GREVIO: Türkiye'de Kadına Şiddet Konusunda Karmaşık Bir Tablo Var

GREVIO (Kadınlara Karşı Şiddet ve Ev İçi Şiddete Karşı Uzman Eylem Grubu), bugün Türkiye raporunu açıkladı.

İstanbul’da imzaya açıldığı için İstanbul Sözleşmesi olarak bilinen Kadına Yönelik Şiddet ve Ev İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesi’nin Türkiye’de nasıl uygulandığını inceleyen raporda, GREVIO “Türkiye’de kadına yönelik şiddete ilişkin durumun karmaşık bir tablo sunduğunu, ilerlemeye yönelik bulguların, endişe verici sebeplerle birarada varolduğunu” söyledi.

Raporda kanunların sözleşmeyle uyumlu hale getirilmesi yönünde çabalar ve ŞÖNİM’ler konusundaki çalışmalar olumlu uygulamalar olarak gösterildi. Ancak şiddetin otoritelere nadiren bildirilmesi, sivil toplum kuruluşlarının çalışmalarına yönelik kısıtlamalar, zorla ve erken yaşta evlilikler ve mağdurun suçlanması gibi sorunların sürece gölge düşürdüğü belirtildi.

Raporda, heyete Gölge Rapor sunan ve Avrupa Konseyi'nde bu konuda bir sunum yapan bianet'in veri ve değerlendirmelerine de yer verildi.

İSTANBUL SÖZLEŞMESİ NEDİR? DETAYLI BİLGİ İÇİN TIKLAYIN

Değerlendirme yaparken ülkenin mevcut durumunun göz önüne alınması gerektiğinin vurgulandığı raporda “Terörle mücadele önlemleri, güneydoğudaki güvenlik operasyonları ve darbe girişiminin ardından memurlara yönelik kitlesel ihraçlardan dolayı kamu hizmetleri sektörünün kaynaklarının zayıflamasının, kadınların şiddetsiz hayat hakkının sağlanması için elverişli ortamı yaratmadığı” ifade edildi.

Kamu politikalarının kadın-erkek eşitliği ve kadınlara yönelik şiddet üzerindeki potansiyel etkisine dair sistematik ve derinlemesine değerlendirme olmaması; kadınlara yüklenen anne ve bakıcı gibi geleneksel rollere öncelik verilmesi gibi faktörlerin, şiddetle mücadelenin önünde engel oluşturduğunu ifade eden GREVIO, toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda farkındalık arttırılmasına ihtiyaç olduğunun altını çizdi.

Ancak raporda sözleşme imzalandığı tarihte varolan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nın 9 Temmuz 2018’de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'yla birleştirilerek "Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanlığı" olması, 4 Ağustos 2018'de ise ismi değiştirilerek "Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı” olması gibi gelişmeler yer almıyor.

GREVIO'nun Türkiye değerlendirme raporunun İngilizcesi / Fransızcası için tıklayın.

GREVIO raporunun Türkiye devleti tarafından Türkçeye çevrilmesi ve kamuoyuyla paylaşılması gerekiyor.

Koruma hizmetleri başarısız

Kadına yönelik şiddet konusunda resmi veri olmadığını hatırlatan GREVIO, bunun yanısıra mağdurların korunması konusunda sistemin başarısız olduğunu, hatta bazen yeni mağduriyetlere ya da ikincil mağduriyetlere sebep olduğunu da söyledi.

GREVIO, başta İstanbul Sözleşmesi üzerine çalışan kadın hakları örgütleri olmak üzere, sivil toplum örgütlerinin son zamanlarda giderek artan bir şekilde kısıtlı koşullarda çalışmalarını yürütmesinden dolayı endişeli olduğunu söylerken, sivil toplum örgütlerinin yetkililerle ortak çalışmalar yürütülmesinin önünün açılması ve çeşitli merkezler ile sığınaklar işleten bu örgütlerin finansal olarak desteklenmesi gerektiğini ifade etti.

İlk başvuru merkezi olan ŞÖNİM’ler konusunda altyapı çalışmalarını, kadına şiddet konusunda veri tabanı oluşturulması için gösterilen çabaları olumlu bulduğunu ifade eden GREVIO, kadınların ekonomik olarak güçlendirilmesi ve bağımsız bir yaşam sürebilmeleri için, finansal destek, eğitime erişim ve istihdam, ücretsiz çocuk bakımı ve erişilebilir barınma hakkı gibi imkanlar sunulması gerektiğini söyledi. Mağdurun, saldırgandan şikayetçi olsa da olmasa da tüm hizmetlerden faydalanabilmesi gerektiğini hatırlattı.

Israrlı takip, zorla evlendirmeler, 15-18 yaş kız çocuklarına yönelik cinsel şiddet

Uluslararası sözleşmeyle uyumluluk için Türkiye’deki ceza kanununda bazı değişiklikler yapıldığı ancak sözleşmenin tüm gereklerinin halen yerine getirilmediği de belirtildi. Israrlı takip, zorla evlendirmeler ve 15-18 yaş arası kız çocuklarına yönelik cinsel şiddet suçlarına yönelik mevcut yasaların yeterli olmadığı belirtildi.

Başta cinsel saldırı olmak üzere, şiddet vakalarının resmi mercilere çok az yansımasının da bir sorun olduğunu belirten GREVIO, hayatta kalanların şiddete karşı kurumsal tepkiye güven duymalarının sağlanmasının amaçlanması gerektiğini vurguladı.

GREVIO’dan Türkiye’ye çağrı

GREVIO, 6284 nolu yasanın gereği olarak, mağdurun beyanının koruma tedbiri alınması ve soruşturma başlatılması için delil kabul edilmesi gerektiğini de hatırlatırken, Türkiyeli yetkililere şu konularda çağrı yaptı:

* Kadına yönelik şiddete kurumsal müdahale konusunda boşlukların giderilmesi,

* Zorla evliliklerin ceza yasasında bir suç olarak tanımlanması ve taciz ya da tecavüzden hayatta kalanların saldırganla evlendirilmediğinin garanti altına alınması,

* Israrlı takibin ve bunun dijital ortamdaki olası yansımaların ayrı bir suç olarak tanımlanması,

* Hayatta kalanlara sunulacak etkili önlemlerle, yeniden mağduriyet oluşmasının engellenmesi ve şiddet eyleminin soruşturulması, cezalandırılması,

* Görevini yerine getirmeyen, şiddet eyleminde bulunan, şiddeti görmezden gelen ya da mağdurları suçlayan devlet görevlilerinin sorumlu tutulması,

* Güvenlik güçleri ve yargı memurlarının psikolojik şiddet konusunda farkındalıklarının arttırılması.

(ÇT)