Cumhuriyet’in demokratik dönüşümü: “Kendi mahallemizden çıkmak gerekiyor”

İstanbul’da Cem Karaca Kültür Merkezi’nde düzenlenen “İkinci Yüzyılda Cumhuriyet’in Demokratik Dönüşümü Konferansı”, 29 aydın ve yazarın çağrısıyla sürüyor. Konferansta Cumhuriyet’in ikinci yüzyılında demokratikleşme, Kürt sorunu, kadınların ve farklı kimliklerin yurttaşlık deneyimi ile katılımcı demokrasi başlıkları tartışılıyor.

Konferansın ilk gününde siyasetçi, Özgür Kadın Hareketi (Tevgera Jinên Azad - TJA) aktivisti Sebahat Tuncel, siyaset bilimci ve hak savunucusu Fatma Bostan Ünsal ile araştırmacı-yazar Bekir Ağırdır, değerlendirmelerini bianet’e anlattı.

CUMHURİYETİN DEMOKRATİK DÖNÜŞÜMÜ KONFERANSI

Tuncer Bakırhan: Cumhuriyetin demokratikleşmesi ertelenemez

13 Haziran 2026

"Kendi mahallemizden çıkıp diğer mahallelere gitmek gerekiyor"

Sebahat Tuncel, Cumhuriyet’in demokratik dönüşümüne ilişkin tartışmaların farklı toplumsal kesimlere taşınması gerektiğini söyledi.

Konferans kapsamında değerlendirmelerde bulunan Tuncel, konferansın yalnızca benzer siyasal eğilimlere sahip kesimler arasında yürütülen bir tartışma olarak kalmaması gerektiğini vurguladı:

Aslında kendi mahallemizden çıkıp diğer mahallelere de gitmek gerekiyor. Tabii ki kendi mahallemizdeki tartışma da önemli, ortak dertte ve ortak yaklaşımda buluşmak da önemli. Bunu dışımızdaki muhafazakarlarla, demokratlarla, aydınlarla ya da bu ülkenin diğer yurttaşlarıyla da siyasi iktidarından sosyal demokrasisine kadar birlikte tartışabileceğimiz bir platforma ihtiyaç var.

Tuncel, farklı siyasal geleneklerin her konuda aynılaşmasının gerekmediğini de söyledi. Sosyalist, liberal, İslami ya da sosyal demokrat perspektiflerden siyaset yapmanın birbirinden farklı olduğunu belirten Tuncel, buna rağmen temel ilkelerde ortaklaşmanın mümkün olduğunu vurguladı.

Ağırdır: Çağ değişiyor, bütün yapı çatırdıyor

Araştırmacı-yazar Bekir Ağırdır, dünyada devlet, toplum, kurumlar ve kurallar düzeyinde bir kriz yaşandığını söyledi.

Konferanstan dışarıya nasıl bir mesaj çıktığına ilişkin soruyu yanıtlayan Ağırdır, bu tartışmaların daha geniş katılımlarla sürdürülmesi gerektiğini ifade etti.

Dünyada büyük bir değişim yaşandığını söyleyen Ağırdır, bu değişimi “çağ değişiyor” sözleriyle tarif etti. Bugün ise bu yapının çatırdadığını ifade eden Ağırdır, “Yeni bir inşa sürecine ihtiyaç var” dedi. Ağırdır, yeni olanı inşa etme sürecinde aktif aktör olunup olunmayacağı sorusunun önemine dikkat çekti.

"Aklımızı başımıza devşirelim"

Ağırdır, 10 yıl sonraki Türkiye’de herkes için onurlu bir hayatın inşa edilmesi gerektiğini belirterek şöyle konuştu:

Her kim olursa olsun; kadını, erkeği, Türk’ü, Kürt’ü, LGBT’si, Alevi’si… Herkesin hak ettiği ve istediği gibi yaşayabileceği bir hayatı inşa etmeden, ‘10 yıl öncesinin hesabını görelim’, ‘Madımak’ın hesabını keselim’, ‘2015’le hesaplaşalım’ demek havada kalıyor. Hayat akıyor. O akan hayata dahil olmadığımız sürece de Putin’ler, Netanyahu’lar ve Trump’lar hakim oluyor.

