hedef: Nijerya

7 Kasım 2025

Calabar, Nijer Deltası’nın doğu ucunda yer alan bir liman kenti. 

bianet’e konuşan 23 yaşındaki Courage Edet, kentin yakınındaki Ekorinim topluluğunda yaşanan petrol sızıntılarının balıkçılık ve tarımla geçinen bölge sakinlerinin hayatını doğrudan etkilediğini söyledi.

Ekorinim’de yaşayanların çoğu balıkçı ve çiftçi. Sızıntılar nedeniyle geçim kaynakları tamamen ortadan kalkıyor. Dışarıdan getirilen ürünlerin gelişi de durdu; beslenmeleri büyük ölçüde balığa dayanan insanlar kıtlık nedeniyle zor durumda kaldı. –Courage Edet

“İnsanlar yanarak ölüyor”

Petrol kirliliğinin etkileri yalnızca boru hatlarındaki sızıntılar ve büyük kuyu patlamalarıyla sınırlı değil. Petrol taşıyan tankerlerin devrilmesi ve eskiyen altyapı da çevredeki yerleşimleri tehdit ediyor.

Nijer Deltası’nda yer alan Port Harcourt kentine yaklaşık iki saat uzaklıkta yaşayan 27 yaşındaki Onyinye Chukwuma, petrol sızıntılarının delta boyunca yaygın olduğunu söylüyor.

bianet’e konuşan Chukwuma’ya göre petrol kirliliği, Nijer Deltası’ndaki üretim sahalarının yanı sıra Lagos çevresindeki liman ve petrol ürünleri altyapısının bulunduğu bölgelerde de etkisini gösteriyor.

Petrol tankerlerinin devrilmesi de her yerde karşılaşılabilecek bir durum. Benim yaşadığım bölgede de tankerler devrilebiliyor. Bazen alev alıyorlar ve insanlar yanarak ölüyor. Bundan daha kötü ne olabilir? –Onyinye Chukwuma

Nijerya’da patlama: En az 100 kişi hayatını kaybetti

24 Nisan 2022

Temiz suya erişim azalırken hastalıklar artıyor

Chukwuma’ya göre ekosistemde oluşan hasar, bölge sakinlerinin yaşamına sağlık sorunları olarak yansıyor:

Yanıcı petrol ürünleri suya karışarak onu kullanılamaz hâle getiriyor. Bunun sonucunda insanlar tifo gibi hastalıklara yakalanıyor.

“İnsanlar kendi hâline bırakılıyor”

Nijerya devletinin şirketlerin sondaj faaliyetlerini denetlemekle görevli kurumları bulunsa da Chukwuma, yetkililerin yeterince sorumluluk almadığını ve insanların kendi hâline bırakıldığını söylüyor:

Şirketler limanlardaki petrol sahalarını satın alarak burada çalışan insanları sömürüyor. Akaryakıt tankerlerinden kaynaklanan petrol sızıntılarına karşı ise hiçbir şey yapılmıyor.

31 YILLIK PETROL SIZINTISI DAVASI

Shell, Nijerya'daki Ogoni halkına tazminat ödeyecek

12 Ağustos 2021

Petrol sızıntıları artarken şirketler sorumluluğu reddediyor

Nijerya Ulusal Petrol Sızıntısı Tespit ve Müdahale Ajansı’nın (NOSDRA) 10 Temmuz 2026 itibarıyla erişilen verilerine göre, yıl başından bu yana ülkede 147 petrol sızıntısı meydana geldi ve 7 bin 296,40 varil petrol çevreye yayıldı. Sızan petrolün yüzde 77,2’si ise Renaissance Africa Energy şirketine ait.

The Guardian Nigeria’nın, NOSDRA verilerine dayandırdığı haberine göre, Nijer Deltası’nda 2022 ile 2026’nın ilk yarısı arasında yaklaşık 126 bin varil ham petrol çevreye yayıldı. Yaklaşık 20 milyon litreye karşılık gelen bu miktar, 33 bin litre kapasiteli 600’den fazla tankerin taşıdığı petrole eş değer.

Nijerya mevzuatı, petrol sızıntılarının bildirilmemesi ve kirlenen alanların temizlenmemesi durumunda para cezaları öngörüyor. Ancak çevre örgütleri bu yaptırımların caydırıcılığının ve uygulanmasının yetersiz olduğunu savunuyor.

Şirketler, petrol sızıntılarının ardından temizlik ve iyileştirme çalışmalarını yürütmekle yükümlü. Sızıntının şirketin faaliyetlerinden veya ihmalinden kaynaklandığının belirlenmesi hâlinde, etkilenen topluluklara karşı tazminat sorumluluğu da doğabiliyor. Ancak şirketler, olayların petrol hırsızlığı, sabotaj veya boru hatlarına üçüncü kişilerce verilen zarardan kaynaklandığını ileri sürerek tazminat taleplerine sıklıkla itiraz ediyor.

Uluslararası Af Örgütü ile Friends of the Earth’ün ortak teknik incelemeleri de şirketlerin eskiyen ve paslanan borulardan kaynaklanan “operasyonel sızıntıları” yanıltıcı beyanlar ve video kayıtlarıyla “sabotaj” olarak göstermeye çalıştığını ortaya koyuyor.

Nijer Deltası hakkında

Güney Nijerya’da 70 bin kilometrekareden büyük bir alanı kaplayan ve dokuz eyalete yayılan Nijer Deltası, Nijer Nehri’nin çok sayıda kola ayrılarak Gine Körfezi’ne döküldüğü bölgede bulunuyor.

Geleneksel balıkçılık, kırsal toplulukların hem gıda güvenliğine hem de geçim kaynaklarına katkı sağlıyor. Bölge, Afrika’nın ekolojik açıdan en önemli sulak alan ekosistemlerinden biri olmasının yanı sıra dünyanın petrol bakımından en zengin alanları arasında yer alıyor.

(AB/VC)