Beritan Güneş: Çocuk adaletinde çözüm ceza değil, sosyal politika
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Mardin Milletvekili ve DEM Parti Çocuk Komisyonu Eş Sözcüsü Beritan Güneş, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda görüşülen Çocuk Koruma Kanunu teklifine ilişkin konuştu.
DEM Parti Grubu adına söz alan Güneş, teklifin çocuk adalet sisteminde yıllardır oluşturulmaya çalışılan hak temelli yaklaşımı geriye götürdüğünü söyledi.
Çocuk hakları örgütlerinin, hukukçuların, ruh sağlığı çalışanlarının ve sosyal hizmet uzmanlarının uyarılarının dikkate alınmadığını belirten Güneş, Meclis Araştırma Komisyonu’nun çalışmaları devam ederken iktidarın “ortak akıl” yerine kendi gündemini uygulamaya koyduğunu ifade etti.
Güneş, çocukların suçla ilişkilendirilmesinin daha uzun hapis cezaları ve ceza artırımlarıyla önlenemeyeceğini belirterek şöyle konuştu:
“Çözüm cezada değil, sosyal politikalardadır. Çözüm; çocuk adalet sisteminde koruma, önleme ve onarma üçlüsünü esas almaktadır.”
Veriler çocukların şiddet ve istismardan korunamadığını gösteriyor
“Yapısal nedenler görmezden geliniyor”
Güneş, koruma mekanizmasının çocukların yoksulluk, ayrımcılık ve eğitimden kopuşla karşılaşmasını engelleyecek sosyal politikaları içermesi gerektiğini söyledi.
Önleme mekanizmalarının çocukların suçla karşılaşmasını engelleyecek uygulamalara; onarma mekanizmasının ise rehabilitasyon, toplumsal yaşama yeniden katılım ve onarıcı adalet süreçlerine dayanması gerektiğini belirtti.
Kanun teklifinin bu üç alanı da dışarıda bıraktığını söyleyen Güneş, “Çocukların suçla ilişkilenmelerinin sistematik nedenleri görmezden geliniyor” dedi.
Cezaevindeki 607 çocukla yapılan araştırma
Güneş, Meclis Araştırma Komisyonu kapsamında cezaevindeki 607 çocukla yapılan anketin, kanun teklifinin dayandığı yaklaşımla çeliştiğini söyledi.
Araştırmaya göre cezaevindeki çocukların:
Yüzde 78,9’unun ailesi maddi zorluk yaşıyor.
Yüzde 71,3’ü cezaevine girmeden önce okulu bırakmış.
Yüzde 73,1’i çocuk yaşta bir işte çalışmış.
Yüzde 58,5’i istismar veya ihmale maruz kalmış.
Yüzde 21,9’u uyuşturucu bağımlılığı yaşıyor.
Güneş, çocukların ailelerinin yaşadığı ekonomik sorunlara rağmen sosyal hizmet politikalarının; okuldan kopuş oranına rağmen eğitim politikalarının; çocuk işçiliğine rağmen çalışma yaşamına ilişkin koruyucu politikaların gündeme alınmadığını söyledi.
İhmal, istismar ve bağımlılık verilerine rağmen sağlık ve çocuk koruma mekanizmaları yerine ceza politikalarının tercih edildiğini belirtti.
SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUKLAR ANLATIYOR
“13 yaşında cezaevine girdim, herkes bize dışardan bakıyor bir de içerden baksınlar”
“Çocukların yüzde 82’si sonuçları bilmediğini söylüyor”
Araştırmaya katılan çocukların yüzde 82’sinin, “İşlediğim suçun yasal sonuçlarını bilseydim suç işlemezdim” dediğini aktaran Güneş, bu verinin çocukların gelişim özelliklerinin dikkate alınması gerektiğini gösterdiğini söyledi.
Güneş, çocukların suçla nasıl ilişkilendiğini anlattığı bir tabloda çözümün ceza artırımı olarak sunulmasını “devletin sorumluluktan kaçması” olarak değerlendirdi.
“Çocukları suça iten etmenleri çocuklar size söylüyorken neden sosyal hizmet, eğitim ve sağlık politikalarını değil de cezayı konuşuyoruz?” diye sordu.
“Çocuk cezaevleri rehabilite etmiyor”
Meclis Araştırma Komisyonu kapsamında gerçekleştirilen çocuk cezaevi ziyaretlerine de değinen Güneş, mevcut cezaevlerinin çocukları rehabilite etmediğini söyledi.
Çocukların cezaevlerinden daha öfkeli, umutsuz ve toplumdan daha fazla kopmuş şekilde çıktığını belirten Güneş, çocuk adalet sisteminde özgürlüğünden yoksun bırakmanın son çare olması gerektiğini hatırlattı.
Güneş, ziyaretler sırasında görüştükleri çocukların yüzde 90’ının uyuşturucu madde kullandığını ancak hiçbirinin bir tedavi programına alınmadığını söyledi. Çocuklar için bireyselleştirilmiş iyileştirme planlarının da hazırlanmadığını ifade etti.
“Cezaları artırmak çocukları suça sürüklenmekten korumaz”
“Çocukları korumayan yaklaşım toplumu da koruyamaz”
Kanun teklifinin “toplum güvenliği” gerekçesiyle savunulduğunu belirten Güneş, teklifin ne toplum güvenliğini ne de mağdurların haklarını güçlendireceğini söyledi.
“Çocukları koruyamadığınız için toplumu da koruyamazsınız” diyen Güneş, çocuk adalet sisteminde çözümün uzmanların önerilerinde, uluslararası uygulamalarda ve Meclis Komisyonu’nun araştırmasında ortaya çıkan verilerde bulunduğunu belirtti.
Güneş, çocukları daha uzun süre hapsetmeye dayanan politikalardan vazgeçilmesi ve koruma, önleme, rehabilitasyon ve onarıcı adalet mekanizmalarının hayata geçirilmesi çağrısı yaptı.
(NÖ)
