Bayram ziyaretleri, çocuklar için çoğu zaman “sevgi gösterisi” adı altında bedensel sınırların ihlal edildiği bir alana dönüşebiliyor. Sarılmaya, öpmeye, dokunulmaya, fotoğraf çekimine ya da “büyükleri kırmama” baskısına maruz bırakılan çocukların “hayır” deme hakkı ise çoğu kez görmezden geliniyor.
Cinsellik Eğitmeni & Danışmanı Efsun Sertoğlu, Ebeveyn Danışmanı ve Psikolojik Danışman Hüner Aydın Işık ve Çocuk ve Gençlik Çalışmaları Uzmanı Ceren Suntekin'in bu konudaki çalışmalarını sizler için derledik.
"Çocuğundan performatif beklentisi yüksek ebeveynin, kendine şefkati de az"
Bayramda çocuklarla ilgili nelere dikkat ediyoruz?
Sertoğlu tarafından hazırlandığı belirtilen “yetişkinler için bayram listesi” içerikleri, bayram ziyaretlerinde çocukların rızasının, mahremiyetinin ve bedensel sınırlarının gözetilmesi gerektiğini hatırlatıyor.
Bayramda yapılacaklar
Tatlı ikram etmek
Kolonya tutmak
Çocukların sınırlarına saygı göstermek
Bayramda yapılmayacaklar
Zorla sarılmak, öpmek
Israr etmek
İzin almadan dokunmak
(yanağını çekmek, saçını karıştırmak)İzin almadan fotoğraf/video çekmek ve paylaşmak
Rahatsız edici şakalar yapmak
Utandırmak
- Çocuk bizimle temas kurmak isterse kurar, kurmamıza izin verir
"Çocuğun 'hayır'larını şımarıklık olarak değerlendirmek en yaygın hak ihlalidir"
Ebeveynlere bayramlık mektup
Işık'ın içerik serisinde ise mesaj net: Çocuğun “hayır”ı ilişkiyi bozan değil, sağlıklı sınır kuran bir ifade biçimi.
Yakın olmadığınız kimse sizin yanağınızı durup dururken sıkmaz, “Elimi öpersen sana harçlık veririm!” demez, sarılmak istemezseniz sizi ikna etmeye çalışmaz, sizi kolunuzdan tutup “Gel bir kerecik öpeyim!” demez. Bunlar sınır ihlâlidir. Sevmenin, sevilmenin kişisel/ bedensel sınırları yok saymak olmadığını bugün öğrenmesi için çocuğunuzu destekleyin.
Doğrudan kültürel eyleme, performansa yönlendirilen, zorlanan çocuklar, genellikle içsel motivasyonla hareket etmezler. Yetişkinlerin beklentilerini karşılamak, yetişkinleri memnun etmeye çalışmak, yetişkinlerin duygularını düzenlemek veya “Benden isteneni yaparsam sevilirim, kabul görürüm, onaylanırım” hissiyle hareket ederler. Her biri riskli pratiklerdir. Çocuğunuzun kültürünüzü öğrenmeyi reddeden bir “asi” olmasından da kaygılanıyor olabilirsiniz. Bazen de böyle olur. Kültürel öğrenmelerin hepsi için sadece gözlem yeterlidir. Gözlemlemesine alan açabilirsiniz. Denemeye veya denememeye kendisi karar verebilir. Bu kararı, çocuğun yerine biz veremeyiz.
Öncelikle duygularınızı düzenleyebilirsiniz. İçinizden “Şu an kaygılı hissediyorum, birazdan geçecek” demek iyi bir müdahaledir. Daha sonra çocuğunuza ve ona verebileceğiniz desteğe odaklanabilirsiniz. Tüm ihtiyaç “Senin yanındayım, bedensel sınırlarına ve kararlarına saygı duyuyorum, hayır demen sorun değil” güvenini vermenizdir. Aynı zamanda hayatınızda, çocuğunuzla ilişkinizde, çocuğunuzda doğrudan bir şeyi değiştirmez. Başkalarının duygu ve düşüncelerini, size yönelik bir tehdit olarak hisseder, tetiklenir, çocuğunuza kızacak, sitem edecek olursanız işte bu tepki bir şeyleri değiştirir. Bu yüzden kendi duygularınızla bağlantı kurmanız bir ön koşul.
Kabul görmemekten, eleştirilmekten, yargılanmaktan kaygılanıyor olabilirsiniz. “Ay ne biçim çocuk yetiştirmişler!/ Bu çocuğa hiçbir şey öğretememişler!” diyebilirler. Desinler. Başkalarının düşündükleri ve söyledikleri çoğu zaman sizin gerçeğinizle, deneyiminizle örtüşmez.Çocuğunuz yetişkinlere “hayır” dediğinde ona müdahale etmek istiyorsanız kendi duygularınızla bağlantı kurmaya ihtiyacınız olabilir. Çocuğunuz başka yetişkinlere sınır çizdiğinde utanmış, öfkeli, başarısız, suçlu ve kaygılı hissedebilirsiniz... Tehdit altında hissettiğinizi düşünmek yanlış olmaz...
Beni öpmedin üzüldüm, küstüm, bir daha oynamam seninle” diyebilirler. Bu bir tehdittir, çoğunlukla da blöftür. Duyguları çocuğa ve ebeveyne devretme girişimidir. Her yetişkin kendi duygularının sorumluluğunu alabilir. Bu sorumluluğu kimsenin yerine almayın, çocuğunuzun almasına da müsaade etmeyin. Bayramlar, çocukların bedensel sınırlarını hatırlamak ve çocukların hayır diyebilme becerisini desteklemek için fırsatlar yaratır. Çocuğunuz birine sarılmak istemediğinde, birinin onu öpmesini, ona dokunmasını istemediğinde “hayır” diyebilme becerisini destekleyin.
Çocuklarla zor haberleri konuşmak: Sessizlik değil eşlik
Suntekin'in ise "Çocuklardan Bayram Mesajı" başlıklı içeriği bu konuda hem çocukların rahatsız olduğu davranışları hem de önerilerini kapsıyor.
Bu gönderiyi Instagram'da gör
(NÖ)
