Fransa’da üniversite yemekhanelerinde 1 euroya (yaklaşık 52,96 TL) yemek uygulaması tüm öğrencilere açıldı. 4 Mayıs 2026’dan itibaren Crous’a bağlı üniversite restoranlarında öğrenciler, gelir durumlarına bakılmaksızın 1 euro karşılığında öğün alabilecek. Uygulama, Crous’un kafeterya gibi diğer satış noktalarında da geçerli olacak.
Daha önce 1 euroluk yemek yalnızca burslu öğrenciler ile burslu olmayan ancak ekonomik zorluk yaşadığını belgeleyen öğrencilere sunuluyordu. Diğer öğrenciler için sosyal tarifeli öğün ücreti 3,30 euroydu. Yeni düzenlemeyle bu ayrım kaldırılmış oldu.
Crous, Fransa’da üniversite öğrencilerine yönelik kamusal hizmet ağına verilen isim. Açılımı Centre régional des œuvres universitaires et scolaires olan kurum Türkçeye kabaca “Bölgesel Üniversite ve Okul Hizmetleri Merkezi” diye çevrilebilir. Crous’lar öğrencilerin günlük yaşam koşullarını iyileştirmek için çalışır. Başlıca hizmetleri:
- Üniversite yemekhaneleri ve kafeteryalar,
- Öğrenci yurtları,
- Burs ve sosyal yardım başvuruları,
- Psikolojik/sosyal destek,
- Kampüs yaşamı, kültür-sanat ve spor etkinlikleri,
- Bazı öğrenci işleri ve kampüs katkı süreçleri.
Fransa genelinde 27 Crous kurumu bulunuyor ve bu ağ yaklaşık 2,8 milyon öğrenciye hizmet veriyor.
Uygulamadan yükseköğretime kayıtlı öğrencilerin yanı sıra çıraklık ve iş-öğrenim programlarındaki öğrenciler, doktora öğrencileri ve sivil hizmet gönüllüleri de yararlanabilecek. 1 euroluk öğün, ana yemek ve en fazla iki yan üründen oluşacak; akşam açık olan Crous restoranlarında akşam yemeği için de geçerli olacak.
The Guardian’a konuşan Paris’teki 18 yaşındaki öğrenci Alexandre Ioannides, ayda yaklaşık 20 kez üniversite yemekhanesinde yemek yediğini belirterek, “Bu yaklaşık 60 euro tutuyordu. Şimdi 20 euro ödeyeceğim” dedi.
Karar, Fransa’da öğrenci yoksulluğu ve gıda güvencesizliği tartışmalarının büyüdüğü bir dönemde alındı. Öğrenci sendikalarından Union étudiante’in 5 bin 282 öğrenciyle yaptığı araştırmaya göre öğrencilerin yüzde 48’i maddi nedenlerle yemek yemekten vazgeçtiğini, yüzde 23’ü ise bunun ayda birkaç kez yaşandığını söyledi.
Le Monde’un aktardığına göre 1 euroluk yemeğin tüm öğrencilere açılması için verilen yasa teklifi, 23 Ocak 2025’te Ulusal Meclis’te 149’a karşı 5 oyla kabul edilmişti. Teklif, Sosyalist Parti milletvekili Fatiha Keloua Hachi tarafından gündeme getirilmiş; sol partiler, aşırı sağcı Ulusal Birlik ve merkez grup LIOT’un desteğiyle kabul edilmişti.
Tartışmanın merkezinde uygulamanın maliyeti ve Crous restoranlarının kapasitesi de yer alıyor. Le Monde, teklifin yıllık maliyetinin 90 milyon euro olarak hesaplandığını, dönemin tartışmalarında yemekhanelerde uzun kuyruklar ve personel üzerindeki iş yükü konusunda uyarılar yapıldığını aktardı.
Fransa hükümeti ise uygulamayı “öğrencilerin satın alma gücünü destekleyen” bir önlem olarak tanımlıyor. Hükümete göre uygulama tüm Crous restoranlarında devreye alınacak ve talep artışına karşı bazı noktalarda farklı dağıtım biçimleri uygulanabilecek.
Le Parisien, Crous restoranlarında geçen yıl yaklaşık 47 milyon öğün servis edildiğini ve öğrenciler arasında yemeklerin dengesi ile lezzetine ilişkin memnuniyet oranının yüzde 78 olarak ölçüldüğünü yazdı.
Crous, uygulamanın “ulusal çerçeve” ile başlayacağını, ancak her bölgede yerel ihtiyaçlara göre yol haritaları hazırlanacağını duyurdu. Yükseköğretim Bakanı Philippe Baptiste de programın yemek kalitesini düşürmemesi ve yemekhane çalışanlarının iş yükünü artırmaması için sürecin izleneceğini söyledi.
Türkiye'deki bazı üniversiteler daha pahalı
Türkiye'de ise devlet üniversitelerinde bir öğün yemeğin maliyeti 25 TL ile 65 TL arasında değişiyor.
Örneğin bir öğün yemeğin fiyatı İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa’da 65, Boğaziçi Üniversitesi'nde 60, İstanbul Teknik Üniversitesi'nde 50, Akdeniz Üniversitesi’nde 55, Türk-Alman Üniversitesi’nde 45, Kocaeli Üniversitesi'nde 40, Kırklareli Üniversitesi’nde 30, Pamukkale Üniversitesi’nde 25 TL.
Ancak bu ücretler ilk yemek için geçerli. Öğrenciler ikinci kez yemek almak isterlerse fiyat 6 katına kadar çıkabiliyor.
2021’de 185 öğün, 2025’te 85: İstanbul Üniversitesi öğrencinin tabldotunu küçülttü
(HA)
