YARIM YÜZYILLIK YASAĞIN ARDINDAN
Şam: Kürtçe tarihî bir adımla devlet okullarına girdi, anadilinde eğitim müzakeresi sürüyor
Suriye Eğitim Bakanlığı, 2026-2027 öğretim yılından itibaren Kürtçenin Kürt nüfusunun yoğun olduğu bölgelerde haftada iki saat seçmeli ders olarak okutulacağını açıkladı. Baas yönetimi boyunca kamusal eğitimden tamamen dışlanan Kürtçe, ilk kez Suriye devletinin resmî eğitim sistemine giriyor. Bu düzenleme, Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara'nın Kürtçeyi "ulusal dil" olarak tanıyan 13 sayılı kararnamesinin eğitim alanındaki ilk somut uygulaması ve Şam yönetimi ile SDG arasında yaklaşık bir buçuk yıldır süren entegrasyon müzakerelerinin ürünü. Ancak Kürt tarafı, Kürtçenin sadece ders olarak değil, 2014'ten beri uyguladıkları gibi öğretim dili olarak da kullanılmasını istiyor. SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi düzenlemeyi yeterli bulmadıklarını belirtirken, Şam ortak müfredatın korunmasını savunuyor. Tarihî bir adım olsa da, eğitim dili konusunda müzakereler sürüyor.
Suriye Eğitim Bakanlığı, 2026-2027 öğretim yılından itibaren Kürtçenin, Kürt nüfusunun yoğun olduğu bölgelerde haftada iki saat seçmeli ders olarak okutulmasına ilişkin uygulama talimatını yayımladı.
Devlet haber ajansı SANA'nın haberine göre, ders bütün sınıf düzeylerinde okutulacak, notu genel başarı ortalamasına eklenecek, ancak öğrencinin sınıf geçmesini etkilemeyecek. Hangi okullarda Kürtçe açılacağına il eğitim müdürlüklerinin önerisi üzerine bakanlık karar verecek.
Karar, yalnızca müfredata yeni bir ders eklenmesi anlamına gelmiyor. Baas yönetimi boyunca kamusal eğitimden tamamen dışlanan Kürtçe, ilk kez Suriye devletinin resmî eğitim sistemi içine alınıyor. Düzenleme, Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara'nın ocakta yayımladığı 13 sayılı kararnameyle Kürtçenin "ulusal dil" olarak tanınmasının eğitim alanındaki ilk somut uygulaması niteliğini taşıyor.
Buraya nasıl gelindi?
Bu adım, yalnızca eğitim politikasındaki bir değişiklik değil, yaklaşık bir buçuk yıldır Şam yönetimi ile SDG arasında yürütülen entegrasyon müzakerelerinin de ürünü.
10 Mart 2025'te başlayan, 29 Ocak 2026 mutabakatıyla genişleyen görüşmelerde askerî entegrasyonun yanı sıra vatandaşlık, yerel yönetimler ve eğitim sistemi de müzakere başlıkları arasına girdi. Kürtçenin devlet okullarına girmesi, bu sürecin ilk kurumsal sonuçlarından biri olarak görülüyor.
Suriye Demokratik Güçleri ve Şam yönetimi arasında anlaşmaya varıldı
SDG ile Şam anlaştı: Üç tugaydan oluşan askeri tümen kurulacak
Şam yönetimi bunu, "çeşitlilik içinde birleşik Suriye" anlayışının bir gereği olarak sunuyor. SANA'nın haberinde kararname, onlarca yıllık ayrımcı Baas politikalarından kopuş ve Kürtlerin kültürel haklarının tanınması olarak değerlendiriliyor.
Asıl pazarlık eğitim dili üzerinde
Ancak düzenleme, Şam ile Kürt tarafı arasındaki görüşmeleri sonuçlandırmış değil.
Kürt tarafının temel itirazı, Kürtçenin yalnızca öğrenimi görülen bir ders haline getirilmesi.
Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi'nin denetimindeki bölgelerde 2014'ten bu yana Kürt öğrenciler matematik, fen, tarih ve coğrafya gibi dersleri kendi anadillerinde görüyor. Yani Kürtçe yalnızca okutulan bir ders değil, öğretim dilinin kendisi.
Şarkülavsat'ın haberine göre, SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi de son günlerde yaptığı açıklamada, Kürtçenin iki saatlik seçmeli derse indirgenmesini yeterli bulmadıklarını belirterek, Kürt bölgelerinde anadilde eğitim modelinin korunmasını istediklerini söyledi. Abdi, eğitim dosyasının Şam ile yürütülen müzakerelerin en önemli başlıklarından biri olmaya devam ettiğini ifade etti.
Şam ise ortak müfredatın korunmasını savunuyor; Kürtçenin seçmeli ders olarak okutulmasının ülkenin eğitim birliğini koruyacağını öne sürüyor. Şarkülavsat'ın aktardığına göre son görüşmelerde taraflar, bazı sosyal bilim derslerinin Kürtçe okutulabileceği ara modeller üzerinde de çalışıyor.
Tarihî eşik, ama son durak değil
Suriye tarihinde Kürtçe'nin ilk kez devlet okullarına girmesi, onlarca yıllık inkâr politikasının sona erdiğini gösteren tarihî bir dönüm noktası. Öte yandan, bu adım, Kürt özyönetiminin yaklaşık on beş yıldır fiilen uyguladığı çok dilli eğitim sisteminin gerisinde kalan bir modeli öngörüyor. Bu nedenle bugün başlayan uygulama, eğitim alanındaki uzlaşmanın tamamlanması değil, Şam ile Kürtler arasında Suriye'nin gelecekteki çokdilli yapısı üzerine süren pazarlığın yeni aşaması olarak görülüyor.
Arka plan | 13 sayılı kararname neler getirdi?
■ Kürtler Suriye halkının "asli ve ayrılmaz parçası" olarak tanındı.
■ Kürtçe ilk kez "ulusal dil" statüsü kazandı.
■ 1962 sayımıyla vatandaşlıktan çıkarılan Kürtlerin vatandaşlık hakları iade edildi.
■ Newroz resmî tatil ilan edildi.
■ Ancak Arapça devletin tek resmî dili olarak kaldı; Kürtçeye resmî dil veya öğretim dili statüsü verilmedi.
(AEK)
