Însiyatîfa Yekitiya Demokratîk di salvegera 38emîn a komkujiya Enfalê de ku li Başurê Kurdistanê bi destê rejîma Baas ve nêzî 200 hezaran Kurd hatin qetilkirin û 5 hezar gund hatibûn şewitandin, daxuyaniyeke niviskî belav kir.
Însiyatîfa Yekitiya Demokratîk destnîşan kir ku hezên navneteweyî û herêmî ji ber berjewendiyên xwe yên aborî û siyasî li hemberî van komkujiyan bêdeng manê û heta niha jî kujerên komkujiyê nehatinê darizandin.
Di daxuyaniyê de hat destnîşan kirin ku êşa Enfalê hê zindiyê û ev tişt hatin gotin:
“Sedsala 20emîn ji bo gelê Kurd bû sedsala parçebûn û komkujiyan. Lê divê sedsala 21emîn bibe sedsala desthevgirtin û piştevaniyê. Lewra yek ji sedema bingehîn a êrişên li diji gelê Kurd, bêtifaqî ye. Ji ber vê, dermanê birînên kûr ên wekî Enfalê ku dilê gelê Kurd hê jî pê diêşe, bêguman yekrêzî û yekhelwestîya neteweyî ya Kurd. Em di 14ê Nisanê Roja Biranîna Enfalê de hemû şehîdên komkujiyê cardin bi rêzdarî bi bîr tînin û kujeran bi tundî şermezar dikin. Ji bo ku cardin komkujiyên vî rengî li ser gelê Kurd neyên ferzkirin, divê helwest û zimanê yekîtiyê were avakirin. Em di 38emîn salvegera Komkujiya Enfalê de hevxemiya xwe bi malbatên wan re parve dikin. Di ser vê komkujiyê re hezar sal jî derbas bin; wekî Dêrsim, Zîlan, Qamişlo, Helepçe dê tu car neyê jibîrkirin. Îro her çend di navbera gelê Kurd de çar sînor hatibin xêzkirin jî li hemberî hemû komkujiyan dilê me yê biêş yek e.”
"Em ê pêşerojek azad ava bikin"
Komîsyona Gelan û Baweriyan a Partiya Demokrasî û Wekheviyê ya Gelan (DEM Partî) bi boneya 38emîn salvegera Komkujiya Enfalê daxuyaniyek belav kir. Di daxuyaniyê de qurbaniyên komkujiyê hatin bibîranîn û peyama avakirina pêşerojeke wekhev û azad hat dayîn. Di daxuyaniya nivîskî ya DEM Partiyê de hat diyarkirin ku Komkujiya Enfalê ya ku di 14ê Nîsana 1988an de dest pê kir, yek ji xelekên herî giran a polîtîkaya tunekirinê ya li dijî gelê Kurd e. Di daxuyaniyê de ev tişt hatin destnîşankirin:
“Di vê komkujiyê de bi hezaran mirov jiyana xwe ji dest dan, gundên wan hatin xerakirin, nasname û hebûna wan hat hedefgirtin. Ev, navê sûcekî mezin ê li dijî mirovahiyê ye.”
Di dawiya daxuyaniyê de Komîsyona Gelan û Baweriyan a DEM Partiyê qurbaniyên Komkujiya Enfalê bi bîr anîn û wiha hate gotin: “Em ê pêşerojeke ku gel û bawerî jiyaneke wekhev, azad û bi rûmet lê bijîn, ava bikin. Em qurbaniyên Komkujiya Enfalê bi rêzdarî bi bîr tînin.”
DBP: Enfal birîna hevpar e, derman Yekitiya Netewî ye!
Partiya Demokratîk a Herêman (DBB) jî bi heman armancê daxuyaniyekê nivîskî weşand û cangorî bi bîr anîn. Di daxuyaniyê de hate bi bîrxistin ku komkujiyên di bin navê ‘Operasyonên Enfalê’ de ku 38 sal beriya niha pêk hatin, wek encameke pirsgirêka Kurd îro ji bi her aliyê ve di rojevê de cihê xwe digre. Di daxuyaniyê de wiha hate gotin:
“Êrîşên hov ên ku ji aliyê Rejîma Baasa Iraqê, bi fermana Sedam Huseyîn pêk hatin, rast e rast îradeya azadiyê ya gelê Kurd hedef girt. Di çarçoveya Operasyonê Enfalê de bi sed hezaran Kurd bi çekên kîmyevî, bi êrîşên dijmirovî hatin qetilkirin, bi hedarna gund ji nexşerêya Rojhilata Navîn hatin paqijkirin. Helebçe jî yek ji xeleqa vê jenosîdê bû ku, li wir nirxên jiyanî hatin binpêkirin û mirovahî bê nefes hat hiştin.
“Di heman demê de nîşaneya feraseta dagirkeriyê ye ku îro jî hebûna xwe bi rê û rêbazên nû didomîne. Polîtîkayên ku wan salan bi çekên kîmyevî, bi qetlîamên dijmirovî li dijî gelê Kurd pêk hatin, îro jî wek polîtîkayên şer li seranserê Rojhilata Navîn nirxên azadiyê û jiyaneke birûmet hedef digre.”
“Ji ber vê yekê, xwedîderketina hafizeya civakî wê têkoşîna me bihêztir bike. Li ser vê esasê; ji Başûr heya Bakur, ji Rojhilat heya Rojava li gelenperiya Kurdistanê bersiva herî mezin a li dijî konsepta şer; bi rûhê Yekitiya Netewî berxwedaneke birûmet e. Li hemberî siyaset û polîtîkayên ku wekî li Enfalê û Helebçê di dil û mêjiyê me de birinin kûr vekir, çarenûsa mayînde pergaleke demokratîk û statu ye. Avakirina pergeleke bi vî rengî û bidestxistina statuya gelê Kurd wê her tim wek peywireke esasî li pêşiya me be. Bîranîna cangoriyên Enfalê jî wê di têkoşîna me ya azadiyê de her tim hêz û bawerî bide me. Bi vê mabestê, di 38emîn salvegera wê de em car din tevî cangoriyên Enfalê bi rêzdarî û bi minet bi bîr tînin.”
Derbarê Enfalê de
Enfal navê komkujiyeke li Herêma Kurdistanê pêk hatiye. Rejîma Baasê ev komkujî li dijî kurdan pêk anîbû. Navê xwe ji ayeta Quranê ya El-Enfalê digire.
Di 8 qonaxên Enfalê de 182 hezar kurd di navbera 21ê Sibata 1988 û 6ê Îlona 1988an agno di 6 meha de hatin ennfalkirin û ji 4 hezar 665 gundên Herêma Kurdistanê 4 hezar bi erdê re kirin yek.
(AY)
