31 Mart 2024 seçimleri her ne kadar mahallî idareler seçimi olsa da, yakın tarihte ilk kez AKP’yi genel oy oranında ikinci parti konumuna düşürdü. Yüzde 37,81 oy oranına ulaşan CHP, 1977’den bu yana ilk kez birinci parti oldu. CHP bu sonuçla birlikte Ankara ve İstanbul dahil 14 büyükşehirde belediye başkanlığını kazandı.
Ankara ve İstanbul’un 2019 seçimlerinde de CHP’ye geçmesi AKP içinde huzursuzluk yaratmıştı. HDP’li belediyelere uygulanan kayyım atamasının CHP için de devreye sokulabileceğinin işaretini dönemin İçişleri Bakanı Süleyman Soylu verdi. Soylu, önce HDP’li belediyelere Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “rahatsızım” demesi üzerine kayyım atadığını açıkladı. Ancak bu rahatsızlık HDP ile sınırlı kalmadığı için aynı tehdit CHP’li belediyelere de yöneltildi. 2019 seçimlerinin ardından İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde “örgüt üyelerinin” işe alındığı öne sürüldü; elektrik ve su faturalarının örgüt üyeleri tarafından tahsil edileceği iddia edildi.
HDP'li BELEDİYELERE KAYYUM AÇIKLAMASI
Soylu: Cumhurbaşkanımız "Bunları derhal görevden alacaksın" dedi
2024 yerel seçimlerinden bir süre sonra, Cumhurbaşkanlığı adaylığı için AKP’ye üç kez seçim kaybettiren Ekrem İmamoğlu’nun öne çıkmasıyla kayyım ataması ihtimali daha sık dile getirilmeye başlandı. CHP’de 30 Ekim 2024’te Esenyurt ile başlayan kayyım atamaları ve görevden almalar peş peşe geldi.
Esenyurt Belediyesi'ne kayyım atandı
DEM Parti ve CHP’li belediyelere atanan kayyımlar, parti değiştiren belediye başkanları ve meclis üyeleri nedeniyle, 2024 seçimlerinde ortaya çıkan seçmen iradesinden geriye farklı bir tablo kaldı. Seçimlerin ardından 55 belediye başkanı AKP veya MHP’ye katılma kararı aldı, parti değiştiren meclis üyeleri nedeniyle üç belediye başkanlığı AKP’ye geçti ve 13 belediye başkanlığında ise kamu görevlileri kayyım olarak atandı.
27 Mart’ta Uşak Belediye Başkanı Özkan Yalım, yolsuzluk soruşturması kapsamında Ankara’da gözaltına alınmasının ardından tutuklandı ve görevden alındı.
Uşak Belediye başkanı Özkan Yalım tutuklandı
Son olarak Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey de Nilüfer ilçesinde belediye başkanlığı yaptığı döneme (1999-2019) ilişkin “suçtan kaynaklanan mal varlığını aklama” ve “örgüt kurma ya da üyelik” şüphesiyle gözaltına alındı.
Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Bozbey ve aile üyeleri dahil 55 kişi gözaltında
1. Görevden alınan / uzaklaştırılan belediyeler
| Belediye | İl | Tür | 2024 Kazanan Parti | Yeni Yönetim |
|---|---|---|---|---|
| İstanbul BB | İstanbul | Büyükşehir | CHP | CHP'li başkan vekili |
| Antalya BB | Antalya | Büyükşehir | CHP | CHP'li başkan vekili |
| Adana BB | Adana | Büyükşehir | CHP | CHP'li başkan vekili |
| Beşiktaş | İstanbul | İlçe | CHP | CHP'li başkan vekili |
| Avcılar | İstanbul | İlçe | CHP | CHP'li başkan vekili |
| Beyoğlu | İstanbul | İlçe | CHP | CHP'li başkan vekili |
| Büyükçekmece | İstanbul | İlçe | CHP | CHP'li başkan vekili |
| Beylikdüzü | İstanbul | İlçe | CHP | CHP'li başkan vekili |
| Şile | İstanbul | İlçe | CHP | CHP'li başkan vekili |
| Ceyhan | Adana | İlçe | CHP | CHP'li başkan vekili |
| Seyhan | Adana | İlçe | CHP | CHP'li başkan vekili |
| Manavgat | Antalya | İlçe | CHP | CHP'li başkan vekili |
| Bolu Merkez | Bolu | İl Merkezi | CHP | CHP'li başkan vekili |
| Kuşadası | Aydın | İlçe | CHP | CHP'li başkan vekili |
| Beykoz | İstanbul | İlçe | CHP | AKP’li başkan vekili |
| Bayrampaşa | İstanbul | İlçe | CHP | AKP’li başkan vekili |
| Gaziosmanpaşa | İstanbul | İlçe | CHP | AKP’li başkan vekili |
| Uşak Merkez | Uşak | İl | CHP | Henüz seçim yapılmadı |
İçişleri Bakanlığı, hakkında soruşturma açılan ve tutuklanan belediye başkanlarını görevden aldı. Görevden alınanların yerine belediye meclisleri vekil seçti. Ancak 13 belediye başkanı “terör” suçlamasıyla görevden alındığı için yerlerine İçişleri Bakanlığı tarafından kayyım atandı. Kayyım atanan belediyelerde sadece belediye başkanının görevi sona ermedi; seçmen oyuyla göreve gelen belediye meclis üyeleri de fiilen görev yapamaz hale getirildi. Atanan kayyımlar, oluşturdukları encümenlerle birlikte belediyeleri yönetti. Yani “terör” şüphesi nedeniyle tutuklanan belediye başkanının görevine devam etmesi sakıncalı görülürken, seçmen iradesinin yerel yönetime yansıması ve atanan kayyımın belediye meclisine karşı sorumlu olması da “sakıncalı” sayılmış oldu.
Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer ile Şişli Belediye Başkanı Resul Emrah Şahan’ın görevden alınma gerekçesi, 31 Mart yerel seçimlerinde “kent uzlaşısı” adı altında “terör örgütüyle işbirliği” yaptıkları iddiasıydı. Çözüm süreciyle çelişki yaratmaması nedeniyle Özer ve Şahan hakkında tahliye kararı verildi. Ancak Şahan, hakkında ikinci bir tutuklama kararı bulunduğu için cezaevinden çıkamadı.
Tahliye edilen CHP’li Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer ve DEM Parti’li Mardin Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Türk hakkında MHP lideri Devlet Bahçeli’nin sarf ettiği “Ahmet’ler makama” sözleri de kayyım atamalarının geri alınmasını sağlamadı.
CHP'li kaç belediye başkanı tutuklandı?
2. Kayyum atanan belediyeler
| Belediye | İl | Tür | 2024 Kazanan Parti | Mevcut Yönetim |
|---|---|---|---|---|
| Mardin BB | Mardin | Büyükşehir | DEM Parti | Vali |
| Van BB | Van | Büyükşehir | DEM Parti | Vali |
| Esenyurt | İstanbul | İlçe | CHP | Vali Yardımcısı |
| Şişli | İstanbul | İlçe | CHP | Kaymakam |
| Batman Merkez | Batman | İl Merkezi | DEM Parti | Vali |
| Hakkâri Merkez | Hakkâri | İl Merkezi | DEM Parti | Vali |
| Siirt Merkez | Siirt | İl Merkezi | DEM Parti | Vali |
| Dersim Merkez | Tunceli | İl Merkezi | DEM Parti | Vali |
| Halfeti | Urfa | İlçe | DEM Parti | Kaymakam |
| Ovacık | Tunceli | İlçe | CHP | Kaymakam |
| Bahçesaray | Van | İlçe | DEM Parti | Kaymakam |
| Akdeniz | Mersin | İlçe | DEM Parti | Kaymakam |
| Kağızman | Kars | İlçe | DEM Parti | Kaymakam |
Bir yandan soruşturmalar ve davalar nedeniyle görevden almalarla belediye yönetimleri değişirken, diğer yandan biri büyükşehir belediye başkanı olmak üzere 55 belediye başkanı AKP ve MHP’ye katıldı.
3. Siyasi transferle yönetimi değişen belediyeler
| Belediye | İl | 2024 Kazanan Parti | Mevcut Yönetim |
|---|---|---|---|
| Aydın BB | Aydın | CHP | AKP’ye geçiş |
| Birecik | Urfa | DEM | AKP’ye geçiş |
| İkiköprü | Batman | DEM | AKP’ye geçiş |
| Söke | Aydın | CHP | AKP’ye geçiş |
| Vakfıkebir | Trabzon | Bağımsız | AKP’ye geçiş |
| Arsin | Trabzon | YRP | AKP’ye geçiş |
| Beşiri | Batman | YRP | AKP’ye geçiş |
| Dulkadiroğlu | Kahramanmaraş | YRP | AKP’ye geçiş |
| Yalvaç | Isparta | İYİ Parti | AKP’ye geçiş |
| Yenipazar | Aydın | CHP | AKP’ye geçiş |
| Sultanhisar | Aydın | CHP | AKP’ye geçiş |
| Şehitkamil | Gaziantep | CHP | AKP’ye geçiş |
| Altınova | Yalova | CHP | AKP’ye geçiş |
| Diğer 42 belde | Çeşitli | Karma | AKP / MHP |
Yaşanan değişimlerin ardından, bulundukları seçim bölgesinde kazanmak için toplam 17 milyon 205 bin 132 oyun 8 milyon 845 bin 767’sini alan belediye başkanlarının koltuğunda bugün artık bir başkası oturuyor. Ya da bu belediyeler, seçmenin tercih ettiği partiden farklı bir siyasi çatı altında hizmet vermeyi sürdürüyor.
2024 yerel seçimleri sonrası, CHP 412 belediye, AKP 354 belediye, MHP 220 belediye ve DEM Parti 78 belediye kazanmıştı. Seçimlerin üzerinden iki yıl kadar geçti ve AKP-MHP ittifakı parti değiştirenler ve kamu görevlileri sayesinde 78 belediyede daha denetimi ele geçirmiş oldu.
(Mİ)
