Birleşmiş Milletler (BM), Türkiye’ye insan hakları savunucuları ve avukatları kriminalize etmeye son vermesi çağrısı yaptı.
BM özel raportörleri Mary Lawlor, Margaret Satterthwaite, Ben Saul, Tlaleng Mofokeng ve Gina Romero bir açıklama yaparak insan hakları savunucularına yöneltilen suçlamaların çoğunun terörle mücadele mevzuatına dayandığını belirtti. Özellikle de İnsan Hakları Derneği (İHD) üyelerinin açık biçimde hedef alındığını ifade etti.
BM uzmanları, İHD üyesi Hatice Onaran’ın 2024’te “terörizmin finansmanının önlenmesine ilişkin kanunu ihlal” suçlamasıyla mahkûm edildiğini hatırlattı.
Onaran, cezaevi yönetmeliklerine uygun olarak, aralarında adil olmayan yargılamalarda terörle ilgili suçlardan hüküm giymiş olanlar da dahil olmak üzere, hasta ve maddi durumu yetersiz mahkumların temel ihtiyaçlarını karşılamak için küçük miktarlarda para sağladığı gerekçesiyle 4 yıl 2 ay hapse mahkum edilmişti. Onaran, 14 Şubat 2026’da sağlık gerekçesiyle altı aylığına tahliye edildi.
İnfazı 6 ay ertelenen Hatice Onaran tahliye edildi
BMi İHD avukatları Osman Süzen ve Suna Bilgin vakalarını da örnek gösterdi. Süzen ve Bilgin’in “silahlı terör örgütüne üyelik” suçlamasıyla yargılandığını hatırlattı.
Bilgin, geçen Aralık ayında, PKK’nin eski üyelerine hukuki destek sunduğu gerekçesiyle 6 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı. Süzen ise tüm suçlamalardan beraat etti.
Uzmanlar, “Bilgin'in mahkumiyetinin avukatlık mesleğiyle bağlantılı olmasından endişe duyuyoruz, özellikle de geçen ay İHD üyesi Tuğba Kahraman ve Mehmet Acettin'in de benzer davalarda suçlanmasının ardından" dedi.
BM, İHD'nin bir başka üyesi İsmail Boyraz’ın Mayıs 2024'te Ankara'da Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası’nın protestosuna katıldığı gerekçesiyle “yasa dışı gösteriye katılmak” iddiasıyla soruşturma altında olduğunu hatırlattı.
Yine bir başka insan hakları avukatı Sabri Güngen’in, Mart 2025'te gözaltında kötü muameleye maruz kaldığı görülen müvekkilini filme alırken polis tarafından saldırıya uğramasına ve 2025'in sonlarında bir savcı tarafından sözlü tacize ve polis şiddetine maruz kalmasına açıklamada yer verdi.
10-17 ARALIK: 'HAK'SIZ DEĞİLSİNİZ
İHD Eş Genel Başkanı Oya Ersoy: Haklar istisna, ihlaller kural haline geldi
Mary Lawlor, Margaret Satterthwaite, Ben Saul, Tlaleng Mofokeng ve Gina Romero, Türkiye makamlarıyla temasa geçtiklerini ve devletin insan hakları savunucuları ile avukatların güvenliğini sağlama, onları baskı ve misillemeden koruma yükümlülüğünü hatırlattıklarını söyledi.
“Yetkililere endişelerimizi ilettik ve devletin avukatların güvenliğini ve tehditlerden ve misilleme biçimlerinden korunmalarını garanti altına alma yükümlülüğüne dikkat çektik" diyen raportörler şu açıklamayı yaptı:
“Türkiye’yi uluslararası insan hakları hukukuna tam olarak uymaya ve terörle mücadele mevzuatının, hukuka uygunluk, gereklilik, orantılılık ve ayrımcılık yapmama ilkeleriyle tutarlı, kesin ve dar kapsamlı bir terörizm tanımı içermesini sağlamaya çağırıyoruz. Bu tür mevzuat, ifade özgürlüğü, düşünce özgürlüğü, barışçıl toplantı ve dernek kurma haklarını keyfi olarak kısıtlamak veya keyfi gözaltıları mümkün kılmak veya haklı çıkarmak için kullanılmamalıdır. Ayrıca yetkilileri insan hakları savunucularının cezalandırılmasına son vermeye çağırıyoruz.”
Daha önce de gündeme gelmişti
Türkiye’nin terörle mücadele yasalarını kötüye kullanması 2020 ve 2023’te de BM’nin dikkatini çekmiş, Özel Prosedür mekanizmasını işleterek AKP hükümetine çok sayıda uyarıda bulunmuştu. İHD de yine Türkiye makamlarına yapılan çok sayıda bildirimin konusu olmuştu.
İHD üyelerine yönelik bu tarihlerdeki son vakalar mahpus hakları, işkence iddiaları ve Kürt meselesinde barışçıl çözüm çağrılarına ilişkin çalışmalarla bağlantılıydı.
Açıklamayı yapan isimlerin uzmanlıkları şöyle: İnsan hakları savunucularının durumuna ilişkin Özel Raportör Mary Lawlor, hakim ve avukatların bağımsızlığına ilişkin Özel Raportör Margaret Satterthwaite, terörle mücadele sırasında insan haklarının korunmasına ilişkin Özel Raportör Ben Saul, sağlık hakkına ilişkin Özel Raportör Tlaleng Mofokeng ve barışçıl toplanma ile örgütlenme özgürlüğü hakkına ilişkin Özel Raportör Gina Romero.
