Macaristan’da kamu medyası yayını durdurdu: “Yalan söylediğimiz için özür dileriz”

Macaristan’da kamu yayıncısı MTVA’ya bağlı M1 televizyonu ve Kossuth radyosu, yeni hükümetin kamu medyasını yeniden yapılandırma süreci kapsamında 7 Temmuz Salı günü yayınlarını durdurdu.

Nisan ayında yapılan seçimlerde Viktor Orbán’ın 16 yıllık iktidarını sona erdirerek başbakan olan Péter Magyar, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Tarihi bir gün. Bugün kamu medyası platformlarında propaganda yayını sona erdi” dedi.

M1 televizyonunda yayın akışının kesilmesinin ardından siyah ekran üzerinde şu mesaj yer aldı:

“Kamusal medya yalan söylememelidir. Bunu bu kadar uzun süre yaptığımız için özür dileriz. Kamusal medya şimdi bağımsız ve güvenilir olabilmesi için yeniden yapılandırılıyor. Haber programımız şu anda askıya alınmıştır. Takipte kalın.”

Kossuth radyosu ise klasik müzik yayınına geçti. M1 ve Kossuth’un internet sitelerine de erişilemiyor.

MTVA’dan yapılan açıklamaya göre M1’in akşam saatlerinde haber programları olmadan yeniden yayına başlaması bekleniyor. Diğer kamu hizmeti programlarının değişiklikten etkilenmeyeceği belirtildi.

Orbán’dan “Tisza zorbalığı” tepkisi

Eski Başbakan Viktor Orbán, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda kararı “Tisza zorbalığının bir başka örneği” diye nitelendirdi. Orbán, “gerçekle ilgilenen” izleyicilere Fidesz partisiyle bağlantılı Hír TV’yi izlemelerini önerdi.

Magyar’ın liderliğindeki Tisza Partisi, nisan seçimlerinde parlamentoda üçte iki çoğunluk elde etmişti. Magyar seçimden sonra “gerçekten dengeli ve nesnel bir haber hizmeti” kurmak istediğini söylemiş, başbakan olarak ilk kararlarından birinde kamu medyası ve finansmanının “kapsamlı ve acil” biçimde incelenmesi talimatını vermişti.

Yayınların durdurulması, Magyar hükümetinin devlet televizyonu ve radyosunun yönetimini değiştirmesinin ardından geldi. Telex’in haberine göre MTVA’nın geçici yöneticisi András P. Horváth, M1 kanal direktörü Zsolt Németh’i görevden aldı, içerik hizmetlerinden sorumlu yöneticilerden Zsolt Mezei de görevden uzaklaştırıldı.

Orbán döneminde medya üzerindeki kontrol

Orbán ve partisi Fidesz, 2010’da iktidara geldikten sonra devlet medyasını hükümet çizgisine yakın yayın yapan bir yapıya dönüştürmekle eleştiriliyordu. Muhalefet partileri, uluslararası basın örgütleri ve hak kuruluşları, kamu yayıncılığının uzun yıllar boyunca iktidar yanlısı yayın yaptığını, muhalefeti ise hedef gösterdiğini belirtiyordu.

Magyar da seçim kampanyası sırasında MTVA’yı “yalan fabrikası” olmakla suçlamış, kamu medyasının haber yayınlarının geçici olarak askıya alınacağını söylemişti. Euronews’ün nisan ayında aktardığına göre Magyar, M1’de katıldığı yayında kamu yayıncılığını “Kuzey Kore tarzı propaganda” yapmakla itham etmişti.

Sınır Tanımayan Gazeteciler’in (RSF) basın özgürlüğü endeksine göre Macaristan, 2010’da 23. sıradayken 2026’da 74. sıraya geriledi. Bu gerileme, Orbán hükümetleri döneminde kamu medyası ve iktidara yakın özel medya üzerindeki siyasi etkinin artmasıyla ilişkilendiriliyor.

Yeni hükümetin kamu medyasının yanı sıra Orbán’a yakın iş insanlarının sahibi olduğu bazı özel medya kuruluşlarında da değişikliklere gitti. Ülkenin önde gelen özel televizyon kanallarından TV2’de ana haber sunucuları değiştirildi, haber direktörü de görevden ayrıldı.

Magyar hükümeti, kamu yayıncılığında reformun amacını “bağımsız ve güvenilir” bir medya yapısı kurmak olarak açıklıyor. Muhalefetteki Fidesz ise adımları siyasi müdahale olarak değerlendiriyor.

(HA)