Saha Araştırmaları Merkezi’nin (SAMER) 1 Ocak-31 Mart 2026 dönemini kapsayan “Çocuk Çetelesi” raporu, yılın ilk üç ayında basına yansıyan çocuklara yönelik şiddet vakalarının çarpıcı tablosunu ortaya koydu.
Rapora göre üç ayda toplam 203 vaka basına yansıdı. En yüksek oranı şüpheli ölümler oluştururken, ikinci sırada cinsel istismar yer aldı.
Çalışma; Evrensel, bianet, Jin News, Mezopotamya Ajansı, Anıt Sayaç, T24 ve çok sayıda yerel basın kaynağından derlenen haberleri kapsıyor. Bu nedenle rapordaki veriler, çocuklara yönelik şiddetin tamamını değil, basına yansıyan görünür bölümünü gösteriyor.
"Newroz'da gözaltına alınan çocuklar işkenceye maruz bırakıldı"
Vakalar en çok Ocak ve Şubat’ta yoğunlaştı
Rapora göre vakaların yüzde 42,4’ü Ocak, yüzde 40,9’u Şubat, yüzde 16,7’si Mart ayında kaydedildi. Sayısal dağılımda ise Ocak ayında 86, Şubat ayında 83, Mart ayında 34 vaka tespit edildi. Veriler, çocuklara yönelik şiddetin yılın ilk iki ayında belirgin biçimde yoğunlaştığını gösterdi.
Kız çocukları daha fazla görünür oldu
Mağdurların cinsiyet dağılımında kız çocukları öne çıktı. Rapora göre vakaların yüzde 47,8’i kız çocukları, yüzde 36,9’u erkek çocukları, yüzde 15,3’ü ise cinsiyeti bilinmeyen çocuklardan oluştu. Sayısal olarak bu dağılım 97 kız çocuğu, 75 erkek çocuğu ve 31 bilinmeyen vaka olarak kayıtlara geçti.
Ancak rapor, şiddetin türüne göre bu tablonun değiştiğini de ortaya koydu. Cinsel istismar vakaları kız çocuklarında yüzde 41,2’ye ulaşırken, erkek çocuklarında bu oran yüzde 8 olarak kaydedildi. Buna karşılık erkek çocukları arasında şüpheli ölüm yüzde 48, darp/yaralama yüzde 25,3 ve cinayet yüzde 16 ile daha yüksek oranlara ulaştı.
SAÇ ÖRME VİDEOSU GEREKÇESİYLE TUTUKLANAN ÇOCUK BİANET'E KONUŞTU
"Bir çocuğun yeri dört duvar değil; okul, sokaklar, müzik ve hayaller olmalı"
En yoğun yaş grubu 15-17 yaş
Yaş dağılımına bakıldığında en yüksek oran 15-17 yaş grubunda görüldü. Rapora göre vakaların yüzde 35’i bu yaş aralığında toplandı. Bunu yüzde 25,6 ile yaşı bilinmeyenler, yüzde 16,3 ile 6-11 yaş grubu, yüzde 8,9 ile 2-5 yaş ve yine yüzde 8,9 ile 12-14 yaş grubu izledi. 0-1 yaş grubu ise yüzde 5,4 ile en düşük orana sahip olsa da, rapor bu yaş grubunda yenidoğan vakalarının bulunmasına özel dikkat çekti.
İlk sırada şüpheli ölüm var
Rapordaki en dikkat çekici başlıklardan biri, şiddet türlerine ilişkin dağılım oldu. Buna göre vakaların yüzde 30’u şüpheli ölüm, yüzde 23,6’sı cinsel istismar, yüzde 16,3’ü darp/yaralama, yüzde 10,3’ü cinayet, yüzde 10,3’ü işkence ve kötü muamele, yüzde 7,9’u fuhuşa zorlama, yüzde 1,5’i ise sözlü ve fiziki taciz olarak kayda geçti. Sayısal olarak raporda 61 şüpheli ölüm, 48 cinsel istismar, 33 darp/yaralama, 21 cinayet, 21 işkence ve kötü muamele, 16 fuhuşa zorlama ve 3 taciz vakası yer aldı.
Raporda ayrıca “cinsel istismar” başlığının, basında geçen cinsel istismar, cinsel taciz ve cinsel saldırı vakalarını birlikte kapsadığı; ihmal sonucu ölümlerin de “şüpheli ölüm” kategorisi içinde değerlendirildiği belirtildi.
Kürt illerinde çocuk ve gençlere yönelik yaşam hakkı ihlalleri veritabanı açıldı
Failin kim olduğu çoğu vakada bilinmiyor
Fail profiline ilişkin veriler de dikkat çekici. Rapora göre vakaların yüzde 45,8’inde fail bilinmiyor. Ancak failin belirlenebildiği olaylarda öğretmenler yüzde 13,8, kolluk kuvvetleri yüzde 11,3 ile öne çıktı. Bunları tanıdığı biri/birileri yüzde 5,9, tanımadığı biri/birileri yüzde 5,4, öz baba yüzde 4,9 ve arkadaş çevresi yüzde 3 izledi.
Rapordaki çapraz analizler, bazı şiddet türlerinin belirli fail gruplarında yoğunlaştığını da gösterdi. Buna göre işkence ve kötü muamele vakalarının yüzde 95,2’si kolluk kuvvetleriyle, cinsel istismar vakalarının yüzde 56,3’ü ise öğretmenlerle ilişkilendirildi. Aynı tabloda, öz babanın özellikle cinayet vakalarında dikkat çektiği görüldü.
Çocuklarla zor haberleri konuşmak: Sessizlik değil eşlik
En fazla vaka Kocaeli, Ankara, Şırnak ve İstanbul’da
Şehir bazlı dağılımda ise Kocaeli 26 vakayla ilk sırada yer aldı. Onu Ankara 20, Şırnak 19 ve İstanbul 17 vaka ile izledi. Raporda ayrıca Diyarbakır ve İzmir’de 9’ar, Antalya’da 8, Mardin ve Urfa’da 7’şer, Adana, Antep ve Kayseri’de 6’şar, Hatay’da ise 5 vaka kaydedildiği aktarıldı.
Akran şiddeti rapora girdi
Çalışmada mağdurun ve failin her ikisinin de çocuk olduğu vakalar da ayrı başlık altında incelendi. Bu vakaların önemli bölümünün 17 yaş grubunda yoğunlaştığı, mağdurların tamamının erkek çocuklardan oluştuğu ve olayların büyük ölçüde cinayet ile darp/yaralama başlıklarında toplandığı görüldü. Raporda bu vakaların özellikle arkadaş çevresi ve akran ilişkileri içinde ortaya çıktığı vurgulandı.
Çocuklara sosyal medya yasağı “koruma” mı, “hak gaspı” mı?
Şiddet yalnızca aile içinde değil
Raporun genel değerlendirmesi, çocuklara yönelik şiddetin yalnızca aile içi ilişkilerle sınırlı olmadığını; okul, güvenlik birimleri, yakın çevre ve kamusal alanlarda da ortaya çıktığını gösteriyor.
Özellikle şüpheli ölümlerin ilk sırada yer alması, cinsel istismar oranının yüksekliği ve failin belirlenebildiği vakalarda öğretmenler ile kolluk kuvvetlerinin öne çıkması, çocuk koruma politikalarının yalnızca cezai tedbirlerle değil, kurumsal denetim ve önleyici sosyal politikalarla birlikte ele alınması gerektiğine işaret ediyor.
(NÖ)
