“Osmangazi Köprüsü geçiş ücreti beş yılda yüzde 534 arttı”
Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 1 Temmuz’dan itibaren geçerli olacak yeni tarifesiyle Osmangazi ve 1915 Çanakkale köprülerinde otomobil geçiş ücreti bin 170 liraya yükseltildi.
Otoyol ve köprü ücretlerine zam
CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, artışların yurttaşın gelirindeki yükselişin üzerinde olduğunu belirterek, Yap-İşlet-Devret projelerinin kamuya ve yurttaşa ağır bir maliyet çıkardığını söyledi.
Genç, konuya ilişkin TBMM Genel Kurulu’nda yaptığı değerlendirmede şunları kaydetti:
1 Temmuz’dan itibaren Osmangazi ve 1915 Çanakkale Köprülerinde otomobil geçişi bin 170 liraya çıkarıldı. Osmangazi Köprüsünde 2022’de 184 lira 50 kuruş olan ücret, beş yılda yaklaşık yüzde 534 arttı. Çanakkale Köprüsünde ise açılıştaki 200 liralık geçiş bedeli bugün bin 170 liradır; artış yüzde 485’tir.
Ocakta asgari ücretliye yüzde 27, en düşük emekli aylığına yüzde 18,5 artış verildi. Aynı dönemde bu köprülerin ücreti önce yüzde 25 artırıldı; altı ay geçmeden bir yüzde 17,6 daha zam yapıldı. Böylece köprü geçişleri yılın ilk yarısında yüzde 47 arttı.
Aşkın Genç, Yap-İşlet-Devret modeliyle hayata geçirilen projelerde yurttaşın yalnızca gişede değil, garanti ödemeleri nedeniyle vergileriyle de ödeme yaptığını söyledi.
Köprüden tek geçiş ücretinin bin 170 lira olduğunu, gidiş-dönüşte bu tutarın 2 bin 340 liraya ulaştığını belirten Genç, “Bu, ulaşım değil; vatandaşa çıkarılan ağır bir Yap-İşlet-Devret faturasıdır” dedi.
Yap-İşlet-Devret ve kamuya yükü
Kamuya ait altyapı projelerinin özel sektör tarafından yapılması, belirli bir süre işletilmesi ve ardından devlete devredilmesi modeli. Bu model, Türkiye’de kamu-özel işbirliği uygulamaları içinde en yaygın kullanılan yöntemlerden biri olarak öne çıkıyor.
Bu projelerde kamu, işletmeci şirkete çoğu zaman belirli araç geçişi, yolcu sayısı veya gelir garantisi veriyor. Garanti edilen sayı ya da gelir tutturulamazsa aradaki fark bütçeden karşılanıyor. Böylece proje ilk aşamada doğrudan kamu bütçesinden finanse edilmemiş gibi görünse de, garanti ödemeleri ilerleyen yıllarda kamuya “görünmeyen borç/ödeme yükü” olarak dönüyor. OECD de Türkiye için maliye politikasında koşullu yükümlülük risklerinin yakından izlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan Orta Vadeli Program’a (OVP) dayandırılan hesaplamalara göre, Yap-İşlet-Devret kapsamındaki yol, köprü ve tüneller için 2025-2027 döneminde Karayolları bütçesinden 328,49 milyar TL cari transfer öngörülüyor. Havalimanlarında ise DHMİ verilerine göre, Yap-İşlet-Devret projelerinde gerçekleşmeyen yolcu garantileri için 2025’te özel sektöre 218,6 milyon avro ödeme yapıldı.
(VC)