Yeni Yol’dan çocuk raporuna şerh: Asayişçi ve bürokratik bakış açısı aşılamadı
Yeni Yol Partisi Grubu, “Çocukların Suça Sürüklenmesine Yol Açan Nedenlerin Tüm Boyutlarıyla İncelenerek Koruyucu ve Önleyici Mekanizmaların Geliştirilmesi, Çocukların Toplumsal Yaşama Etkin Katılımlarının Sağlanması İçin Yapılması Gerekenlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonu” raporuna muhalefet şerhi sundu.
Şerhte, komisyonun çocuk hakları bakımından önemli bir imkân olarak doğduğu, ancak hazırlanan raporun bu beklentiyi karşılamaktan uzak kaldığı ifade edildi.
Şerh, İstanbul Milletvekili Elif Esen’in imzasıyla sunuldu.
Çocukların suça sürüklenmesi raporu tamamlandı
“Rapor kapsamlı yol haritası sunmuyor”
Yeni Yol Grubu, raporda çocukların suça sürüklenmesine ilişkin kimi tespitler yer alsa da sorunun yapısal nedenlerini bütüncül biçimde ele alan, kamu kurumlarının sorumluluğunu açıkça tarif eden ve uygulamaya dönük somut bir yol haritası kuran yaklaşımın yeterince gelişmediğini belirtti.
Şerhte, çocukları suçla karşı karşıya bırakan yoksulluk, eğitimden kopuş, sosyal dışlanma, aile içi sorunlar, bağımlılık, ihmal ve istismar gibi risk faktörlerinin “hak ettiği derinlikte tartışılmadığı” kaydedildi.
“Muhalefetin önerdiği uzmanlar dinlenmedi”
Komisyon çalışmalarında kamu kurumları, üniversiteler, meslek kuruluşları, medya temsilcileri, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası örgütlerden çok sayıda kişi ve kurumun dinlendiği belirtilen şerhte, buna karşın muhalefet milletvekillerinin önerdiği çok sayıda uzman ve sivil toplum kuruluşunun komisyona davet edilmediği ifade edildi.
Şerhte, çocuk hakları, çocuk adalet sistemi, çocuk işçiliği, yoksulluk, eğitimden kopuş, bağımlılık, ihmal ve istismar alanlarında çalışan kuruluşların görüşlerine yeterince başvurulmamasının komisyon çalışmalarının kapsayıcılığını zayıflattığı belirtildi.
DEM Parti’den çocuk raporuna şerh: “Cezalandırıcı yaklaşımı reddediyoruz”
“Asayişçi ve bürokratik bakış açısı aşılamadı”
Yeni Yol Grubu, komisyonun çocukların suça sürüklenmesi ve suç mağduru olması süreçlerini araştırırken “asayişçi, bürokratik ve bireyselci bakış açısının dışına yeterince çıkamadığını” savundu.
Şerhte, sunum yapan kurumların büyük çoğunluğunun bakanlık bürokratları, emniyet, jandarma, RTÜK ve BTK gibi denetim ve güvenlik mekanizmalarından oluştuğu belirtildi.
Çocuk yoksulluğu, çocuk işçiliği, MESEM’lerdeki denetimsizlikler, göç ve sığınmacı çocukların sistem dışına itilmesi gibi yapısal nedenlerin komisyonun ana gündemi haline getirilmediği ifade edildi.
“Dijital riskler tek neden gibi ele alınamaz”
Şerhte, çocuk suçluluğunun yalnızca internet kullanımı, dijital alışkanlıklar ve bireysel ahlak başlıklarına sıkıştırılmasının “bilimsel olarak da kamusal olarak da yetersiz” olduğu belirtildi.
Dijital risklerin görmezden gelinemeyeceği vurgulanan şerhte, sosyal medya yaş sınırlaması gibi düzenlemelerin teknik doğrulama altyapısı, platform yükümlülükleri, algoritmik sorumluluk ve çocukların suç ağlarıyla temasını engelleyecek denetim kapasitesiyle birlikte ele alınması gerektiği kaydedildi.
Sanal kumar ve çevrim içi bahsin de çocukların borçlandırma, tehdit, şantaj ve suç ağlarına sürüklenme biçimleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUKLAR ANLATIYOR
“13 yaşında cezaevine girdim, herkes bize dışardan bakıyor bir de içerden baksınlar”
“Cezaevinden sonra destek merkezi olmalı”
Yeni Yol Grubu, çocuk cezaevleri ve eğitimevlerine yapılan ziyaretlerin bağımsız denetim mantığıyla değil, kurumların resmi anlatımları üzerinden yürütüldüğünü savundu.
Şerhte, çocuk cezaevlerinde yaşanan hak ihlali iddiaları, kötü muamele, tecrit uygulamaları ve tahliye sonrası izlem mekanizmalarının derinlemesine sorgulanmadığı belirtildi.
“Çocuk cezaevinden çıktıktan sonra aynı sosyal çevreye, aynı yoksulluğa, aynı çete baskısına ve aynı okul dışı hayata dönüyorsa, devletin müdahalesi tamamlanmış değil yarım kalmış demektir” denilen şerhte, tahliye sonrası barınma, eğitim, mesleki gelişim, psikososyal destek ve istihdam bağlantısının zorunlu hale getirilmesi gerektiği kaydedildi.
“Öneriler temenni düzeyinde kalmamalı”
Şerhte, raporun öneriler bölümünde “yapılmalıdır”, “oluşturulmalıdır”, “geliştirilmelidir” gibi sorumluluğu ve kurumsal yükümlülüğü açıkça tarif etmeyen ifadeler kullanıldığı belirtildi.
Yeni Yol Grubu, önerilerin mevzuat değişikliği, bütçe tahsisi ve takvimlendirilmiş idari sorumluluklarla somutlaştırılması gerektiğini ifade etti.
Şerhte; çocuk adalet sisteminin onarıcı adalet ilkeleriyle uyumlu hale getirilmesi, çocuk mahkemelerinin güçlendirilmesi, Sosyal İnceleme Raporlarının niteliğinin artırılması, diversiyon mekanizmalarının mevzuata kazandırılması, okul sosyal hizmeti modelinin hayata geçirilmesi ve sosyal yardımların çocuk odaklı destek programlarına dönüştürülmesi talep edildi.
SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUKLAR ANLATIYOR
“İçeride devlet yok, birbirini yakanları gördüm”
“Gerçekçi ve köklü çocuk politikası gerekli”
Genel değerlendirme bölümünde, komisyon çalışmasının çocuk haklarının tesisi ve adalet sisteminin onarıcı bir yapıya kavuşması adına önemli bir başlangıç noktası olabileceği, ancak taslak raporun “asayişçi, bürokratik ve yapısal sorunları geri plana iten” yaklaşımı nedeniyle bu fırsatın değerlendirilemediği ifade edildi.
Yeni Yol Grubu, çocuk suçluluğunu derinleşen sosyoekonomik krizlerden, çocuk yoksulluğundan, eğitim sistemindeki yapısal tıkanıklıklardan, çocuk işçiliğinden, dijital ve fiziksel suç ağlarından, bağımlılıktan ve sosyal hizmet eksikliğinden ayrı ele almanın “kamusal gerçeklikle bağdaşmadığını” belirtti.
(NÖ)
