İstanbul Barosu Hayvan Hakları Merkezi, İstanbul Valiliği’nin 2 Nisan 2026’da yerel yönetimlere gönderdiği “sahipsiz köpeklerin mayıs ayı sonuna kadar toplanması ve kontrol altına alınması” yönündeki talimatın Anayasa ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’na aykırı olduğunu açıkladı.
Baro, belediyelere 31 Aralık 2028’e kadar bakımevi kurma ve koşulları iyileştirme yükümlülüğü verildiğini, bu sürenin idari işlemle kısaltılamayacağını belirterek, hukuka aykırı işlem ve eylemlere karşı hukuki süreç başlatacağını duyurdu.
Açıklamanın tamamı şöyle:
Anayasaya ve Hayvanları Koruma Kanunu’na aykırı toplama kararı
İstanbul Valiliği’nce ‘köpeklerin mayıs ayının sonuna kadar toplatılması’ konulu talimatı Anayasa’ya ve 5199 sayılı Hayvanlan Koruma Kanunu’na aykırıdır.
İstanbul Valiliği’nin E-89097970-325.99-24068830 sayılı ve ‘Sahipsiz Köpeklerin Toplatılması Hk.’ konulu yazısında, yerel yönetimlere mayıs ayı sonuna kadar sahipsiz köpek popülasyonunun toplatılması ve kontrol altına alınması yönünde talimat verildiği, aksi takdirde haklarında suç duyurusunda bulunulacağı ifade edilmektedir.
Söz konusu talimatın hukuki dayanağı bulunmamaktadır. Aksine bu talimat, başta Anayasa olmak üzere 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’na açıkça aykırıdır. Valilik yazısında her ne kadar 5199 sayılı Kanun’un 6. ve 7. maddelerine atıf yapılmış ise de, aynı kanunun Geçici 4. maddesi açık hüküm içermektedir:
‘Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler 31/12/2028 tarihine kadar ek 1 inci maddenin birinci fikrasında belirtilen hayvan bakımevlerini kurmakla ve mevcut bakımevlerinin koşullarını iyileştirmekle yükümlüdür.’
Kanun koyucu tarafından yerel yönetimlere 31.12.2028 tarihine kadar açık bir süre tanınmışken, idari bir işlemle bu sürenin fiilen ortadan kaldırılması veya kısaltılması hukuken mümkün değildir. İdarenin hiçbir işlem veya talimatı kanunun açık hükmünü bertaraf edemez. Valilik tarafından yayımlanan söz konusu talimat, kanuna açıkça aykırı olup hukuk düzeni içerisinde geçerli bir norm niteliği taşımamaktadır. Diğer yandan Anayasa’nın 137. maddesi son derece açıktır:
‘Konusu suç teşkil eden emir hiçbir suretle yerine getirilmez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.’
5199 sayılı Kanun ve bu kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmelik hükümleri uyarınca, sahipsiz hayvanların kanuna aykırı şekilde toplanması, uygun koşullar sağlanmadan kapatılması veya kötü muameleye maruz bırakılması aynı kanunun 28/A maddesi kapsamında suç teşkil etmektedir. Nitekim tarafımızca, işbu hukuka aykırı talimatın iptali amacıyla yürütmenin durdurulması istemli iptal davası açılmış olup, yargı süreci devam etmektedir. Bu nedenle; hukuka aykırı işlem ve eylemlerde bulunan idare ve kişilere karşı hukuki süreçleri işleteceğimizi kamuoyuna saygılarımızla bildiririz.
(TY)
