Xi, piştî Trump dê Putîn li Pekînê bihewîne
Serokê Çînê Xi Jinping û Serokê Rûsyayê Vladîmîr Putîn, beriya serdana vê hefteyê ya Putîn a ji bo Pekînê, roja Yekşemê "nameyên pîrozbahiyê" belav kirin.
Li gorî medyaya fermî ya Çînê, Xi diyar kiriye ku hevkariya di têkiliyên Çîn-Rûsyayê de "bi awayekî berdewam kûr û xurt dibe." Îsal 30emîn salvegera hevkariya stratejîk a navbera her du welatan e.
Serdana Putîn a ji bo Pekînê dê rojên Sêşem û Çarşemê pêk were. Ev serdan, çar roj piştî serdana Serokê DYAyê Donald Trump dê bê kirin.
Rojnameya Global Times a ku ser bi medyaya fermî ya Çînê ye, di nivîsa xwe ya îro de bal kişand ser serdana serekên DYA û Rûsyayê ya ji bo Pekînê û ev rewş wekî veguherîna Çînê ya ji bo "navenda dîplomasiya gerdûnî" şîrove kir.
Fikara nêzîkbûna Çîn û Rûsyayê
Nêzîkbûna di navbera Çîn û Rûsyayê de, bi taybetî ji sala 2022yan û vir ve, ango ji destpêkirina dagirkirina berfireh a Rûsyayê ya li ser Ukraynayê, li Rojava bi fikar tê şopandin. Dîplomat û analîstên rojavayî dinirxînin ku piştgiriya aborî û dîplomatîk a Çînê ya ji bo Rûsyayê, dibe sedema berdewambûna şer.
Xi û Putîn heta îro zêdetirî 40 caran civiyan e. Ev hejmar, ji hevdîtinên Xî yên bi serekên rojavayî re gelekî zêdetir e.
Bazirganiya Çîn û Rûsyayê jî ji sala 2022yan û vir ve gihîştiye asteke rekorê. Çîn, zêdetirî çaryeka hinardekirina Rûsyayê dikire. Kirîna mezin a Çînê ya ji bo petrola xav a Rûsyayê, ji bo şerê li Ukraynayê bi sed milyaran dolar dahat pêşkêşî Moskovayê kir.
Li gorî daneyên Centre for Research on Energy and Clean Airê Pekînê ji destpêka dagirkirina berfireh û vir ve, bi bihayê zêdetirî 367 milyar dolarî sotemeniya fosîl ji Rûsyayê kiriye.
Di rojevê de enerjî, Tayvan û Ukrayna hene
Di nûçeyê de tê diyarkirin ku kirîna enerjiyê ya Çînê ya ji Rûsyayê, ji bo ewlehiya enerjiya Pekînê xwedî girîngiyeke mezin e. Tê ragihandin ku ji ber krîza li Rojhilata Navîn, astengbûna veguhastina neftê ya di ser Tengava Hurmizê re jî faktorek e ku vê girîngiyê zêdetir dike.
Hate ragihandin ku di hevdîtinên hefteya borî yên Trump ên bi Xi re, şerê Ukraynayê û têkiliyên Çîn-Rûsyayê derneketine pêş. Di daxuyaniya Çînê ya derbarê hevdîtinê de, îfadeya "krîza Ukraynayê" bi kurtasî cih girt, lê di daxuyaniya DYAyê de qet behsa vê mijarê nehat kirin.
Hate ragihandin ku hevdîtinên DYA û Çînê bêtir li ser mijarên bazirganî, Tayvan û şerê li Rojhilata Navîn e. Trump anî ziman ku Çîn di mijara girîngiya ji nû ve vekirina Tengava Hurmizê de ligel wî hevdeng e.
Xi di hevdîtinê de mijara Tayvanê anî rojevê. Rêberê Çînê bal kişand ser rîska pevçûnê, heke ev mijar bi awayekî rast neyê destgirtin. Trump, dema ku ji Pekînê vediqetiya got ku wî hîn biryar nedaye ka ew ê firotina çekan a bi milyaran dolarî ya DYA’yê ya ji bo Tayvanê pesend bike yan na.
(HA/AY)