Eğitim Reformu Girişimi (ERG), son dönemde okullarda yaşanan silahlı saldırılar ve artan şiddet olaylarının ardından “Bağları Sıkılaştırmak: Adil, Güvenli ve Barışçıl Okullar için Öneriler” başlıklı politika notunu yayımladı.
Politika notunda, okul güvenliğinin çocukların yaşam, gelişim, eğitim ve şiddetten korunma hakları kapsamında devletin yükümlülüğü olduğu vurgulandı. ERG, şiddetin yalnızca bireysel ya da psikolojik nedenlerle açıklanamayacağını belirterek, bireysel, toplumsal ve yapısal etkenlerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Okullardaki şiddeti önlemek için neyi tartışmalıyız?
"Şiddet verileri alarm veriyor"
Politika notunda yer verilen verilere göre son dokuz yılda çocukların karıştığı cinayet vakaları yüzde 131, uyuşturucu ticaretiyle ilişkili suçlar ise yüzde 119 arttı.
Şiddete maruz kalan çocuk sayısı 2020’den 2024’e yüzde 156 artarak 279 bin 620’ye ulaştı. 2024 yılında suça sürüklenen çocuk sayısı ise 202 bin 778 olarak kaydedildi. Türkiye’de 15 yaşındaki her dört çocuktan birinin okulda çeteleşme ve silah ya da bıçak taşıyan öğrenciler gördüğünü söylediği belirtildi.
“Çocukları değil, onları bu hale getiren sistemi konuşun”
"Sadece okul içi önlemler yeterli değil"
ERG’ye göre şiddetin önlenmesi yalnızca okul içinde alınacak güvenlik önlemleriyle mümkün değil. Belgede, okul ve toplum düzeyinde eşzamanlı işleyen, sosyal eşitsizlikleri ve yapısal sorunları dikkate alan kapsamlı politikalar gerektiği ifade edildi.
Politika notunda ayrıca şiddeti önlemeye yönelik politikaların yalnızca cezalandırmaya değil; önleyici, koruyucu ve onarıcı uygulamalara dayanması gerektiği kaydedildi.
Siverek’teki okul saldırısı ne söylüyor?
ERG’nin 9 başlıkta politika önerileri
ERG’nin politika notunda okulda şiddetin önlenmesi için şu öneriler sıralandı:
Yönetişim, izleme ve hesap verebilirlik mekanizmalarının güçlendirilmesi:
Okul güvenliği bir insan hakları meselesi olarak ele alınmalı; Milli Eğitim Bakanlığı koordinasyonunda çok paydaşlı ve şeffaf mekanizmalar kurulmalı.
Erken tespit, izleme ve müdahale süreçlerinin etkinleştirilmesi:
Tüm şiddet türlerini kapsayan ulusal veri sistemi oluşturulmalı, öğrenciler etiketlenmeden destek mekanizmaları işletilmeli.
Güvenli başvuru yolları ve bildirim mekanizmalarının güçlendirilmesi:
Öğrenci ve öğretmenler için anonim ve erişilebilir başvuru kanalları kurulmalı, başvuranların güvenliği korunmalı.
Psikososyal destek ve onarıcı müdahale sistemlerinin güçlendirilmesi:
Rehber öğretmen ve sosyal hizmet uzmanı sayısı artırılmalı, disiplin süreçleri onarıcı yaklaşımları içerecek şekilde yeniden düzenlenmeli.
Okul içindeki ilişkilerin ve normların dönüştürülmesi:
Ayrımcılığa karşı açık kurallar geliştirilmeli, öğrencilerin aidiyet hissini güçlendirecek katılım alanları yaratılmalı.
Kapsayıcı öğrenme ve çalışma ortamlarının güçlendirilmesi:
Sanat, spor ve kolektif üretim alanları ücretsiz ve erişilebilir olmalı; öğrencilerin temel ihtiyaçları güvence altına alınmalı.
Fiziksel ortamın güvenli ve erişilebilir hâle getirilmesi:
Okul içi riskli alanlar düzenli izlenmeli, fiziksel güvenlik uygulamaları gözetim yerine kapsayıcı okul ortamı yaratmayı hedeflemeli.
Eğitim sistemindeki yapısal baskıların azaltılması:
Sınav ve performans baskısını azaltacak yöntemler geliştirilmeli, ikili eğitim sonlandırılmalı ve kalabalık sınıflar azaltılmalı.
Dijital ortamlarda şiddetin önlenmesi:
Dijital platformlara çocuk hakları temelinde yükümlülükler getirilmeli, nefret söylemi ve ayrımcı içeriklere karşı etkili denetim uygulanmalı.
Güvenli Okullar Bildirgesi nedir?
Politika notu saha çalışmalarına dayanıyor
Politika notu, ERG Eğitim Gözlemevi Koordinatörü Burcu Meltem Arık tarafından hazırlandı.
Çalışmanın, ERG’nin 2003’ten bu yana yürüttüğü izleme faaliyetleri, saha araştırmaları, öğretmenler, akademisyenler ve sivil toplum temsilcileriyle yapılan toplantılar ile alan yazını taramalarına dayandığı belirtildi.
(NÖ)
