Eğitim yılı arttı, farklar kapanmadı
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 yılı Ulusal Eğitim İstatistikleri’ne göre, Türkiye’de 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi 9,6 yıl oldu.
Veriler, eğitim süresinde ve yükseköğretime erişimde yıllar içinde artış yaşandığını gösterirken, toplumsal cinsiyet ve iller arasındaki farkların sürdüğüne de işaret etti.
Eğitim İzleme Raporu verileri bize ne söylüyor?
25-34 yaş grubunda yükseköğretim mezunu oranı yüzde 45,6
TÜİK verilerine göre, 25-34 yaş grubunda yükseköğretim mezunlarının oranı 2008’de yüzde 13,5 iken 2025’te yüzde 45,6’ya yükseldi.
Aynı yaş grubunda kadınların yükseköğretim mezuniyet oranı yüzde 12,5’ten yüzde 50,3’e çıktı. Erkeklerde ise bu oran yüzde 14,6’dan yüzde 41’e yükseldi.
OECD’nin 2024 yılı verilerine göre, 25-34 yaş grubunda yükseköğretim mezunlarının oranı OECD ortalamasında yüzde 48,7 oldu. Türkiye’de bu oran 2024 yılı için yüzde 44,9 olarak kaydedildi.
OECD ülkeleri arasında yükseköğretim mezunu oranının en yüksek olduğu ülke yüzde 70,6 ile Güney Kore, en düşük olduğu ülke ise yüzde 29,1 ile Meksika oldu.
"Eğitim hakkı, vatandaşlık statüsüne indirgenemez"
25 yaş ve üzeri nüfusta ortalama eğitim süresi
TÜİK’e göre, 25 yaş ve üzeri nüfusta ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora mezunlarının oranı 2008’de yüzde 9,8 iken 2025’te yüzde 26,1’e yükseldi.
Ortaöğretim ve üzeri eğitim seviyelerinden mezun olanların oranı ise aynı dönemde yüzde 26,5’ten yüzde 50,5’e çıktı.
2025’te 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi 9,6 yıl olarak hesaplandı. Kadınlarda ortalama eğitim süresi 8,9 yıl, erkeklerde ise 10,3 yıl oldu.
Eğitimi kısaltmak mı, geleceği daraltmak mı?
Ortalama eğitim süresi en yüksek il Ankara
25 yaş ve üzeri nüfusta ortalama eğitim süresinin en yüksek olduğu il 10,9 yıl ile Ankara oldu. Ankara’yı İstanbul, Eskişehir, Kocaeli ve Yalova izledi.
Ortalama eğitim süresinin en düşük olduğu il ise 7,6 yıl ile Ağrı oldu. Ağrı’nın ardından Urfa, Muş, Kastamonu ve Van geldi.
2016-2025 yılları arasında ortalama eğitim süresinin en fazla arttığı iller ise Şırnak, Hakkari, Muş, Urfa ve Van oldu. Artış oranı Şırnak’ta yüzde 48,5, Hakkari’de yüzde 40,4, Muş’ta yüzde 35,7, Urfa’da yüzde 35,5 ve Van’da yüzde 33,1 olarak kaydedildi.
Aynı dönemde artış oranının en düşük olduğu iller Ankara, Eskişehir, Tekirdağ, İzmir ve İstanbul oldu.
Eğitim Sen’den ‘Şiddetsiz Okul’ deklarasyonu
Okuryazarlık oranı yüzde 97,9
TÜİK verilerine göre, 6 yaş ve üzeri nüfusta okuma yazma bilenlerin oranı 2008’de yüzde 91,8 iken 2025’te yüzde 97,9’a yükseldi.
Kadınlarda okuma yazma bilenlerin oranı 2008-2025 yılları arasında yüzde 86,9’dan yüzde 96,4’e çıktı. Erkeklerde ise aynı oran yüzde 96,7’den yüzde 99,3’e yükseldi.
Okullarda çocuk yoksulluğu ve eğitime yansıması
Ebeveynin eğitim düzeyi faktörü
Veriler, ebeveynlerin eğitim düzeyi ile çocukların eğitim düzeyi arasındaki ilişkiyi de ortaya koydu.
25 yaş ve üzeri nüfusta, annesi yükseköğretim mezunu olanların yüzde 84,2’si yükseköğretim mezunu oldu. Babası yükseköğretim mezunu olanlarda bu oran yüzde 80,4 olarak kaydedildi.
Annesi ortaöğretim mezunu olanların yüzde 64,3’ü, babası ortaöğretim mezunu olanların ise yüzde 56’sı yükseköğretim mezunu oldu.
Annesi ortaöğretim altı eğitim düzeyinde olanların yüzde 29,4’ü, babası ortaöğretim altı eğitim düzeyinde olanların ise yüzde 28,2’si yükseköğretim mezunu olarak kayıtlara geçti.
(NÖ)
