İnsan hakları savunucusu ve yayıncı Ayşenur Zarakolu’nun ölümünün ardından 2003’ten bu yana verilen Ayşenur Zarakolu Düşünce ve İfade Özgürlüğü Ödülü bu yıl 24. kez sahiplerini buluyor.
Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) ve İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi tarafından oluşturulan seçici kurul, ödülün bu yıl Genç LGBTİ+ Derneği, BİRTEK-SEN Genel Başkanı Mehmet Türkmen ve tutuklu gazeteciler Pınar Gayıp, Nadiye Gürbüz ile Elif Bayburt’a verilmesine karar verdi.
Seçici kurul, hakkında verilen kapatma kararına rağmen insan hakları ve LGBTİ+ hakları alanındaki mücadelesini sürdüren Genç LGBTİ+ Derneği’ni, ayrımcı politikalara karşı yürüttüğü çalışmalar nedeniyle ödüle değer gördü.
Kurul, sendikal faaliyetler ve işçi hakları alanındaki çalışmaları nedeniyle baskı altında olan BİRTEK-SEN Genel Başkanı Mehmet Türkmen’e de ödül verilmesini kararlaştırdı. Türkmen, ücretlerini alamadıkları için eylem yapan işçilere destek verdiği gerekçesiyle tutuklanmıştı. Hâlen Antep E Tipi Ceza İnfaz Kurumu’nda tutuluyor.
Ödül, tutuklu gazeteciler adına ise gazetecilik ve politik faaliyetleri nedeniyle baskılara maruz kalan ve hâlen Bakırköy Ceza İnfaz Kurumu’nda tutulan Pınar Gayıp, Nadiye Gürbüz ve Elif Bayburt’a verilecek.
Ödül töreni, 8 Mayıs 2026 Cuma günü saat 18.30’da İHD İstanbul Şubesi’nin dernek salonunda yapılacak.
Ayşenur Zarakolu hakkında
Ayşe Nur Zarakolu (1946–2002), Türkiye’de düşünce ve ifade özgürlüğü mücadelesinin öncülerindendir. Sosyoloji öğrenimi gördü. İstanbul Üniversitesi Maliye Enstitüsü Kütüphanesi'nde çalışırken 1977'de Ragıp Zarakolu'yla birlikte "Belge" Yayınları'nı kurdu. 1986'dan başlayarak Türkiye İnsan Hakları Derneği'nde aktif görevler aldı. Cezaevleri ve işkencelere yönelik soruşturmalarda yer aldı. Tutuklu yazarların 30 kitabını yayınladı.
1982, 1984, 1994, 1996'da tutuklandı. 1995'te Yves Ternon'un Ermeni Tabusu kitabını yayınladığı için işkenceyle sorgulandı. 2 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 1997'de Ermeni yazar Vahakn Dadrian'ın Soykırım'ını yayınladı. Yargılandı.
Aralarında Türkiye Yayıncılar Birliği, İnsan Hakları İzleme Örgütü, Amerikan PEN, Dünya Yazarlar Birliği'nden ve "Padova - Doğrular Şehri" ödüllerinin de olduğu birçok ödüle layık görüldü.
Kısa süren bir hastalığın ardından 28 Ocak 2002'de hayatını kaybetti.
Ayşe Nur Zarakolu Düşünce ve İfade Özgürlüğü Ödülleri, insan hakları savunucusu ve yayıncı Ayşe Nur Zarakolu’nun anısını yaşatmak amacıyla, 2003 yılından bu yana her yıl İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi ve Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) tarafından dağıtılmaktadır. 9 Mayıs doğum gününde düzenlenen törende dağıtılan bu ödül, düşünce ve ifade özgürlüğü alanında cesurca mücadele eden kişi ve kurumları onurlandırmayı hedefliyor.
(HA)