Ağırdır, bu nedenle konferanstan çıkacak mesajı “Aklımızı başımıza devşirelim” sözleriyle özetledi.

“Yeniden sınıf siyasetine dönmemiz lazım”

Ağırdır, konferanstan sonraki süreçte kurulacak bir “üçüncü yol” ya da ortak hat açısından çoğulculuğun yanına ne konulması gerektiği sorusuna da yanıt verdi.

Salondaki insanların büyük bölümünü uzun yıllardır tanıdığını belirten Ağırdır, “Bu salondaki insanlarla ben 1989 yılından beri aynı suyun içine düşen kurbağa gibi çırpınmaya devam ediyorum” dedi.

Ağırdır, o dönem hayata sınıf perspektifinden baktıklarını, daha sonra kimliklerin, Kürt meselesinin ve başka başlıkların öne geçtiğini söyledi. Bugün ise pandemi, ekonomik kriz, hayat pahalılığı ve işsizliğin etkisiyle sınıfsal olanın yeniden öne çıktığını belirten Ağırdır, şunları belirtti.

Türk, Kürt; Sünni, Alevi; erkek, kadın… Hepimizin ortak derdi var. Barınma derdi, geçim derdi, eğitim talebi, sağlık talebi var. Yani sınıfsal olan mesele var. Onun için yeniden sınıf siyasetine dönmemiz lazım. Umarım bu tartışmalarda buna bir katkı oluşur.

"AK Parti ve MHP’nin mesaj göndermemesi eksiklik"

#CumhuriyetinİkinciYüzyılı | Siyaset bilimci ve hak savunucusu Fatma Bostan Ünsal, “İkinci Yüzyılda Cumhuriyet’in Demokratik Dönüşümü Konferansı”nda farklı toplumsal ve siyasal kesimlerin bir araya gelmesinin amaçlandığını belirtti. AKP ile iktidar ortağı MHP’nin mesajlarının yer… pic.twitter.com/y167lYC7Cx

— bianet (@bianet_org) June 14, 2026

Siyaset bilimci ve hak savunucusu Fatma Bostan Ünsal, konferansta farklı toplumsal ve siyasal kesimlerin bir araya gelmesinin amaçlandığını belirtti.

Konferansta farklı eğilimlerden isimlerin bulunmasının önemli olduğunu söyleyen Ünsal, bu çoğulculuğun hedeflendiğini ifade etti. Ancak Ünsal’a göre, iktidar partisinin ve iktidar müttefiki partilerin konferansta yer almaması, demokratikleşme tartışmasının tüm toplumsal ve siyasal kesimlere ulaşması bakımından bir eksikliğe işaret ediyor.

Ünsal, “AK Parti’den herhangi bir mesaj gelmedi. Bu bir eksiklik. Yine Milliyetçi Hareket Partisi’nden de bir mesaj gelmedi. Bu da bir eksiklik” dedi.

Konferansta CHP, DEM Parti, DEVA Partisi ve Gelecek Partisi’nin görünür olduğunu belirten Ünsal, toplumsal temsili yalnızca partiler üzerinden değerlendirmenin yeterli olmayacağını, ancak partilerin siyasal tablo açısından görünür bir veri sunduğunu söyledi.

"Daha geniş bir zemine ihtiyaç var"

Ünsal, bugünkü tabloyu 2013-2015 dönemindeki barış süreciyle karşılaştırarak değerlendirdi. O dönemde iktidarın toplumu sürece katmak için çeşitli yöntemleri devreye soktuğunu hatırlatan Ünsal, Akil İnsanlar Heyeti’ni ve yedi bölgede düzenlenen toplantıları örnek gösterdi.

Ünsal, konferansın farklı kesimleri yan yana getirme amacının önemli olduğunu ancak bu çoğulculuğun daha geniş bir zemine taşınması gerektiğini vurguladı.

(EB/NÖ)