Cengiz Çiçek: İşsizlik Fonu işverenin finansman kaynağı değildir

DEM Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek, İşsizlik Sigortası Fonunun işveren teşvikleri ile sermayeye yönelik finansman politikalarının kaynağı olarak kullanılmasına son verilmesi ve Fon kaynaklarının emekçilere özgülenmesi amacıyla kanun teklifi verdi.

Çiçek, İşsizlik Sigortası Fonunun “işçi ve işverenlerden alınan primler ile devlet katkısından oluşan, emekçilerin işsizliğin yol açtığı gelir kaybına karşı korunması amacıyla kurulmuş kamusal bir sosyal güvenlik fonu” olduğunu belirtti.

“İşveren payının ve devlet katkısının ekonomik kaynağının da emekçilerin ürettiği değer olduğu, Fonun güvence altına almak üzere kurulduğu temel sosyal riskin ise işsizlik olduğu gözetildiğinde, Fonun asli hak sahipleri emekçilerdir” diyen Çiçek, “Bu nedenle Fonun varlık nedeni; işsiz kalan yurttaşa gelir güvencesi sağlamak, işsizliğin yol açtığı sosyal yıkımı hafifletmek ve emekçiyi güvencesizliğe karşı korumaktır” ifadelerini kullandı.

Çiçek, “İşsizlik Sigortası Fonu, AKP iktidarları döneminde yapılan düzenlemelerle kuruluş amacından sistematik biçimde uzaklaştırılmış; işçinin geleceği ve işsizlerin güvencesi için biriktirilen kaynak, işveren teşviklerinin ve sermayeye yönelik finansman politikalarının temel araçlarından birine dönüştürülmüştür” dedi. “Bu dönüşüm, kamusal kaynakların emekten yana değil sermayeden yana kullanılmasını esas alan siyasal ve ekonomik tercihin sonucudur” diye de ekledi.

Çiçek, “Bu Kanun Teklifi, emekçilerin alın teriyle oluşturulan kamusal bir kaynağı yeniden kuruluş amacına döndürmeyi ve yalnızca emekçiler için kullanılmasını güvence altına almayı amaçlamaktadır. İşsizlik Sigortası Fonu, işverenlerin teşvik ve finansman kaynağı değil, işsiz kalan yurttaşın güvencesidir. Sosyal devletin gereği de emeğin hakkı da bunu zorunlu kılmaktadır” ifadelerini kullandı.

Bir işsiz nasıl yaşıyor, ne düşünüyor: İnsan gibi yaşayamıyoruz

12 Eylül 2022

Cumhurbaşkanının oran artırma yetkisi kaldırılıyor

Sekiz maddeden oluşan teklif, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nda değişiklik yapılmasını öngörüyor.

Mevcut düzenlemede Fon’un bir önceki yıl prim gelirlerinin yüzde 30’u, “istihdamı artırıcı ve koruyucu tedbirler” için kullanılabiliyor. Cumhurbaşkanı bu oranı yüzde 50’ye kadar çıkarabiliyor.

Teklif, bu oranı yüzde 20’ye düşürüyor ve kaynağın yalnızca sigortalılar ile işsizlere doğrudan sunulan mesleki eğitim, işe yerleştirme, danışmanlık, rehberlik ve aktif işgücü hizmetlerinde kullanılmasını öngörüyor.

Bu kapsamda ayrılan kaynakların işverenlerin sigorta primi yükümlülüklerinde, prim teşviki ve sübvansiyonlarda veya işletmelere finansman sağlanmasında kullanılması açıkça yasaklanıyor.

Prim teşviklerine son verilmesi öngörülüyor

Teklif, işsizlik ödeneği alırken işe giren bir sigortalının işçi ve işveren sigorta primlerinin Fon’dan karşılanmasını düzenleyen hükmü de yürürlükten kaldırıyor.

Gerekçede, mevcut uygulamanın işverenin prim yükünü Fon’a aktardığı ve bu süreyi işçinin işsizlik ödeneği hakkından düşerek işsizin ödenek süresini kısalttığı belirtildi.

Çok tehlikeli sınıfta bulunan ve üç yıl içerisinde ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası yaşanmayan işyerlerine uygulanan işsizlik sigortası primi indiriminin de kaldırılması öngörülüyor.

Teklif ayrıca, geçmiş yıllarda uygulanan bazı istihdam teşviklerinin dayanağı olan geçici 10’uncu maddeyi yürürlükten kaldırıyor.

Hazine’ye aktarım ve yatırım finansmanı yasaklanacak

Teklifle 4447 sayılı Kanun’a, “Fon kaynaklarının amaca özgülenmesi ve amaç dışı kullanım yasağı” başlıklı yeni bir madde eklenmesi planlanıyor.

Düzenlemeye göre Fon kaynakları yalnızca şu ödeme ve hizmetlerde kullanılabilecek:

İşsizlik ödeneği, iş kaybı tazminatı, kısa çalışma ödeneği, yarım çalışma ödeneği, nakdi ücret desteği, Ücret Garanti Fonu ödemeleri, sigortalılar adına ödenecek sosyal güvenlik ve genel sağlık sigortası primleri ile işsizlere ve sigortalılara sunulan mesleki eğitim ve aktif işgücü hizmetleri.

Fon kaynaklarının işverenlere prim teşviki, indirim, hibe, kredi veya finansman sağlanmasında; genel bütçeye gelir kaydedilmesinde Hazine’ye veya başka kamu idarelerine aktarılmasında ve yatırım, altyapı veya kalkınma projelerinde kullanılması yasaklanacak.

Mevcut teşvikler süreleri dolana kadar devam edecek

Teklifte geçiş sürecine ilişkin düzenlemeler de yer alıyor.

Kanunun yürürlüğe girmesinden önce bağlanmış işsizlik ödenekleri ve devam eden aktif işgücü hizmetleri, hak sahipliği süresince devam edecek. Sigortalıların ve işsizlerin kazanılmış hakları korunacak.

Yürürlükten kaldırılan hükümler uyarınca işverenlere yeni bir teşvik, destek veya indirim hakkı tanınmayacak. Daha önce yararlanılmaya başlanan teşvikler ise yasal süreleri sona erene kadar devam edecek, ancak süreleri uzatılamayacak.

Asgari ücret desteği ve benzeri işveren desteklerinin Fon’dan karşılanmasına da kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren son verilecek. Bu desteklerin sürdürülüp sürdürülmeyeceği ve hangi kaynaktan finanse edileceği bütçe düzenlemeleriyle belirlenecek.

(HA)