DEM Parti: Meclis tutanaklarında Kürtçeye üç nokta sansürü son bulmalıdır

Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Nevroz Uysal Aslan, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Kürtçe ifadelerin tutanaklara özgün haliyle geçirilmesi talebiyle TBMM Başkanlığı’na başvuru yaptı. 

Aslan, Genel Kurul ve komisyon tutanaklarında Kürtçe kelime ve ifadelerin “...” işaretiyle geçiştirilmesine son verilmesini istedi.

Aslan’ın TBMM Başkanlığı’na sunduğu dilekçede, Meclis tutanaklarının yalnızca teknik kayıt değil, “halk iradesinin, siyasal temsilin ve demokratik hafızanın resmi belgesi” olduğu vurgulandı. Bu nedenle Meclis çatısı altında kullanılan dillerin eksiltilmeden ve görünmez kılınmadan kayda geçirilmesi gerektiği belirtildi.

Başvuruda, geçmiş yıllarda Kürtçe ifadelerin tutanaklara “bilinmeyen bir dil” şeklinde geçirildiği, daha sonra ise “Türkçe olmayan kelime/kelimeler ifade edildi” notuyla kaydedildiği hatırlatıldı. Bu uygulamanın Kürtçeyi adıyla tanımadığı ve Meclis hafızasında görünmez hale getirdiği ifade edildi.

Aslan, mevcut TBMM İçtüzüğü’nde Kürtçenin tutanaklara özgün haliyle geçirilmesini yasaklayan açık bir hüküm bulunmadığını söyledi. Dilekçede, bunun teknik ya da hukuki zorunluluktan değil, “idari tutanak pratiği ve Tutanak Yazım Rehberi” kaynaklı bir uygulama olduğu kaydedildi.

Başvuruda ayrıca, 17 Kasım 2025 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaşanan bir örnek hatırlatıldı. DEM Parti milletvekillerinin konuşmalarında yer alan “Jin kart” ve “Şaredariya Xelfetî” ifadelerinin ilk aşamada tutanaklara aynen geçtiği, ancak daha sonra çıkarılarak yerine “...” işareti konulduğu belirtildi. Aslan, bunun Kürtçe ifadelerin teknik olarak kayda geçirilebildiğini gösterdiğini söyledi. 

Dilekçede, Kürtçenin milyonlarca yurttaşın ana dili olduğu vurgulanarak şu talepler sıralandı:

• Kürtçe ifadelerin “...” işaretiyle geçiştirilmesi uygulamasının sona erdirilmesi,
• Kürtçe ifadelerin Latin harfli özgün yazımıyla tutanaklara geçirilmesi,
• “Türkçe olmayan kelime” yerine “Hatip tarafından Kürtçe ifade edilmiştir” ibaresinin kullanılması,
• Kürtçe ifadelerin anlamlarının çeviri desteğiyle belirtilmesi,
• Tutanak Yazım Rehberi’nin Kürtçeyi adıyla tanıyacak şekilde güncellenmesi,
• TBMM çalışmalarında uygulama birliği sağlanması,
• TBMM Başkanlık Divanı’nın konuya ilişkin ilke kararı alması.

Aslan, Meclis’in “halkın sözünü eksilten bir kayıt düzeniyle anılmaması gerektiğini” belirterek, “Kürtçe ifade, Kürtçe olarak kayda geçmelidir” dedi. 

(EMK)