Macaristan: Magyar, Orbán döneminde seçilen Cumhurbaşkanını istifaya çağırdı

Macaristan’da yeni iktidar ile eski rejimin cumhurbaşkanı arasında anayasal kriz

Macaristan’da Nisan seçimlerinde işbaşına gelen Başbakan Péter Magyar, eski Başbakan Viktor Orbán döneminde seçilen Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok’un istifa etmemesi halinde görevden alınması için hukuki süreç başlatacağını açıkladı.

Reuters’ın haberine göre Magyar, Sulyok’u “ulusal birliği temsil etmemek” ve Orbán yönetiminin çıkarlarına hizmet etmekle suçluyor. Görev süresinin 2029’a kadar süreceğini söyleyen Sulyok ise istifyı reddediyor ve istifa baskısının anayasal kriz yaratabileceğini iddia ediyor.

Magyar bütün kodamanları görevden almak istiyor

Gerilim, Magyar’ın Tisza Partisi’nin Nisan seçimlerinde üçte iki çoğunlukla iktidara gelmesinin ardından, Orbán döneminde devletin kilit kurumlarının başına geçirilen herkesin görevden alınması tartışmasıyla büyüdü. Yeni Başbakan yalnızca Cumhurbaşkanı Sulyok’u değil, Anayasa Mahkemesi başkanı, Devlet Denetleme Ofisi ve Orbán döneminde medya düzenleyici kurumunun tepesine  atananları da hedef alıyor. Financial Times, Magyar’ın bu kişileri “Orbán kuklaları” olarak nitelediğini söylüyor.

Magyar Cumhurbaşkanının değişimi frenleyebileceği kanısında

Macaristan’da cumhurbaşkanlığı makamı büyük ölçüde sembolik olsa da büsbütün etkisiz değil. Cumhurbaşkanı imzalamadıkça yasalar geçmiyor, parlamentoya geri gönderilebiliyor ya da Anayasa Mahkemesi’ne taşınabiliyor. Magyar cephesi, Sulyok’un bu yetkiye dayanarak yeni hükümetin reform programını ve AB fonlarının serbest bırakılması için gereken yasal düzenlemeleri bloke edebileceğini düşünüyor. Reuters, Magyar’ın Sulyok’u istifaya çağırmasının arkasında bu kaygının yattığını yazdı.

Sulyok "hukuk devleti"ne gönderme yapıyor

Sulyok’un cephesiyse krizin hukuk devleti boyutunu öne çıkarıyor. Financial Times’a göre Sulyok, istifa çağrılarının siyasal saiklerle yapıldığını, anayasal dayanaklarının bulunmadığını savunuyor. Sulyok ayrıca Venedik Komisyonu’ndan görüş isteme olasılığını da gündeme getirdi. Bu, konunun Macar iç siyasetiyle sınırlı kalmayıp Avrupa hukuk devleti normları açısından da tartışılabileceğini gösteriyor.

Orbán'ın Fidesz'i: "Hukuksuzluk!"

Fidesz ise Magyar’ın hamlesini “hukuksuz ültimatom” olarak niteliyor. Orbán kendi döneminde yıllarca devlet kurumlarını partizanca yeniden yapılandırmakla eleştirilmiş olsa da, mirasının tasfiye yöntemi ayrıca yeni bir hukuk devleti tartışmasını davet ediyor. AP’nin yorumuna göre Magyar, Orbán sonrası kurumları yeniden düzenleme iddiasıyla harekete geçse de cumhurbaşkanını görevden almak için anayasa değişikliği yoluna gitmesi Macaristan’da yeni bir kurumsal çatışmanın kapısını açıyor.

(AEK)