Sosyal medya platformlarını 15 yaşından küçük çocuklara “legal” yollardan kullanmayı kapatacak olan uygulama önce Avustralya ve Fransa’da hayata geçirildi. Ardından İspanya, Çekya ve Türkiye’de gündeme geldi.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın gündeminde olan ve çocukların sosyal medya kullanımını büyük ölçüde kısıtlamayı, yer yer yasaklamayı planlayan düzenlemeyi Bakan Mahinur Özdemir Göktaş, "çok yakında” sözleriyle duyurdu.
Bakan Göktaş’tan 15 yaş altına sosyal medya yasağı açıklaması
Düzenleme yasaklamaya sıkıştırılmamalı
Çocukların erken yaşlarda dijital ortama dâhil olduklarını belirten kimi pedagoglar ise yasaklama veya sınırlamanın etkili olmayabileceği kanısında. Uzmanlar, çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin kurallar yeniden yapılandırılacaksa bunun alanında uzman akademisyenlerden görüş alınarak bütüncül bir bakış açısı ile “çocuk odaklı” bir yaklaşımla hayata geçirilmesi gerektiğine işaret ediyor.
Bu yaklaşıma destek veren Digital Child Rights (Dijital Çocuk Hakları) Vakfı Kurucusu Peter Joziasse ile çocukların dijital haklarını ve korunma mekanizmalarını konuştuk.
Joziasse aynı zamanda UNICEF gönüllüsü, Birleşmiş Milletler ITU Partner2Connect Dijital Koalisyonu üyesi ve Avrupa Birliği Çocuk Katılım Platformu ortağı olarak konunun ‘yasaklamaya sıkıştırılmadan’ çok boyutlu ele alınması gerektiğini düşünen bir dijital çocuk hakları uzmanı.
15 yaş altına sosyal medya yasağı Meclis'e geliyor
"Yasak, platformları önlem almaktan uzak tutar"
Çocuklar ve gençler için sosyal medyayı kısıtlamak veya yasaklamak ne kadar gerçekçi? Bunun tamamen uygulanabilirliği mümkün mü?
Bu (yasal) kılavuzu doğru bir şekilde uygulamak çok zor olacak. Resmi bir izleme ve uygulama sistemi ve yeterli yaş doğrulama sistemi olmadığı sürece, çocuklar ve gençler bu önlemleri kolayca atlatabilecekler. Yasak getirerek, çocuklar ve gençler sosyal medyayı nasıl kullanacaklarını öğrenemezler. Onlar, gelişmekte olan yeteneklerine uygun (yaşlarına uygun) dijital gelişim hakkına sahip ayrıca, yaşlarına ve gelişimlerine uygun, çocuk dostu dijital ortamlarda uygun rehberlik alma hakkına da sahipler.
Böyle bir politikanın olası sonuçları nelerdir?
Sonuç olarak, çocuklar sosyal medya platformlarını adım adım kullanmayı öğrenemezler. Öğrenme, oyun oynama, yaratma ve aile ve arkadaşlarla bağlantı kurma fırsatlarını kaçırırlar. Yasak, onların önlemleri atlatmalarına da neden olur ve bu şekilde, onların sosyal medya davranışları üzerindeki kontrolümüzü kaybederiz. Yasak uygulayarak, sosyal medya platformu sağlayıcılarını çocukları çevrimiçi ortamda korumak için uygun önlemleri almaktan muaf tutuyoruz.
SHARENTING VE DİJİTAL MAHREMİYET
"Çocuklar bilinçlendikçe ebeveynlere karşı yasal yollara başvurabilecek"
"Çocukları dijital haklar konusunda bilinçlendirmeliyiz"
Sosyal medyayı yasaklamak yerine, hangi düzenlemeler veya mekanizmalar uygulanmalıdır?
İlk olarak, belirli bir asgari yaşı karşılayan çocukların erişimine izin veren uluslararası, kamuya açık bir yaş doğrulama yöntemi olmalıdır. Çevrimiçi medya kullanımının başlangıcında, çocukları dijital hakları ve sosyal medyanın uygunsuz kullanımının olası sonuçları konusunda bilinçlendirmeliyiz. Sosyal medya platformları dijital ortamlarını çocuğun gelişen yeteneklerine uyarlarsa, çocuk (uygun rehberlikle) yavaş yavaş sosyal medya dünyasına aşina hale gelecektir. Kötü niyetli kullanıcılara hemen maruz kalmayacaklar ve bağımlılık yaratan algoritmalar içermeyen bir platform sunulabilir.
Bu konu, bu tür yasakları uygulayan ülkelerde nasıl karşılandı ve ele alındı?
Birçok ülkenin hükümetleri sosyal medyayı yasaklamak istemekte, çünkü çocuklar şu anda gerçekten savunmasız durumdadır ve korunmaları gerekmekte. Yasal önlemler, yaş doğrulama, uygun rehberlik ve farkındalık, sosyal medya platformlarının düzenlenmesi ve denetlenmesi çok uzun zaman almaktadır. Bu nedenle, sosyal medyanın zararlı etkileri hakkında bilimsel kanıtlar olmadan ve çocukların dijital haklarına saygı göstermeden bu siyasi kararı almamaları gerekiyor. Bu nedenle, bana göre yasak geçici bir yasak.
Bunun bir örneği, milyonlarca hesabın silindiği Avustralya. Platformlar, hesapları izlemedikleri takdirde ağır para cezalarına çarptırılıyor ve hükümet yasanın çevrimiçi güvenlik ve refah konusunda bir kültür değişikliğine yol açması gerektiğine inanıyor.
İFÖD: ‘Çocukları koruma’ ambalajıyla 'dijital panoptikon' kuruluyor
"Yasak, çocukları çeken öğeleri ortadan kaldırmaz"
• Bazı gençler bunu önemsiz bir değişiklik olarak görüyor ve kolayca aşılabileceğini düşünüyor.
• Bazı gençler izolasyon korkusu yaşıyor – sosyal medya onlar için arkadaşlık, destek ve bilgi bulabilecekleri bir yer.
• Diğerleri ise ekran başında geçirdikleri sürenin değiştiğini ve çevrimdışı ortamlarda daha sık sosyalleştiklerini fark ediyor.
• Birkaç genç, sahte bilgilerle yeni hesaplar oluşturdu – bu da bu grubun teknik açıdan ne kadar bilgili olabileceğini gösteriyor.
Platformların kendilerini düzenlemek hala çok önemli. Çocuklara yasaklamak, onları çeken tasarım öğelerini ortadan kaldırmaz. Gençlerin katılımı ve deneyimleri, sadece istatistikler ve önlemler değil, onları etkileyen politikaların tasarımında da merkezi bir rol oynamalı. Çocukların ve gençlerin zaten çevrimiçi olduğu bir dünyada, sadece kısıtlamalar değil, dijital beceriler ve dayanıklılık da çok önemlidir. Onların buna hakkı var.
Çocuğun dijital istismarı: Kidfluencer
Digital Child Rights Vakfı hakkında
Dijital Çocuk Hakları Vakfı, uluslararası kâr amacı gütmeyen bir gençlik örgütü. Dijital çocuk hakları konusunda uzmanlık merkezi olarak çalışan vakıf Hollanda’da kuruldu.
Farkındalık ve güçlendirme araçları geliştirerek çocukların ve gençlerin yerel topluluklarına kapsayıcı (dijital) katılımını kolaylaştırmayı amaçlıyor. Vakıf aynı zamanda çocuklar ve gençlerin tüm ülkelerdeki dijital haklarına ilişkin izleme faaliyeti yürütüyor.
(NÖ)
