ABD ve İsrail ordularının 28 Şubat’ta İran’a başlattıkları saldırı dalgasının ilk gününde Hürmüzgan eyaletindeki Minab kentinde bulunan Şeceretü’t-Tayyibe Kız İlkokulu hedef alındı, çok sayıda öğrenci ve öğretmenin hayatını kaybetti.
İran Kızılayı’nın Hürmüzgan Eyaleti Genel Müdürü Muhtar Silahşor, Anadolu Ajansı’na verdiği bilgilerde, saldırı sırasında okulda 170 kız öğrencinin ve 26 öğretmenin bulunduğunu ve hayatını kaybedenlerden şu ana kadar 165 kişinin kimliğinin tespit edildiğini açıkladı.
Uluslararası Af Örgütü, saldırıya ilişkin yürüttüğü incelemenin sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Açıklamada, okulda 100’den fazla çocuk olmak üzere toplam 168 kişinin yaşamını yitirdiği ifade edildi.
İran’da Minab okul saldırısında ölen çocuklar için cenaze töreni
İhtiyat ilkesi ihlal edildi
Örgütün Kanıt Laboratuvarı’nın, okul ve bitişiğindeki İslam Devrim Muhafızları Ordusu’na (IRGC) ait yerleşkeye ilişkin 30’dan fazla uydu görüntüsünü, saldırı anı ve sonrasına ait çok sayıda video ile fotoğrafı, mühimmat kalıntılarını ve resmî açıklamaları incelediği bildirildi. Ayrıca olay hakkında bilgi sahibi olan bir öğretmen, bir Minab sakini ve bir Beluci insan hakları savunucusuyla da görüşüldüğü kaydedildi.
Af Örgütü’nün analizine göre, saldırıda muhtemelen ABD yapımı Tomahawk füzesi kullanıldı. Açıklamada, Tomahawk füzelerinin söz konusu çatışmada yalnızca ABD güçleri tarafından kullanılan hassas güdümlü mühimmatlar olduğu belirtildi. Okulun, bitişikteki IRGC yerleşkesindeki diğer yapılarla birlikte ancak ayrı bir hedef olarak vurulduğu öne sürüldü.
Örgüt, bunun ABD güçlerinin sivillere zarar verilmesini önlemek için uygulanabilir tüm önlemleri almadığını gösterdiğini savundu. Açıklamada, okulun uzun süredir sivil yapı statüsünde olduğuna işaret edilerek, güncelliğini yitirmiş istihbarata dayanılarak hedef alınmasının ihtiyat ilkesinin ağır ihlali anlamına geldiği ifade edildi.
MİNAB KIZ OKULU KATLİAMI
İran Kızılayı: Okul 40 dakika arayla iki kez bombalandı
"Savaş suçu kapsamında bir saldırı"
Uluslararası Af Örgütü Araştırma, Savunuculuk, Politika ve Kampanyalar Kıdemli Direktörü Erika Guevara-Rosas, saldırıyı “sivillerin ödediği felaket boyutundaki bedelin mide bulandırıcı bir örneği” olarak nitelendirdi. Guevara-Rosas, “Okullar çocuklar için güvenli alanlar olmalı. Ancak Minab’daki okul toplu katliamın yaşandığı bir yere dönüştü” ifadelerini kullandı.
Guevara-Rosas, ABD yetkililerinin hedefin bir okul olduğunu bilmesi gerektiğini savunarak, okul gibi korunan bir sivil yapının hedef alınmasının uluslararası insancıl hukuk kapsamında kesin biçimde yasak olduğunu söyledi. Saldırının, okul binasının niteliği tespit edilemeden gerçekleştirilmiş olması halinde bunun ağır ihmal; okulun sivil varlığı bilinmesine rağmen gerekli önlemler alınmadan yapılmış olması halinde ise ayrım gözetmeyen ve savaş suçu kapsamına girebilecek bir saldırı anlamına gelebileceğini belirtti.
NYT ön soruşturma raporuna ulaştı: İran’daki okul saldırısının sorumlusu ABD
"Bağımsız ve şeffaf soruşturma" çağrısı
Öte yandan Af Örgütü, İran yetkililerinin bazı aileleri devlet tarafından organize edilen toplu cenaze törenlerine katılmaya zorladığını ve hayatta kalan çocukların propaganda amacıyla kullanıldığını öne sürdü. Özellikle Sünni Beluci ailelerin kendi dini geleneklerine uygun defin taleplerinin kabul edilmediği iddia edildi.
Örgüt, travma yaşayan çocuklarla enkaz başında ve cenaze törenlerinde röportaj yapılmasının ciddi ruhsal zarara yol açabileceğini belirterek, bunun işkence ve kötü muamelenin mutlak yasağını ihlal edebilecek nitelikte olduğunu savundu.
Af Örgütü, ABD makamlarına yürütülen soruşturmanın tarafsız, bağımsız ve şeffaf olması çağrısı yaptı. Açıklamada, hedef belirleme süreçleri, kullanılan istihbarat, alınan önlemler ve varsa yapay zekâ kullanımının ayrıntılı biçimde incelenmesi; sonuçların kamuoyuyla paylaşılması ve yeterli delil bulunması halinde sorumluların yargılanması istendi. Mağdurlar ve aileleri için hakikatin ortaya çıkarılması, adaletin sağlanması ve tazminat dahil tam telafi mekanizmalarının işletilmesi gerektiği vurgulandı.
(NÖ)
