Anayasa Mahkemesi (AYM), 2022’de İstanbul’da düzenlenen ev baskınlarının ardından tutuklanan HDP’liler Ahmet Bayazit ve Livan Orman’ın kişi hürriyeti ve güvenliği haklarının ihlal edildiğine karar verdi.
AYM kararında, iki başvurucunun “örgüt üyeliği” suçlamasıyla tutuklanmasına dayanak gösterilen olguların kuvvetli suç belirtisi oluşturmadığını belirtti. Mahkeme, Bayazit ve Orman’a ayrı ayrı 200 bin TL manevi tazminat ödenmesine hükmetti.
2022’de tutuklanmışlardı
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında, HDP Parti Meclisi üyesi Livan Orman ile HDP Gençlik Meclisi üyesi Ahmet Bayazit 29 Temmuz 2022’de gözaltına alındı.
İstanbul 3. Sulh Ceza Hâkimliği 1 Ağustos 2022’de Orman ve Bayazit’i “örgüt üyeliği” suçlamasıyla tutukladı. İstanbul 25. Ağır Ceza Mahkemesi, 7 Eylül 2022’de iki ismin adli kontrol tedbirleriyle tahliyesine karar verdi.
Gözaltındaki HDP’lilerden beşi tutuklandı
AYM: Etkinlik barışçıl nitelikteydi
AYM, Livan Orman yönünden yaptığı değerlendirmede, tutuklamaya gerekçe gösterilen 16 Haziran 2019 tarihli HDP Beşiktaş İlçe Teşkilatı etkinliğine dikkat çekti.
Yüksek Mahkeme kararda, etkinliğin barışçıl olmadığına, şiddet içerdiğine ya da örgüt talimatıyla düzenlendiğine ilişkin somut bir bulgu bulunmadığını belirtti. Orman’ın etkinlikte slogan attığı, pankart taşıdığı veya katılımcıları bu yönde yönlendirdiğine dair delil olmadığını kaydetti.
Ayrıca, bu nedenle Orman’ın söz konusu etkinliğe katılmasının, yaklaşık üç yıl sonra verilen tutuklama kararını hangi somut gerekçeyle desteklediğinin anlaşılamadığını ifade etti.
“Bir şey almamız lazım” ifadesi varsayıma dayanak yapılamaz
AYM, Orman’ın bir başka kişiyle yaptığı yazışmalarda geçen “Gel burada bir şey almamız lazım” ifadesinin de tutuklamaya dayanak yapılamayacağını vurguladı.
Kararda, bu ifadenin yasa dışı bir örgütsel faaliyetin kanıtı olarak yorumlanmasının “tamamen varsayım” olduğunu belirtti. Orman’ın WhatsApp, Instagram ve Telegram gibi uygulamaları kullanmasının örgütsel motivasyonla gerçekleştiğine dair somut veri sunulmadığına dikkat çekti.
Bayazit’in notları için: Şiddete teşvik içermiyor
AYM, Ahmet Bayazit hakkında ise evinde bulunan ve kendisinin yazdığını kabul ettiği notları değerlendirdi.
Mahkeme, notların 2021’de Diyarbakır’da düzenlenen HDP Gençlik Meclisi kongresine ilişkin kişisel notlar olduğu yönündeki savunmayı destekler nitelikte olduğunu belirtti. Kararda, notların eleştiriye açık ifadeler içerse de doğrudan şiddete teşvik veya terör eylemlerini yüceltme niteliği taşımadığını kaydetti.
AYM, kamuya yayımlanmayan ve evde ele geçirilen kişisel notların, Bayazit ile örgüt arasında bağlantı bulunduğunu makul biçimde gösterdiği şeklinde yorumlanamayacağını belirtti.
Telegram grubu da tek başına delil sayılmadı
Bayazit’in “2. Bölge Gençlik Meclisi” adlı Telegram grubunda yer alması da tutuklama gerekçeleri arasındaydı.
AYM, bu grubun HDP’ye değil de örgütün gençlik yapılanmasına ait olduğuna dair bir tespit bulunmadığını belirtti. Bayazit’in grupta yalnızca üye olarak yer almasının, etkinlik organizasyonuna katıldığı ya da şiddet içeren bir faaliyette bulunduğu gösterilmeden kuvvetli suç şüphesi sayılamayacağına hükmetti.
Mahkeme, Bayazit’in telefon görüşmelerinin de basın açıklamaları, mitingler ve parti etkinlikleriyle ilgili olduğunu; yasa dışı bir eylemin organize edildiğine dair çıkarım yapılmasına imkân vermediğini kaydetti.
“Savcılık, kuvvetli suç belirtisi ortaya koyamadı”
AYM kararında, iki başvurucu yönünden de tutuklama için aranan kuvvetli suç belirtisinin soruşturma makamlarınca yeterince ortaya konulamadığı sonucuna vardı:
“Her iki başvurucu yönünden tutuklama için gerekli olan suç işlendiğine dair kuvvetli belirtinin soruşturma mercileri tarafından yeterince ortaya konulamadığı kanaatine varılmıştır.”
AYM, Anayasa’nın 19. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine hükmetti.
Bayazit ve Orman’a ayrı ayrı 200 bin TL manevi tazminat ödenecek.
(HA)
