Uganda’da kuraklık ve fon kesintileri nedeniyle yaşanan açlık krizinde 19 kişi öldü

Uganda hükümeti, ülkenin doğusundaki Karamoja bölgesinde derinleşen açlık krizine karşı acil gıda dağıtımına başladı. Uzun süren kuraklık ve tarımsal üretimde yaşanan başarısızlıklar nedeniyle bölgede en az 19 kişinin açlıktan öldüğü bildirildi.

Küresel gıda güvenliği izleme ağı Famine Early Warning Systems Network (FEWS NET), Karamoja’daki durumun “kriz” seviyesine ulaştığını açıkladı. Yaklaşık 1,5 milyon kişinin yaşadığı bölgede yetersiz beslenme oranları yükselirken, sağlık merkezleri yüzlerce çocuğu ağır beslenme yetersizliği nedeniyle tedavi ediyor.

Uganda hükümeti, uluslararası yardım fonlarındaki kesintilerin ardından ilk büyük ölçekli gıda yardım operasyonunu başlattı. Parlamento tarafından onaylanan 45 milyar Uganda şilini (yaklaşık 9 milyon sterlin) tutarındaki acil kaynakla satın alınan 9 bin 400 ton yardım gıdasının önümüzdeki iki ay içinde dağıtılması planlanıyor.

Kuraklık tarımı vurdu

Karamoja, yıllardır süren gıda güvensizliğiyle mücadele ediyor. Bölgede son yılların en ağır kuraklık dönemlerinden biri yaşanıyor. Çiftçiler, ekim sezonunun başlangıcı olan nisandan bu yana beklenen yağışların gerçekleşmemesi nedeniyle ürünlerini kaybetti.

Moroto kenti yakınlarındaki Rupa’da yaşayan 21 yaşındaki iki çocuk annesi Angelina Nakiru, The Guardian’a ürünlerinin tamamen yok olduğunu ve çocuklarını doyurmakta zorlandığını anlattı.

Nakiru, geçimini sağlamak için her sabah küçük ölçekli bir öğütme tesisine giderek altın cevherinden ayrıştırma yapılmak üzere kayaların toz haline getirilmesi işinde çalışıyor.

“Bu iş tozlu ve yorucu ama çocuklarıma bir bardak mısır ve fasulye alabilmek için para kazanmanın tek yolu bu” diyen Nakiru, bazı günler yeterli para kazanamadığında ailesinin aç yattığını söyledi.

“Durum korkunç. İnsanlar açlık nedeniyle aç kalıyor ve ölüyor. Hükümet halkın yardımına koşmalı” dedi.

Yardım kesintileri krizi büyüttü

Karamoja’daki gıda krizinin nedenleri arasında iklim krizinin etkileri, ormansızlaşma, aşırı otlatma, yoksulluk ve düşük tarımsal verimlilik gösteriliyor.

Uganda İnsan Hakları Komisyonu verilerine göre, 2022 yılında bölgede yaşanan ağır açlık krizinde 2 bin 200’den fazla kişi hayatını kaybetti.

Yeni yardım programının kısa vadede hayat kurtarması beklenirken, hükümet uzun vadeli çözümler için Karamoja Bölgesel Kalkınma Planı’nı uygulamaya koyacağını açıkladı. Plan kapsamında kuraklığa ve hastalıklara dayanıklı, erken olgunlaşan tohumların çiftçilere sağlanması hedefleniyor.

“Açlık krizi aynı zamanda yönetim krizi”

Uganda Gıda Hakları İttifakı (Food Rights Alliance - FRA) Direktörü Agnes Kirabo, hükümetin gıda dağıtımında öncü rol üstlenmesinin, insani yardım sistemindeki büyük değişimlerin zorunlu bir sonucu olduğunu söyledi.

ABD merkezli USAID başta olmak üzere uluslararası yardım bütçelerindeki kesintiler, Dünya Gıda Programı (WFP) gibi kuruluşların Uganda’daki faaliyetlerini azaltmasına yol açtı. WFP, ülkedeki mülteci nüfusunun yüzde 63’üne yönelik gıda yardımını sonlandırırken, 1 milyondan fazla kişi yardımlardan mahrum kaldı.

Kirabo, hükümetin sorumluluk almasının olumlu bir adım olduğunu ancak bunun kalıcı çözümlerle desteklenmesi gerektiğini belirtti.

“Acil gıda dağıtımı hayat kurtaran bir önlemdir ancak kalıcı bir çözüm değildir. Bu döngüyü kırmak için gıda güvensizliğinin temel nedenlerine yönelik yapısal reformlara ihtiyaç var” dedi.

FRA, gıdaya erişimin temel bir insan hakkı olarak tanınmasını ve hükümetin su altyapısı ile iklim krizine dayanıklılık yatırımlarına öncelik vermesini talep ediyor.

Kirabo’ya göre Karamoja, yeterli yağış ve su kaynaklarına sahip olmasına rağmen gıda kendi kendine yeterlilik düzeyine ulaşabilmek için siyasi irade ve stratejik yatırımlara ihtiyaç duyuyor.

“Karamoja’daki açlık krizi aynı zamanda bir yönetim krizidir. Hükümetin acil durumdaki liderliği önemli ancak bölge halkını gelecekte öngörülebilir ve önlenebilir açlıktan koruyacak sistemsel değişiklikler için siyasi iradeyle desteklenmelidir” dedi.

Küresel yoksulluğun azaltılması için mücadele eden Oxfam’a göre yoksulluk içinde yaşayan Ugandalıların oranı COVİD-19 pandemisinden önce yüzde 18 iken, bugün yüzde 80'e yükseldi.

(HA)