Projeyên JESê yên li Kanîreşê di serî de gundê Qerxebazarê wê bandoreke nerênî li gelek herêman bike. Welatiyan bal kişandin ser xetereta erdhejê wiha gotin: "Em nahêlin qadên jiyana me ji talanê re û xwezaya me ji rantê re were vekirin. Li Çewlîgê projeya HESê hat betalkirin. Em dixwazin JES jî were betalkirin."
Li gorî nûçeya Can Kirbaş ku li Ajansa Mezopotamyayê weşiyaye, welatiyan bertek nîşanî projeyên JESê dan û xwe ji pêvajoya hiqûqî re amade dikin. Tevahiya nûçeyê weha ye:
“Ji gel nepirsîn”
Îhsan Çelîk yek ji şêniyan e ku li gundê Qerxabazarê dijî. Çelîk diyar kir ku li gundên derdorê jî gelek qad ji bo bîrên sondajê hatine nîşankirin û got ku herêm ji bo projeyên kanza û JESê tê pêşkeşkirin. Çelîk da zanîn ku di sala 2023an de bi hêceta “Lêkolîna Xeta Fayê ya Erdhejê” hatine herêmê û biveşartî lêkolîn kirine û wiha axivî:
"Hewl dan mirovan bixapînin. Bêyî ku ji gelê herêmê bipirsin xebatên xwe meşandin. Dema me dipirsî, digotin 'Em tevgerên sîsmîk dişopînin.' Lê em niha dibînin ku ev der hemû ji projeyan re hatine vekirin. Em nahêlin qadên jiyana me ji talanê re û xwezaya me ji rantê re were vekirin. Di vî gundî de nêzî 3 hezar kes dijîn. 60-70 hezar ajalên me yên hûr hene. Em birêxistinkirî û bi biryar in. Em ê têkoşîna xwe bidomînin."
Kanîreş'teki JES'e tepki: Doğamızı ranta açtırmayacağızhttps://t.co/Hor1OryE0J pic.twitter.com/V4qJ6w0k8D
— Mezopotamya Ajansi (@Mezopotamyatrk1) April 15, 2026
“Bila JES were betalkirin”
Çelîk bal kişand ser Xeta Fayê ya ku di navenda Qerxabazarê re derbas dibe û destnîşan kir ku erdhejeke gengaz wê bibe sedema wêraniyek mezin û xetereya JESê heye ku bibe sedema erdhejeke mezin û weha pê de çû:
"Ev gel ne bêxwedî ye. Em rê nadin projeyê. Me serdana hemû partiyên siyasî û saziyan kir. Wekî welatiyên Qerxabazarê dema em bi îmzeyên ku me li dijî projeyê kom kiribûn çûn cem Waliyê bajêr, wî ji me re got 'Bi fêde ye, ava germ derdikeve' û behsa serageriyê seracılık kir. Ger fêdeyek wê hebe, hezar zerarên wê hene. Dewlet ji aliyekî ve sewalkariyê teşwîq dike, lê ji aliyê din ve neçar dike ku sewalkarî bi dawî bibe. Dest datînin ser çêrgehên gundiyan. Di demeke nêz de li Çewlîgê projeya HESê hat betalkirin. Em dixwazin JES jî were betalkirin."
“Em li benda piştgiriyê ne”
Sait Çiftçi jî anî ziman ku xelkê Qerxabazarê projeyê naxwaze û got ger proje pêk were wê ajalkarî biqede û xweza were talankirin.
Çiftçi bang kir û got: "Gundê me wê were talankirin. Em projeyê naxwazin. Em ji hemû partiyên siyasî piştgiriyê dixwazin."
Tenê li Qerxebazarê 8 hezar metre çargoşe qad wê were bikaranîn
Plankirina projeyê li ser xeta fayê ya ku wekî “Xeta Fayê ya Rojhilatê Anadoluyê” tê naskirin û navenda wê gundê Qerxabazara Kanîreşê ye, xetereya erdhejê zêde dike. Ev xeta fayê di ser Gimgima Mûşê re derbas dibe û bi “Xeta Fayê ya Bakurê Anadoluyê” re dibe yek. Şîrket amadehiyê dike ku di meha Gulanê de, li gundê Xwarik ê Gimgimê (ku nêzî 25 kîlometre dûrî Qerxabazarê ye) li ser heman xetê yekemîn sondajê lê bide.
Sîsmologên ku xetên fayê lêkolîn dikin, balê dikşînin ku di valahiya sîsmîk ya Qerxabazarê de enerjiyeke mezin berhev bûye û dibe ku erdhejeke bi mezinahiya herî kêm 7 pileyî çêbibe. Her wiha ji bo projeyê tenê li gundê Qerxabazarê wê 8 hezar û 139 metreçargoşe qad were bikaranîn. Proje wê çêrgehan dagir bike û çandinî û sewalkariya ku çavkaniya sereke ya debara herêmê ye, tune bike. Dîsa ji ber projeyê, cihên pîroz ên welatiyên Kurdên Elewî yên li Kanîreşê wê bandoreke neyînî bibînin.
(AY)
