AYM iptal etti, AKP BİK için Meclis’ten yeni yaptırımlar çıkardı

TBMM’de görüşülen, basına ilişkin düzenlemeler de içeren kanun teklifine muhalefetten tepki geldi. Teklifte Basın İlan Kurumu’na (BİK) yeni müeyyide yetkileri verilmesi, internet haber sitelerinin vasıfları ile haber sayısı, içerik, kadro ve okur sayısına ilişkin kriterlerin de BİK Genel Kurulu tarafından belirlenmesi öngörülüyor.

CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, düzenlemenin Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararına rağmen BİK’e yeniden ceza yetkisi verdiğini belirterek, “BİK İletişim Başkanlığı’na bağlandığından bu yana kurumda kötü ve keyfi bir yönetim hâkim. Kurum düzgün yönetilmediği için Anadolu’da gazetecilik bitme noktasına geldi” dedi.

“Keyfi ceza yetkisi Anayasa’ya aykırı”

BİK’in resmi ilan dağıtımındaki adaletsizlikleri gidermek amacıyla kurulduğunu hatırlatan Çakırözer, kurumun özellikle iktidarı eleştiren gazetelere yönelik yaptırım aracı hâline geldiğini savundu.

Çakırözer, Anayasa Mahkemesi’nin iptal ettiği ilan kesme yetkisi öncesinde BİK’in 2019 ve 2020 yıllarındaki cezalarına dikkat çekerek şöyle konuştu:

“2019’da ilan kesme cezalarının yüzde 76’sı, 2020’de ise yüzde 50’si sadece üç gazeteye, Cumhuriyet, BirGün ve Evrensel’e kesildi; kalanı ise Sözcü, Korkusuz ve diğerlerine. Neyse ki Anayasa Mahkemesi bu giyotine ‘dur’ dedi, ‘Bu yapılan, basın özgürlüğünün sistematik ihlali’ dedi. Ama şimdi yeniden resen ceza yetkisini bizden istiyorsunuz.”

Çakırözer, BİK’e yeni yaptırım yetkileri verilmesinin keyfi cezalara yol açabileceğini belirterek, “Bu yetkiyi alan militan bürokratlar ve iktidar yanlısı meslek örgütleri eliyle gazetelere yine keyfi cezalar yağdırmaya kalkarsanız Anayasa’ya aykırıdır, suç işlersiniz” dedi.

“Dijital telif hakkı yok”

Çakırözer, basına yönelik düzenlemelerde yaptırım yerine destek mekanizmalarının yer alması gerektiğini söyledi.

Basın kartının verilmesi ve basın meslek ilkelerinin takibinin saray bürokratlarından alınarak basın meslek örgütlerine devredilmesi gerektiğini belirten Çakırözer, teklifin basının temel sorunlarına çözüm getirmediğini ifade etti.

“Türkiye’de basın can çekişiyor ama önümüzde onları yaşatacak, yeni kaynaklar yaratacak en ufak bir çaba görmüyoruz” diyen Çakırözer, dijital platformların haber kuruluşlarının ürettiği içerikleri kullandığını ancak bunun karşılığında yayıncılara kaynak aktarılmadığını söyledi.

Çakırözer, “Bu kanunda basının en temel ihtiyaçlarından dijital telif hakkı var mı? Yok. Avrupa’nın, Avustralya’nın, Kanada’nın kendi yayıncısını korumak için getirdiği telif yasaları niye burada yok?” diye sordu.

“Gazeteler kapanmaya, birleşmeye zorlanıyor”

Çakırözer, Anadolu basınının ekonomik olarak ağır bir tabloyla karşı karşıya olduğunu belirterek, gazetelerin kapanmaya ya da birleşmeye zorlandığını söyledi.

İnternet haber sitelerinin de resmi ilan alabilmek için tıklama gazeteciliğine yönlendirildiğini savunan Çakırözer, “Habercilik ve toplumsal yarar unutulmuş durumda” dedi.

Çakırözer, BİK kaynaklarının Anadolu basını ve düşük ücretlerle çalışan gazeteciler yerine kurum yöneticilerine ve denetlenmeyen harcamalara yönlendirildiğini iddia etti:

“Anadolu basınımıza ve açlık sınırı altında maaşlara çalışmak zorunda kalan gazetecilere gitmesi gereken sınırlı kaynakları kendilerine yönetici tazminatı yapan, kamu ihale mevzuatına aykırı işlerde savuran ve bu hesapsız harcamaları da hiçbir şekilde denetlenmeyen bir karakutu var ortada.”

BİK’in Sayıştay denetimine tabi olduğunu ancak yıllardır denetlenemediğini de ifade eden Çakırözer, “İktidarın sopalarına dönüşen Basın İlan Kurumu ve RTÜK’te bu köhne düzen bu torba yasalarla düzelmez” dedi.

AYM’den pilot karar: BİK'in ilan kesme cezalarında sistematik sorun var

10 Ağustos 2022

Basın İlan Kurumu yaptırımlarına yeni çerçeve komisyondan geçti

4 Haziran 2026

(HA)