NATO, Trump'ın gölgesinden çıkmak için çalışma takvimini değiştirmeyi düşünüyor

Ankara’da bugün sona eren NATO Zirvesi’nin ardından ittifak içinde alışılmadık bir tartışma başladı. NATO müttefikleri 2027’de Arnavutluk’ta yapılması planlanan liderler zirvesini erteleme seçeneğini değerlendiriyor.

Trump öngörülemez bir kriz dinamiği

Reuters ve Bloomberg’in görüştüğü diplomatik kaynaklara göre, gerekçe, yalnızca ev sahibi Arnavutluk’un savunma harcamalarının düşüklüğü değil, ABD Başkanı Donald Trump’ın zirveleri öngörülemez kriz platformlarına dönüştürme eğiliminin ittifak içinde yarattığı kaygı.

Kulislere göre birçok Avrupalı müttefik, Trump’ın her yıllık NATO zirvesinde yeni bir uluslararası kriz sahneye koymasının NATO’nun ortak gündemini gölgelemesinden hoşnutsuz.

Reuters’ın haberine göre, Arnavutluk’un gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 2’sinin altında kalan savunma harcamaları, Trump’ın uzun süredir dile getirdiği “yük paylaşımı” eleştirilerini yeniden alevlendirebilir. Bu nedenle bazı başkentlerde, bir sonraki liderler zirvesinin 2027 yerine daha ileri bir tarihe bırakılması seçeneği tartışılıyor. Ancak bu konuda kesin bir karar yok. Arnavutluk’un ev sahipliği ilke olarak korunmakla birlikte, zirvenin ne zaman yapılacağı tartışılıyor. 

Düzenli zirveler geleneğinde kırılma

Reuters’a konuşan NATO Askerî Komitesi Başkanı Giuseppe Cavo Dragone da Arnavutluk’un ev sahipliğinin sürdüğünü, ancak toplantının 2027’de mi yoksa daha sonra mı yapılacağının müttefikler arasında değerlendirildiğini doğruladı.

Trump Ankara Zirvesi’ne ilk günden damga vurdu. İspanya’yı savunma harcamaları nedeniyle sert biçimde eleştirdi, Danimarka üzerindeki baskısını sürdürerek Grönland’ın ABD’nin denetimine girmesi gerektiğini yineledi ve İran konusundaki çıkışlarıyla müttefiklerini zor durumda bıraktı.

Erdoğan'la yakınlık diğer müttefiklerle atışma

Trump’ın Ankara’ya gelişi de bu tartışmanın bir parçasıydı. ABD Başkanı, zirve öncesinde Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada, Türkiye’ye gelme kararında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la kurduğu kişisel ilişkinin belirleyici olduğunu söylemiş, “Erdoğan olmasaydı burada olmayabilirdim” anlamına gelen ifadeler kullanmıştı. Zirve boyunca Erdoğan’la yakın temas kuran Trump, buna karşın diğer birçok müttefike yönelik sert eleştirilerini sürdürdü.

Reuters'ın haberine göre, buna karşın kapalı oturumların ardından tonunu yumuşatarak zirvede “çok sevgi ve birlik gördüğünü” söyledi ve ABD’nin NATO’ya bağlılığını sürdürmek istediğini ifade etti. Kapalı oturumlarda birçok Avrupalı lider Trump’ın sert çıkışlarına rağmen ittifakın ortaklık görüntüsünü korumaya çalıştı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise zirve sonrasında “anlaşmazlıklar demokrasinin parçasıdır; önemli olan sonunda ortak bir tutum alınabilmesidir” diyerek birlik mesajı verdi. 

NATO'nun artık bir "Trump faktörü" var

“Reuters’ın görüştüğü diplomatlara göre, müttefikler ilk kez NATO’nun zirve takvimini dahi Trump’ın öngörülemez çıkışlarını hesaba katarak planlamaya başladı. Council on Foreign Relations’tan Liana Fix ve savaş çalışmaları uzmanı Christian Rieck gibi Atlantik güvenliği üzerine çalışan araştırmacılar da zirve öncesinde Avrupa başkentlerinin temel önceliğinin Trump’la yeni bir kriz yaşamadan ittifak birliğini korumak olduğunu değerlendirmişlerdi.

(AEK)